Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
Με το όρο '''πολίτευμα''' ή '''πολιτικό σύστημα''' εννοείται το σύνολο των θεσμών, σύμφωνα με τους οποίους κυβερνάται ένα [[κράτος]], ή μια [[πολιτεία]]. Σε ό,τι αφορά στοτο συνταγματικό δίκαιο είναι η ιδιάζουσα τάξη, σύμφωνα με την οποία η εκάστοτε πολιτεία ρυθμίζει την οργάνωση της εξουσίας και η θέση των πολιτών μέσα σε αυτή την τάξη. Ένας κάπως διαφορετικός -αλλά ισχύων- ορισμός για το πολίτευμα είναι το σύνολο των κανόνων που καθορίζουν ποια είναι τα άμεσα όργανα της πολιτείας, τον τρόπο εκλογής τους, τις μεταξύ τους σχέσεις και τον κύκλο αρμοδιότητάς τους, όπως επίσης και τη σχέση των ατόμων προς την πολιτική εξουσία.
 
== Ιστορικό ==
'''[[πολίτευμα]]'''
 
Πολιτεύματα επί της ουσίας από τότε που διαμορφώθηκε η κοινωνική μονάδα του ηγεμονικού οίκου κατά την εκπνοή της [[Νεολιθική περίοδος|Νεολιθικής]]ς, στηνστη [[Χαλκολιθική περίοδος|Χαλκολιθική]]. Ωστόσο, η συγκεκριμένη έρευνα επί των πολιτευμάτων ανάγεται στην [[αρχαία Ελλάδα]], με κύριο εκπρόσωπο τον [[Αριστοτέλης|Αριστοτέλη]]. Πριν από τον Αριστοτέλη ασχολήθηκε με το θέμα και ο [[Ηρόδοτος]], ο οποίος διέκρινε τρία είδη πολιτεύματος, τηντη [[μοναρχία]], την [[ολιγαρχία]] και τη [[δημοκρατία]] ή ''ισονομία'', όπως την αποκαλούσε Ηρόδ. Γ΄ 80-83). Την ίδια περίπου διάκριση μεταξύ των πολιτευμάτων κάνει ο [[Ξενοφών]] (''Απομν'', 4.6.12), ο [[Ισοκράτης]] (''Παναθ''. 259-260) και ο [[Πλάτων]] (''Πολιτικός'', 291,292).
 
Εκείνος όμως που ασχολήθηκε συστηματικά με τα πολιτεύματα είναι ο Αριστοτέλης, ο οποίος φέρεται να έγραψε για τα πολιτεύματα 158 πολιτειών, αν και διασώθηκε μόνον η ''Αθηναίων πολιτεία''. Ο Αριστοτέλης πρώτος όρισε το πολιτευμα ως [...''την τάξην ταις πόλεσι την περί τας αρχάς, τίνα τρόπον νενέμηνται και τι το κύριον της πολιτείας, και τι το τέλος της εκάστης κοινωνίας εστί''..], (''Πολιτικ''. Γ' 5) ορισμός που ισχύει ακόμα και σήμερα. Όταν ανώτατο όργανο της πολιτείας είναι ένα πρόσωπο, τότε το πολίτευμα καλείται μοναρχία. Όταν είναι περισσότερα του ενός προσώπου αλλά ανήκουν στην τάξη των αρίστων, τότε είναι [[αριστοκρατία]]. Τέλος όταν ανώτατο όργανο είναι το σύνολο των πολιτών, το πολίτευμα αποκαλείται δημοκρατία. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο τα τρία αυτά πολιτεύματα είναι ορθά μόνον όταν αποβλέπουν στο κοινό συμφέρον, διαφορετικά αποτελούν παρεκβάσεις. Η παρέκβαση της μοναρχίας είναι η [[τυραννίδα]], της αριστοκρατίας η [[ολιγαρχία]] και της δημοκρατίας η [[οχλοκρατία]].
 
