Άννα της Μεγάλης Βρετανίας

Η Άννα (6 Φεβρουαρίου 1665 – 1 Αυγούστου 1714)[1] από τον Οίκο των Στιούαρτ ήταν βασίλισσα της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας μέχρι την 1η Μαΐου 1707 και εν συνεχεία βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας. Διαδέχτηκε το 1702 τον σύζυγο της αδελφής της Μαρίας Β΄, τον Γουλιέλμο Γ΄. Το ζεύγος είχε διαδεχτεί τον Καθολικό πατέρα της Μαρίας και της Άννας Ιάκωβο Β΄, όταν αυτός απομακρύνθηκε από τον θρόνο κατά την Ένδοξη Επανάσταση του 1688. Μετά τον θάνατο της Μαρίας το 1694, ο Γουλιέλμος Γ΄ παρέμεινε μοναδικός μονάρχης μέχρι τον θάνατό του στις 8 Μαρτίου 1702, οπότε τον διαδέχτηκε η Άννα.

Άννα
Βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας
Dahl, Michael - Queen Anne - NPG 6187.jpg
Η Άννα, σε ένα πορτραίτο του 1705 από τον Μάικλ Νταλ
Βασίλισσα της Αγγλίας, της Σκωτίας
και της Ιρλανδίας
Περίοδος8 Μαρτίου 1702 - 1 Μαΐου 1707
Στέψη23 Απριλίου 1702 (37 ετών)
ΠροκάτοχοςΓουλιέλμος Γ΄ και Β΄
Περίοδος1 Μαΐου 1707 - 1 Αυγούστου 1714
Στέψη1 Μαΐου 1707
ΔιάδοχοςΓεώργιος Α΄
Γέννηση30 Απριλίου 1662
Παλάτι του Αγίου Ιακώβου, Αγγλία, Ηνωμένο Βασίλειο
Θάνατος1 Αυγούστου 1714 (49 ετών)
Παλάτι του Κένσινγκτον, Λονδίνο
Τόπος ταφήςΑββαείο του Ουέστμινστερ, Λονδίνο
ΣύζυγοςΓεώργιος της Δανίας
(1683-1708)
ΕπίγονοιΠρίγκιπας Γουλιέλμος, Δούκας του Γκλόστερ
ΟίκοςΣτιούαρτ
ΠατέραςΙάκωβος Β΄ της Αγγλίας
ΜητέραΛαίδη Άννα Χάιντ
ΘρησκείαΑγγλικανισμός
ΥπογραφήFirma Reina Ana.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Στις 1 Μαΐου 1707, με τις Πράξεις της Ένωσης (Acts of Union), η Αγγλία και η Σκωτία ενώθηκαν ως ένα μοναδικό κυρίαρχο κράτος, το Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας. Η Άννα έγινε η πρώτη ηγεμόνας της, ενώ συνέχισε να φέρει το ξεχωριστό στέμμα της βασίλισσας της Ιρλανδίας και τον τίτλο της βασίλισσας της Γαλλίας. Η Άννα βασίλευσε για δώδεκα έτη μέχρι τον θάνατό της τον Αύγουστο του 1714. Η Άννα ήταν η τελευταία Βασίλισσα της Αγγλίας και η τελευταία Βασίλισσα των Σκώτων· η επόμενη, η Βικτώρια, ήταν της Μεγάλης Βρετανίας.

Η ζωή της Άννας σημαδεύτηκε από πολλές κρίσεις, προσωπικές και σχετικές με την διαδοχή στο Στέμμα, και θρησκευτική πόλωση. Επειδή πέθανε χωρίς επιζώντα απόγονο, η Άννα ήταν η τελευταία μονάρχης του Οίκου των Στιούαρτ. Την διαδέχθηκε ο δεύτερος εξάδελφός της, Γεώργιος Α΄, του Οίκου του Ανόβερου, ο οποίος ήταν απόγονος των Στιούαρτ μέσω της γιαγιάς του (από την πλευρά της μητέρας του Σοφίας), της Ελισάβετ Στιούαρτ, κόρης του Ιακώβου Α΄ της Αγγλίας και ΣΤ΄ της Σκωτίας.[2]

Πρώιμη ζωήΕπεξεργασία

Η Άννα γεννήθηκε στο Παλάτι του Αγίου Ιακώβου, στο Λονδίνο, ως δεύτερη κόρη του Ιακώβου, τότε δούκα της Υόρκης (μετέπειτα Ιακώβου Β΄), και της πρώτης συζύγου του, λαίδης Άννας Χάιντ. Ο θείος της από την πλευρά του πατέρα της ήταν ο βασιλιάς Κάρολος Β΄ και η μεγαλύτερη αδελφή της ήταν η μελλοντική βασίλισσα Μαίρη Β΄. Η Άννα και η Μαίρη ήταν τα μόνα παιδιά του δούκα και της δούκισσας της Υόρκης, που επιβίωσαν έως την ενηλικίωση.[2]

Ως παιδί, η Άννα υπέφερε από μία μόλυνση του ματιού· για θεραπεία στάλθηκε στη Γαλλία. Έζησε με την (εκ πατρός) γιαγιά της Ερριέττα-Μαρία των Βουρβόνων, η οποία έμενε στο Παρίσι στο Σατώ ντε Κολόμπ, το οποίο είχε αγοράσει το 1650· η Άννα -μετά το θάνατο της γιαγιάς της- έζησε με τη θεία της Ερριέττα Στιούαρτ δούκισσα της Ορλεάνης. Μεγάλωσε με τις κόρες της Ερριέττας, δηλ. τις εξαδέλφες της Μαρία Λουίζα της Ορλεάνης και Άννα Μαρία της Ορλεάνης, τη μετέπειτα γιαγιά του Λουδοβίκου ΙΕ΄. Η Άννα επέστρεψε στην Αγγλία μετά τον θάνατο της θείας της Ερριέττας Στιούαρτ.

