Άνοιγμα κυρίου μενού

Βέρβενα

οικισμός της Ελλάδας
(Ανακατεύθυνση από Βέρβενα Αρκαδίας)

Συντεταγμένες: 37°22′17.60″N 22°27′48.81″E / 37.3715556°N 22.4635583°E / 37.3715556; 22.4635583

Βέρβενα
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Βέρβενα
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΔήμοςΔήμος Βόρειας Κυνουρίας
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότηταΑρκαδίας
Υψόμετρο1.160
Πληθυσμός502[1]
Άλλα
Ονομασία κατοίκωνΒερβενιώτες
Ταχ. κωδ.220 01
Τηλ. κωδ.27550

Τα ΒέρβεναΒέρβαινα ή η Βέρβενα, γνωστά και με το μη ορθό Άνω Βέρβενα) είναι ορεινό κεφαλοχώρι της Κυνουρίας του Νομού Αρκαδίας το οποίο έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός. Είναι χτισμένα στις βόρειες πλαγιές του Πάρνωνα σε υψόμετρο 1.160 μέτρων και είναι ένα από τα ορεινότερα χωριά της Πελοποννήσου. Απέχουν 20 χιλιόμετρα από την Τεγέα Αρκαδίας, 35 χιλιόμετρα από την Τρίπολη και 45 χιλιόμετρα από το Αστρος. Οι κάτοικοι διαμένουν το καλοκαίρι και κατά τους χειμερινούς μήνες μεταφέρονται στα Κάτω Βέρβενα, στο Ξηροπήγαδο, στο Άστρος αλλά -σε μικρότερο βαθμό, και στους γύρω οικισμούς.

ΙστορίαΕπεξεργασία

Αρχαίοι χρόνοιΕπεξεργασία

Κατά την αρχαιότητα, ίσως κατοικούσαν εδώ οι Βερβένιοι, αρκαδικό γένος, σύμφωνα με τον λεξικογράφο Ησύχιο [2], ενώ η περιοχή του σημερινού χωριού ανήκε στην αρχαία Αρκαδία. Τα αρχαιότερα λείψανα που έχουν επισημανθεί στην περιοχή ανάγονται στη 2η χιλιετία π.Χ. και πρόκειται για λίθινες αξίνες που βρέθηκαν στη θέση Πέτρα, όπου η ομώνυμη βρύση. Στη θέση Παντελεήμων βρέθηκαν λείψανα λατρείας της Αρτέμιδος από τον 9ο αι π.Χ. μέχρι και τα ελληνιστικά χρόνια. Στη θέση αυτή κατά τον 6ο αι. π.Χ. κατασκευάστηκε ένας ολομάρμαρος ναός δωρικού ρυθμού, τον οποίο ερεύνησε ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Ρωμαίος. Μέσα στο χωριό έχουν εντοπιστεί ενδείξεις κατοίκησης του ίδιου χώρου κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο. Περισσότερα στοιχεία κατοίκησης της περιοχής των Βερβένων σώζονται από την εποχή του Ιουστινιανού και εξής.

Βυζαντινή και οθωμανική περίοδοςΕπεξεργασία

Ενδείξεις ύπαρξης του οικισμού κατά τη βυζαντινή περίοδο αποτελούν τα ερείπια παλαιότερων οικισμών στις γύρω περιοχές. Ο βυζαντινός οικισμός φαίνεται ότι κατά τον 12ο αι. μ.Χ. γνωρίζει άνθηση, καθώς στην εποχή αυτή χρονολογείται ο βυζαντινός ναός του οποίου αρχιτεκτονικά μέλη σώζονται εντοιχισμένα στον ναό του Τιμίου Προδρόμου του 18ου αι. μ.Χ. Για μια περίοδο, η περιοχή ερημώνει από πληθυσμό, αλλά επανακατοικείται κατά τον 17ο αιώνα. Σε απογραφή των Βενετών, το χωριό φέρεται να είχε 91 οικογένειες. Το χωριό ακμάζει κατά τον 18ο αιώνα και τότε χτίζονται τα πυργόσπιτα του Παπαϊωάννου, του Παπαθανασίου, του Αυγουστή και του Κρητικού. Την ίδια εποχή κατασκευάζεται και η Μεγάλη Βρύση του χωριού, η οποία είναι ολομάρμαρη, φέρει ανάγλυφες συμβολικές παραστάσεις και διαθέτει τέσσερις κρουνούς που ρέουν καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.[εκκρεμεί παραπομπή] Το 1806 το χωριό καταστράφηκε από τους καταδιωκόμενους κλέφτες του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη μετά την άρνησή των κατοίκων του να τους συνδράμουν. Ο Κολοκοτρώνης αναφέρει το γεγονός στη Διήγησί του: «ἐστείλαμεν εἰς τὰ Βέρβενα νὰ μᾶς στείλῃ ψωμὶ καὶ ζωοτροφίας, καὶ αὐτοὶ μᾶς ἀποκρίθησαν: ἔχομε βόλια καὶ μπαροῦτι, καὶ ἐπήγαμε καὶ τοὺς 'χαλάσαμε.».[3]

