Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

καμία σύνοψη επεξεργασίας
|λεζάντα = Μεθόδιος Ανθρακίτης και η υπογραφή του.
|γέννηση = [[1660]]
|τόπος γέννησης = [[Καμινιά]] (σημερινός [[Ανθρακίτης Ιωαννίνων|Ανθρακίτης]]) Ανατολικών Ζαγορίων [[Ιωαννίνων]]
|θάνατος = [[1736]]
|τόπος θανάτου = [[Ιωάννινα]],
Ο [[Μεθόδιος Ανθρακίτης|Μεθόδιος Ανθρακίτης]] [[1660]]-[[1736]] ήταν [[Έλληνας]] κληρικός, [[Θεολόγος|θεολόγος]], [[παιδαγωγική|παιδαγωγός]] και [[μαθηματικά|μαθηματικός]].
Κατέχει διαπρεπή θέση στον πρώϊμο [[Νεοελληνικός Διαφωτισμός|Νεοελληνικό Διαφωτισμό]] κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα και είναι ο πρώτος που αντικατέστησε την αρχαΐζουσα, ως γλώσσα διδασκαλίας, με τη δημώδη<ref> [[Δημήτριος Φωτιάδης]], Η Επανάσταση του 21 σ. 159</ref> και από τους πρώτους που δίδαξε νεότερα μαθηματικά. «Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης», κατά τον [[Κωνσταντίνος Κούμας|Κωνσταντίνον Κούμα]] έφερε περί το 1708 από την Ιταλία τας γεωμετρικάς επιστήμας ικανάς να ανάψωσι το φως του Λόγου και να διερεθίσωσιν επί πλέον την έμφυτον του ανθρώπου φιλομάθειαν... <ref>[[Κωνσταντίνος Κούμας|Κωνσταντίνος Κούμας]]: «Σύνταγμα φιλοσοφίας»,τ. Α΄, σ. στ</ref> Και ο [[Μανουήλ Γεδεών|Μανουήλ Γεδεών]] αναφέρει τον Μεθόδιο Ανθρακίτη ως προδρομική φυσιογνωμία και με πολύ θλίψη συμπληρώνει «...ούτος δε εραδιουργείτο προς το Πατριαρχείον...». Είναι η απαρχή του νεοελληνικού διαφωτισμού.<ref>[[Μανουήλ Γεδεών|Μανουήλ Γεδεών]], «Λυκαυγές πνευματικής κινήσεως του Γένους μας, 1700-1730» </ref> Η διδασκαλία των προγενεστέρων του, όπως του Κορυδαλλέα και των Φαναριωτών Αλεξάνδρου, Νικολάου και Κωνσταντίνου Μαυροκορδάτου γίνεται στην αρχαΐζουσα μη κατανοητή από το λαό. Και με την έννοια αυτή ο Μεθόδιος Ανθρακίτης αναντίρρητα θεωρείται προδρομική φυσιογνωμία. Ενάντιος στο μυστικισμό, στην μισαλλοδοξία και την θρησκευτική πρόληψη υφίσταται και υπομένει την απεριόριστη και αθαίρετη εξουσία, το καταθλιπτικό βάρος του σκοταδισμού και της υποδούλωσης στην παράδοση.
 