Περίπου το 1673 η Άννα γνώρισε την Σάρα Τζέννινγκς, η οποία έγινε η στενή της φίλη και μία από τις συμβούλους της με τη μεγαλύτερη επιρροή.[3] Η Τζέννινγκς αργότερα παντρεύτηκε τον Τζον Τσώρτσιλλ (τον μελλοντικό δούκα του Μάρλμπορω), που επρόκειτο να γίνει ο σημαντικότερος στρατηγός της Άννας.[4] Το 1673 η μεταστροφή τού πατέρα της Ιακώβου Β΄ στον Ρωμαιοκαθολικισμό έγινε γνωστή. Με τις οδηγίες του θείου της Καρόλου Β΄ όμως, η Άννα και η αδελφή της Μαίρη ανατράφηκαν ως Προτεστάντισσες.[5]

 
Η Λαίδη Άννα την εποχή του γάμου της.

Στις 28 Ιουλίου 1683 η Άννα παντρεύτηκε τον Προτεστάντη Γεώργιο πρίγκιπα της Δανίας, αδελφό του Χριστιανού Ε΄ της Δανίας.

Άνοδος στον θρόνο του Ιακώβου Β΄Επεξεργασία

Όταν ο Κάρολος Β΄ πέθανε το 1685 (ίσως μεταστράφηκε στο Ρωμαιοκαθολικισμό στην νεκρική του κλίνη), ο πατέρας τής Άννας έγινε βασιλιάς ως Ιάκωβος Β΄.[6] Αλλά ο Ιάκωβος Β΄ δεν έγινε φιλικά αποδεκτός από τον Αγγλικό λαό, ο οποίος ανησυχούσε με τον Ρωμαιοκαθολικισμό του.[7] Η δημόσια ανησυχία αυξήθηκε, όταν η δεύτερη σύζυγος τού Ιακώβου Β΄, η Μαρία της Μόντενα, γέννησε έναν γιο, τον Ιάκωβο-Φραγκίσκο-Εδουάρδο στις 10 Ιουνίου 1688 και η συνέχιση μίας Καθολικής δυναστείας γινόταν όλο και πιο πιθανή.[8] Η Άννα δεν ήταν παρούσα στην περίσταση, έχοντας πάει στο Μπαθ και αυτό ενίσχυσε τις υποψίες ότι η γέννα ήταν ψεύτικη. Πιθανόν η Άννα να απέφυγε να παραστεί στην γέννα ή να ήταν όντως άρρωστη, αλλά είναι επίσης πιθανό ότι η επιθυμία του Ιακώβου Β΄ ήταν να αποκλείσει όλους τους Προτεστάντες από τα ζητήματα του κράτους.[9] "Δεν θα θα ικανοποιηθώ ποτέ πια", έγραφε η Άννα στην αδελφή της Μαίρη, "είτε είναι, είτε δεν είναι αληθινό το παιδί. Ίσως είναι ο (ετεροθαλής) αδελφός μας, μα μόνο ο Θεός γνωρίζει... Δεν μπορεί να βοηθήσει κανείς έχοντας χίλιους φόβους και μελαγχολικές σκέψεις, αλλά όποιες αλλαγές και αν γίνουν θα με βρεις ακλόνητη στην πίστη μου και πιστή σε σένα."[10]

Η "Ένδοξη Επανάσταση"Επεξεργασία

Κύριο λήμμα: Ένδοξη Επανάσταση
 
Η Άννα σε πορτρέτο του 1687 από τον Βίλλεμ Βίσσινγκ.

Τον Νοέμβριο του 1688 ο Γουλιέλμος της Οράγγης, σύζυγος της κόρης του Ιακώβου Β΄ Μαρίας, εισέβαλε στην Αγγλία ύστερα από πρόσκληση Προτεσταντών ευγενών. Πρόκειται για την Ένδοξη Επανάσταση, η οποία ανέτρεψε τον Ιάκωβο Β΄. Στην Άννα είχε απαγορευτεί από τον Ιάκωβο να πραγματοποιήσει μία προγραμματισμένη επίσκεψη στη Μαρία την άνοιξη του 1688, αλλά οι δύο αδελφές επικοινώνησαν και η Άννα ήταν πληροφορημένη για την επικείμενη εισβολή. Με την συμβουλή των Τσώρτσιλ —η διαγωγή τής Άννας αυτή την περίοδο πιθανώς επηρεάσθηκε πολύ από αυτούς [11]— αρνήθηκε να συνταχθεί με τον πατέρα της μετά την απόβαση του Γουλιέλμου· αντίθετα, έγραψε στον τελευταίο, διακηρύσσοντας την έγκρισή της για την πράξη του. Οι Τσώρτσιλ εγκατέλειψαν τον βασιλιά στις 24 αυτού του μήνα, ο πρίγκιπας Γεώργιος στις 25, και το απόγευμα της επομένης ο Ιάκωβος διέταξε τον περιορισμό της Σάρας Τσώρτσιλ στο ανάκτορο του Αγίου Ιακώβου. Οι Άννα και Σάρα δραπέτευσαν από το Ουάϊτχωλλ από μία πίσω σκάλα και κατέφυγαν στο σπίτι και στην φροντίδα τού επισκόπου Κόμπτον· πέρασαν μία νύχτα εκεί και έφθασαν την 1η Δεκεμβρίου στο Νόττιγχαμ. Δύο εβδομάδες αργότερα η Άννα έφτασε με μεγάλη συνοδεία στην Οξφόρδη, όπου συναντήθηκε θριαμβευτικά με τον σύζυγό της πρίγκιπα Γεώργιο. "Ας με βοηθήσει ο Θεός!" ανέκραξε ο Ιάκωβος, όταν έμαθε τη φυγή της Άννας στις 26 Νοεμβρίου. "Ακόμη και τα παιδιά μου με εγκατέλειψαν". Στις 19 Δεκεμβρίου ή Άννα επέστρεψε στο Λονδίνο, όπου δέχθηκε αμέσως την επίσκεψη του γαμπρού της Γουλιέλμου. Ο Ιάκωβος έφυγε στην Γαλλία στις 23 Δεκεμβρίου. Η Άννα δεν έδειξε ενδιαφέρον για την φυγή τού πατέρα της, ζήτησε μάλιστα να παίξει χαρτιά, όπως κάθε βράδυ. Δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι συνήθιζε να παίζει και δεν της άρεσε ποτέ να κάνει κάτι αναγκαστικά.