Ελληνική ΕπανάστασηΕπεξεργασία

Κατά την Επανάσταση του 1821, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ίδρυσε στα Βέρβενα στρατόπεδο και είχε εγκαταστήσει το στρατηγείο του στον Πύργο του Αυγουστή, ο οποίος ακόμη σώζεται. Στις 18 Μαΐου 1821, οι Τούρκοι από την Τρίπολη Αρκαδίας επιτίθενται εναντίον του στρατοπέδου χωριού, αλλά αποκρούονται στη μάχη Βερβένων και Δολιανών. Στις 21 Ιουνίου 1821 έφθασε στη Βέρβενα ο Δημήτριος Υψηλάντης από την Οδησσό της Ρωσίας, όπου είχε εγκατασταθεί και η Πελοποννησιακή Γερουσία, όπου και έγινε η επίσημη υποδοχή του, η οποία μνημονεύεται στην μαρμάρινη πλάκα, με τη μορφή ανοιχτού ειληταρίου, που αναρτήθηκε το 1920 στο σημείο της υποδοχής.

Τον Ιούλιο του 1825, στο χωριό επιτέθηκαν τουρκο-αιγυπτιακές δυνάμεις, ενώ το 1826 πυρπολήθηκε από τον Ιμπραήμ.[4]

Αναπαράσταση μάχηςΕπεξεργασία

Κάθε χρόνο στο χωριό γίνεται η αναπαράσταση της μάχης των Βερβένων, που έλαβε χώρα στις 18 Μαίου 1821.

Δημογραφική εξέλιξηΕπεξεργασία

Έτος Οικισμός Κοινότητα
1907 1.039
1928 1.421 1.601
1940 1.294 1.735
1951 157 351
1961 21 232
1971 4 218
1981 440 675
1991 307 582
2001 302 540
2011 265 502

ΕκδηλώσειςΕπεξεργασία

Κάθε καλοκαίρι διοργανώνεται τοπικό πανηγύρι της Αγίας Άννης με πλούσια ζωντανή παραδοσιακή μουσική.

ΠροσωπικότητεςΕπεξεργασία

  • Αδερφοί Σουραπά: ιδρυτές της γαλακτοβιομηχανίας ΕΒΓΑ το 1934, με καταγωγή από το χωριό.

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. Ελληνική Στατιστική Αρχή - Απογραφή Πληθυσμού-Kατοικιών 2011
  2. οἱ δὲ γένος τι Ἀρκαδικὸν τοὺς Βερβενίους Ησύχιος, Γλώσσαι.
  3. *Δημητρόπουλος, Δημήτρης (2012). «Ο "Γέρος του Μοριά": Κτίζοντας μία πατρική φιγούρα του έθνους». Στο: Κατερίνα Δέδε - Δημήτρης Δημητρόπουλος. Η ματιά των άλλων: Προσλήψεις προσώπων που σφράγισαν τρεις αιώνες (18ος-20ός αι.). Αθήνα: ΙΝΕ/ΕΙΕ. σελίδες 81–2. 
  4. ΕΜΠΛΟΚΗ - 18 Μαΐου 1821: Η μάχη Βερβένων και Δολιανών

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία