Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Άκαρι»

10.036 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 8 έτη
paste τελικής μορφής
(+video)
(paste τελικής μορφής)
{{Ταξινομοπλαίσιο
{{μορφοποίηση}}
| name = Άκαρι
| image = Yellow mite (Tydeidae) Lorryia formosa 2 edit.jpg
| image_caption = Το μικροσκοπικό άκαρι ''Lorryia formosa''
| regnum = [[Ζώα]] (Animalia)
| phylum = [[Αρθρόποδα]] (Arthropoda)
| subphylum = [[Χηλικέρατα]] (Chelicerata)
| classis = [[Αραχνίδια]] (Arachnida)
| subclassis = [[Ακάρεα]] (Acarina)
| subdivision_ranks = [[Υπερτάξη]]
| subdivision =
[[Παρασιτόμορφα]] (Parasitiformes)
[[Ακαριόμορφα]] (Acariformes)
}}
Το '''άκαρι''' είναι μικρό [[αρθρόποδο]] και ταξινομείται μαζί με το [[τσιμπούρι]] στα [[ακάρεα]]. Είναι το πιο ποικιλόμορφο από τα [[αραχνίδες|αραχνοειδή]] και ενώ το τσιμπούρι φαίνεται εύκολα, ένα ακάριο γίνεται δύσκολα ορατό με το [[άνθρωπος|ανθρώπινο]] [[μάτι]] καθώς έχει μέγεθος μικρότερο, συνήθως, από ένα χιλιοστό του [[μέτρο|μέτρου]]. Μερικά είδη μπορούν να φτάσουν τα 20 χιλιοστά και άλλα, με μέγεθος μόλις 0,08 του χιλιοστόμετρου, μπορούν να κάνουν [[φωλιά]] ακόμη και στο [[Τρίχα#θύλακας|θύλακα]] μιας ανθρώπινης [[τρίχα|τρίχας]]. Τα ακάρια βρίσκονται σχεδόν παντού στη [[βιόσφαιρα]] του [[πλανήτης|πλανήτη]] μας, σε βάθος ακόμη και ως 10 μέτρα μέσα σε [[έδαφος]] με [[ανόργανη ένωση|ανόργανα]] υλικά, σε πολικές ή τροπικές περιοχές και [[έρημος|ερήμους]], σε κρύες ή θερμές [[πηγή|πηγές]], σε [[θάλασσα|θαλάσσια]] βάθη ως και 5000 μέτρα κλπ.
 
The Tree of Life Web Project - David Evans Walter, Gerald Krantz and Evert Lindquist - http://tolweb.org/Acari/2554 - 13 December 1996
[[Αρχείο:Rust Mite, Aceria anthocoptes.jpg|μικρογραφία|200px|Aceria anthocoptes]]
Το '''άκαρι''' είναι μικρό αρθρόποδο και ταξινομείται μαζί με το τσιμπούρι στα ακάρεα. Είναι το πιο ποικιλόμορφο από τα αραχνοειδή και ενώ το τσιμπούρι φαίνεται εύκολα, ένα ακάριο γίνεται δύσκολα ορατό με το ανθρώπινο μάτι καθώς έχει μέγεθος μικρότερο, συνήθως, από ένα χιλιοστό του μέτρου. Μερικά είδη μπορούν να φτάσουν τα 20 χιλιοστά και άλλα, με μέγεθος μόλις 0,08 του χιλιοστόμετρου, μπορούν να κάνουν φωλιά ακόμη και στο θύλακα μιας ανθρώπινης τρίχας. Τα ακάρια βρίσκονται σχεδόν παντού στη βιόσφαιρα του πλανήτη μας, σε βάθος ακόμη και ως 10 μέτρα μέσα σε έδαφος με ανόργανα υλικά, σε πολικές ή τροπικές περιοχές και ερήμους, σε κρύες ή θερμές πηγές, σε θαλάσσια βάθη ως και 5000 μέτρα κλπ.<ref name="Evans">The Tree of Life Web Project - David Evans Walter, Gerald Krantz and Evert Lindquist - http://tolweb.org/Acari/2554 - 13 December 1996</ref>
 
