Ο Αλέξιος Γ.Κ. Σαββίδης (13 Φεβρουαρίου 1955) είναι Έλληνας ιστορικός, μεσαιωνολόγος-βυζαντινολόγος, πρώην ερευνητής στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Αθήνα) και μετέπειτα καθηγητής στα Πανεπιστήμια Αιγαίου και Πελοποννήσου. Η οικογένειά του έχει ποντιακές ρίζες και στα τέλη του 19ου αιώνα μετανάστευσε μέσω Κύπρου στην Παλαιστίνη, όπου ο παππούς του, Κωνσταντίνος Σαββίδης (1880-1956), χρημάτισε ΄Ελληνας υποπρόξενος στην Χάϊφα. Ο πατέρας του, Γεώργιος Κ. Σαββίδης (Χάϊφα 1920-Αθήνα 2005), σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού και με την σύζυγό του, Μαίρη Μεϊμαράκη (Ιερουσαλήμ 1927-Αθήνα 2019), μουσικό (δασκάλα πιάνου), ήλθαν στην Αθήνα το 1953, όπου γεννήθηκε ο γιος τους, Α.Γ.Κ.Σ. (1955). Η μητέρα του ήταν γνωστή ως Μαίρη Μεϊμαράκη-Καρούζου στον εκδοτικό χώρο, ως σύζυγος (σε δεύτερο γάμο) και κληρονόμος των πνευματικών δικαιωμάτων του έργου του μεγάλου ΄Ελληνα ποιητή Νίκου Δ. Καρούζου (Ναύπλιο 1926-Αθήνα 1990), ο οποίος επηρέασε αποφασιστικά τον Α.Γ.Κ.Σ. στις φιλολογικές και ιστορικές σπουδές που ακολούθησε..

Αλέξιος Γ.Κ. Σαββίδης
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση13  Φεβρουαρίου 1955
Αθήνα
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταιστορικός
καθηγητής πανεπιστημίου
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςΒραβείο Ιπεκτσί

ΒιογραφίαΕπεξεργασία

Γεννήθηκε στην Αθήνα (13.2.1955) και πραγματοποίησε σπουδές φιλολογίας και βυζαντινής/μεσαιωνικής ιστορίας στα Πανεπιστήμια Αθηνών (πτυχιούχος, 1978), Λονδίνου (Master of Philosophy, 1980) και Θεσσαλονίκης (διδακτορικό, 1986). Είναι καθηγητής Ιστορίας Μεσαιωνικών και Βυζαντινών Χρόνων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου (Καλαμάτα) και διετέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθώνγια την περίοδο 2010-2015. Aπό το 2016 Κοσμήτορας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (Καλαμάτα), με πενταετή θητεία. Την  περίοδο 1985-2001 υπήρξε ερευνητής στο Κέντρο (Ινστιτούτο) Βυζαντινών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Αθήνα), ενώ το 2001 εξελέγη αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου (Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών/ Ρόδος), όπου το 2005 έγινε καθηγητής.

Βασικοί τομείς των ερευνών του είναι οι σχέσεις του Βυζαντίου με τα τουρκόφωνα φύλα, η βυζαντινή προσωπογραφία και γενεαλογία, η ιστορία του βυζαντινού Πόντου και του κράτους των Μεγαλοκομνηνών της Τραπεζούντας, καθώς και η ιστορία και ιστορική γεωγραφία του χερσαίου και νησιωτικού ελλαδικού χώρου κατά τον μεσαίωνα και τις απαρχές της οθωμανικής κυριαρχίας. Έχει διδάξει και έχει δώσει διαλέξεις και σεμινάρια σε πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού και έχει συμμετάσχει σε πολλά διεθνή και πανελλήνια επιστημονικά συνέδρια, ενώ είναι επιμελητής έκδοσης ειδικού βυζαντινολογικού περιοδικού (Βυζαντινός Δόμος) καθώς και επιμελητής βυζαντινολογικού προσωπογραφικού λεξικού με διεθνείς συμμετοχές και παράλληλη αγγλική έκδοση (σε συνεπιμέλεια με τον ομότιμο καθηγητή BenjaminHendrickx) στον επιφανή βελγικό εκδοτικό οίκο Brepols. Είναι επίσης αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών στην Αθήνα από το 2010, όπου, μεταξύ άλλων εκδόσεων βιβλίων και δημοσιεύσεων, επιμελήθηκε της έκδοσης του συλλογικού τόμου Ο βυζαντινός Πόντος (4ος-15ος αιώνες μ.Χ. Ιστορικές συμβολές (Αθήνα, 2013, σειρά «Αρχείον Πόντου»-Παράρτημα αρ.30). Το 1997 τιμήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με το Α΄ Βραβείο ΑμπντίΙπεκτσί για τη συμβολή του στη μελέτη των βυζαντινοτουρκικών σχέσεων και την προώθηση της ελληνοτουρκικής επιστημονικής συνεργασίας, ενώ το 2016 έλαβε το Βραβείο Οδυσσέα Λαμψίδη για την τριανταπεντάχρονη ερευνητική/συγγραφική του συμβολή στη μελέτη της ιστορίας και του πολιτισμού του μεσαιωνικού Πόντου.

