Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

καμία σύνοψη επεξεργασίας
[[Image:Lorenzo Valla.JPG|thumb|right|Ο καθηγητής Λαυρέντιος Βάλλα]]
 
Ο '''Λαυρέντιος Βάλλα''' ή '''ΛορέντζοςΛορέντσο Βάλλα''', (''Laurentius'' ή ''Lorenzo'' ''Valla'') ( [[1407]] – [[1457]] και κατ΄ άλλους 1405-1465) ήταν [[Ιταλία|Ιταλός]] φιλόλογος, καθηγητής Πανεπιστημίου και ανθρωπιστής, στην εποχή της [[Αναγέννηση]]ς. Γιος του νομομαθή και δικηγόρου Λουκά ντέλλα Βάλλα, ο Λαυρέντιος γεννήθηκε και πέθανε στη [[Ρώμη]].
Παρακολούθησε τα μαθήματα του Λεονάρντο Μπρούνι, έγινε δεινός λατινιστής και δίδαξε σε διάφορες πόλεις της βόρειας Ιταλίας.<br />
 
Μαχητικός εις το έπακρον, ξάφνιασε τους συγχρόνους του με τις απόψεις του επί φιλολογικών, φιλοσοφικών, κοινωνικών και θρησκευτικών ζητημάτων. <br />
Υπήρξε καθηγητής του [[Πανεπιστήμιο της Παβία|Πανεπιστημίου]] της [[Παβία|Παβίας]] όπου και εκδήλωσε τάσεις προς την [[φιλοσοφία]] του [[Επίκουρος|Επίκουρου]] με τον διάλογό του "Περί ηδονής" που έγραψε στη [[λατινική γλώσσα]]. Έτσι το σκάνδαλο που προκάλεσε το [[1433]] και η σφοδρή επίθεσή του κατά των νομομαθών του [[Μεσαίωνας|Μεσαίωνα]] και του Μπάρτολε τον ανάγκασαν να παραιτηθεί από το Πανεπιστήμιο της Παβίας και να καταφύγει στη [[Νάπολη]] όπου και παρέμεινε εκεί έντεκα χρόνια στην υπηρεσία του Βασιλέα Αλφόνσου ακολουθώντας τον ως γραμματέας του, στις εκστρατείες του, και παράλληλα μελετώντας.
 
Καθηγητής του [[Πανεπιστήμιο της Παβία|Πανεπιστημίου]] της [[Παβία|Παβίας]] όπου και εκδήλωσε τάσεις προς την [[φιλοσοφία]] του [[Επίκουρος|Επίκουρου]] με τον διάλογό του "Περί της απολαύσεως και του πραγματικού καλού" που έγραψε στη [[λατινική γλώσσα]] (όπως και όλα του τα έργα : εφ’ όσον ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Θεό, η φύση του είναι καλή, άρα και τα ένστικτά του καλά. Συνεπώς και οι απολαύσεις που προκαλούνται από την ικανοποίηση αυτών των ενστίκτων είναι καλές και νόμιμες. Μια εταίρα έχει μεγαλύτερη αξία για την ανθρωπότητα από μια μοναχή, συμπεραίνει. –Συνεπής με τις απόψεις του ο Βάλλα είχε τρία παιδιά από μια ερωμένη του.
Με τα συγγράμματά του περί "Περί ελευθερίας της βούλησης" και "Διαλεκτικές διατριβές" επιτέθηκε κατά των Σχολαστικών. Με την περίφημη δε μελέτη του "Περί δωρεάς του Μεγάλου Κωνσταντίνου" θέλησε ν΄ αποδείξει ότι η λεγόμενη [[Δωρεά του Κωνσταντίνου]] ήταν ένα ιστορικό ψεύδος. Την μελέτη του όμως αυτή αναγκάσθηκε αργότερα ν΄ αναιρέσει συνεπεία του σάλου που είχε δημιουργήσει. Συγχρόνως επέκρινε δριμύτατα όλα τα φερόμενα ως πεπαλαιωμένα φιλοσοφικά συστήματα και στράφηκε κατά των μοναχών με το βιβλίο του "Περί εξομολογήσεως των μοναχών".
 
