Άνοιγμα κυρίου μενού

Άνω Τριπόδο Ρεθύμνης

οικισμός της Ελλάδας
(Ανακατεύθυνση από Άνω Τριπόδο Ρεθύμνου)

Συντεταγμένες: 35°19′38.525″N 24°41′9.798″E / 35.32736806°N 24.68605500°E / 35.32736806; 24.68605500

Άνω Τριπόδο Ρεθύμνης
Άνω Τρίποδο 7480.jpg
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Άνω Τριπόδο Ρεθύμνης
35°19′39″N 24°41′10″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Μυλοποτάμου
Πληθυσμός68 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Το Άνω Τριπόδο είναι χωριό του δήμου Μυλοποτάμου, της περιφερειακής ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 68 κατοίκους. Βρίσκεται 30,5 χλμ. ανατολικά από το Ρέθυμνο, σε υψόμετρο 380 μ.[1] Το χωριό έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός.

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Δεν είναι γνωστό από που προέρχεται το όνομα του χωριού. Ο Γιοχάννες φαν Μόιρς καταγράφει 127 αρχαίες πόλεις της Κρήτη, ανάμεσα στις οποίες βρίσκεται και η πόλη Τριπόδος (Tripodus), η οποία αποτελεί και την τελευταία εγγραφή του καταλόγου.[2] Η εγγραφή αυτή, επισημαίνει ο Ρόμπερτ Πάσλεϊ, μπορεί να προέρχεται από λανθασμένη κατανόηση ενός χωρίου του έπους Θεογονία, από τον Ησίοδο, ο οποίος αναφέρει ότι η Δήμητρα συνευρέθει με τον Ιάσωνα σε χωράφι τρεις φορές οργωμένο (..., ένα τριπόλω Κρήτης εν πίονι δήμω).[1][3] Ο Στέφανος Ξανθουδίδης αναφέρει ότι μπορεί να είναι αναφορά στο Τριπόδο στο οποίο καθόταν η Πυθία, καθώς ο Απόλλωνας ήταν πολιούχος της γειτονικής αρχαίας Ελεύθερνας. Ο Στέργιος Σπανάκης αναφέρει ότι είναι πιο πιθανό να προέρχεται από το επώνυμο Τριπόδος ή Τριποδάκης, και άρα η σωστή γραφή είναι Τριπόδω.[1]

Το χωριό δεν αναφέρεται στις βενετικές απογραφές. Η παλαιότερη μνεία στο χωριό γίνεται στο έργο Κρητικά του Μιχαήλ Χουρμούζη, το 1842, όπου αναφέρονται δύο οικισμοί, Τριπόδος και Κάτω Τριπόδος.[1] Το 1881 ανήκε στον δήμο Μαργαριτών και σύμφωνα με την απογραφή είχε 230 χριστιανούς κατοίκους και το Κάτω Τριπόδω είχε 50 κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 176 κατοίκους και το Κάτω Τριπόδων 36 κατοίκους. Το 1920 το Άνω Τριπόδο ήταν έδρα ομώνυμης κοινότητας.[1] Το 1925 το Άνω και Κάτω Τριπόδο προσαρτήθηκαν στην κοινότητα Πρινέ μέχρι το 1934, οπότε και προσαρτήθηκαν στην κοινότητα Μαργαριτών.[4] Το Κάτω Τριπόδο αναφέρεται ως ξεχωριστός οικισμός για τελευταία φορά στην απογραφή του 1940.[1] Με την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση το 1997, το Άνω Τριπόδο εντάχθηκε στον δήμο Γεροποτάμου.[4]

Απογραφές πληθυσμούΕπεξεργασία

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[1] 176 158 150 186 155 138 107 83 74 68

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

 
Το συγκρότημα Νικολακάκη στο Κάτω Τριπόδο.

Στο Τριπόδο λειτουργούν δύο ναοί, οι Kοίμηση της Θεοτόκου και Aγία Παρασκευή.[5] Στο Κάτω Τριπόδο σώζεται το κτιριακό συγκρότημα ιδιοκτησίας Γεωργίου Νικολακάκη, το οποίο έχει χαρρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο που χρειάζεται ειδική κρατική προστασία μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του, γιατί αποτελεί αξιόλογο συγκρότημα που συνδυάζει αρμονικά στοιχεία τοπικής λαϊκής αρχιτεκτονικής με νεοκλασσική επίδραση στη μορφολογία των επιμέρους στοιχείων.[6]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 771. 
  2. Kitchell, Kenneth Francis (1977), «Topographica Cretica: Topoi of Classical Crete with Testimonia», Dissertations 1708: 30, https://core.ac.uk/download/pdf/48608486.pdf 
  3. Pashley, Robert (1837). Travels in Crete. J. Murray. σελ. 314. 
  4. 4,0 4,1 «Άνω Τριπόδον (Ρεθύμνης)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019. 
  5. «Επαρχία Μυλοποτάμου». www.imra.gr. Ιερά Μητρόπολις Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2019. 
  6. «ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/1620/32757/13-7-1989 - ΦΕΚ 561/Β/31-7-1989». listedmonuments.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2019.