Πέρα από το πλούσιο ιστορικό ερευνητικό/ συγγραφικό του έργο στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με βιβλία και μονογραφίες σε έγκριτους εκδοτικούς οίκους (Brill, Brepols, Hakkert, ABC-Clio, Βιβλιοφιλία, Βασιλόπουλος, Εστία, Πατάκη, Δόμος, Ηρόδοτος, Τροχαλία, Δημιουργία, Παπαζήση, Δέσπ. Κυριακίδη, Κανάκη κ.ά.), καθώς και με μελέτες-άρθρα κ.ά. συνεργασίες σε διεθνούς κύρους επιστημονικά περιοδικά και σε γνωστά εγκυκλοπαιδικά έργα όπως τηνEncyclopaedia of Islam, την ΤheCrusades: anEncyclopaedia και το LexikonderByzantinistik, έχει επιπλέον ασχοληθεί επί δεκαετίες με ζητήματα ερμηνείας  της έντεχνης μουσικής, έχοντας κατά τα τελευταία χρόνια συγγράψει βιβλία και άρθρα γύρω από ποικίλα μουσικολογικά ζητήματα και εκδίδοντας μεταξύ άλλων το βιογραφικό λεξικό Μεγάλοι μαέστροι (Αθήνα, εκδόσεις Πατάκη, 2008, 2η έκδοση 2009 και 3η έκδοση υπό ετοιμασία), τη συλλογή άρθρων Δοκίμια κλασσικής μουσικής παιδείας (Αθήνα, εκδόσεις Παπαζήση, 2009, 2η έκδοση 2013, 3η έκδοση 2016) και τη μονογραφία Μαέστροι στο διαδίκτυο (Αθήνα, εκδόσεις Ηρόδοτος, 2014, 2η έκδοση 2015, 3η έκδοση 2016, 4η έκδοση 2017, 5η έκδοση 2020). Συνεργάζεται αρθρογραφώντας τακτικά στο ιστοσελιδικό μουσικολογικό περιοδικό tar.  

Ακολουθεί πίνακας αυτοτελών δημοσιευμάτων:

ΕργογραφίαΕπεξεργασία

  • ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ – HISTORICAL PUBLICATIONS  ΚΥΡΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ 1980-2019 (ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΜΙΚΡΕΣ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ)  BOOKS AND SHORTER MONOGRAPHS

1.    Το Βυζάντιο και οι Σελτζούκοι Τούρκοι τον 11ο αι. (Αθήνα, Bιβλιοπωλείο των Βιβλιοφίλων, 1980, 2η έκδ. 1988)

2.   Byzantium in the Near East. Its relations with the Seljuk Sultanate of Rum in Asia Minor, the Armenians of Cilicia and the Mongols, c. A.D. 1192-1237 (Thessalonica, Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών Α.Π.Θ., 1981) (M.Phil. Παν/μίου Λονδίνου), σειρά «Βυζαντινά κείμενα& μελέται»/ “Byzantine texts & studies” (αρ. 17)

3.    Τα χρόνια σχηματοποίησης του Βυζαντίου 284-518 (Αθήνα, Βασιλόπουλος, 1983)

4.    Το οικουμενικό βυζαντινό κράτος και η εμφάνιση του Ισλάμ 518-717 (Αθήνα, Εστία, 1985, 2η έκδ. 1990), σειρά «Πολιτική & ιστορία» (αρ. 28)

5.    Μελέτες βυζαντινής ιστορίας 11ου-13ου αι. (Αθήνα, Καρδαμίτσα-Ινστιτούτο του Βιβλίου, 1986, 2η έκδοση 1995)

6.    Τα βυζαντινά Επτάνησα, 11ος-αρχές 13ου αι. (Αθήνα, Βιβλιοπωλείο των Βιβλιοφίλων, 1986, 2η έκδοση με προσθήκες 2007), σειρά «Μικρή Μυριόβιβλος» (αρ. 6)

