Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

44 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 7 έτη
μ
r2.7.3) (Ρομπότ: Προσθήκη: simple:Dario Fo; διακοσμητικές αλλαγές
[[ΕικόναΑρχείο:Dario Fo.jpg|thumb|right|220px|Ντάριο Φο]]
[[ImageΑρχείο:Nobel prize medal.svg|right|50px|thumb|1997]]
Ο '''Ντάριο Φο''' ([[24 Μαρτίου]] [[1926]] — ) είναι ένας [[Ιταλία|Ιταλός]] θεατρικός συγγραφέας, ευθυμογράφος, ηθοποιός, θεατρικός σκηνοθέτης και συνθέτης. Πήρε το [[βραβείο Νόμπελ]] λογοτεχνίας το [[1997]]. Χρησιμοποιεί τεχνικές της [[κομέντια ντελ' άρτε]] και συνεργάζεται στενά με τη σύζυγό του [[Φράνκα Ράμε]].
 
== Βιογραφία ==
=== Πρώτα χρόνια ===
Ο Φο γεννήθηκε στο Λεγκιούνο-Σαντζιάνο, στην επαρχία του [[Βαρέζε]], κοντά στην ανατολική πλευρά της λίμνης ''Λάγκο Ματζιόρε''. Ο πατέρας του Φελίτσε ήταν διευθυντής των ιταλικών σιδηροδρόμων και η οικογένεια άλλαζε συχνά κατοικία λόγω των μεταθέσεων του. Ο Φελίτσε ήταν επίσης ερασιτέχνης ηθοποιός και [[Σοσιαλισμός|σοσιαλιστής]]. Ο Ντάριο έμαθε την τέχνη της διήγησης απ' την γιαγιά του και από [[Λομβαρδία|Λομβαρδούς]] ψαράδες και φυσητές γυαλιού.
 
Μετά τον πόλεμο, συνέχισε τις σπουδές αρχιτεκτονικής στο Μιλάνο. Εκεί αναμείχθηκε με τα λεγόμενα ''μικρά θέατρα'' {''teatri piccoli''), στα οποία άρχισε να παρουσιάζει τους αυτοσχέδιους μονολόγους του. Το [[1950]] άρχισε να εργάζεται στο θέατρο του Φράνκο Παρέντι, και σταδιακά εγκατέλειψε την εργασία του ως βοηθός αρχιτέκτονα.
 
=== Η δεκαετία του '50 και η σχέση με την Φράνκα Ράμε ===
Το [[1951]] ο Φο συναντάει τη Φράνκα Ράμε, γόνο θεατρικής οικογένειας, όταν δούλευαν μαζί στην παραγωγή της επιθεώρησης ''Εφτά ημέρες στο Μιλάνο''. Μετά από λίγο καιρό, αρραβωνιάστηκαν. Τον ίδιο χρόνο προσκλήθηκε να παρουσιάσει τη ραδιοφωνική εκπομπή ''Κοκορίκο'' στη [[RAI]], το εθνικό ραδιόφωνο της Ιταλίας. Έκανε 18 σατιρικούς μονολόγους όπου μετέτρεπε [[Βίβλος|βιβλικές]] ιστορίες σε πολιτική [[σάτιρα]]. Οι αρχές, σκανδαλισμένες, ακύρωσαν την εκπομπή.
 
Το [[1959]] γυρίζουν στο Μιλάνο και ιδρύουν τη θεατρική ομάδα ''Ντάριο Φο—Φράνκα Ράμε''. Ο Φο έγραφε σενάρια, έπαιζε, σκηνοθετούσε, και σχεδίαζε τα κουστούμια και τα σκηνικά. Η Ράμε ανάλαβε τις διοικητικές δουλειές. Η ομάδα έκανε πρεμιέρα στο Μικρό Θέατρο και μετά άρχισε, για πρώτη φορά, τις ετήσιες τουρνέ της σ' ολόκληρη την Ιταλία.
=== Η δεκαετία του '60 και η επιτυχία ===
 