Το [[1433]] προκάλεσε σκάνδαλο με την σφοδρή επίθεσή του κατά των νομομαθών του [[Μεσαίωνας|Μεσαίωνα]] και ειδικά του Μπάρτολο (Bartolo da Sassoferrato) για τα «βάρβαρα» λατινικά του. Έγιναν συγκρούσεις μεταξύ των φοιτητών και αναγκάστηκε να παραιτηθεί από το Πανεπιστήμιο της Παβίας. Ύστερα από μια νέα περιπλάνηση σε Μιλάνο και Γένοβα, κι έχοντας αποτύχει να προσληφθεί στην παπική γραμματεία, ο Βάλλα μπήκε το 1435 στην υπηρεσία του Αλφόνσου του Μεγαλόψυχου, βασιλιά της Αραγώνας, ως γραμματέας και ιστορικός.
Ο Αλφόνσος διεκδικούσε και τον θρόνο της Νεάπολης την οποία όμως ο πάπας Ευγένιος Δ΄ θεωρούσε παπικό τιμάριο. Ο Βάλλα αποδείχθηκε φοβερό όπλο κατά του πάπα. Το 1440 έγραψε το περιφημότερο έργο του "Περί της κακώς θεωρουμένης και ψευδούς δωρεάς του Κωνσταντίνου", όπου απεδείκνυε την πλαστότητα του Constitutum Constantini, της Κωνσταντίνειας Δωρεάς, σύμφωνα με την οποία ο πρώτος χριστιανός αυτοκράτορας είχε μεταβιβάσει στον πάπα Σίλβεστρο Α΄(314-335) την πλήρη κοσμική κυριαρχία σε όλη την δυτική Ευρώπη. Είχαν προηγηθεί και άλλες αμφισβητήσεις του εγγράφου αλλά η ιστορική και κυρίως γλωσσολογική κριτική του Βάλλα έθεσε τέρμα στο ζήτημα.
 
Με τα συγγράμματά του περί "Περί ελευθερίας της βούλησης" και "Διαλεκτικές διατριβέςαντιδικίες" επιτέθηκε κατά των Σχολαστικών. Με την περίφημη δε μελέτη του "Περί δωρεάς του Μεγάλου Κωνσταντίνου" θέλησε ν΄ αποδείξει ότι η λεγόμενη [[Δωρεά του Κωνσταντίνου]] ήταν ένα ιστορικό ψεύδος. Την μελέτη του όμως αυτή αναγκάσθηκε αργότερα ν΄ αναιρέσει συνεπεία του σάλου που είχε δημιουργήσει. Συγχρόνως επέκρινε δριμύτατα όλα τα φερόμενα ως πεπαλαιωμένα φιλοσοφικά συστήματα και στράφηκε κατά των μοναχών με το βιβλίο του "Περί εξομολογήσεωςτων όρκων των μοναχών".
 
Ο Βάλλα αντιδικούσε με ζωντανούς και νεκρούς : τόλμησε να επικρίνει το ύφος του Κικέρωνα εκφράζοντας την προτίμησή του για τον Κοϊντιλιανό, και βρισκόταν σε συνεχείς διαμάχες με άλλους λογίους της Αυλής του Αλφόνσου, τις οποίες ο βασιλιάς αυτός (μέγας προστάτης των γραμμάτων) παρακολουθούσε με εξαιρετική ευχαρίστηση.
Ο Βάλλα συνέχισε τις «αιρέσεις» του. Αρνήθηκε να δεχτεί ότι το «Πιστεύω» των Αποστόλων συντάχθηκε όντως από τους μαθητές του Χριστού. Αντιπροσωπεία της Ιεράς Εξέτασης τον ανέκρινε (ο ίδιος δήλωσε ότι ήταν απόλυτα ορθόδοξος) και τον βρήκε αιρετικό σε οκτώ σημεία, αλλά παρενέβη ο Αλφόνσος και το ζήτημα έληξε.
Ύστερα ο Βάλλα απέδειξε ότι τα αποδιδόμενα στον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη έργα δεν ήταν γνήσια και ότι η επιστολή του Αβγάρου προς τον Χριστό ήταν νόθα. Τέλος στα Σχόλια στην Καινή Διαθήκη έκρινε δυσμενώς την λατινική μετάφρασή της από τον Άγιο Ιερώνυμο.
 