Το 1689 το Κοινοβούλιο διακήρυξε ότι ο Ιάκωβος είχε παραιτηθεί φεύγοντας και ότι ο Θρόνος ήταν συνεπώς κενός. Το Κοινοβούλιο της Σκωτίας έλαβε παρόμοια απόφαση και ο Γουλιέλμος και η Μαρία αναγορεύτηκαν μονάρχες των βασιλείων Αγγλίας, Σκωτίας και Ιρλανδίας. Αποφάσεις του ίδιου έτους καθόρισαν και την διαδοχή (Bill of Rights και Claim of Right Act). [12] Στη Χάρτα των Δικαιωμάτων 1689 προηγούνταν η Άννα και οι απόγονοι της και ακολουθούσαν τυχόν απόγονοι του Γουλιέλμου από μελλοντικό του γάμο.

Γουλιέλμος και ΜαίρηΕπεξεργασία

 
Η Άννα, περί το 1690, όπως ζωγραφίστηκε από τον Μάικλ Νταλ

Αμέσως μετά την άνοδό τους, ο Γουλιέλμος και η Μαίρη αντάμειψαν τον Τζων Τσώρτσιλ κάνοντάς τον κόμη του Μάρλμπορω, ενώ ο πρίγκιπας Γεώργιος έγινε δούκας του Κάμπερλαντ. Ρήγμα δημιουργήθηκε στις σχέσεις των δύο αδελφών, όταν αίτημα της Άννας για χρήση του ανακτόρου του Ρίτσμοντ και για κοινοβουλευτική χορηγία απορρίφθηκε. Η ένταση αυξήθηκε, όταν ο Γουλιέλμος απαγόρευσε στον Γεώργιο την ενεργό στρατιωτική υπηρεσία. Το 1692, υποπτευόμενοι ότι ο Μάρλμπορω ήταν Ιακωβίτης, ο Γουλιέλμος και η Μαίρη του στέρησαν όλα του τα αξιώματα. Η λαίδη Σάρα Μάρλμπορω ακολούθως αποπέμφθηκε από το βασιλικό οίκο και η Άννα άφησε θυμωμένη την βασιλική της κατοικία και εγκαταστάθηκε στο Σάϊον Χάουζ, το σπίτι του δούκα του Σόμερσετ. Η Άννα στερήθηκε τότε την τιμητική φρουρά της, στους αυλικούς απαγορεύτηκε να την επισκέπτονται και οι αρχές της πόλης διατάχτηκαν να την αγνοούν.[11]

Όταν η Μαρία πέθανε από ευλογιά το 1694, ο Γουλιέλμος Γ΄ συνέχισε να κυβερνά μόνος. Η Άννα τότε έγινε διάδοχός του, καθώς παιδιά που θα μπορούσε να έχει ο Γουλιέλμος από άλλη γυναίκα έρχονταν μετά την Άννα και τους απογόνους της στη γραμμή διαδοχής. Προσπαθώντας να ενδυναμώσει τη δημοτικότητά του (η οποία ήταν πάντα πολύ χαμηλότερη εκείνης της συζύγου του), αποκατέστησε την Άννα στα προηγούμενα προνόμιά της, της επέτρεψε να μένει στο Παλάτι του Αγίου Ιακώβου και της έδωσε τα κοσμήματα της Μαρίας. Την ίδια ώρα ο Γουλιέλμος την κράτησε στο παρασκήνιο και απέφυγε να την ορίσει αντιβασίλισσα κατά την απουσία του. Λίγους μήνες αργότερα ο Μάρλμπορω αποκαταστάθηκε.