Το [[1960]] κερδίζουν την εθνική αναγνώριση με το ''Οι Αρχάγγελοι δεν Παίζουν Φλίπερ'' στο θέατρο ''Οντεόν'' του Μιλάνο. Κι άλλες επιτυχίες ακολουθούν. Το [[1961]] τα θεατρικά έργα του αρχίζουν να παίζονται σε [[Σουηδία]] και [[Πολωνία]].
Το [[1969]] παρουσίασε για πρώτη φορά το ''Μίστερο Μπούφο'', ένα θεατρικό έργο μονολόγων βασισμένο στη μείξη μεσαιωνικών έργων και τοπικών προβλημάτων. Είχε επιτυχία και έκανε 5.000 παραστάσεις ακόμα και σε γήπεδα. Ο ''Μίστερο Μπούφο'' επηρέασε πολλούς νέους ηθοποιούς και συγγραφείς: μπορεί να θεωρηθεί σαν η ιδρυτική στιγμή αυτού που οι Ιταλοί αποκαλούν ''αφηγηματικό θέατρο'' ''teatro di narrazione'', ένα είδος θεάτρου στο οποίο δεν υπάρχουν ηθοποιοί που παίζουν ένα δραματικό ρόλο, ένα θέατρο παρόμοιο με το λαϊκό [[παραμύθι]]. Οι πιο διάσημοι Ιταλοί παραμυθάδες είναι οι Μάρκο Παολίνι, Λάουρα Κουρίνο, Ασάνιο Σελεστίνι, Ντάβιντε Ένια και Αντρέα Κοζεντίνο.
 
=== Η δεκαετία του '70 ===
Το [[1970]] ο Φο και η Ράμε άφησαν τη ''Νέα Σκηνή'' λόγω πολιτικών διαφορών. Ξεκίνησαν την τρίτη τους θεατρική ομάδα, ''Collettivo Teatrale La Comune''.
 
Το [[1973]] η ομάδα μετακομίζει στο ''Σινεμά Ροσίνι'' στο Μιλάνο. Όταν ο Φο άσκησε κριτική στην αστυνομία σε ένα από τα έργα του, ακολούθησαν αστυνομικές επιδρομές και η λογοκρισία αυξήθηκε. Στις [[8 Μαρτίου]], μια νεοφασιστική ομάδα απήγαγε τη Φράνκα Ράμε, βασανίζοντάς την και [[Βιασμός|βιάζοντας]] την. Η Ράμε επέστρεψε στη σκηνή μετά από δύο μήνες με νέους αντιφασιστικούς μονολόγους.
 
Αργότερα τον ίδιο χρόνο, η ομάδα κατέλαβε ένα εγκαταλελειμμένο εμπορικό κτίριο στο κέντρο του Μιλάνο και το ονόμασε ''Παλατάκι Liberty (Ελευθερία)'' (''Palazzina Liberty''). Άνοιξαν το Σεπτέμβρη με το ''Λαϊκός Πόλεμος στη Χιλή'' (''Guerra di popolo in Cile''), ένα έργο για μια εξέγερση ενάντια στην [[Χιλή|χιλιανή]] στρατοκρατική κυβέρνηση. Γράφτηκε μετά το θάνατο του [[Σαλβαντόρ Αλιέντε]]. Ο Φο συνελήφθη όταν προσπάθησε να αποτρέψει την αστυνομία να σταματήσει την παράσταση. Το έργο του ''Δεν πληρώνω! Δεν πληρώνω!'' [[1974]] ήταν μια [[φάρσα]] για το κίνημα αυτοδιαχείρισης όπου γυναίκες (και άντρες) έπαιρναν ότι ήθελαν από την αγορά, πληρώνοντας μόνο ότι μπορούσαν. Το [[1975]] έγραψε το ''Φανφάνι ράπιτο'' (''Fanfani rapito'') προς υποστήριξη ενός δημοψηφίσματος υπέρ της νομιμοποίησης της [[έκτρωση|έκτρωσης]]. Τον ίδιο χρόνο αυτός και η Ράμε επισκέφτηκαν την [[Κίνα]]. Το [[1975]] ο Φο προτάθηκε για το [[βραβείο Νόμπελ]] για πρώτη φορά.
 
