Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
{{Ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση}}
'''Οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης''', συντομότερα '''(ΟΤΑ''',) ονομάζονται τα [[ΝΠΔΔ|Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου]] που το καθένα έχει συσταθεί σε συγκεκριμένοσυγκεκριμένη έδαφοςεδαφική περιφέρεια της [[Ελλάδα]]ς και έχει ως σκοπό τη διοίκηση των τοπικών ζητημάτων, τα δε όργανά του εκλέγονται με καθολική ψηφοφορία από τους δημότες της περιφέρειας.
 
Εμμέσως ο όρος εμπεριέχει και [[Γεωγραφία|γεωγραφική]]/[[Δημογραφία|δημογραφική]] σημασία, υπό την έννοια ότι κάθε ΟΤΑ έχει καθορισμένη [[έκταση]], [[Πρωτεύουσα|έδρα]] και συγκεκριμένο [[Πληθυσμός|πληθυσμό]].
 
==Βαθμοί - Αρμοδιότητες==
Βάσει της [[Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (2011)|τρέχουσας διοικητικής διαίρεσης]], οποιοδήποτε σημείο της ελληνικής επικράτειας (εξαιρουμένου του [[Άγιο Όρος|Αγίου Όρους]]) υπάγεται ταυτόχρονα στη δικαιοδοσία δύο ΟΤΑ: ενός πρωτοβάθμιου που ονομάζεται [[Δήμος|'''δήμος''']] κι ενός δευτεροβάθμιου που ονομάζεται [[Περιφέρειες της Ελλάδας|'''περιφέρεια''']].
 
Οι βασικές αρχές συγκρότησης και λειτουργίας των ΟΤΑ τίθενται από το [[Σύνταγμα της Ελλάδας|Σύνταγμα]], σύμφωνα με το οποίο:
 
* Η [[δημόσια διοίκηση]] οργανώνεται βάσει του ''αποκεντρωτικού συστήματος'' (101§1).
* Οι ΟΤΑ είναι υπεύθυνοι για τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων - μάλιστα σε περίπτωση σύγκρουσης αρμοδιοτήτων μεταξύ ΟΤΑ και [[Κυβέρνηση|κεντρικής διοίκησης]], συντρέχει υπέρ των πρώτων τεκμήριο αρμοδιότητας. Επίσης, η κεντρική διοίκηση μπορεί να αναθέσει στους ΟΤΑ και δικές της αρμοδιότητες (102§1).
* Οι ΟΤΑ χαίρουν διοικητικής - οικονομικής αυτοτέλειας και οι αρχές τους εκλέγονται με καθολική μυστική ψηφοφορία (102§2).
* Η εποπτεία του κράτους στους ΟΤΑ περιορίζεται αποκλειστικά στον έλεγχο νομιμότητας των αποφάσεων και πράξεών τους (102§4). Επίσης το κράτος είναι υποχρεωμένο τα λαμβάνει όλα εκείνα τα μέτρα που απαιτούνται για την εξασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ, καθώς και να τους ενισχύει οικονομικά όταν τους μεταβιβάζει δικές του αρμοδιότητες (102§5).
 
Ο ορισμός τού τι αποτελεί «τοπική υπόθεση», καθώς και του πώς οι σχετικές αρμοδιότητες κατανέμονται ανάμεσα σε α΄βάθμιουςπρωτοβάθμιους και β΄βάθμιουςδευτεροβάθμιους ΟΤΑ, γίνεταιγίνονται με νόμο. Σύμφωνα με τη γενικότερη φιλοσοφίαλογική, συνήθως ο δήμος είναι αρμόδιος για τα στενά τοπικά ζητήματα και η περιφέρεια για τα ευρύτερα. Παραδείγματος χάριν, η συντήρηση των τοπικών [[Δρόμος|δρόμων]] ή η έκδοση άδειας λειτουργίας των συνεργείων αυτοκινήτων είναιαποτελούν ευθύνεςαρμοδιότητες του δήμου, όμως η συντήρηση του οδικού δικτύου που συνδέει τους δήμους ή η έκδοση πιστοποιητικών καταλληλότητας για [[Βιομηχανία|βιομηχανίες]] ανήκουν στην αρμοδιότητα της περιφέρειας. Η εμπειρία πάντως έχει δείξει ότι ο διαχωρισμός είναι δύσκολος, λόγω της [[πολυνομία]]ς που συχνά οδηγεί σε αντικρουόμενες διατάξεις.
 
==Ιστορική εξέλιξη==
Η συγκρότηση ενός κράτους βασισμένου στις αρχές της λαϊκής συμμετοχής και της αποκέντρωσης αποτέλεσε διακηρυκτική αρχή της [[Ελληνική Επανάσταση του 1821|Επανάστασης του 1821]]. Εξάλλου ο ελληνισμός κουβαλούσε μακρά αυτοδιοικητική παράδοση από την περίοδο της [[Τουρκοκρατία]]ς, όταν τα τοπικά συμβούλια κι οι [[δημογέροντες]] διαχειρίζονταν το μεγαλύτερο μέρος των ζητημάτων της καθημερινής ζωής. Τα πράγματα όμως έλαβαν διαφορετική εξέλιξη μετά την απελευθέρωση: Το [[Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (1828)|Ι΄ Ψήφισμα]] του [[Ιωάννης Καποδίστριας|Καποδίστρια]] ([[1828]]), το οποίο αποτέλεσε την πρώτη διοικητική διαίρεση της ελεύθερης Ελλάδας, δεν προέβλεπε αυτοδιοικητικούς θεσμούς. Ο [[Συγκεντρωτική διοίκηση|συγκεντρωτισμός]] αυτός εντοπίζεται στην ανάγκη του κυβερνήτηΚυβερνήτη να ισχυροποιήσει την κεντρική εξουσία - η χώρα βρισκόταν ακόμη σε εμπόλεμη κατάσταση, ενώ μεγάλο μέρος της παλαιάς αυτοδιοικητικής αριστοκρατίας εμφάνιζε φυγόκεντρες τάσεις.
 
