Άνοιγμα κυρίου μενού

O Βάσος Λυσσαρίδης (γενν. Πάνω Λεύκαρα, 13 Μαΐου 1920) είναι Κύπριος πολιτικός ο οποίος αποτέλεσε σημαντική προσωπικότητα της πολιτικής ζωής της Κύπρου από την ανεξαρτησία της. Ήταν μέλος της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών, βουλευτής από το 1960, ιδρυτής και πρόεδρος της Ενιαίας Δημοκρατικής Ενώσεως Κέντρου και πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου από το 1985 μέχρι το 1991.

Βάσος Λυσσαρίδης
Vassos Lyssarides.jpg
Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου
Περίοδος
30 Δεκεμβρίου 1985 – 30 Μαΐου 1991
Προκάτοχος Γεώργιος Λαδάς
Διάδοχος Αλέξης Γαλανός
Πρόεδρος της Ε.Δ.Ε.Κ.
Περίοδος
1969 – 2001
Διάδοχος Γιαννάκης Ομήρου
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 13 Μαΐου 1920 (1920-05-13) (99 ετών)
Πάνω Λεύκαρα, Κύπρος
Εθνικότητα Ελληνική
Υπηκοότητα Κυπριακή
Πολιτικό κόμμα Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών-Ε.Δ.Ε.Κ.
Σύζυγος Μπάρμπαρα Κόρνουολ Λυσσαρίδη
Σπουδές Παγκύπριο Γυμνάσιο
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Επάγγελμα Ιατρός
Θρήσκευμα Χριστιανός Ορθόδοξος
Ιστοσελίδα lyssarides.com

Πίνακας περιεχομένων

Βιογραφικά στοιχείαΕπεξεργασία

Προσωπική ζωή και σπουδέςΕπεξεργασία

Ο Βάσος Λυσσαρίδης γεννήθηκε στις 13 Μαΐου 1920 στα Λεύκαρα. Φοίτησε αρχικά στο Παγκύπριο Γυμνάσιο και, στη συνέχεια, στην Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ήταν νυμφευμένος με την Μπάρμπαρα Κόρνουολ-Λυσσαρίδη από το 1963 μέχρι τον θάνατό της τον Μάρτιο του 2019.[1]

Πολιτική σταδιοδρομίαΕπεξεργασία

Ο Βάσος Λυσσαρίδης ξεκίνησε την πολιτική του δράση ως φοιτητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου και δραστηριοποιήθηκε στο κίνημα υπέρ της Ενώσεως της Κύπρου με την Ελλάδα και στη συνέχεια, συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών κατά τη διάρκεια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της Κύπρου. Συνδέθηκε στενά με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, του οποίου υπήρξε για χρόνια προσωπικός ιατρός.

Ο Λυσσαρίδης έπεισε τον Γεώργιο Γρίβα να δημιουργήσει μέσα στους κόλπους της ΕΟΚΑ την «Οργάνωση Αριστερών Πατριωτών», μέσω της οποίας θα μπορούσαν να προσελκύσουν στελέχη της κυπριακής Αριστεράς στον αγώνα.[2] Για τα γεγονότα αυτής της περιόδου ο Λυσσαρίδης άσκησε έντονη κριτική στην ηγεσία του ΑΚΕΛ επειδή «όταν άρχισε ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας ήταν ενάντια, και μάλιστα με υβριστικό τρόπο» για λόγους εξυπηρέτησης των Σοβιετικών συμφερόντων, ενώ αντίθετα η πλειοψηφία των απλών μελών του ΑΚΕΛ υποστήριζε την Ένωση.[2]

Συμμετείχε στο συνέδριο του Λονδίνου το 1959 για την ίδρυση ανεξάρτητου κυπριακού κράτους. Διαφώνησε ανοιχτά και έντονα με τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου,[3] επικρίνοντας ιδιαίτερα τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Ευάγγελο Αβέρωφ, τον οποίο κατηγόρησε για προδοσία της Κύπρου στον βωμό των συμφερόντων του ΝΑΤΟ και του κατευνασμού της Τουρκίας.[4] Στις εκλογές του 1960 εκλέχθηκε για πρώτη φορά βουλευτής στην πρώτη σύνοδο της Βουλής των Αντιπροσώπων ως υποψήφιος του Πατριωτικού Μετώπου[5] και επανεξελέγη στη θέση και στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