Εκτιμάται ότι έχουν περιγραφεί γύρω στα 48200 είδη ακάρεων σε συνολικά πάνω από 1000000 είδη που ζουν σήμερα.<ref>{{cite book
 
{{cite book
|title=Nature and human society: the quest for a sustainable world : proceedings of the 1997 Forum on Biodiversity
|author=R. B. Halliday, B. M. OConnor & A. S. Baker
|url=http://books.google.com/books?id=nDgrAAAAYAAJ&pg=PA192
|ISBN=0309065550, 9780309065559
}}</ref>
 
Φαίνεται πως είναι από τους πιο παλαιούς οργανισμούς πάνω στη [[Γη]] και εμφανίστηκαν 400 εκατομμύρια χρόνια πριν στον πλανήτη, ενώ σήμερα ζει περίπου το 5% των ειδών που έχουν ποτέ εμφανιστεί.<ref name="Evans"/>
 
The Tree of Life Web Project - David Evans Walter, Gerald Krantz and Evert Lindquist - http://tolweb.org/Acari/2554 - 13 December 1996
 
== Μορφολογία ==
Όπως όλα τα ακάρεα, το άκαρι ''δεν έχει εντομές'' που να χωρίζουν τον [[κεφαλοθώρακας|κεφαλοθώρακα]] (πρόσωμα) από το [[οπισθόσωμα]] (κοιλιά), όπως τα υπόλοιπα αραχνοειδή (πχ [[αράχνη]]) αλλά τα δύο αυτά μέρη είναι ενωμένα συμπαγώς με μια ανεπαίσθητη [[ραφή]]. Ξεχωρίζει όμως το [[γναθόσωμα]], το μέρος από το οποίο τρέφεται το άκαρι, το οποίο προεξέχει από το υπόλοιπο κύριο σώμα του, το [[ιδιόσωμα]]. Το ενήλικο άκαρι έχει συνήθως 4 ζεύγη πόδια, όπως τα αραχνοειδή, όμως μερικά είδη έχουν 3 ή και 2 ζεύγη πόδια και μερικά στην ενηλικίωση μένουν με ένα μόνο ζεύγος πόδια. Το γναθόσωμα στο κάθε άκαρι έχει προσαρμοστεί στον τρόπο που τρέφεται ώστε να μπορεί να φαγκώνει, να κεντρίζει, να πριονίζει ή και να ρουφά. Η αναπνοή γίνεται μέσω μικρών ανοιγμάτων στον [[εξωσκελετός|εξωσκελετό]] τους, {{πηγή||[[έντερο|εντεροειδείς]] προεξοχές από το σώμα τους}} ή και από το ίδιο το κέλυφός τους.
 
<ref name=schmidt93>{{cite book |author=Günther Schmidt |year=1993 |title=Giftige und gefährliche Spinnentiere |language=German |publisher=Westarp Wissenschaften |isbn=3894324058 |pages=58ff}}</ref>
 
== Φωτογραφίες από μικροσκόπια ==
Οι περισσότερες φωτογραφίες έχουν ληφθεί μονοχρωματικά με [[ηλεκτρονικό μικροσκόπιο]] και έχουν χρωματιστεί για να διακρίνονται τα ακάρεα.
<center><gallery widths=160px>
Αρχείο:Polyphagotarsonemus latus, USDA BARC.jpg|Polyphagotarsonemus latus - προκαλεί ζημιές σε φυτά
</gallery></center>
 
<center><gallery heights=180px>
Αρχείο:Raoiella indica.jpg|Raoiella indica - εξαπλώνεται σε φοίνικες, προκαλεί καφέ χρώση
Αρχείο:Peacock mite, Tuckerella sp.jpg|Tuckerella - επιβλαβής στα οπορωφόρα (φωτό σε κοτσάνι τσαγιού)
Αρχείο:Cheyletiella Raubmilbe 2.jpg|Cheyletidae - παρασιτεί σε πτηνά και θηλαστικά προκαλώντας δερματίτιδες
Αρχείο:Neotrichozetes spinulosus spinulosus.jpg|Neotrichozetes spinulosus spinulosus
</gallery></center>
 