7.    Βυζαντινά στασιαστικά και αυτονομιστικά κινήματα στα Δωδεκάνησα και στη Μικρά Ασία 1189-1240 (Αθήνα, Δόμος, 1987) (διδακτορική διατριβή Παν/μίου Θεσσαλονίκης)

8.    Βυζαντινοτουρκικά μελετήματα. Ανατύπωση άρθρων 1981-1990 (Αθήνα, Ηρόδοτος, 1991 – 18 μελετήματα) (ελληνικά και αγγλικά)

9.    Σελίδες από την βαλκανική αντίδραση στην οθωμανική επέκταση κατά τους 14ο και 15ο αι. Ουγγλέσης-Ουνυάδης-Καστριώτης-Κλαδάς (Αθήνα, Ηρόδοτος, 1991, 2η εμπλουτισμένη έκδοση υπό ετοιμασία)

10.  (συνεργασία Στυλιανός Λαμπάκης): Γενική βιβλιογραφία περί του βυζαντινού Πόντου και του κράτους των Μεγάλων Κομνηνών της Τραπεζούντας (Αθήνα, Δόμος, 1992)

11.  Μελετήματα βυζαντινής προσωπογραφίας και τοπικής ιστορίας. Ανατύπωση άρθρων 1981-1991 (Αθήνα, Ηρόδοτος, 1992 – 32 μελετήματα) (ελληνικά και αγγλικά)

12.  Η οθωμανική κατάκτηση της Θήβας και Λεβάδειας (Αθήνα, Τροχαλία, 1993)

13.  Βυζαντινή προσωπογραφία, τοπική ιστορία και βυζαντινοτουρκικές σχέσεις. Ανατύπωση άρθρων 1991-1994 (Αθήνα, Κριτική, 1994 – 20 μελετήματα) (ελληνικά και αγγλικά)

14.  Η βυζαντινή Ρόδος και οι Μουσουλμάνοι... μέσα 7ου-αρχές 14ου αι. (Αθήνα, Τροχαλία, 1994, 2η  έκδοση 1995)

15.  (συνεργασία Φωτεινή Θ. Βλαχοπούλου-Κοσμάς Μεγαλομμάτης): Βενιαμίν εκ Τουδέλης, Το βιβλίο των Ταξιδιών στην Ευρώπη,  την Ασία και την Αφρική 1159-1173, ελληνική μετάφραση (Αθήνα, Στοχαστής, 1994) (εισαγωγή-σχόλια-βιβλιογραφία), σειρά «Ταξίδια-ανακαλύψεις»

16.  (συνεργασία Λάζαρος Α. Δεριζιώτης): Ιστορία του Βυζαντίου με αποσπάσματα από τις πηγές, τόμος Α΄: 284-717 (Αθήνα, Πατάκης, 1984, 2η  έκδοση 1996, 3η  έκδοση με προσθήκες 2001, ανατύπωση 2002, 2005, 2011)

17.  Οι Τούρκοι και το Βυζάντιο, τόμος Α΄: Προ-οθωμανικά φύλα στην Ασία και στα Βαλκάνια (Αθήνα, Δόμος, 1996, ανατύπωση 2001, 2η έκδοση με προσθήκες, 2006) (Α΄ βραβείο Αμπντί Ιπεκτσί 1996-97)

18.  Βυζάντιο-μεσαιωνικός κόσμος-Ισλάμ: 13 δοκίμια ιστορίας και παιδείας (Αθήνα, Δημιουργία, 1996), 2η  έκδοση/16 δοκίμια (2000), 3η έκδοση/25 δοκίμια (Αθήνα, Παπαζήσης, 2004), 4η έκδοση (2007)

19.  Μελετήματα βυζαντινής, μεσαιωνικής και ισλαμικής ιστορίας. Ανατύπωση άρθρων 1984-1994 (Φάρσαλα-Θεσσαλονίκη, Ηρόδοτος, 1997 – 33 μελετήματα) (ελληνικά και αγγλικά)

20.  Από το Βυζάντιο στην Τουρκοκρατία. Ανατύπωση μελετών και άρθρων 1987-1997 (Αθήνα, Δημιουργία, 1997 – 35 μελετήματα) (ελληνικά, αγγλικά, ρωσικά και τουρκικά), σειρά «Μελέτες για τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή ελληνική ιστορία» (αρ. 9)