Την περίοδο της χούντας, συνδέθηκε στενά με το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (Π.Α.Κ.) και τον Ανδρέα Παπανδρέου, του οποίου παρέμεινε πιστός φίλος ως το τέλος. Σύμφωνα με μαρτυρία του ηγετικού στελέχους του Π.Α.Κ. Κώστα Τσίμα, ο Βάσος Λυσσαρίδης ήταν αυτός που «άνοιξε τις πόρτες» των Αράβων για το Π.Α.Κ., και με τη διαμεσολάβησή του οι Παλαιστίνιοι και ο Γιάσερ Αραφάτ βοήθησαν το Π.Α.Κ. και τον Ανδρέα Παπανδρέου με χρήματα, όπλα και εκπαίδευση.[6] Προηγουμένως, το 1964, ο Λυσσαρίδης μαζί με τον Τάσσο Παπαδόπουλο είχαν οργανώσει την επίσκεψη του Ανδρέα Παπανδρέου στην Κύπρο, όπου γεννήθηκε η φιλία και συνεργασία μεταξύ Α. Παπανδρέου και Μακαρίου.[7]

Το 1969 ίδρυσε την Ενιαία Δημοκρατική Ένωση Κέντρου (Ε.Δ.Ε.Κ.), το πρώτο σοσιαλιστικό κόμμα της Κύπρου, ενώ παρέμεινε στη θέση του προέδρου του κόμματος από το 1969 μέχρι το 2001. Το 2002 έγινε επίτιμος πρόεδρος του κόμματος.

Στις 30 Δεκεμβρίου 1985 εκλέχθηκε στη θέση του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, στην οποία παρέμεινε μέχρι τις 30 Μαΐου 1991.

Απόπειρα δολοφονίαςΕπεξεργασία

Στις 30 Αυγούστου 1974 πραγματοποιήθηκε απόπειρα δολοφονίας σε βάρος του Βάσου Λυσσαρίδη, κατά την οποία σκοτώθηκε ο αρχηγός της νεολαίας της Ε.Δ.Ε.Κ. Δώρος Λοΐζου. Από τον καταιγισμό ριπών τρεις περαστικοί τραυματίστηκαν και ένας από αυτούς, ο Χρυσήλιος Μαυρομμάτης, υπέκυψε αργότερα στα τραύματά του. Ο Βάσος Λυσσαρίδης στον επικήδειο λόγο που εκφώνησε, ζήτησε την άμεση αποκατάσταση της δημοκρατίας, την επιστροφή του Μακαρίου και τον αφοπλισμό των ένοπλων μελών της ΕΟΚΑ Β΄, χαρακτηρίζοντας τους δολοφόνους του Δώρου ως εγκληματικά όργανα της ΕΟΚΑ Β΄.[8]

Απόψεις για το ΚυπριακόΕπεξεργασία

Ο Βάσος Λυσσαρίδης, εκφράζοντας τον λεγόμενο «ενδιάμεσο χώρο» (ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ) υπήρξε σταθερός επικριτής της «Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας» (ΔΔΟ) για το Κυπριακό, ερχόμενος έτσι σε ευθεία σύγκρουση με το ΑΚΕΛ και ένα μεγάλο μέρος του ΔΗΣΥ. Επίσης, πρωτοστάτησε στην απόρριψη του Σχεδίου Αννάν το 2004. Η άποψη του Λυσσαρίδη είναι ότι:[4]

«Τι θέλει η Τουρκία στην Κύπρο; Αν η Τουρκία ήθελε διχοτόμηση και προσάρτηση των κατεχομένων, ποιος θα την εμπόδιζε να την πραγματοποιήσει το 1974; Κανένας. Η Ελλάδα ήταν διαλυμένη. Άλλωστε η διχοτόμηση, η διπλή ένωση, θα σήμαινε κάποια επιτυχία για την Τουρκία αλλά θα έφερνε και επίσημα την Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο, πράγμα με το οποίο η Τουρκία ποτέ δεν θα συμφωνούσε. Η Τουρκία θέλει ως μεσοπρόθεσμο στόχο την δημιουργία ενός μετα-αποικιακού πολυκηδεμονευόμενου μορφώματος και ως τελικό στόχο θέλει την Αλεξανδρεττοποίηση της Κύπρου. Να επαναλάβει αυτό που έκανε επιτυχώς στην Αλεξανδρέττα, η οποία ήταν μια Αραβική επαρχία, και η Τουρκία με εποικισμό την μετέτρεψε -αν την μετέτρεψε- σε πλειοψηφικά τουρκική και την ενσωμάτωσε. Τα ίδια πάει να κάνει πάλι. Θέλει διχοτόμηση του Αιγαίου, Κυπροποίηση της Θράκης και Αλεξανδρεττοποίηση της Κύπρου.»

