Ο Γιαν Ματέικο (πολωνικά: Jan Alojzy Matejko‎, 1838 – 1893) ήταν Πολωνός ζωγράφος και από το 1873 Διευθυντής της Σχολής Καλών Τεχνών της Κρακοβίας. Υπήρξε ο πιο σημαντικός εκπρόσωπος της ιστορικής και εθνικής ζωγραφικής στην Πολωνία.

Γιαν Ματέικο
Matejko Self-portrait.jpg
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Jan Matejko (Πολωνικά)
Προφορά
Γέννηση24  Ιουνίου 1838[1][2]
Κρακοβία[3]
Θάνατος1  Νοεμβρίου 1893[1][4][5][6][2]
Κρακοβία[3]
Τόπος ταφήςRakowicki Cemetery (50°4′29″ s. š., 19°57′6″ v. d.)
ΚατοικίαΚρακοβία
ΕθνικότηταΠολωνοί
Χώρα πολιτογράφησηςΕλεύθερη Πόλη της Κρακοβίας
Αυστροουγγαρία
ΣπουδέςJan Matejko Academy of Fine Arts in Krakow (1852, 1858), Γιαγκελόνιο Πανεπιστήμιο και Ακαδημία καλών τεχνών του Μονάχου
Ιδιότηταζωγράφος και διδάσκων πανεπιστημίου
ΣύζυγοςΤεοντόρα Ματέικο
ΤέκναHelena Unierzyska
ΓονείςFranciszek Ksawery Matejko
Είδος τέχνηςέργο ιστορικής θεματολογίας, πορτραίτο, ζωγραφική ζώων και έργο θρησκευτικής θεματολογίας
Σημαντικά έργαPrussian Homage, Battle of Grunwald, Constitution of May 3, 1791 και Stańczyk
ΒραβεύσειςΙππότης της Λεγεώνας της Τιμής
Υπογραφή
Jan Matejko signature.svg
Commons page Πολυμέσα σχετικά με τον καλλιτέχνη

Ζωή και σπουδέςΕπεξεργασία

Ο Γιαν Ματέικο γεννήθηκε στις 24 Ιουνίου 1838 στην Κρακοβία, από πατέρα μουσικοδιδάσκαλο. Σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Κρακοβίας από το 1852 μέχρι το 1858. Τελειοποίησε περαιτέρω τις σπουδές του στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου υπό τον καθηγητή της και ιστορικό ζωγράφο Χέρμαν Άνσυτς (Hermann Anschuetz, 1802 – 1880).

Γίνεται ευρύτερα γνωστός εκθέτοντας το 1861 το έργο του "Η δηλητηρίαση της Βασίλισσας Μπόνα" (1859), με θέμα παρμένο από την ιστορία της Πολωνίας και τη δηλητηρίαση της Μπόνα Σφόρτσα, Μεγάλης Δούκισσας της Λιθουανίας και Βασίλισσας της Πολωνίας.

Κοντά στον Ματέικο μαθήτευσαν πολλοί γνωστοί ζωγράφοι, μεταξύ των οποίων και ο διάσημος Πολωνός ζωγράφος Στανισλάβ Βισπιάνσκι (Stanisław Wyspiański, 1869 – 1907). O Ματέικο πέθανε στην Κρακοβία το 1893 σε ηλικία 55 ετών.

Μια περίτεχνη μπρούτζινη προτομή του Γιαν Ματέικο κοσμεί το Μέγαρο Τεχνών (πολωνικά: Pałac Sztuki) στην Πλατεία Szczepanski της Κρακοβίας, ένα εντυπωσιακό κτήριο με αρ-νουβό διακοσμήσεις και αρχιτεκτονικές αναφορές στους αρχαίους ελληνικούς ναούς.

Ζωγραφικό έργοΕπεξεργασία

Από τα ιστορικών θεμάτων έργα του Ματέικο εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο της Βαρσοβίας «Η μάχη του Γκρούνβαλντ» (1878), ένα αριστούργημα της πολωνικής τέχνης στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, που απεικονίζει τη στρατιωτική νίκη του πολωνικού και λιθουανικού στρατού επί των Ιπποτών του Τευτονικού Τάγματος στις 15 Ιουλίου του 1410. Ο μεγαλύτερος ιστορικός πίνακας εκτίθεται στo εθνικό μουσείο [7]. Με θέμα την υποτέλεια των Πρωσων. Απεικονίζεται το σημαντικότερο ιστορικό γεγονός στη γηραιά ήπειρο . Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης.

Άλλα πατριωτικά έργα του Ματέικο, που εκτίθενται στο Βασιλικό Ανάκτορο της Βαρσοβίας, είναι «Ο Στέφαν Μπάτορυ στην πολιορκία της Πσκοφ» (1872) και «Το Σύνταγμα της 3ης Μαΐου 1791» (1891).

Αξιόλογα είναι και τα έργα του: «Ο Κοπέρνικος σε συνομιλία του με το Θεό» (1872, Collegium Novum του Γιαγκελονείου Πανεπιστημίου της Κρακοβίας), «Η Καμπάνα του Σιγισμούνδου» (1874, Εθνικό Μουσείο Βαρσοβίας), «Ο Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι στη μάχη της Βιέννης» (1883, Mουσεία Βατικανού), «Ο Ταντέους Κοστσιούσκο στη μάχη του Ρακλάβιτσε» (1888, Εθνικό Μουσείο Κρακοβίας), «Ιστορία του πολιτισμού της Πολωνίας», που περιλαμβάνει τον πίνακα "Ο εκχριστιανισμός της Πολωνίας (1889), «Η Ένωση της Λούμπλιν» (1892, Οικία Γιαν Ματέικο στην Κρακοβία). Χαρακτηριστικής ομοιότητας είναι και μια «Αυτοπροσωπογραφία» (1892) του Ματέικο.

ΕικονοθήκηΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb122817776. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. matejko-jan. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  4. «Jan Matejko». RKDartists. 53926.
  5. (Αγγλικά) Benezit Dictionary of Artists. 2006. B00118508. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017. ISBN-13 978-0-19-977378-7.
  6. (Αγγλικά) SNAC. w6np4xwz. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. «Muzeum Narodowe w Krakowie». mnk.pl. Ανακτήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2017. 

ΠηγέςΕπεξεργασία

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα, λήμμα «Ματέικο, Γιαν», τόμ. 41, Εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα, 1996.
  • «100 Ομορφότερα Μουσεία του Κόσμου» (Εθνικό Μουσείο της Βαρσοβίας), Ελληνική Έκδοση, Εκδόσεις Καρακώτσογλου, Αθήνα, 2007.


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Jan Matejko της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).