Σύμφωνα με τον Ιάκωβο, η Άννα τού έγραψε το 1696 ζητώντας του την άδεια να διαδεχτεί τον Γουλιέλμο και υποσχόμενη την αποκατάσταση στον θρόνο των απογόνων του Ιακώβου σε κατάλληλη ευκαιρία. Αυτός αρνήθηκε.[13] Πιθανόν να ήταν μία προσπάθεια της Άννας να διασφαλίσει τη διαδοχή, προσπαθώντας να προλάβει μιαν απ' ευθείας διεκδίκηση τού πατέρα της.[14]

Ο Νόμος της ΔιευθέτησηςΕπεξεργασία

 
Η Πριγκίπισσα Άννα με τον γιο της Γουλιέλμο δούκα του Γκλόστερ σε έναν πίνακα από τη Σχολή του Σερ Γκόντφρι Νέλλερ, π. 1694.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο πρίγκιπας Γεώργιος και η πριγκίπισσα Άννα είχαν μεγάλη προσωπική κακοτυχία. Κατά το 1700, η μελλοντική βασίλισσα είχε μείνει έγκυος δεκαοκτώ φορές τουλάχιστον· δεκατρείς φορές απέβαλε, ή γέννησε θνησιγενή παιδιά. Βασισμένος στις αποβολές της και τα σωματικά συμπτώματα, ένας ιατρικός ιστορικός έχει διαγνώσει διεσπαρμένο lupus erythematosus.[15]

Από τα εναπομείναντα πέντε παιδιά, τέσσερα πέθαναν πριν την ηλικία των δύο ετών. Ο μόνος της γιος που επέζησε από την παιδική ηλικία, ο Γουλιέλμος του Γκλόστερ, πέθανε στην ηλικία των έντεκα στις 29 Ιουλίου 1700, επισπεύδοντας μία κρίση διαδοχής.[2] Οι Γουλιέλμος Γ΄ και η Μαίρη δεν είχαν καθόλου παιδιά· έτσι, η Άννα, η διάδοχος, ήταν το μόνο άτομο που απέμενε στην (προτεσταντική) γραμμή διαδοχής, που εγκαθιδρύθηκε από το Bill of Rights (Χάρτα των Δικαιωμάτων του 1689). Αν η Άννα και ο Γουλιέλμος Γ΄ πέθαιναν χωρίς απογόνους (κάτι που αναμενόταν πλέον), τότε εισέρχονταν στη γραμμή διαδοχής ο εκθρονισμένος βασιλιάς Ιάκωβος ή ο γιος του Ιάκωβος-Φραγκίσκος Στιούαρτ (ο "πρεσβύτερος διεκδικητής").

Έτσι, για να αποκλεισθεί ένας Καθολικός στον θρόνο της Αγγλίας, το Κοινοβούλιο θέσπισε τον Νόμο της Διευθέτησης του 1701 (Act of Settlement 1701), ο οποίος όριζε ότι, ελλείψει απογόνων της πριγκίπισσας Άννας και του Γουλιέλμου Γ΄ από κάποιον μελλοντικό γάμο, το στέμμα θα πήγαινε στη Σοφία (εξαδέλφη του Ιακώβου Β΄), σύζυγο του εκλέκτορα του Ανοβέρου, και στους απογόνους της. Η Σοφία των Βίττελσμπαχ ήταν εγγονή του Ιακώβου Α΄ της Αγγλίας, κόρη της κόρης του Ελισάβετ, η οποία ήταν αδελφή τού -παππού της Άννας- Καρόλου Α΄. Πάνω από πενήντα Καθολικοί πρίγκιπες -στενότεροι συγγενείς της Άννας από τη Σοφία- παραμερίστηκαν. Τον Σεπτέμβριο του 1701 ο Ιάκωβος πέθανε. Η χήρα του έγραψε στην Άννα ότι ο πατέρας τη συγχώρησε και της υπενθύμισε την υπόσχεση παλινόρθωσης των Στιούαρτ, που του είχε δώσει, δηλ. διάδοχος να γίνει ο Ιάκωβος-Φραγκίσκος. Αλλά η Άννα είχε ήδη συναινέσει στη νέα γραμμή διαδοχής που δημιουργήθηκε από τον Νόμο της Διευθέτησης.[16]

Η βασιλεία της ΆνναςΕπεξεργασία

Ο Γουλιέλμος Γ΄ πέθανε στις 8 Μαρτίου 1702 και η Άννα στέφθηκε στις 23 Απριλίου 1702.[17]

Σύντομα μετά την ανάρρησή της, η Άννα όρισε τον σύζυγό της ως λόρδο αρχιναύαρχο (Lord High Admiral), δίνοντας του -κατ' όνομα- τον έλεγχο του Βασιλικού Ναυτικού. Ο έλεγχος τού στρατού δόθηκε στον λόρδο Μάρλμπορω, ο οποίος ορίστηκε αρχιστράτηγος (Captain-General).[18] Στον Μάρλμπορω απονεμήθηκαν επίσης πολλές διακρίσεις από τη βασίλισσα. Έγινε ιππότης της Περικνημίδας και προήχθη σε δούκα.[19] Η Σάρα δούκισσα του Μάρλμπορω πήρε την πρώτη θέση ανάμεσα στις κυρίες της ακολουθίας της βασίλισσας.

Σχεδόν αμέσως μετά την άνοδο της Άννας στο θρόνο, η Αγγλία ενεπλάκη στον Πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής. Στον πόλεμο αυτόν, η Αγγλία, η Ολλανδία και η Αυστρία υποστήριζαν τη διεκδίκηση τού ισπανικού θρόνου από τον Κάρολο των Αψβούργων αρχιδούκα της Αυστρίας (μετέπειτα αυτοκράτορα Κάρολο ΣΤ΄) εναντίον της Γαλλίας και Ισπανίας, που υποστήριζαν την υποψηφιότητα του Φιλίππου δούκα του Ανζού (μετέπειτα Φιλίππου Ε΄ της Ισπανίας, εγγονού του Λουδοβίκου ΙΔ΄. Ο πόλεμος διήρκεσε μέχρι τα τελευταία έτη της βασιλείας της Άννας, και κυριάρχησε και στην εξωτερική και την εσωτερική πολιτική.