Οι ένοπλες ομάδες του ΛυσσαρίδηΕπεξεργασία

Ο Βάσος Λυσσαρίδης απέκτησε δική του ένοπλη ομάδα ήδη από το 1960.[9] Οι άνδρες του Λυσσαρίδη εξοπλίστηκαν με φροντίδα του ίδιου του αρχιεπισκόπου Μακαρίου, ο οποίος τους εμπιστευόταν απόλυτα.[9] Οι ένοπλοι του Λυσσαρίδη προέρχονταν κυρίως από ορεινές περιοχές της επαρχίας Λευκωσίας και φορούσαν κόκκινο μπερέ. Έτσι, έγιναν γνωστοί ως «Κοκκινοσκούφηδες».[10] Εκπαιδεύτηκαν από Ελλαδίτες αξιωματικούς στην περιοχή της Μονής Μαχαιρά. Ένας από τους εκπαιδευτές αξιωματικούς ήταν ο τότε λοχαγός Μιλτιάδης Λάσκαρης, αργότερα αντιστράτηγος και προσωπικός φίλος του Ανδρέα Παπανδρέου.[10]

Την άνοιξη του 1963, καθώς ο Μακάριος προετοίμαζε το σχέδιο των 13 σημείων (με ορατή την πιθανότητα σύγκρουσης σε περίπτωση που οι Τουρκοκύπριοι δεν το αποδέχονταν) ο Λυσσαρίδης συναντήθηκε με τον μετέπειτα δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο (με τον οποίο αργότερα έγιναν θανάσιμοι εχθροί, μετά την επιβολή της χούντας) ο οποίος επισκέφτηκε την Κύπρο με την υπηρεσιακή του ιδιότητα (κλαδάρχης του Β΄ Κλάδου Αντικατασκοπείας της ελληνικής ΚΥΠ και οργανωτής της κυπριακής ΚΥΠ).[9] Σε εκείνη την συνάντηση με τον Λυσσαρίδη, ο Παπαδόπουλος δεσμεύτηκε να στείλει νέα ποσότητα οπλισμού προς ενίσχυση των ομάδων, την οποία πράγματι έστειλε, μέσω της ελληνικής ΚΥΠ, τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς.[9]

Οι «Κοκκινοσκούφηδες» του Λυσσαρίδη έδρασαν τις περιόδους 1963-64 και 1971-74. Στην πρώτη περίοδο, πολέμησαν στην διακοινοτική σύγκρουση εναντίον των Τουρκοκυπρίων και εκκαθάρισαν τον Πενταδάκτυλο από όλους τους ένοπλους Τουρκοκυπρίους, τους οποίους καθοδηγούσαν Τούρκοι αξιωματικοί.[10] Η εκκαθάριση και κατάληψη του Πενταδακτύλου ολοκληρώθηκε στις 29 Απριλίου 1964.[10]

Την περίοδο 1971-74, οι ένοπλοι του Λυσσαρίδη έδρασαν ως υπερασπιστές του αρχιεπισκόπου Μακαρίου ενάντια στην ΕΟΚΑ Β΄ του Γρίβα, η οποία ξεκίνησε επιθέσεις κατά αστυνομικών σταθμών, απαγωγές, κλοπές οπλισμού κτλ. Σε συνεργασία με το Εφεδρικό Σώμα της Αστυνομίας, κατάφεραν να περιορίσουν σημαντικά την δράση της ΕΟΚΑ Β΄. Μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 1974, οι ομάδες του Λυσσαρίδη βγήκαν στους δρόμους και αποτέλεσαν την σημαντικότερη εστία αντίστασης μαζί με την Προεδρική Φρουρά και το Εφεδρικό Σώμα, πληρώνοντας βαρύ φόρο αίματος.[11]

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Πέθανε η Βαρβάρα Λυσσαρίδου
  2. 2,0 2,1 Β. Λυσσαρίδης: «Ψηφίσαμε τον Χριστόφια… και πληρώσαμε»
  3. Βάσος Λυσσαρίδης: «Χαμένη ευκαιρία είναι η απουσία ορθής στρατηγικής»
  4. 4,0 4,1 Πρόσωπα και Γεγονότα: Η μακρά πορεία μέσα στον χρόνο: Βάσος Λυσσαρίδης
  5. Λάρκου, Λάρκος (Ιανουάριος 2008). ΔΕΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΕΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟY. http://www.larkoslarkou.org.cy/e-book_deka%20prosopa.shtml#7. 
  6. Τσίμας, Κώστας (2004). Σελίδες Ζωής: Αγώνες για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία. Αθήνα: εκδόσεις Προσκήνιο, σελ. προλόγου. ISBN 978-960-8318-23-6. 
  7. Η Καθημερινή, 22 Σεπτεμβρίου 1983
  8. «40 χρόνια απο την απόπειρα δολοφονίας του Β.Λυσσαρίδη-ΒΙΝΤΕΟ». Sigmalive. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Μακάριος Δρουσιώτης, ΕΟΚΑ Β΄ και CIA: Το ελληνοτουρκικό παρακράτος στην Κύπρο, σελ. 52-64, Εκδ. Αλφάδι, 2002
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Οι Κοκκινοσκούφηδες του Πενταδάκτυλου 1963 – 1964 Εφ. Φιλελεύθερος
  11. ΒΑΣΟΣ ΛΥΣΣΑΡΙΔΗΣ Με το όνειρο ζωντανό Τα Νέα

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Vassos Lyssarides της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).