== Αισθήσεις ==
Πολλά ακάρεα - κυνηγοί έχουν ανεπτυγμένες αισθήσεις, όμως πολλά από αυτά δεν έχουν μάτια. Τα μάτια τους είτε έχουν συγχωνευθεί είτε και έχουν εκλείψει και έτσι τα διάφορα είδη έχουν από καθόλου ως και πέντε μάτια.
 
<ref name=schmidt93/>
 
== Ιατρική σημασία ==
[[Αρχείο:Sarcoptes scabiei.ogv|μικρογραφία|200px|Το άκαρι της ψώρας.]]
Μια πολύ διαδεδομένη και γνωστή ασθένεια που προκαλείται από συγκεκριμένο άκαρι είναι η [[ψώρα]], η οποία είναι και μεταδοτική. Το άκαρι της ψώρας φωλιάζει στο δέρμα ανθρώπων και ζώων και προκαλεί εκτεταμένη ζημιά αν παραμεληθεί η θεραπεία που είναι αναγκαία. Συνήθως το άκαρι πεθαίνει μέσα στο δέρμα από το ξύσιμο, καθώς το σημείο που βρίσκεται εντοπίζεται από τη [[κνησμός|φαγούρα]] που προκαλεί και ο τρόπος αυτός απαλλαγής από ένα μόνο άκαρι-εισβολέα είναι συνήθως αποτελεσματικός. {{πηγή}}
 
Πιο μεγάλα ακάρια μπορούν και να δαγκώσουν το δέρμα και να προκαλέσουν εξανθήματα.
 
Αρκετά από τα ακάρεα προκαλούν [[αλλεργία|αλλεργικές]] αντιδράσεις όπως η [[αλλεργική ρινίτιδα]], το [[άσθμα]] και το [[έκζεμα]] και επιδεινώνουν την [[ατοπική δερματίτιδα]].
<ref>{{cite web
|url = http://www.netdoctor.co.uk/health_advice/facts/allergyhousedustmite.htm
|title = House dust mite allergy
|publisher = NetDoctor
|author = Paul Klenerman, Brian Lipworth
|accessdate = February 20, 2008
}}</ref>
Συνήθως συγκεντρώνονται σε ζεστά και υγρά μέρη όπως τα στρώματα των κρεβατιών. Θεωρείται πως η εισπνοή τους από τον άνθρωπο κατά τη διάρκεια του ύπνου εκθέτει το ανθρώπινο σώμα σε κάποια [[αντιγόνο|αντιγόνα]] που τελικά προκαλούν αντιδράσεις υπερευαισθησίας.
<ref>{{cite web
|url = http://www.alergy.org.uk/mite-alergy.html
|title = Hypersensitivity reaction to mite allergens
|publisher = Allergy Guide
|accessdate = February 20, 2008
}}</ref>
Τα ακάρεα της σκόνης θεωρούνται από τα χειρότερα αλλεργιογόνα.
<ref>{{cite web
|url = http://www.allergyescape.com/dust-mites.html
|title = Dust allergens
|publisher = AllergyEscape.com
|accessdate = February 20, 2008
}}</ref>
 
