Άνοιγμα κυρίου μενού
Για άλλες χρήσεις, δείτε: Γράμμος (αποσαφήνιση).

Συντεταγμένες: 40°23′27″N 20°50′15″E / 40.39083°N 20.83750°E / 40.39083; 20.83750

Γράμος
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Γράμος
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΔήμοςΝεστορίου
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότηταΚαστοριάς
Υψόμετρο1.380
Πληθυσμός18 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΓράμμοστα[1] (μέχρι 1928)
Γράμμος[1] (μέχρι 1940)

Ο Γράμος (ή Γράμμος) είναι ορεινό χωριό του νομού Καστοριάς σε πολύ μικρή απόσταση από τα ελληνοαλβανικά σύνορα και υπάγεται στον δήμο Νεστορίου. Είναι χτισμένος σε υψόμετρο 1.380 μέτρων στις πλαγιές του Γράμμου και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Ελλάδας. Μέχρι το 1927, ο οικισμός είχε την βλάχικη ονομασία Γράμμο(υ)στα[2].

Η κοινότητα Γράμου

Ο Γράμος αποτελεί ξεχωριστή κοινότητα και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 18 κατοίκους. Η κοινότητα κατά τους χειμερινούς μήνες στεγάζεται στο Άργος Ορεστικό. Ο Γράμος τις προηγούμενες δεκαετίες είχε ερημώσει τελείως, αλλά τα τελευταία χρόνια αρχίζει να αξιοποιείται τουριστικά.

Πάνω από το χωριό βρίσκεται η ψηλότερη κορυφή του Γράμμου καθώς και η Δρακόλιμνη του Γράμμου, με αποτέλεσμα το χωριό να είναι αφετηρία ορειβατών. Απέχει 70 χλμ. από την Καστοριά.

Πίνακας περιεχομένων

Ιστορικά στοιχείαΕπεξεργασία

Ο ευρύτερος οικισμός εικάζεται πως δημιουργήθηκε από συνένωση μικρότερων κατά τον 17ο αιώνα. Οι κάτοικοί του ασχολούνταν με την νομαδική κτηνοτροφία και τη βιοτεχνία. Επίσης διέθετε αρκετούς τεχνίτες, ενώ κατά τον 17ο αιώνα η Γράμμουστα ήταν ονομαστή για τους αγιογράφους της[3].

Η ανάπτυξη της οικονομίας της Γράμμουστας οδήγησε στον υπερπληθυσμό των κοπαδιών και ανθρώπων στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα. Από το 1756, στο χωριό λειτουργούσε ελληνικό σχολείο. Από τον Γράμο καταγόταν ο ιατροφιλόσοφος Ιωάννης Νικολίδης, μέλος του ιατρικού συλλόγου της Βιέννης, ήδη από το 1871[4].

Το χωριό δέχτηκε επίθεση το Δεκαπενταύγουστο του 1760 κι έτσι οι κάτοικοι έφυγαν από το χωριό, καταφεύγοντας σε άλλες περιοχές της Μακεδονίας, όπως στα Λιβάδια Κιλκίς. Το χωριό δεν ερημώθηκε, αλλά αντιμετώπισε και την επίθεση του Αλή Πασά στις αρχές του 19ου αιώνα, οπότε και παρατηρήθηκε ξανά ρεύμα μετακίνησης κατοίκων προς άλλες περιοχές.

Κατά το Μακεδονικό Αγώνα, λειτούργησε στο χωριό ρουμανικό σχολείο. Οι κάτοικοι συμμετείχαν στον Αγώνα, ενώ από το χωριό καταγόταν ο Μακεδονομάχος οπλαρχηγός Ιωάννης Νακίτσας και ο Αργύριος Χατζόπουλος.

Κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, στο χωριό ζούσαν 300 περίπου Βλάχοι. Μετά το τέλος του Εμφυλίου, το χωριό ήταν εντελώς κατεστραμμένο, ωστόσο ανοικοδομήθηκε σταδιακά.

ΠροσωπικότητεςΕπεξεργασία

ΠαραπομπέςΕπεξεργασία

  1. 1,0 1,1 Μιχαήλ Σταματελάτος, Φωτεινή Βαμβά - Σταματελάτου, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, A΄ τόμος, σελ. 174.
  2. Πανδέκτης
  3. Eugenia Drakopoulou, Anastasia Tourta (editor), Icons from the orthodox communities of Albania. Collection of the national museum of Medieval art, Korcë, European Centre for Byzantine and Post-Byzantine monuments, Kapon Editions, 2006, σελ. 107.
  4. Ιστότοπος Βλάχοι.net, Οδοιπορικό στη Γράμμουστα
  5. Β. Π. Καραγιάννης (επιμ.), Νεοελληνικός διαφωτισμός. Πρακτικά πανελλήνιου συνεδρίου Κοζάνη 8 και 10 Νοεμβρίου 1996, Ινστιτούτο Βιβλίου και Ανάγνωσης Κοζάνης, 1999, σελ. 121.
  6. Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος (επιστημονική επιμέλεια), Αφανείς, γηγενείς Μακεδονομάχοι, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2008, σελ. 77.
  7. Σταύρος Αστερίου Παπαγιάννης, Τα παιδιά της λύκαινας. Οι «επίγονοι» της 5ης Ρωμαϊκής Λεγεωνας κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941-1944), Σόκολης, 2004, σελ. 206 - 208.

Εξωτερικοί σύνδεσμοιΕπεξεργασία