21.  Ποικίλα δοκίμια ιστορικά, φιλολογικά, βιβλιοκριτικά. Άρθρα της «ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΗΣ» 1991-1994 (Αθήνα, Ιωλκός, 1999 – 62 δοκίμια)

22.  Ούννοι, Βυζάντιο και Ευρώπη. Ο κόσμος των πρωίμων Τούρκων (Αθήνα, Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν, 2000, 2η έκδοση 2004), σειρά «Το Βυζάντιο και οι ξένοι» (αρ. 1)

23.  Βυζαντινό ιστοριογραφικό πεντάπτυχο: Προκόπιος-Μιχαήλ Ψελλός-΄Αννα Κομνηνή-Ιωάννης Κίνναμος-Γεώργιος Σφραντζής. Συμβολή για τους ιστοριογράφους και την εποχή τους (Θεσσαλονίκη, Ηρόδοτος, 2001, 2η έκδοση με προσθήκες, Αθήνα, Ηρόδοτος/ Μυρμιδόνες, 2012), σειρά «Βυζάντιο/ Ιστορία» –βλ. και αρ. 44

24.  (συνεργασίαBenjaminHendrickx): IntroducingByzantinehistory: amanualforbeginners (Paris,Hêrodotos, 2001) –ελληνική μετάφραση.: Εισαγωγή στη βυζαντινή ιστορία(284-1461 μ.Χ.) (Θεσσαλονίκη, Αντ. Σταμούλης/ Ηρόδοτος, 2003), 2η αναθεωρημένη έκδοση(Αθήνα, Ηρόδοτος, 2008, 3η αναθεωρημένη έκδοση με βιβλιογραφικές προσθήκες της Μαρίας Λεοντσίνη, 2019), σειρά «Βυζάντιο/ Ιστορία»

25.  Βυζαντινά-τουρκικά-μεσαιωνικά (ανατύπωση άρθρων 1995-2000) (Θεσσαλονίκη, Ηρόδοτος, 2002 – 37 μελετήματα) (ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά), σειρά «Βυζάντιο/ Ιστορία»

26.  Δοκίμια οθωμανικής ιστορίας (Αθήνα, Παπαζήσης, 2002, 2η έκδοση με προσθήκες 2004, 3η έκδοση με νέες προσθήκες 2007)

27.  Στις ρίζες της οθωμανικής ιστοριογραφίας. Ιστοριογράφοι και χρονικογράφοι των 15ου-18ου αιώνων (Αθήνα, Ενάλιος, 2003)

28.  Οι Αλανοί του Καυκάσου και οι μεταναστεύσεις τους κατά την ύστερη αρχαιότητα και το μεσαίωνα (Αθήνα, Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν, 2003)

29.  Ιστορία του Βυζαντίου, τόμος Γ΄: Η ύστερη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και ο μεσαιωνικός Ελληνισμός, 1025-1461 μ.Χ. (Αθήνα, Πατάκης, 2004, 2η έκδοση με προσθήκες 2006, ανατύπωση 2011)

30.  Η ίδρυση της Μογγολικής Αυτοκρατορίας, 1206-1294 (Αθήνα, Ιωλκός, 2004, 2η έκδοση με προσθήκες, 2009), σειρά «Θέματα παγκόσμιας και ελληνικής ιστορίας & πολιτισμού» (αρ. 1)

31.  Γεώργιος Μανιάκης. Κατακτήσεις και υπονόμευση στο Βυζάντιο του 11ου αιώνα, 1030-1043 μ.Χ. (Αθήνα, Περίπλους, 2004), σειρά «Σελίδες της Ιστορίας»

32.  Οι Μεγάλοι Κομνηνοί της Τραπεζούντας και του Πόντου. Ιστορική επισκόπηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας του μικρασιατικού Ελληνισμού, 1204-1461 (Αθήνα, Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, 2005), σειρά «Αρχείον Πόντου»-Παράρτημα αρ. 25 -2η έκδοση με προσθήκες και διορθώσεις: Ιστορία της Αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών της Τραπεζούντας (1204-1461) (Θεσσαλονίκη, Αφοί Κυριακίδη, 2009, 3η έκδοση με νέες προσθήκες, Θεσσαλονίκη, Δέσποινα Κυριακίδη, 2016)

33.  Aπό την ύστερη αρχαιότητα στο μεσαίωνα. Ιστορικά δοκίμια (Αθήνα, Ηρόδοτος, 2006), σειρά “Mediaevalia, Byzantina, Arabica, Islamica, Persica, TurcicaetOrientalia”

