Άνοιγμα κυρίου μενού

Αντόν Τσέχωφ

Θεατρικός συγγραφέας και διηγηματογράφος, γιατρός

Ο Αντόν Πάβλοβιτς Τσέχωφ (ρωσ. Анто́н Па́влович Че́хов, ΔΦΑ [ɐnˈton ˈpavləvʲɪtɕ ˈtɕexəf] (29 Ιανουαρίου 186015 Ιουλίου 1904) ήταν Ρώσος θεατρικός συγγραφέας και ένας από τους μεγαλύτερους διηγηματογράφους της παγκόσμιας λογοτεχνίας[23]. Σπούδασε και εργάστηκε ως γιατρός.

Αντόν Τσέχωφ
Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση17ιουλ. / 29  Ιανουαρίου 1860γρηγ.[1][2]
Ταγκανρόγκ[3][4][5][6][7][8]
Θάνατος2ιουλ. / 15  Ιουλίου 1904γρηγ.[9][10]
Badenweiler[11][4][12][13]
Αιτία θανάτουφυματίωση
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Τόπος ταφήςΚοιμητήριο Νοβοντέβιτσι (55°43′28″ s. š., 37°33′19″ v. d.)[4][14]
ΚατοικίαMelikhovo (1892–1898)
ΕθνικότηταΡώσοι
ΨευδώνυμοБрат моего брата, Человек без селизёнки και Антоша Чехонте
Χώρα πολιτογράφησηςΡωσική Αυτοκρατορία[15]
Θρησκείααθεϊσμός
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΡωσικά[16]
ΣπουδέςΑυτοκρατορικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας (1879–1884)[4]
Chekhov Gymnasium (1868–1876)
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταθεατρικός συγγραφέας[17]
δημοσιογράφος
δραματουργός[18][19][20]
συγγραφέας[17]
πεζογράφος
σατιρικός συγγραφέας
δημιουργός γραπτών έργων
Αξιοσημείωτο έργοΟ γλάρος
Ο Βυσσινόκηπος
Θείος Βάνια
Vanka
Τρεις αδελφές
Επηρεάστηκε απόΕρρίκος Ίψεν
Αλεξάντρ Οστρόβσκι
Ιβάν Τουργκένιεφ
Γκυστάβ Φλωμπέρ
Νικολάι Γκόγκολ
Εμίλ Ζολά
Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν
Λέων Τολστόι
Γκυ ντε Μωπασσάν
Ονορέ ντε Μπαλζάκ
Φιόντορ Ντοστογιέφσκι
Οικογένεια
ΣύζυγοςOlga Knipper (1901–1904)[4]
ΑδέλφιαMaria Chekhova
Alexander Chekhov[21]
Nikolai Chekhov
Mikhail Chekhov[22]
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςOrder of Saint Stanislaus, 3rd class
Βραβείο Πούσκιν (1888)
Medal for works on the first general census
Υπογραφή
Anton Chekhov signature.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Γεννήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 1860 (17 Ιανουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο) στην κωμόπολη Ταγκανρόγκ, στη νότια Ρωσία. Πέθανε στις 15 Ιουλίου 1904 (2 Ιουλίου με το παλαιό ημερολόγιο) στη γερμανική πόλη Μπάντενβάιλερ και τάφηκε στη Μόσχα στις 22 Ιουλίου 1904. Θεωρείται από τις πιο σημαντικές μορφές της παγκόσμιας δραματουργίας και άσκησε μεγάλη επίδραση στη θεατρική λογοτεχνία του 20ού αιώνα. Στα έργα του αποτυπώνεται η διαρκής φθορά της καθημερινής ζωής. Οι ήρωές του είναι άνθρωποι της ανώτερης κυρίως τάξης, που «ξοδεύουν» τη ζωή τους μέσα στην πνιγηρή ατμόσφαιρα της ρώσικης επαρχίας.