== Τα πρώτα χρόνια ==
Γεννήθηκε στο χωριά Καμινιά (σημερινό [[Ανθρακίτης Ιωαννίνων|Ανθρακίτη]]) των Ανατολικών Ζαγορίων του νομού Ιωαννίνων. Σπούδασε στη [[Σχολή Γκιούμα|Γκιούμειο Σχολή]] των [[Ιωάννινα|Ιωαννίνων]], όπου και παρακολούθησε τα μαθήματα του σχολάρχη Γεώργιου Σουγδουρή. Διδάχθηκε γραμματική, φυσική και μεταφυσική και έπειτα από προτροπή του δασκάλου του συνέχισε τις σπουδές του στην Ιταλία.<ref>Χρήστου Π, Βίος, δράσις και ανέκδοτα έργα του Μεθοδίου Ανθρακίτη, Ιωάννινα 1953. </ref> Το [[1697]], έχοντας ήδη γίνει ιερομόναχος, μετέβη στη [[Βενετία]] για να παρακολουθήσει μαθήματα φιλοσοφίας και μαθηματικών.<ref>[[Βασιλική Μπόμπου-Σταμάτη]], Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης και τα Τετράδια, Πανεπιστήμιον Ιωαννίνων-Εργαστήριο Ερευνών Νεότερης Φιλοσοφίας,Ελληνικά (1995) σσ. 111-127.</ref>
== Η περίοδος στη Βενετία ==
Ο [[Μεθόδιος Ανθρακίτης|Μεθόδιος Ανθρακίτης]] υπηρετούσε ως εφημέριος στον Ορθόδοξο Ναό του [[Άγιος Γεώργιος των Ελλήνων|Αγίου Γεωργίου της Βενετίας]] και συνεργάζονταν και ως διορθωτής <ref>Κ.Θ.Κυριακόπουλος- Μελέτιος Μήτρος Αθηνών, Ο Γεωγράφος (1661-1714).Επιστολή Μελετίου Μήτρου †το 1707 προς τον εκδότη Δ.Γλυκή σχετικά με την έκδοση της Γεωγραφίας. </ref> κειμένων στον εκδοτικό οίκο των Γλυκήδων. Στην ηλικία των σαράντα οκτώ ετών εγκαταλείπει τη [[Βενετία]] κι έρχεται στην [[Καστοριά|Καστοριά]] ως αναγνωρισμένος ήδη Λόγιος και Θεολόγος προσκεκλημένος από τον [[Γεώργιος Καστοριώτης|Γεώργιο Καστοριώτη]] ή Γεώργιο Καστριώτη το [[1708]] για να διδάξει στην Εκκλησιαστική του Σχολή (των Ιερών Γραμμάτων, όπως ονομάζονταν τότε που ιδρύθηκε το [[1705]]) στη συνοικία του Αγίου Νικολάου Μουζεμβίκη. <ref>[[Γεώργιος Κουρνούτος]], Τα Σχολεία της τουρκοκρατουμένης Καστοριάς σ.248 (1953). </ref> Μόλις είχε τυπωθεί στο γνωστό τότε εκδοτικό οίκο των Γλυκήδων από τα Γιάννενα το τρίτο του βιβλίο μετά την Πνευματική Επίσκεψιν: Βοσκός Λογικών προβάτων. Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει είναι: Τι άραγε ώθησε τον Ανθρακίτη να έρθει στην τουρκοκρατούμενη τότε Καστοριά αφήνοντας μια ήρεμη και δημιουργική ζωή! Αναντίρρητα η απάντηση είναι διττή. Οι ιδιαίτερες ικανότητες του [[Γεώργιος Καστοριώτης|Γεωργίου Καστριώτη]] (είχε χρηματίσει Μέγας Κομίσος στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες) και η ευαισθησία του Ανθρακίτη να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο χειμαζόμενο λαό της πατρίδας του.
== Το διδακτικό του έργο==
[[File:Βοσκός Λογικών προβάτων (1708).jpg|thumb|Το εξώφυλλο του βιβλίου του Μεθοδίου Ανθρακίτη:Βοσκός Λογικών προβάτων που εκδόθηκε στη [[Νικόλαος Γλυκύς|Βενετία]] (ạΨΗ) το [[1708]]]]
Αποβλέπει στην πνευματική κατάρτιση των ιερέων και πραγματοποιεί τολμηρές ανατοποθετήσεις στη χριστιανική ηθική συμπεριφορά. Δεν διστάζει να κρίνει με αυστηρότητα τη συμπεριφορά του κλήρου και με σκληρή γλώσσα επικρίνει την κατάχρηση του αφορισμού που τόσο προφητική θα αποδεικνύονταν. Στον τίτλο του πρώτου του βιβλίου: Θεωρίαι Χριστιανικαί και ψυχοφελείς (sic) νουθεσίαι δεν αναφέρεται το όνομα τού συγγραφέα, αλλά το λεκτικό, διανέμεται δωρεάν: τοις ευσεβέσι Χριστιανοίς εις ψυχικήν ωφέλειαν. Για ένα άνθρωπο του πνευματικού αναστήματος του Ανθρακίτη μια εκκλησιαστική Σχολή περιορίζει κατά πολύ τον ορίζοντα της διδασκαλίας του. Έτσι δέχεται το [[1710]] πρόσκληση του Δημητρίου Κυρίτζη (πατρός) να αναλάβει τη διεύθυνση και το κύριο διδακτικό έργο της μαθηματικής και ιδιαίτερα της φιλοσοφίας. Η [[Σχολή Κυρίτζη Καστορίας|Σχολή Κυρίτζη Καστοριάς]] αποκτά φήμη και συρρέουν σπουδαστές από πολλά σημεία της ευρύτερης γεωγραφικής περιφέρειας και ιδίως από το Άγιον Όρος ακόμα και από τα Γιάννενα και το μακρινό Βουκουρέστι από όπου ο [[Μάρκος Πορφυρόπουλος|Μάρκος Πορφυρόπουλος]] στέλνει μαθητές του στην Καστοριά. Διδάσκεται η φιλοσοφία κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τα σύγχρονα μαθηματικά για πρώτη φορά εντός ελλαδικού χώρου. Μαθητές του στη σχολή Κυρίτζη υπήρξαν ο [[Μπαλάνος Βασιλόπουλος|Μπαλάνος Βασιλόπουλος]] που δεν προτιμά την περίφημη Γκιούμειο Σχολή στα Ιωάννινα, ο Καστοριανός [[Σεβαστός Λεοντιάδης|Σεβαστός Λεοντιάδης]], ο [[Παχώμιος|Παχώμιος]] που αργότερα γίνεται γνωστός στην [[Θεσσαλονίκη]]. Ο Μεθόδιος Ανθρακίτης είναι ο πρώτος που αποκλίνει από την επίσημη θέση της τότε Εκκλησίας, «η φιλοσοφία στην υπηρεσία της Θεολογίας» και ο πρώτος επίσης που αντικατέστησε την αρχαϊζουσα ως γλώσσα διδασκαλίας με τη δημώδη. Διδάσκει [[Λογική|λογική]] και νεότερη Ευρωπαϊκή Φιλοσοφία, [[Καρτέσιος|Καρτέσιο]] (Descartes) και [[Μαλμπράνς|Μαλμπράνς]] (Malebranche).
 