34.  (συνεργασία Νικόλαος Γ. Νικολούδης): Ο ύστερος μεσαιωνικός κόσμος, 11ος-16ος αι.. Βυζάντιο-μεσαιωνική Δύση-Ανατολή και Ισλάμ-Βαλκάνια και Σλάβοι. Δοκίμια και άρθρα (Αθήνα, Ηρόδοτος, 2007), σειρά “Mediaevalia, Byzantina, Arabica, Islamica, Persica, TurcicaetOrientalia”

35.  Byzantino-Normannica. The Norman capture of Italy (to A.D. 1081) and the first two Norman invasions in (A.D. 1081-1085 and 1107-1108) (Leuven,Peeters, 2007), σειρά “Orientalia LovaniensiaAnalecta” (αρ. 165)

36.  (συνεργασία Παναγιώτης Α. Γιαννόπουλος), Μεσαιωνική Πελοπόννησος. Βυζάντιο-Λατινοκρατία-πρώιμη Τουρκοκρατία (Αθήνα, Ηρόδοτος. 2013, 2η εμπλουτισμένη έκδοση υπό έκδοση), σειρά «Βυζαντινή ιστορία & πολιτισμός»

37.  Το κράτος των Μεγάλων Κομνηνών της Τραπεζούντας (1204-1461 μ.Χ.). Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία του Πόντου. Μια ευσύνοπτη ιστορική επισκόπηση (Αθήνα, Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, 2016, 2η έκδοση με προσθήκες, 2017)

38.  The beginnings and foundation of Byzantine studies. A survey with a bibliographical appendix. (Athens, Hêrodotos, 2018), σειρά “University”

39.  Βυζαντινο - ρωσσικά. Εξήμισι αιώνες βυζαντινο - ρωσσικών σχέσεων (1ο μισό 9ου - 2ο μισό 15ου/αρχές 16ου αι. μ.Χ.) (Θεσσαλονίκη, Αντ. Σταμούλη, 2018)

40.  Ο κόσμος του βυζαντινού φορολογούμενου (4ος-15ος αι.). Παράρτημα: ένας «Τιπούκειτος» της βυζαντινής οικονομίας: η συλλογική «Οικονομική ιστορία του Βυζαντίου» (Αθήνα, Κανάκη, 2018)

41.  (συνεργασία Ελένη Λιάντα), Βυζαντινά νομίσματα και νομισματική (4ος-15ος αιώνες) –Μια σύνοψη (Ινστιτούτο Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού [Μυστράς], σειρά αυτοτελών εκδόσεων IV) (Αθήνα, Παπαζήση, 2019).

42.  Οbservations on mines and quarries in the Byzantine Empire, with an entry on Bergbau, νέα έκδοση (Αthens, Hêrodotos, 2019), σειρά“University”

43. “Νο rest for the wicked” [Isaiah 48:22 & 57:21]. On Isaac DucasComnenus’ Cypriot “separatist” state” (A.D. 1184/85-1191). The last of the Cypriot revolts against Byzantium (Aθήνα, Παπαζήση, 2019), σειρά“History & Civilization”/ «Ιστορία&πολιτισμός» (αρ. 1)

44.  Βυζαντινό ιστοριογραφικό ενδεκάπτυχο. Ζώσιμος-Προκόπιος-Θεοφάνης-Ιωάννης Σκυλίτζης και Συνεχιστής-Γεώργιος Κεδρηνός-Μιχαήλ Ψελλός-΄Αννα Κομνηνή-Ιωάννης Κίνναμος-Θεόδωρος Σκουταριώτης-Γεώργιος Σφραντζής. Συμβολή για τους ιστοριογράφους και την εποχή τους, νέα (3η) έκδοση με προσθήκες και βελτιώσεις (Αθήνα, Ηρόδοτος, 2019), σειρά «Βυζάντιο/ Ιστορία»

45.  Oι πρώιμοι Φράγκοι: από τους Μεροβίγγειους στους Καρολίδες (1ο μισό 5ου-2ο μισό 8ου αι. μ. Χ.) (Αθήνα, Παπαζήση, υπό έκδοση)

46. Bosphorus/Bosporos (Boghaz-içi) from Byzantine to Latin and Ottoman times (4th-15th centuries) (Αθήνα, Ηρόδοτος, υπό έκδοση)

47.  Σπουδές μεσαιωνικής ιστορίας στην Ελλάδα (δυτικής Ευρώπης-Λατινοκρατίας), 2η επικαιροποιημένη έκδοση (Αθήνα, Ηρόδοτος, υπό έκδοση)