Ο Νόμος της ΈνωσηςΕπεξεργασία

 
Πορτρέτο της Άννας το 1702, το έτος που έγινε βασίλισσα, από τη Σχολή του Τζον Κλόστερμαν.

Ο Νόμος της Διευθέτησης (Act of Settlement) του 1701 δεν αφορούσε τη Σκωτία, η οποία παρέμενε ένα ανεξάρτητο, κυρίαρχο κράτος και όπου μία ισχυρή μειοψηφία ήθελε την διατήρηση της δυναστείας των Στιούαρτ.[20] Η Σκωτική απάντηση στη Διευθέτηση ήταν η έκδοση από το νομοθετικό σώμα των Estates, της Πράξης Ασφάλειας (Act of Security), σύμφωνα με την οποία, αν η βασίλισσα πέθαινε άτεκνη, ο επόμενος βασιλιάς της Σκωτίας θα εκλεγόταν μεταξύ των Προτεσταντών απογόνων του βασιλικού οίκου της Σκωτίας. Το πρόσωπο που θα επιλεγόταν, δεν θα μπορούσε να κατέχει και τον αγγλικό θρόνο, εκτός αν η Αγγλία εγγυόταν πλήρη ελευθερία εμπορίου στους Σκώτους εμπόρους. Αρχικά η Άννα δεν έδωσε την Βασιλική Έγκριση στον νόμο αυτό. Υποχρεώθηκε όμως να το κάνει, όταν τα Estates απείλησαν να κατακρατήσουν τα σκωτικά εφόδια για τον στρατό του Μάρλμπορω στην Ευρώπη.

Με τη σειρά του το Αγγλικό Κοινοβούλιο —φοβούμενο ότι μ;iα ανεξάρτητη Σκωτία θα αποκαθιστούσε την Παλαιά συμμαχία (Auld Alliance) με τη Γαλλία— απάντησε με τον Νόμο Αλλοδαπών (Alien Act) του 1705, με τον οποίο απειλούνταν οικονομικές κυρώσεις και κηρύσσονταν οι Σκώτοι υπήκοοι της βασίλισσας αλλοδαποί στην Αγγλία, εκτός αν ανακαλούνταν η Πράξη Ασφάλειας ή ενωνόταν η Σκωτία με την Αγγλία. Οι Σκώτοι επέλεξαν την ένωση και -μετά από διαπραγματεύσεις- το Αγγλικό και το Σκωτικό Κοινοβούλιο ψήφισαν τις Πράξεις της Ένωσης (Acts of Union) το 1707. Η Αγγλία και η Σκωτία ενώθηκαν σε ένα μόνο βασίλειο, τη Μεγάλη Βρετανία, με ένα κοινοβούλιο, από 1ης Μαΐου 1707.[21]

Ο δικομματισμόςΕπεξεργασία

 
Το εραλδικό σήμα της Βασίλισσας Άννας, που απεικονίζει το ρόδο των Τυδόρ και το αγκάθι της Σκωτίας να βγαίνουν από τον ίδιο βλαστό, σε χρήση μετά την Πράξη της Ένωσης του 1707.

Η βασιλεία της Άννας σημαδεύτηκε από την περαιτέρω ανάπτυξη του δικομματικού συστήματος, καθώς η νέα εποχή της κοινοβουλευτικής διακυβέρνησης ξεδιπλώθηκε και ωρίμασε. Η Άννα προσωπικά προτιμούσε το κόμμα των Τόρυς, αλλά ανεχόταν και τους Ουίγους. Το πρώτο της υπουργείο είχε ηγέτες τον Σίντνεϊ Γκόντολφιν, 1ο Βαρόνο Γκόντολφιν και τον -ευνοούμενο της Άννας- Μάρλμπορω. Αν και ήταν αμφότεροι μετριοπαθείς Τόρυς, στο υπουργείο περιλαμβάνονταν και λιγότερο μετριοπαθείς (συντηρητικούς) Τόρυς (High Tories), όπως ο Ντάνιελ Φιντς, 2ος Κόμης του Νόττιγκαμ και ο θείος της Άννας Λώρενς Χάιντ, 1ος Κόμης του Ρότσεστερ.[22] Μετριοπαθής Τόρυ ήταν και ο πρόεδρος της Βουλής των Κοινοτήτων, Ρόμπερτ Χάρλεϋ.

Τρεις προσπάθειες να ψηφιστεί ο Περιστασιακός Λογαριασμός Συμμόρφωσης (Occasional Conformity Bill), ένα νομοσχέδιο που υποστήριζαν οι Τόρυς με τη συμπαράσταση της Άννας, απέτυχαν λόγω της αντίδρασης των Ουίγων. Το νομοσχέδιο προέβλεπε τον αποκλεισμό από τα δημόσια αξιώματα, όσων δεν ακολουθούσαν την επίσημη Αγγλικανική Εκκλησία.