Όπως και με όλα τα είδη των αλλεργιών, η θεραπεία από την αλλεργία λόγω ακαρίων ξεκινά με το να τα αποφεύγει κανείς. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις πως βοηθούνται άμεσα από την απομάκρυνση όσοι υποφέρουν από ατοπική δερματίτιδα.
<ref name="NGC">{{cite web
|url = http://www.guidelines.gov/summary/summary.aspx?doc_id=9334&nbr=005003
|title = Consultation and referral guidelines citing the evidence: how the allergist–immunologist can help.
|publisher = [[National Guideline Clearinghouse]]
|month = February
|year = 2006
|accessdate = 2008-02-20
}}</ref>
Βοηθά επίσης το τακτικό πλύσιμο των στρωμάτων και των κουβερτών με ζεστό νερό.
<ref>{{cite web
|url = http://www.guidelines.gov/summary/summary.aspx?doc_id=3875&nbr=003084
|title = Rhinitis management.| publisher = [[National Guideline Clearinghouse]]
|month = May
|year = 2003
|accessdate = February 20, 2008
}}</ref>
Χρήσιμα είναι επίσης τα [[αντιισταμινικό|αντιισταμινικά]] [[φάρμακο|φάρμακα]] για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.
<ref>{{cite journal
|doi = 10.1016/S1081-1206(10)62230-2
|author = Giorgio Ciprandi, Mariangela Tosca, Giovanni Passalacqua & G. W. Canonica
|year = 2001
|month = September
|title = Long-term cetirizine treatment reduces allergic symptoms and drug prescriptions in children with mite allergy
|journal = Annals of Allergy, Asthma & Immunology
|volume = 87
|issue = 2
|pages = 222–226
|pmid = 11570619
}}</ref>
 
<center><gallery widths=150px>
Αρχείο:House dust mite (Dermatophagoides pteronyssinus).jpg|Το άκαρι της σπιτικής σκόνης
Αρχείο:Trombidion soyeux.JPG|Trombidion soyeux
Αρχείο:TrombiculosisSores.jpg|Φλεγμονή από δάγκωμα ακαρίου
</gallery></center>
 
 
== Παράξενες χρήσεις ==
[[Αρχείο:Fromage aux artisous du Velay.JPG|μικρογραφία|200px|Fromage aux artisous: η καφέ επικάλυψη του τυριού είναι το άκαρι Acarus siro]]
Κάποια είδη ακαρίων χρησιμοποιούνται στην παρασκευή ειδών τυριού και τους δίνουν ιδιάζουσα γεύση. Στην πραγματικότητα το τυρί έχει ένα επίστρωμα από εκατομμύρια ζωντανά ακάρεα.
 
== Παραπομπές ==
{{παραπομπές}}
<references />
 
[[ar:سوس (عنكبيات)]]
[[κατηγορία:Αρθρόποδα]]
[[az:Gənələr]]
[[br:Akarian]]
[[bg:Акари]]
[[ca:Àcar]]
[[cs:Roztoči]]
[[cy:Acari]]
[[da:Acari]]
[[de:Milben]]
[[nv:Yaaʼ doo yitʼíinii]]
[[en:Acari]]
[[et:Lestalised]]
[[es:Acari]]
[[eo:Akaro]]
[[eu:Akaro]]
[[fa:کنه‌سانان]]
[[fr:Acari]]
[[gl:Ácaro]]
[[hr:Grinje]]
[[io:Akaro]]
[[bpy:আকারি]]
[[id:Tungau]]
[[it:Acarina]]
[[jv:Tungau]]
[[ka:ტკიპა]]
[[kk:Кенелер]]
[[lv:Ērces]]
[[hu:Atkák]]
[[mk:Крлежи]]
[[ml:അകാരിന]]
[[nl:Acarina]]
[[ja:ダニ]]
[[no:Midder]]
[[nn:Midd]]
[[nds:Mieten]]
[[pl:Roztocze (pajęczaki)]]
[[pt:Ácaro]]
[[ro:Acarina]]
[[qu:Khiki]]
[[ru:Клещи (животные)]]
[[scn:Zicca (Dermatophagoides)]]
[[si:කිණිතුල්ලෝ හා කීඩෑවෝ]]
[[simple:Acarina]]
[[sk:Roztoče]]
[[sl:Pršice]]
[[fi:Punkit]]
[[sv:Kvalster]]
[[ti:ሚተ]]
[[tr:Akar]]
[[udm:Лемтэй]]
[[uk:Кліщі]]
[[ur:علم حلم]]
[[zh:蜱蟎亞綱]]