Τελικά ο Βάλλα συμφιλιώθηκε με την Αγία Έδρα επί του νέου πάπα Νικολάου Ε΄ (1448), δοθέντος ότι είχαν εξομαλυνθεί και οι σχέσεις Αλφόνσου-Ρώμης και δεν ήταν φρόνιμο να επιμείνει. Ζήτησε συγγνώμην για τα αμαρτήματά του, του απένεμήθηκε ο τίτλος του "αποστολικού συγγραφέα" και αργότερα επί [[Πάπας Κάλλιστος Γ΄|Πάπα Καλλίστου του Γ΄]] ανέλαβε καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ρώμης και μετέφρασε τον [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και τον [[Ηρόδοτος|Ηρόδοτο]]. Έγραψε επίσης τις "Γλαφυρότητες της λατινικής γλώσσας", όπου κατέκρινε τους κακώς χειριζόμενους τη λατινική γλώσσα.Πέθανε ως γραμματέας της κουρίας (παπικής αυλής). Αλλά τα Σχόλια στην Καινή Διαθήκη μπήκαν στον Index των απαγορευμένων βιβλίων της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
 
Γενικά ο Βάλλα αγωνίσθηκε με θάρρος εναντίον της μεσαιωνικής φιλοσοφίας και ειδικότερα επί των παρερμηνειών του Αριστοτέλη καθώς και επί της διαστροφής των κλασικών τύπων της γραμματικής όπουπου τότε είχαν σημειωθεί.
 
Τα έργα του Βάλλα, και ειδικά η απόρριψη της Δωρεάς του Κωνσταντίνου, ήταν ένα χτύπημα για την εξουσία των παπών. Πολύ πιθανόν να συνέβαλαν στην ανταρσία του Λούθηρου, λίγες δεκαετίες αργότερα.
 
===Έργα==
*''De Voluptate et vero bono'' (Περί της απολαύσεως και του πραγματικού καλού)
*''Elegantiae linguae Latinae'' (Γλαφυρότητες της λατινικής γλώσσας)
*''Dialecticae disputationes (Διαλεκτικές αντιδικίες)
*''De falso credita et ementita Constantini Donatione declamatio'' (Περί της κακώς θεωρουμένης και ψευδούς δωρεάς του Κωνσταντίνου, 1440)
*''De libero arbitrio'' (Περί ελευθέρας βουλήσεως)
*''De professione religiosorum'' (Περί των όρκων των μοναχών)
*''Collatio Novi Testamenti'' (Σχολιασμός της Καινής Διαθήκης, 1505)
*μετέφρασε στα λατινικά μεταξύ άλλων τον Αίσωπο και τον Ηρόδοτο και τον Θουκυδίδη.
 
Το [[1448]] εγκαταστάθηκε στη Ρώμη όπου και μετέφρασε τον [[Θουκυδίδης|Θουκυδίδη]] και τον [[Ηρόδοτος|Ηρόδοτο]] όπου και τιμήθηκε από τον [[Πάπας Νικόλαος Ε΄|Πάπα Νικόλαο Ε΄]] ο οποίος και του απένειμε τον τίτλο του "αποστολικού συγγραφέα". Αργότερα επί [[Πάπας Κάλλιστος Γ΄|Πάπα Καλλίστου του Γ΄]] ανέλαβε καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ρώμης. Ο Λαυρέντιος Βάλλα έγραψε επίσης τις "Κομψότητες λατινικής γλώσσας", όπου μ΄ αυτό το έργο κατέκρινε τους κακώς χειριζόμενους τη λατινική γλώσσα.
 
Γενικά ο Βάλλα αγωνίσθηκε με θάρρος εναντίον της μεσαιωνικής φιλοσοφίας και ειδικότερα επί των παρερμηνειών του Αριστοτέλη καθώς και επί της διαστροφής των κλασικών τύπων της γραμματικής όπου τότε είχαν σημειωθεί.
* Το συγγραφικό έργο του Λαυρέντιου Βάλλα εκδόθηκε το [[1583]] στη [[Βασιλεία]].
 
3.340

επεξεργασίες