<div lang="grc" style="font-family: Palatino Linotype;">«Βρήκα στη Σιάτιστα και την Καστοριά τον φιλόσοφο ιερομόναχο Μεθόδιο και άκουσα εκεί λογική και μαθηματικά» <ref> Παρθένιος Πάβλοβιτς (περ.1695-1760), Απομνημονεύματα (Απρίλιος 1746)</ref> </div>
{{απόσπασμα|Γενομένης συνόδου παρεστάθηκα έμπροσθέν τους. Πόσοι ήσαν δεν δύναμαι να μετρήσω. Μου παρουσίασαν τα τετράδια διδασκαλίας μου με γνώμες από αρχαίους φιλοσόφους και την Γεωμετρίαν του [[Ευκλείδης|Ευκλείδου]]. "Είναι δικά σου;"... Δεν είναι δικές μου γνώμες, είναι γνώμες των φιλοσόφων. Τα κατεδίκασαν και τα έκαυσαν. Την άλλην Κυριακήν άναψαν φωτιά εις τρία μέρη της αυλής των Πατριαρχείων. Ολόγυρα, δια να ευχαριστηθούν το σωτήριον θέαμα, ευρίσκοντο κληρικοί και λαός άπειρος, γεμιτζήδες, παπουτσήδες, ραφτάδες. Συναθροίζουν Λογικές, Φυσικές, Ευκλείδην και έτερα Μαθηματικά και τα ρίπτουν στις πυρές. Οι φλόγες αντιφέγγισαν στα πρόσωπά τους, όχι όμως το φως μα τα σκοτάδια... Μου ζήτησαν να ομολογήσω, ότι παρεκινήθην από σατανικήν συνεργίαν, εθελοκακίαν και φρενοβλάβειαν και να τα αναθεματίσω ως δυσσεβή και γέμοντα πάσης βλασφημίας και ότι ουδέποτε πλέον θα διδάξω, ειδάλλως θα είμαι υπόδικος τω αιωνίω αναθέματι -30 Νοεμβρίου 1723- κρυμμένος σ΄«ανήλιον γούβαν» <ref>[[Δημήτριος Φωτιάδης]], Η Επανάσταση του 21, Τόμ. 1ος σ.160</ref> στην Κωνσταντινούπολη.}}
 
{{απόσπασμα|Ενάντιος στο μυστικισμό, στη μισαλλοδοξία και την θρησκευτική πρόληψη υφίσταται και υπομένει την απεριόριστη και αθαίρετη εξουσία, το καταθλιπτικό βάρος του σκοταδισμού και της υποδούλωσης στην παράδοση. Αυτή η διαδηλούμενη εναντιότητα είναι σε γενικές γραμμές το κύριο χαρακτηριστικό του Διαφωτισμού που οριοθετείται περίπου λίγα χρόνια πριν από το (1685) με τον [[Τζων Λοκ]] στην Αγγλία και λίγες δεκαετίες πριν από τη Γαλλική Επανάσταση (1789) ιδίως με τους λεγόμενους εγκυκλοπαιδιστές, [[Ζαν Ζακ Ρουσσώ]], [[Ντιντερό]] (1713-1784)... }}
}}
 
== Τα έργα του ==
==Υποσημειώσεις-Παραπομπές==
{{Παραπομπές|2}}
 
==Ενδεικτική Βιβλιογραφία ==
* Παλαιότερες διηγήσεις (Δημητρίου Προκοπίου, Καισάριος Δαπόντες, Κ.Σάθας, Γ. Ζαβίρας).
58.005

επεξεργασίες