Οι Ουίγοι υποστήριξαν έντονα τον Πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής και απέκτησαν ακόμη περισσότερη επιρροή, αφότου ο δούκας του Μάρλμπορω επέτυχε μία μεγάλη νίκη στην Μάχη του Μπλένχαϊμ το 1704. Οι συντηρητικότεροι από τους Τόρυς (High Tories) απομακρύνθηκαν και οι Γκόντολφιν, Μάρλμπορω και Χάρλεϋ σχημάτισαν τριανδρία, βασιζόμενη όλο και περισσότερο στην υποστήριξη των Ουίγων. Η δούκισσα του Μάρλμπορω πίεζε φορτικά την Άννα για ανάθεση κυβερνητικών καθηκόντων σε Ουίγους, πράγμα που προκαλούσε την δυσφορία της βασίλισσας. Η κρίση κορυφώθηκε τον Φεβρουάριο του 1708, όταν οι Μάρλμπορω και Γκόντολφιν υποχρέωσαν την Άννα να αποπέμψει τον συντηρητικό Χάρλεϋ.

Τον Μάρτιο του 1708 ο ετεροθαλής αδελφός της Άννας, ο Καθολικός Ιάκωβος-Φραγκίσκος Στιούαρτ (James-Francis-Edward Stuart) αποπειράθηκε να εισβάλει στη Σκωτία, βοηθούμενος από τους Γάλλους. Η επιχείρηση απέτυχε λόγω της επαγρύπνησης του αγγλικού στόλου και των καιρικών συνθηκών και το επεισόδιο είχε ως αποτέλεσμα την εκλογική νίκη των Ουίγων στις γενικές εκλογές του 1708. Οι σχέσεις εν τω μεταξύ της Άννας με τη δούκισσα του Μάρλμπορω χειροτέρευαν συνεχώς, κυρίως λόγω της προσβλητικής συμπεριφοράς της δούκισσας.


Θάνατος του συζύγου τηςΕπεξεργασία

 
Νόμισμα μισής κορόνας της Άννας, 1708. Η επιγραφή αναφέρει στα λατινικά:ANNA DEI GRATIA (Άννα με τη Χάρη του Θεού).

Ο σύζυγος της Άννας, πρίγκιπας Γεώργιος της Δανίας, πέθανε τον Οκτώβριο 1708 [23] και η βασίλισσα αισθάνθηκε συντετριμμένη.

Οι Ουίγοι εκμεταλλεύτηκαν τον θάνατο του πρίγκιπα. Η διοίκησή του στο Ναυαρχείο δεν ήταν δημοφιλής στους αρχηγούς των Ουίγων, οι οποίοι τον κατηγορούσαν (καθώς και τον υπαρχηγό του Τζων Τσώρτσιλ, αδελφό του Μάρλμπορω) για κακοδιοίκηση του ναυτικού. Με τους Ουίγους τώρα κυρίαρχους στο κοινοβούλι, και την Άννα συντετριμμένη από την απώλεια του συζύγου της, οι Whig Junto, όπως αποκαλούνταν η ηγετική ομάδα των Ουίγων, της επέβαλαν να δεχθεί τους λόρδους Σόμερς (Somers) και Ουώρτον (Wharton) στην κυβέρνηση. Η εξουσία τους, παρ' όλα αυτά, περιορίσθηκε από την επιμονή της Άννας να εκπληρώνει τα καθήκοντα του Λόρδου Αρχιναύαρχου η ίδια και να μη διορίζει ένα μέλος της κυβέρνησης, για να πάρει αυτό τη θέση του πρίγκιπα Γεωργίου. Απτόητοι, οι Junto απαίτησαν τον διορισμό τού κόμη τού Όρφορντ (Earl of Orford), ενός άλλου μέλους των Junto και ενός εκ των δριμύτερων επικριτών του πρίγκιπα Γεωργίου, ως Πρώτου Λόρδου του Ναυαρχείου. Η Άννα αρνήθηκε κατηγορηματικά, και επέλεξε τον δικό της υποψήφιο, τον μετριοπαθή κόμη του Πέμπροκ (Earl of Pembroke) στις 29 Νοεμβρίου 1708.

Η πίεση επικεντρώθηκε στον Πέμπροκ, τον Γκόντολφιν και τη βασίλισσα από τους δυσαρεστημένους Junto Ουίγους, και ο Πέμπροκ αναγκάσθηκε να παραιτηθεί μετά από λιγότερο από έναν χρόνο στο αξίωμα. Ακολούθησε άλλος ένας μήνας φιλονικιών, πριν η βασίλισσα τελικά συναινέσει να τοποθετήσει τον κόμη του Όρφορντ στη διεύθυνση του Ναυαρχείου τον Νοέμβριο του 1709.

Τον Απρίλιο του 1710 η Άννα και η δούκισσα του Μάρλμπορω συναντήθηκαν σε κλίμα ιδιαίτερα ψυχρό. Ήταν η τελευταία τους συνάντηση.

Ύστερα έτηΕπεξεργασία

 
Χρωματιστό χαρακτικό της Βασίλισσας Άννας από έναν άτλαντα, που παρήγγειλε ο Αύγουστος Β΄ της Πολωνίας, π. 1706–1710

Όσο διαρκούσε ο πολυδάπανος πόλεμος της Ισπανικής Διαδοχής, τόσο πιο αντιδημοφιλής γινόταν· το ίδιο και η διακυβέρνηση των Ουίγων. Η Άννα τελικά βρήκε την ευκαιρία και απέπεμψε τον Γκόντολφιν και τους Whig Junto, αν και ο Μάρλμπορω προς στιγμήν παρέμεινε αρχιστράτηγος. Διορίστηκε νέα κυβέρνηση με επί κεφαλής τον Χάρλεϋ, που επεδίωξε ειρήνη με τη Γαλλία. Σε αντίθεση με τους Ουίγους, ο Χάρλεϋ και οι Τόρυς ήταν έτοιμοι να συμβιβαστούν, δεχόμενοι στην Ισπανία τον εγγονό του Γάλλου βασιλιά έναντι εμπορικών ανταλλαγμάτων.[24] Στις βουλευτικές εκλογές που σύντομα ακολούθησαν, ο Χάρλεϋ επωφελήθηκε της κυβερνητικής υποστήριξης και εξασφάλισε μεγάλη πλειοψηφία των Τόρυς.[25] Τον Ιανουάριο του 1711 η Άννα υποχρέωσε τη Σάρα Μάρλμπορω να παραιτηθεί από τα αυλικά της αξιώματα και στη θέση της διόρισε την αντίζηλό της Άμπιγκέιλ Χιλ.

