Άνοιγμα κυρίου μενού

Συντεταγμένες: 39°18′33″N 20°21′42″E / 39.30917°N 20.36167°E / 39.30917; 20.36167

Η Αγιά είναι χωριό και έδρα ομωνύμου τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Πάργας, του δήμου Πάργας, της περιφερειακής ενότητας Πρεβέζης, στην περιφέρεια Ηπείρου.[1].

Αγιά Πρέβεζας
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Αγιά Πρέβεζας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Ηπείρου
Δήμος Πάργας
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότητα Πρεβεζας
Πληθυσμός 758 (2011)

Πριν το πρόγραμμα Καλλικράτης και το σχέδιο Καποδίστριας, ανήκε στην επαρχία Νικοπόλεως και Πάργας του νομού Πρεβέζης, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Ηπείρου.[2]

Μέχρι το 1927 ονομαζόταν Αγυιά.[3]

Στην τοπική κοινότητα υπάγεται και ο οικισμός Σαρακίνικο.

Πίνακας περιεχομένων

ΓεωγραφίαΕπεξεργασία

Η Αγιά βρίσκεται στο ΒΔ. άκρο του νομού, κοντά στην Πάργα και λίγα χιλιόμετρα από το χωριό Πέρδικα του νομού Θεσπρωτίας. Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 41,484 χμ² και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 400. Aπέχει από την πόλη της Πρέβεζας, 60 χλμ. περίπου, προς τα ΒΔ.[1][4][5]

Πληθυσμικά στοιχείαΕπεξεργασία

Η εξέλιξη πληθυσμού της Αγιάς έχει ως εξής: κάτοικοι 1.211 (1961), 1.037 (1971), 918 (κ.) (1991), 838/844 (κ.) (2001), 758/762 (κ.) (2011) (κ = κοινότητα).[1][2][6][7]

Διοικητικές μεταβολέςΕπεξεργασία

  • Με το ΦΕΚ 244Α – 4/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Αγιάς και προσαρτήθηκε στο δήμο Πάργας.
  • στα πλαίσια του ελληνικού κράτους η Αγια υπήχθη εντος των οριων του νομού Πρέβεζας .Όμως το 1937 αποσπάσθηκε στο νομο Θεσπρωτίας οπου και επανήλθε το 1946 στο νομο Πρεβεζας.

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Από την επιφανειακή κεραμική και την ανεύρεση λατινικής επιτύμβιας επιγραφής μαρτυρείται η ύπαρξη ενός ρωμαϊκού οικισμού (κτηνοτροφικού χαρακτήρα) στη θέση "Οξινή", που βρίσκεται περίπου 4 χλμ. ΒΔ της Αγιάς.[8]

Κατά την τουρκοκρατία το χωριό, όπως και όλη η περιοχή της Πάργας, είχε καθεστώς ημιαυτονομίας ως κτήση των Ενετών, αλλά μετά την κατάλυση της ενετικής δημοκρατίας, την 12 Μαΐου 1797, υπέστη πολλά δεινά. Καταστράφηκε από τα στρατεύματα του Αλή Πασά, αν και οι περισσότεροι από τους κατοίκους την είχαν ήδη εγκαταλείψει. Ο Αλή Πασάς προσπάθησε να την επικοίσει με Τουρκαλβανούς που έφερε από το γειτονικό χωριό Καρβουνάρι, και την οχύρωσε με φρούριο που κτίστηκε υπό την επίβλεψη Γενοβέζου μηχανικού. Όταν ο Αλή Πασάς επικυρήχθηκε από τον σουλτάνο, το 1820, βρισκόταν στην Αγιά. Στις 23 φεβρουαρίου 1824, κατελήφθη από τον Ομέρ Βρυώνη.[2][6]