Πίνακας περιεχομένων

Παιδική ηλικίαΕπεξεργασία

Ήταν το τρίτο από τα έξι παιδιά της οικογένειάς του (Αλέξανδρος, Νικόλαος, Ιβάν, Μαρία, Μιχαήλ) και μεγάλωσε σε πολύ αυστηρό και θρησκευτικό περιβάλλον. Ο παππούς του Τσέχωφ ήταν δουλοπάροικος, που εξαγόρασε τη ελευθερία του. Ο πατέρας του (Πάβελ Εγκόροβιτς) ήταν έμπορος τρίτης συντεχνίας και διατηρούσε μπακάλικο. Το ελάχιστο κέρδος του πατέρα ήταν αδύνατο να καλύψει τις ανάγκες της μεγάλης οικογένειας, γεγονός που τον ανάγκασε να δηλώσει πτώχευση. Τα δύο μεγαλύτερα αδέρφια του Τσέχωφ, ο Αλέξανδρος και ο Νικόλαος, αντιδρώντας στον αυταρχισμό του πατέρα τους και στην καθημερινή τους μιζέρια έφυγαν απ' το σπίτι. Για να αποφύγει τη δικαστική δίωξη των δανειστών του, ο πατέρας του κατέφυγε στη Μόσχα. Λίγο αργότερα έφυγε και η μητέρα του με τα αδέρφια του, Μαρία και Μιχαήλ. Τα πρώτα του γράμματα ο Αντόν τα έμαθε στην προπαρασκευαστική τάξη του ενοριακού ελληνικού σχολείου του Ταγκανρόγκ και στη συνέχεια φοίτησε στο κλασικό γυμνάσιο της πόλης. Από την 6η τάξη του γυμνασίου αναγκάστηκε μόνος του να βγάζει το ψωμί του παραδίδοντας μαθήματα κατ' οίκον. Πούλησε ό,τι είχε απομείνει από τα πράγματα του σπιτιού και έστειλε τα λεφτά στους γονείς του στη Μόσχα.

Πρώιμα έργαΕπεξεργασία

Το 1879 ο Τσέχωφ μπαίνει στο Ιατρικό Τμήμα του Πανεπιστημίου της Μόσχας, από όπου αποφοίτησε το 1884. Από τα χρόνια του γυμνασίου έγραφε χιουμοριστικές σκηνές, αφηγήσεις, μονόπρακτα και ως φοιτητής δημοσίευσε τα πρώτα του ευθυμογραφήματα. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά Ξυπνητήρι, Θεατής, Μόσχα, Φως και σκιά, Θραύσματα κ.ά., με το ψευδώνυμο «Αντόσια Τσεχοντέ». Το 1884 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο διηγημάτων, Τα παραμύθια της Μελπομένης και το 1885 τις Φανταχτερές Ιστορίες

Κυρίως έργοΕπεξεργασία

Παράλληλα με το επάγγελμα του ιατρού, αναπτύσσει μεγάλη και σημαντική συγγραφική δραστηριότητα. Το 1886 γράφει το πρώτο του μονόπρακτο με τίτλο Κύκνειο άσμα. Το 1887 ανεβαίνει στη σκηνή του Θεάτρου Κορς στη Μόσχα το έργο του Ιβάνοφ, το οποίο δέχεται αντικρουόμενες κριτικές. Γεγονός που τον οδήγησε να μη δώσει ποτέ σε επαγγελματικό θίασο το δεύτερο θεατρικό του έργο το Δαίμονας του δάσους (πρώτη μορφή του έργου Θείος Βάνιας). Το 1888 του απονέμεται το Βραβείο Πούσκιν. Το 1891 ταξιδεύει στην Ευρώπη. Επιστρέφοντας στη Ρωσία εργάζεται εντατικά ως γιατρός για την καταπολέμηση της χολέρας. Εγκαθίσταται στο Μελίχοβο της Ουκρανίας, όπου ως γιατρός εξυπηρετεί 26 χωριά και 7 εργοστάσια. Προηγουμένως, έχει επισκεφτεί τη νήσο Σαχαλίνη, μελετώντας τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης των καταδίκων. Το 1894 πραγματοποιεί το δεύτερο ταξίδι του στο εξωτερικό. Το 1896 ανεβαίνει ανεπιτυχώς στην Πετρούπολη, στο θέατρο Αλεξαντρίνσκι, το έργο του Ο Γλάρος. Τη χρονιά εκείνη αντιμετωπίζει την πρώτη σοβαρή εκδήλωση της φυματίωσης. Επίσης, το 1896, με χρήματα που συγκεντρώνει από εράνους, φιλανθρωπίες και παραστάσεις, χτίζει ένα σχολείο στο Ταλέζ. Νέα κρίση της αρρώστιας του 1897, τον αναγκάζει να πάει στη Ριβιέρα της Νότιας Γαλλίας, ενώ ανεβαίνει στην ρωσική επαρχία ο Θείος Βάνιας.