Η διαμάχη λύθηκε από εξωτερικά γεγονότα. Ο μεγαλύτερος αδελφός του αρχιδούκα Καρόλου (τον οποίο υποστήριζαν οι Ουίγοι) πέθανε το 1711 και ο Κάρολος κληρονόμησε την Αυστρία, την Ουγγαρία και τον θρόνο της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Γερμανίας). Το να του δοθεί επίσης ο Ισπανικός θρόνος δεν ήταν πλέον προς το συμφέρον της Μεγάλης Βρετανίας. Αλλά η προτεινόμενη Συνθήκη της Ουτρέχτης που υποβλήθηκε στο Κοινοβούλιο προς επικύρωση, δεν προχώρησε τόσο, όσο οι Ουίγοι ήθελαν, για να χαλιναγωγήσουν τις φιλοδοξίες των Βουρβόνων.[26] Στην Βουλή των Κοινοτήτων η πλειοψηφία των Τόρυς ήταν αναμφισβήτητη, αλλά αυτό δεν ίσχυε στην Βουλή των Λόρδων. Βλέποντας την ανάγκη για αποφασιστική δράση —να μειώσουν την πλειοψηφία των Ουίγων στη Βουλή των Λόρδων— η Άννα δημιούργησε απρόθυμα δώδεκα νέους ευγενείς. Μία τόσο μαζική δημιουργία ευγενών ήταν χωρίς προηγούμενο. Πράγματι, η Ελισάβετ Α΄ είχε δημιουργήσει λιγότερους ευγενείς σε 44 έτη από ό,τι η Άννα δημιούργησε σε μία ημέρα.[27] Την ίδια ημέρα ο Μάρλμπορω απηλλάγη των καθηκόντων του, η συνθήκη επικυρώθηκε και έτσι τελείωσε η ανάμειξη της Μεγάλης Βρετανίας στον Πόλεμο της Ισπανικής Διαδοχής.[28]

ΘάνατοςΕπεξεργασία

Η Άννα πέθανε από αρθρίτιδα, που είχε καταλήξει σε ερυσίπελας, περίπου στις 7 (π.μ. ή μ.μ.) στις 1 Αυγούστου 1714. Το σώμα της ήταν τόσο πρησμένο και διογκωμένο, που έπρεπε να ταφεί στο Αββαείο του Ουεστμίνστερ σε ένα τεράστιο -σχεδόν τετράγωνο- φέρετρο.[29]

Η Άννα πέθανε λίγο μετά από την εκλεκτόρισσα Σοφία (8 Ιουνίου, το ίδιο έτος)· ο γιος τής εκλεκτόρισσας, Γεώργιος Α΄ εκλέκτορας του Ανόβερου, κληρονόμησε το Βρετανικό Στέμμα.[2] Σύμφωνα με τον Νόμο της Διευθέτησης 1701, το στέμμα δόθηκε στον Γεώργιο ως διάδοχο της εκλεκτόρισσας Σοφίας, αφού παραμερίστηκαν οι Καθολικοί διεκδικητές. Η βασιλεία του Γεωργίου ήταν σχετικά σταθερή: οι Ιακωβιτικές εξεγέρσεις το 1715 και το 1719 απέτυχαν αμφότερες.[30]

ΚληρονομιάΕπεξεργασία

 
Ο θυρεός της Άννας αποτελείται από τους τρεις επιτιθέμενους λέοντες της Αγγλίας, τον όρθιο λέοντα της Σκωτίας, την άρπα της Ιρλανδίας και τους (διεκδικούμενους) κρίνους της Γαλλίας. Γύρω η ζώνη του Τάγματος της Περικνημίδος με τη φράση Honi soit qui mal y pense (Ντροπή σε όποιον σκέπτεται άσχημα). Κάτω η φράση Semper eadem (Πάντα ο ίδιος). Υποστηρικτές: λέων και μονόκερος.

Η βασιλεία της Άννας σημαδεύτηκε από μία αύξηση της επιρροής των υπουργών και μία μείωση της επιρροής του Στέμματος. Το 1708 η Άννα έγινε η τελευταία Βρετανή Ηγεμόνας, που αρνήθηκε τη Βασιλική Συγκατάθεση σε ένα νομοσχέδιο (σε αυτή την περίπτωση, ένα νομοσχέδιο της Σκωτικής πολιτοφυλακής). Απασχολημένη με την υγεία της (μπορεί να υπέφερε από πορφυρία), η Άννα επέτρεψε στους υπουργούς της, κυρίως στον Ρόμπερτ Χάρλεϊ, καθώς και στις ευνοούμενές της (Σάρα Μάρλμπορω και Άμπιγκεηλ Xιλ) να κυριαρχήσουν στην πολιτική.[3] Η μεταφορά της εξουσίας από το Στέμμα στα υπουργεία έγινε ακόμη πιο εμφανής κατά τη βασιλεία του Γεωργίου Α΄, του οποίου ο αρχισύμβουλος, Σερ Ρόμπερτ Ουόλπολ, συχνά περιγράφεται ως ο "πρώτος Πρωθυπουργός."[31]