Το [[1976]] ο νέος διευθυντής της RAI προσκαλεί το Φο να κάνει ένα καινούριο πρόγραμμα, ''Το Θέατρο του Ντάριο'' (''Il Teatro di Dario''). Εντούτοις, όταν η δεύτερη έκδοση του ''Μίστερο Μπούφο'' παρουσιάζεται στην τηλεόραση το [[1977]], το [[Βατικανό]] το θεωρεί "βλάσφημο" και οι Ιταλοί ακροδεξιοί άρχισαν να γκρινιάζουν ξανά. Παρ' όλα αυτά, η Φράνκα Ράμε, έλαβε το βραβείο ''IDI'' σαν η καλύτερη τηλεοπτική ηθοποιός.
Το [[1978]] ο Φο κάνει την τρίτη έκδοση του ''Μίστερο Μπούφο''. Ξαναγράφει και σκηνοθετεί το ''Η Ιστορία ενός Στρατιώτη'' (''La storia di un soldato''), βασισμένο σε μια όπερα του [[Στραβίνσκι]]. Αργότερα διασκευάζει, επίσης, [[όπερα|όπερες]] του [[Ροσίνι]]. Γράφει κι ένα έργο για το θάνατο του [[Άλντο Μόρο]], το οποίο ποτέ δεν παίχτηκε δημόσια.
 
=== Οι δεκαετίες '80 και '90 και το βραβείο Νόμπελ ===
Το [[1980]] ο Φο και η οικογένεια του βρίσκουν ένα νέο καταφύγιο, το ''Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Αλκατράζ'' (''Libera Universita di Alcatraz''), στους λόφους κοντά στο Γκούμπιο και την [[Περούτζια]]. Αγόρασαν την κοιλάδα κομμάτι-κομμάτι. Το "καταφύγιο", επί του παρόντος, το διαχειρίζεται ο Τζάκοπο Φο.
 
Το [[2006]], ο Φο έκανε μια αποτυχημένη προσπάθεια να εκλεγεί δήμαρχος του Μιλάνο, την πιο σημαντική, οικονομικά πόλη της Ιταλίας. Ο Φο, που πήρε πάνω απ' το 20% των ψήφων, υποστηριζόταν από την [[Κομμουνιστική Επανίδρυση]].
 
== Εργογραφία ==
* Δάχτυλο στο μάτι (''Il dito nell'occhio'', [[1953]])
* Οι Αρχάγγελοι δεν Παίζουν Φλίπερ (''Gli arcangeli non giocano a flipper'', [[1959]])
* Ο Ανώμαλος Δικέφαλος (''L'anomalo Bicefalo'', [[2003]])
 
== Εξωτερικές συνδέσεις ==
{{commonscat|Dario Fo}}
* [http://www.geocities.com/themetrand/dariofo4 Βιογραφία]
* [http://nobelprize.org/literature/laureates/1997/index.html Βραβείο Νόμπελ]
* [http://www.dariofo.it Επίσημη ιστοσελίδα του Ντάριο Φο ως υποψήφιου για τη δημαρχία του Μιλάνο]
* Ο Ντάριο Φο έγραψε το Δεκέμβρη του 2005 ένα θεατρικό έργο αφιερωμένο στον [[Τζωρτζ Μπους (νεότερος)|Μπους]] (στα αγγλικά) [http://www.dariofo.it/files/peace%20mom%20FoRame%20(English).pdf].
 
[[Κατηγορία:Ιταλοί θεατρικοί συγγραφείς|Φο Ντάριο]]
[[Κατηγορία:γεννήσειςΓεννήσεις το 1926 |Φο Ντάριο]]
[[Κατηγορία:Ιταλοί θεατρικοί σκηνοθέτες|Φο Ντάριο]]
[[Κατηγορία:Ιταλοί συγγραφείς|Φο Ντάριο]]
[[sc:Dario Fo]]
[[scn:Dariu Fo]]
[[simple:Dario Fo]]
[[sk:Dario Fo]]
[[sq:Dario Fo]]
79.739

επεξεργασίες