Για τα τρία πολιτεύματα ο Αριστοτέλης διακρίνει και υποδιαιρέσεις:
|}
 
== Ταξινομία ==
Στον παρακάτω κατάλογο καταγράφονται τα διάφορα μείζονα και σύγχρονα πολιτεύματα, έτσι όπως αναγνωρίζονται από την [[Πολιτικήπολιτική επιστήμη]] και οιορισμένες υποκατηγορίες τους. Τα πολιτεύματα αυτά μπορεί να επικαλύπτονται μεταξύ τους:
 
*[[Αναρχισμός]]
Στον παρακάτω κατάλογο καταγράφονται τα διάφορα μείζονα και σύγχρονα πολιτεύματα, έτσι όπως αναγνωρίζονται από την [[Πολιτική επιστήμη]] και οι υποκατηγορίες τους
 
*[[Αναρχισμός]] (σύστημα μη-διακυβέρνησης)
**[[Αναρχοκομμουνισμός]]
**[[Αναρχοσυνδικαλισμός]]
**[[Πράσινος αναρχισμός]]
**[[Μετααριστερός αναρχισμός]]
**[[Αναρχοκαπιταλισμός]]
**[[Οικοαναρχισμός]]
**[[Αναρχοσοσιαλισμός]]
*[[Απολυταρχισμός]]
**[[Ολοκληρωτισμός]]
**[[Αστυνομικό κράτος]]
**[[Μονοκομματικό κράτος]]
***[[Κομμουνιστικό κράτος]]
***[[Φασισμός]]
**[[Ολοκληρωτισμός]]
*[[Αυτοκρατία]]
**[[Δεσποτισμός]]
***[[Δικτατορία του προλεταριάτου]]
**[[Μοναρχία]]
***[[Απόλυτη Μοναρχίαμοναρχία]]
***[[Συνταγματική Μοναρχίαμοναρχία]]
***[[Πριγκηπάτο]]
***[[Δεσποτάτο]]
**[[Συμμετοχική δημοκρατία]]
**[[Αντιπροσωπευτική δημοκρατία]]
***[[ΣοβιετικήΦιλελεύθερη δημοκρατία]]
***[[Κοινοβουλευτική Δημοκρατία]]
****[[Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτικήκοινοβουλευτική Δημοκρατίαδημοκρατία]]
****[[Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτικήκοινοβουλευτική Δημοκρατίαδημοκρατία]]
****[[Σύστημα Γουεστμίνστερ]]
****[[Προεδρική Δημοκρατίαδημοκρατία]] ''([[Congressional system]])''
****[[Ημιπροεδρικό σύστημα]]
***[[ΣοσιαλιστικήΛαϊκή δημοκρατία]]
**[[Σοβιετική δημοκρατία]]
*[[Ολιγαρχία]]
**[[Αριστοκρατία]]
**[[Πλουτοκρατία]]
**[[Τεχνοκρατία]]
*[[Ρεπουμπλικανισμός]] ή Πολιτειακό σύστημα
**[[Ομοσπονδιακή Πολιτείαπολιτεία]]
**[[Συνταγματική πολιτεία]]
**[[Κοινοπολιτεία]]
*[[Φυλετισμός]] - πολιτικό σύστημα οργάνωσης κατά φυλές
 
==Βιβλιογραφία==
==Προτεινόμενη βιβλιογραφία==
 
*Αριστοτέλους, ''Πολιτικά'' Δ.
*Σγουρίτσας Χ. Γ. «Πολίτευμα», στο ''Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια'', Τομ. 20ος, Φοίνιξ (Αθήνα χ.χ.)
 
==Δικτυακοί τόποι==
 
*[http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=14574&m=B61&aa=2 Πλουτοκρατική ολιγαρχία] Κριτική του Μάριου Πλωρίτη
*[http://www.hri.org/Samizdat/97-11-05.dir/art9.htm H εμπέδωση της δημοκρατίας στην Kεντρική και Aνατολική Eυρώπη] της Bιργινίας Tσουδερού
5.090

επεξεργασίες