Το 1898 και 1899 παρουσιάζονται στο κοινό της Μόσχας από το Θέατρο Τέχνης, με πολύ μεγάλη επιτυχία, τα έργα του Ο Γλάρος και Ο θείος Βάνιας. Η συνεργασία του Τσέχοφ με το Θέατρο Τέχνης και τον Στανισλάφσκι στάθηκε καθοριστική στη διαμόρφωση της δραματουργίας του. Την εποχή αυτή εγκαθίσταται μόνιμα στη Γιάλτα της Κριμαίας, λόγω της υγείας του. Το 1900 γίνεται μέλος της Ρωσικής Ακαδημίας και το 1901 παντρεύεται την ηθοποιό Όλγα Κνίππερ. Την ίδια χρονιά ανεβαίνουν στη Μόσχα Οι τρεις αδελφές, πάλι από το Θέατρο Τέχνης. Το 1902 παραιτείται από τη Ρωσική Ακαδημία, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τη μη αποδοχή ως μέλους της του Γκόρκι. Το 1904, λίγο πριν τον θάνατό του, το Θέατρο Τέχνης παρουσιάζει το έργο του Ο βυσσινόκηπος.

 
Πορτραίτο του Τσέχωφ του 1898

ΔιηγήματαΕπεξεργασία

[24]

ΝουβέλεςΕπεξεργασία

Θεατρικά έργαΕπεξεργασία

  • «Πλατόνοφ» (Платонов) (1881), τετράπρακτο δράμα - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο του 1980 από το Εθνικό θέατρο)
  • «Στο δρόμο», (На большой дороге) (1884), δραματικό σκίτσο σε μία πράξη, προσαρμογή από το διήγημά του, το «Φθινόπωρο» (άπαιχτο στην Ελλάδα)
  • «Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού» (О вреде табака), (1887) μονόπρακτο - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα, τον Φλεβάρη του 1930, υπό τον θίασο και σε μετάφραση Μ. Κουνελάκη, στην αίθουσα του Ωδείου Αθηνών)
  • «Το κύκνειο άσμα» (Лебединая песня (Калхас))(1887), μονόπρακτο δράμα -(πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Απρίλη του 1929 και πάλι από τον θίασο του Μ. Κουνελάκη)
  • «Ιβάνοφ» (Иванов)(1887) - τετράπρακτο δράμα - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Νοέμβρη του 1966 από το Εθνικό θέατρο)
  • «Η Αρκούδα» (Медведь: Шутка в одном действии), (1888) μονόπρακτη κωμωδία - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα, τον Μάρτιο του 1902 από την «Νέα Σκηνή», του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου)
  • «Πρόταση γάμου» (Предложение), (1888-1889) μονόπρακτη φάρσα - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα, τον Οκτώβριο του 1910 από τον θίασο του Θωμά Οικονόμου)
  • «Μια αθέλητη τραγωδία» (Трагик поневоле) (1889)μονόπρακτο δράμα - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 1927 από το Εθνικό θέατρο)
  • «Ο γάμος» (Свадьба), (1889)μονόπρακτο δράμα - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο του 1939 από το Εθνικό θέατρο)
  • «Ο δαίμονας του δάσους» (Леший) - (1889) τετράπρακτη κωμωδία. Το έργο το ξαναεπεξεργάστηκε ο συγγραφέας μερικά χρόνια αργότερα και προέκυψε ο «Θείος Βάνιας»
  • «Τατιάνα Ρέπιν», (Татьяна Репина) (1889) - μονόπρακτο δράμα - (άπαιχτο στην Ελλάδα)
  • «Η Επέτειος (Юбилей), (1891) μονόπρακτη φάρσα -
  • «Ο Γλάρος» (Чайка), (1896) τετράπρακτο δράμα - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 1932 από τον θίασο Μ. Κοτοπούλη - Δ. Μυράτ, σε μετάφραση του τελευταίου)
  • «Θείος Βάνιας» (Дядя Ваня) (1896), τετράπρακτο δράμα - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Ιούνη του 1931 από τον θίασο Βεάκη - Μινωτή - Παξινού)
  • «Τρεις αδελφές» (Три сестры) (1901), τετράπρακτο δράμα - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 1932 από τον θίασο «Ελεύθερο θέατρο», με την Κυβέλη, την Αλίκη και την Μιράντα στους πρωταγωνιστικούς ρόλους)
  • «Ο Βυσσινόκηπος» (Вишнёвый сад) (1904), τετράπρακτη τραγική κωμωδία - (πρώτη παράσταση στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1939 από τον θίασο του Κάρολου Κουν)