Οι πρώτοι ΟΤΑ, αν και όχι με το σύγχρονό τους χαρακτήρα, συστάθηκαν μετά την εγκαθίδρυση της [[μοναρχία]]ς. Μόνο στα πρώτα δεκατρία χρόνια της βασιλείας του [[Όθων της Ελλάδας|Όθωνα]], το [[Βασίλειο της Ελλάδας]] γνώρισε τρεις βασικές νομοθεσίες: [[Αντιβασιλεία Όθωνα 1833|Αντιβασιλείας]] ([[Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (1833)|1833]]), [[Κυβέρνηση Άρμανσπεργκ 1835|Άρμανσμπεργκ]] ([[Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (1836)|1836]]), [[Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1844|Κωλέττη]] ([[Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (1845)|1845]]). Κοινό σημείο όλων ήταν πως υιοθετούσαν μεν μια σχετική αυτοδιοικητική προσέγγιση, αλλά στην πράξη κρατούσαν τα τοπικά δημόσια νομικά πρόσωπα (δήμους, [[Επαρχία|επαρχίες]] και [[Νομαρχία|νομαρχίες]]) υπό τον ασφυκτικό έλεγχο της κυβέρνησης, η οποία άμεσα ή έμμεσα διόριζε τους επικεφαλής τους. Η λαϊκή συμμετοχή περιοριζόταν στα δημοτικά (κι αραιότερα στα νομαρχιακά) συμβούλια που κατά βάσιν ήταν εισηγητικά, από τη στιγμή που τα διορισμένα μονοπρόσωπα όργανα συγκέντρωναν τις εκτελεστικές αρμοδιότητες. Επομένως δεν μπορούμε να μιλάμε ακριβώς για αιρετούς ΟΤΑ, αλλά για βαθμίδες της κεντρικής διοίκησης με μερική λαϊκή συμμετοχή. Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκαν αργότερα και οι μεταρρυθμίσεις της [[Κυβέρνηση Γεωργίου Θεοτόκη 1899|κυβέρνησης Θεοτόκη]] ([[Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (1899)|1899]]) και [[Κυβέρνηση Κυριακούλη Μαυρομιχάλη 1909|Μαυρομιχάλη]] ([[Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (1909)|1909]]).
 
Το σημείο-τομή στα αυτοδιοικητικά πράγματα ήταν ο νόμος [[Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας (1912)|ΔΝΖΔΝΖ΄ 1912]] του [[Ελευθέριος Βενιζέλος|Ελευθερίου Βενιζέλου]], που παραχωρούσε πλήρη αυτοδιοίκηση στους δήμους (αστικές περιοχές ή πρωτεύουσες νομών) και τις [[Κοινότητα (τοπική αυτοδιοίκηση)|κοινότητες]] (αγροτικές περιοχές). Αν και δεν έπραξε κάτι αντίστοιχο στις νομαρχίες, τις οποίες διατήρησε υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης, δεν είναι υπερβολή ότι ο συγκεκριμένος νόμος αποτέλεσε τη «ληξιαρχική πράξη γέννησης» των σύγχρονων α΄βάθμιωνπρωτοβάθμιων ΟΤΑ.
 
Το σχήμα του Βενιζέλου πέρασε από πολλές περιπέτειες, συνυφασμένες με την ταραχώδη πολιτική ιστορία της χώρας, αλλά η βασική φιλοσοφίαλογική του παρέμεινε αναλλοίωτη έως τη [[Δεκαετία 1990|δεκαετία του '90]]. Η επόμενη μεγάλη αλλαγή ήλθε με το νόμο 2218/1994 της [[Κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου 1993|κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου]], ο οποίος καθιέρωνε την αιρετή νομαρχιακή αυτοδιοίκηση: Αρχής γενομένης απ' τις τοπικές εκλογές εκείνου του έτους, τα όργανα διοίκησης των νομαρχιών εκλέγονταν με άμεση ψηφοφορία, τα δε νομικά τους πρόσωπα μετατρέπονταν σε β΄βάθμιουςδευτεροβάθμιους ΟΤΑ. Ακολούθησε λίγα χρόνια αργότερα ο ''[[Σχέδιο Καποδίστριας|Καποδίστριας]]'' της [[Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Σημίτη 1996 (Σεπτέμβριος)|κυβέρνησης Σημίτη]] (Ν.2539/1997), ο οποίος μετέβαλε τα διοικητικά όρια των α΄βάθμιωνπρωτοβάθμιων ΟΤΑ μέσω συνενώσεων, αφήνοντας όμως ανέπαφο το θεσμικό χαρακτήρα τους.
 
Η σημερινή μορφή των ΟΤΑ είναι αποτέλεσμα του ''[[Πρόγραμμα Καλλικράτης|Καλλικράτη]]'' ([[Κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου 2009|κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου]], Ν.3852/2010), ο οποίος συνένωσε περαιτέρω τους α΄βάθμιουςπρωτοβάθμιους ΟΤΑ και κατήργησε τις νομαρχίεςνομαρχιακές αυτοδιοικήσεις, αντικαθιστώντας τις ως β΄βάθμιουςδευτεροβάθμιους ΟΤΑ από τις περιφέρειες. Οι τελευταίες υπήρχαν και προ Καλλικράτη, δεν αποτελούσαν όμως ΟΤΑ, αλλά μέρος της περιφερειακής διοίκησης του κράτους στο πλαίσιο της αποκέντρωσης.
 
==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==
Ανώνυμος χρήστης