ΑγιώτικαΕπεξεργασία

Κάθε χρόνο στις 26 Ιουλίου, εορτή της Αγίας Παρασκευής, πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις από τον πολιτιστικό σύλλογο Αγιάς. Την παραμονή της εορτής γίνεται λιτάνευση της εικόνας της Αγίας Παρασκευής με την συμμετοχή όλου του χωριού. Στα πλαίσια των εκδηλώσεων γίνεται αναπαράσταση του Αγιώτικου γάμου και ακολουθεί παραδοσιακό γλέντι. Ανήμερα της εορτής, το βράδυ γίνεται η μεγάλη πανήγυρη με παραδοσιακή μουσική, χορό, φαγητό και ποτό, στην αυλή της εκκλησίας.

ΑξιοθέαταΕπεξεργασία

  •  
    Το Κάστρο του Αλή Πασά
    Το σημαντικότερο αξιοθέατο της Αγιάς είναι το κάστρο που έφτιαξε ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων. Βρίσκεται στον οικισμό Τρίκορφο σε δεσπόζον ύψωμα ανάμεσα στην Αγιά και την Πάργα. Στις 17 Φεβ 1814 ο Αλή Πασάς επιτέθηκε αιφνιδιαστικά με 6.000 Τουρκαλβανούς οδηγούμενους από το γιό του Μουχτάρ – Πασά και τους στρατηγούς Ομέρ Βρυώνη και Άγο Βασιάρη κατά της Αγιάς που είχε τάσεις ανεξαρτητοποίησης και είχε συμμαχήσει με την Πάργα. Κυριεύει με έφοδο το χωριό. Πολλοί από τους κατοίκους της Αγιάς έπεσαν στην μάχη, ενώ γυναίκες και παιδιά πιάστηκαν αιχμάλωτοι και σύρθηκαν σκλάβοι στο εσωτερικό της χώρας.[9] Στην συνέχεια αρχίζει την ανέγερση του φρουρίου υπό την εποπτεία του Ιταλού μηχανικού Monteleone με στόχο να αποτελέσει το ορμητήριο του κατά την πολιορκία της Πάργας. Το κάστρο της Αγίας είναι πολυγωνικό με μεγάλο πύργο για πολυβόλα και πολύ υψηλά τείχη. Τον μεγάλο πύργο διατρέχει θολωτός περιφερειακός διάδρομος με καμάρες και τόξα. Δύο προμαχώνες και μία ζεματίστρα ενισχύουν την άμυνα του στην βόρεια πλευρά. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν δύο ρώσικα πυροβόλα. Επίσης υπάρχουν υπόγειες δεξαμενές νερού, πυριτιδαποθήκη δωμάτια με τζάκι και ερμάρια. Το κάστρο έχει διατηρηθεί σε πολύ καλή κατάσταση.  
  • Ερείπια κάστρου (Δημόκαστρο) [10]
  • Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, τρίκλιτη βασιλική της τουρκοκρατίας με ξυλόγλυπτο τέμπλο, ξύλινη ανάγλυφη οροφή και εικόνες του 17ου αιώνα
  • Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του 1812
  • Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, με κωδωνοστάσιο του 1890.[5]
  • Λαογραφικό Μουσείο

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 1,2 statistics.gr
  2. 2,0 2,1 2,2 Πάπυρος Λαρούς
  3. eetaa.gr
  4. Εκδόσεις «Ελλάδα»
  5. 5,0 5,1 Δομή
  6. 6,0 6,1 Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006
  7. Πρόγραμμα Καλλικράτης
  8. [1] Δ. Κ. Σαμσάρης, Η ρωμαϊκή αποικία της Φωτικής στη Θεσπρωτία της Ηπείρου (Ιστορικογεωγραφική και επιγραφική συμβολή), Γιάννινα 1994, σ. 104
  9. Σαλβατώρ, Λουδοβίκος (1997). Πάργα. Αθήνα, σελ. 332. ISBN 960-255-199-2. 
  10. «Ελλάδα»

ΠηγέςΕπεξεργασία