Διάφορα έργαΕπεξεργασία

Ελληνικές μεταφράσειςΕπεξεργασία

Θεατρικά έργαΕπεξεργασία

  • Ιβάνοφ ― μετάφρ. Κ.Σταματίου ("Θέατρο" 1965)
  • Η Αρκούδα (μονόπρακτο) ―μετάφρ.Λυκ.Καλλέργης (ΔΩΔΩΝΗ)
  • Πρόταση γάμου (μονόπρακτο) ―μετάφρ.Λυκ.Καλλέργης (ΔΩΔΩΝΗ)
  • Η επέτειος (μονόπρακτο) ―μετάφρ.Τάκης Σωτήρχος (ΓΚΟΝΗ)
  • Ο Γλάρος ―μετάφρ.Λυκ.Καλλέργης (ΔΩΔΩΝΗ)
  • Θείος Βάνια ―μετάφρ.Αθηνά Σαραντίδη (ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ) και ―Λυκ.Καλλέργης (ΔΩΔΩΝΗ)
  • Τρεις αδελφές ―μετάφρ.Αθηνά Σαραντίδη (ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ)
  • Βυσσινόκηπος ―μετάφρ.Άρη Αλεξάνδρου (ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ)
  • Ένας γάμος (μονόπρακτο) ―μετάφρ.Αθηνά Σαραντίδη ("Θέατρο" 1966)

ΝουβέλεςΕπεξεργασία

  • Η Στέππα ― μετάφρ. Σ.Σκιαδαρέσης (Γ.ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ)
  • Η αρραβωνιαστικιά ―μετάφρ.Βασ.Τομανάς (PRINTA)
  • Η μονομαχία ―μετάφρ.Βασ.Τομανάς (PRINTA)

ΔιηγήματαΕπεξεργασία

  • Οι εχθροί και άλλα διηγήματα ― μετάφρ. Αντώνης Μοσχοβάκης (ΓΑΛΑΞΙΑΣ)
    • Οι εχθροί
    • Οι ταξιδιώτες
    • Αγάθη
    • Πασχαλιάτικη νύχτα
    • Όνειρο
    • Ο Πλούτος
    • Κάλχας
    • Το τέλος ενός ηθοποιού
    • Το φιλί
    • Βολόντια
    • Ο Κοζάκος