Τα πολιτικά και διπλωματικά επιτεύγματα των κυβερνήσεων και η σταθερότητα της βασιλείας της, η οποία ήταν απαλλαγμένη από συνταγματικές συγκρούσεις μεταξύ μονάρχη και κοινοβουλίου, δείχνουν ότι επέλεξε υπουργούς και άσκησε τα προνόμιά της σοφά.[32] Αξιολογήσεις της Άννας ως παχιάς, μονίμως εγκύου, υπό την επιρροή των ευνοουμένων και με έλλειψη πολιτικής πονηριάς ή ενδιαφέροντος, ίσως προέρχονται από σοβινιστικές προκαταλήψεις εναντίον των γυναικών.[33]

Στην εποχή της Άννας συντελέστηκε καλλιτεχνική, λογοτεχνική, και επιστημονική πρόοδος. Στην αρχιτεκτονική ο Σερ Τζον Βάνμπρου κατασκεύασε κομψά οικοδομήματα, όπως το Ανάκτορο Μπλένειμ και το Κάστρο Χάουαρντ.

ΑπόγονοιΕπεξεργασία

Όνομα Γέννηση Θάνατος
Μαίρη 2 Ιουνίου 1685 8 Φεβρουαρίου 1687
Άννα Σοφία 12 Μαΐου 1686 2 Φεβρουαρίου 1687
Γουλιέλμος, Δούκας του Γκλόστερ 24 Ιουλίου 1689 29 Ιουλίου 1700
Μαίρη 14 Οκτωβρίου 1690 14 Οκτωβρίου 1690
Γεώργιος 17 Απριλίου 1692 17 Απριλίου 1692
Κάρολος 15 Σεπτεμβρίου 1698 15 Σεπτεμβρίου 1698

Επιπλέον, υπήρξαν οκτώ θνησιγενή παιδιά και τέσσερις αποβολές.[34]

Όλα τα παιδιά της Άννας έφεραν τους τίτλους του/της Πρίγκιπα/Πριγκίπισσας της Δανίας και της Νορβηγίας.[35]

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Οι ημερομηνίες είναι με το Ιουλιανό ημερολόγιο
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Lodge (1832), pp. 7–8
  3. 3,0 3,1 «Sarah Jennings, Duchess of Marlborough». Encyclopædia Britannica. Britannica Concise Encyclopedia. http://concise.britannica.com/ebc/article-9051033/Sarah-Jennings-Churchill. Ανακτήθηκε στις 2007-01-07. 
  4. Field, Ophelia (2003). Sarah Churchill Duchess of Marlborough, The Queen's Favourite. St. Martin's Press. 
  5. Innes (1913) p. 440
  6. Ward, pp. 230–231
  7. Ward, pp. 236–240
  8. Ward, pp. 241–242
  9. Nenner, Howard (1998). The Right to be King: the Succession to the Crown of England, 1603–1714. Palgrave Macmillan. σελ. 243. ISBN 0-333-57724-8. 
  10. Dalrymple, John (1778). Memoirs volume ii. σελ. 175. 
  11. 11,0 11,1 «Mary II». Encyclopædia Britannica (11th Ed. έκδοση). London: Cambridge University Press. 1911. 
  12. Ward, pp. 250–251
  13. Gregg (2001), p. 108
  14. Gregg, p. 122
  15. H. E. Emson, "For The Want Of An Heir: The Obstetrical History Of Queen Anne", British Medical Journal, Vol. 304, No. 6838 (23 May 1992), pp. 1365-1366.
  16. Ward, p. 275
  17. Gregg (2001), p. 151
  18. Ward, p. 460
  19. Lodge, p.240
  20. Gregg (2001), pp. 130–131
  21. Benians, pp.90–91
  22. Waller, p. 318
  23. Gregg (2001), p. 281
  24. Ward, pp. 470–471
  25. Ward, pp. 468–469.
  26. Ward, pp. 429–434
  27. Ward, p. 471.
  28. Ward, pp. 433–459.
  29. Ward, p. 476.
  30. Benians (1909), pp. 97–106
  31. Eccleshall, Robert (1998). Biographical Dictionary of British Prime Ministers. Routledge. 
  32. Waller, pp. 313, 317, 328
  33. Waller, p. 313
  34. Emson, pp. 1365–1366. Lodge (1832), pp. 7–8.
  35. Francois Velde. «Royal Styles and Titles of Great Britain». Heraldica.org. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2010. 
Άννα της Μεγάλης Βρετανίας
Γέννηση: 6 Φεβρουαρίου 1665 Θάνατος: 1 Αυγούστου 1714
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Γουλιέλμος Γ΄ και Β΄
Βασίλισσα της Αγγλίας και της Σκωτίας
8 Μαρτίου 1702 – 1 Μαΐου 1707
Νόμοι της Ένωσης 1707
Βασίλισσα της Ιρλανδίας
8 Μαρτίου 1702 – 1 Αυγούστου 1714
Διάδοχος
Γεώργιος Α΄
Νόμοι της Ένωσης 1707 Βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας
1 Μαΐου 1707 – 1 Αυγούστου 1714
Πολιτικά αξιώματα
Προκάτοχος
Πρίγκιπας Γεώργιος της Δανίας
Λόρδος Αρχιναύαρχος
1708
Διάδοχος
Ο Κόμης του Πέμπροκ