Άνοιγμα κυρίου μενού

Ο Άγιος Βλάσιος ή Άγιος Βλάσης είναι χωριό του δήμου Ηρακλείου, της περιφερειακής ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 416 κατοίκους. Βρίσκεται 12 χιλιόμετρα νότια του Ηρακλείου, σε υψόμετρο 260 μ. στους βορειοδυτικούς πρόποδες του όρους Γιούχτας. Στο χωριό εξασκείται η αμπελουργία, με την παραγωγή σουλτανίνας σταφίδας και επιτραπέζιων στραφυλιών.[2]

Άγιος Βλάσιος Ηρακλείου
Άγιος Βλάσσιος Ηρακλείου 1101.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Άγιος Βλάσιος Ηρακλείου
35°15′17″N 25°7′58″E
ΧώραΕλλάδα[1]
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Ηρακλείου
Υψόμετρο260 μέτρο
Πληθυσμός416 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Γύρω από τον κεντρικό ναό του χωριού σώζεται αρχιτεκτονικά μέλη τα οποία πιθανότατα προέρχονται από παλαιότερο ναό των βυζαντινών χρόνων, ίσως της παλαιοχριστιανικής περιόδου.[3] Στο χωριό γίνεται μνεία στο Κατάστιχο Εκκλησιών και Μοναστηριών του Κοινού, του 1320, όπου αναφέρεται ως S. Blasio. Αναφέρεται επίσης σε έγγραφο του 1368. Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Agios Vlassis. Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως s. Biaseo με 221 κατοίκουε. Στην οθωμανική απογραφή του 1671 αναφέρεται ως Ayo Vlasi με 9 χαράτσια. Σε έγγραφο του 1684 αναφέρεται ως Μαγαραλάρ.[2]

Το 1821 (=έτος εγίρας 1237) ο Μουσταφά Μπέι ίδρυσε στον Άγιο Βλάση (τότε Μαγαραλί Κιόι) τεκέ των Μπεκτασήδων στο σπίτι του, το οποίο βρισκόταν στο δυτικό άκρο του χωριού. Ο Μουσταφά Μπέι, ο οποίος ίδρυσε άλλους δύο τεκέδες, ένα στο Ρέθυμνο και ένα στα Χανιά, συντηρούσε τον τεκέ επί 35 χρόνια, μέχρι τον θάνατό του το 1855/56.[4] Τάφηκε σε τουρμπέ κοντά στο χωριό.[5] Επικεφαλής του τεκέ ανέλαβε τότε ο γιος του, Αλί Μπαμπά, που είχε λάβει τον τίτλο του ντεντέ, ο οποίος πρόστεσε ένα ακόμη όροφο. Πέθανε το 1869/1870 και τον διαδέχθηκε ο γιος του Μουσταφά Μπαμπά. Με τον θάνατο του Μουσταφά Μπαμπά το 1918, ο τεκές σταμάτησε να λειτουργεί και έκλεισε το 1924, με την ανταλλαγή πληθυσμών.[4] Στην απογραφή του 1881, ο Άγιος Βλάσης είχε 6 Χριστιανούς και 134 Τούρκους κατοίκους και υπαγόταν στον δήμο Αρχανών. Στην απογραφή του 1900 υπαγόταν στον ίδιο δήμο και είχε 139 κατοίκους.[2]

Το 1924, ο Άγιος Βλάσης υπάχθηκε αρχικά στον δήμο Ηρακλείου, αλλά το 1928 προσαρτήθηκε στην κοινότητα Βασιλειών, όπου παρέμεινει μέχρι την καποδιστριακή διοικητική μεταρρύθμιση, οπότε και προσαρτήθηκε στον δήμο Ηρακλείου.[6]

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[2] 139 - 149 149 169 177 148 164 228 416

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

Στο δυτικό τμήμα του χωριού σώζονται ακόμη τα κατάλοιπα του τεκέ των Μπεκτασήδων, ο οποίος λειτούργησε από το 1821 μέχρι το 1918. Διακρίνεται το θύρωμα της εισόδου με επιγραφή στην οθωμανική γραφή η οποία μεταφράζεται ως «Να μη βασκαθεί! Έτος 1253, 13 του μήνα Ρεμπιγιουλεβέλ, Δευτέρα, 12 Μαΐου» (=7/17 Ιουνίου 1837), τα μαγειρία και μια κρήνη στο εσωτερικό του.[4] Επίσης σώζεται καλυμμένος με βλάστηση ο τουρμπές του Μουσταφά Ντεντέ, ιδρυτή του τεκέ. Από τον τουρμπέ έχει διασωθεί οθωμανική επιγραφή η οποία έγραφε «Ο ιδρυτής του τεκέ Μουσταφά Μπαμπά είχε πει ότι οι Τρεις είχαν κλάψει για το θάνατο της εξοχότητάς του, σεΐχη Αμπντάλ Μουσά. Ας είναι σύντροφος του εκλεκτού (αυτού). Έτος 1272 (1855/56). Δέκα άντρες ανέβηκαν και συνέθεσαν το χρονόγραμμα του τουρμπέ: Αυτός ο τόπος είναι ο βωμός των πόθων!. [Έτος] 1279» (1862/63). Κοντά στον τουρμπέ βρισκόταν το νεκροταφείο του τεκέ.[5]

Ο κεντρικός ναός του χωριού είναι δίκλιτος και είναι αφιερωμένους στους Αγίους Νικόλαος και Ανδρέας.[3]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. (Ελληνικά) Hellenic Statistical Authority databases.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 60. 
  3. 3,0 3,1 «Άγιος Νικόλαος - Άγιος Ανδρέας». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2019. 
  4. 4,0 4,1 4,2 «Τεκές (Μπεκτασήδων) στο χωριό Άγιος Βλάσης (Μαγαραλί Κιόι) Ηρακλείου». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2019. 
  5. 5,0 5,1 «Τουρμπές του Μουσταφά Ντεντέ στο χωριό Άγιος Βλάσης (Μαγαραλί Κιόι)». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2019. 
  6. «Άγιος Βλάσιος (Ηρακλείου)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2019.