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

  • Σολομός, Αλέξης: Θεατρικό Λεξικό: Πρόσωπα και πράγματα στο παγκόσμιο θέατρο, εκδ. «Κέδρος», Αθήνα 1989
  • Hartnoll, Phyllis, Found, Peter: Λεξικό του Θεάτρου, εκδόσεις «Νεφέλη», Αθήνα 2000
  • Συλλογικό έργο: Ανθολογία ρωσικής λογοτεχνίας για την 7η τάξη των σχολείων της μέσης εκπαίδευσης, Κρατικές Παιδαγωγικές Εκδόσεις, Μόσχα 1947
  • Στυλιάτης, Γιάννης, Α.Π. Τσέχοφ: Επιλογή από το έργο του, Πρόλογος, εκδ. «Κέδρος», Αθήνα 1998
  • Συλλογικό έργο: Ο Γλάρος (πρόγραμμα παράστασης): «Η ζωή του», Εθνικό Θέατρο, Αθήνα 1976
  • Μπρουνέλο Πιέρο (επιμ.): Άντον Τσέχοφ: Η τέχνη της γραφής, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2007

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 «Краткая литературная энциклопедия». (Ρωσικά) Συνοπτική Λογοτεχνική Εγκυκλοπαίδεια. Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1962.
  2. 2,0 2,1 Semyon Vengerov: «Чехов, Антон Павлович» (Ρωσικά)
  3. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 10  Δεκεμβρίου 2014.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 «Краткая литературная энциклопедия». (Ρωσικά) Συνοπτική Λογοτεχνική Εγκυκλοπαίδεια. Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1962.
  5. «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  6. Semyon Vengerov: «Чехов, Антон Павлович» (Ρωσικά)
  7. www.theguardian.com/books/2008/jun/10/antonchekhov.
  8. ibdb.com/person.php?id=4213.
  9. «Краткая литературная энциклопедия». (Ρωσικά) Συνοπτική Λογοτεχνική Εγκυκλοπαίδεια. Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1962.
  10. bigenc.ru/literature/text/4684952. Ανακτήθηκε στις 6  Φεβρουαρίου 2019.
  11. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2014.
  12. www.laphamsquarterly.org/death/miscellany/its-been-long-time-ive-had-champagne.
  13. encyclopedia.kids.net.au/page/an/Anton_Chekhov.
  14. 14,0 14,1 web.archive.org/web/20181018063925/https://www.mos-ritual.ru/novodeviche-kladbische.
  15. onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/rmv.365/pdf.
  16. (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11926133z. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  17. 17,0 17,1 Musikverkets auktoritetsdatabas. 6  Οκτωβρίου 2017. calmview.musikverk.se/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Persons&id=DS%2FUK%2F186. Ανακτήθηκε στις 6  Οκτωβρίου 2017.
  18. www.anothertravelguide.com/eng/europe/russian_federation/moscow/destinations/culture/theatre_of_nations/.
  19. moviemezzanine.com/the-man-with-the-golden-gun-chekhovs-guns-in-film/.
  20. brothersjudd.com/index.cfm/fuseaction/reviews.detail/book_id/593/He%20and%20She.htm.
  21. Pyotr Bykov: «Чехов, Александр Павлович» (Ρωσικά)
  22. «Чехов, Михаил Павлович» (Ρωσικά)
  23. Russian literature: Anton Chekhov Encyclopædia Britannica
  24. ο κατάλογος περιλαμβάνει μόνο τα διηγήματα που έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και δεν είναι πλήρης
  25. http://bookeater-bookeater.blogspot.gr/2010/01/blog-post_14.html

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤΕπεξεργασία

Ραδιοφωνικές διασκευές θεατρικών έργωνΕπεξεργασία

 LP  Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το αντίστοιχο λήμμα της LivePedia.

Η εισαγωγή του κειμένου της LivePedia στη Βικιπαίδεια έγινε πριν την 1η Νοεμβρίου 2008, συνεπώς ισχύει η διπλή αδειοδότηση υπό την άδεια CC-BY-SA 3.0 και την GFDL.