Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Κρίσπος»

22 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 8 έτη
μ
Αλλαγή συνδέσμου από Ρώμη σε αρχαία ρώμη/ ορθογραφική επιμελεια
μ
μ (Αλλαγή συνδέσμου από Ρώμη σε αρχαία ρώμη/ ορθογραφική επιμελεια)
Η σταδιοδρομία του Κρίσπου ως ανώτατου αξιωματούχου ξεκίνησε πολύ νωρίς και σημαντικές πληροφορίες μας έχουν παραδοθεί. Έτσι, την [[1 Μαρτίου]] [[317]], όταν δηλαδή ο Κρίσπος ήταν περίπου 12 χρονών, αναγορεύτηκε στα Σέρδικα (σημερινή [[Σόφια]] της [[Βουλγαρία]]ς) από τον αυτοκράτορα πατέρα του Καίσαρας της Γαλατίας. Τον υψηλό αυτό βαθμό μοιράστηκε με τον ετεροθαλή αδερφό του [[Κωνσταντίνος Β΄|Κωνσταντίνο Β΄]] (το μεγαλύτερο γιο του Κωνσταντίνου από τη Φαύστα) και το γιο του [[Λικίνιος|Λικίνιου]], ο οποίος ονομαζόταν επίσης [[Λικίνιος]]. Ο Κωνσταντίνος, ο οποίος πίστευε πολύ στις ικανότητες του γιου του, τον διόρισε διοικητή όλης της Γαλατίας. Ο Κρίσπος εγκαταστάθηκε τότε στους [[Τρέβηροι|Τρεβήρους]] (σημερινή [[Τρίερ]] της [[Γερμανία|Γερμανίας]]) και τον Ιανουάριο του [[322]] μ.Χ., παντρεύτηκε κάποια κοπέλα, την Ελένη, η οποία τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου του χάρισε ένα γιο. Δεν έχει διασωθεί το όνομα του γιου του ούτε οποιαδήποτε άλλη πληροφορία για τη γυναίκα του, αλλά ο [[Ευσέβιος]] μας λέει ότι ο Κωνσταντίνος ήταν περήφανος για το γιο του και πολύ ευχαριστημένος.
 
Τα έτη [[318]], [[320]] και [[323]] μ.Χ., ο Κρίσπος ηγήθηκε νικηφόρων εκστρατειών εναντίον των Φράγκων και των Αλαμάννων, ενισχύοντας έτσι την παρουσία των Ρωμαίων στην περιοχή. Το [[322]] επισκέφθηκε με τον πατέρα του στη [[Αρχαία Ρώμη|Ρώμη]], όπου τα πλήθη τον υποδέχτηκαν με μεγάλες τιμές. Οι στρατιώτες τον λάτρευαν για τις στρατηγικές του ικανότητες και γα τις νίκες στις οποίες οδηγούσε τα στρατεύματά του και ιδιαίτερα οι Εθνικοί, οι οποίοι μισούσαν τον Κωνσταντίνο για τη φιλοχριστιανική του πολιτική. Κάτι ακόμη πιο σημαντικό: Ο Κρίσπος δεν ήταν χριστιανός κι ούτε έδειχνε κάποια συμπάθεια για τη νέα θρησκεία, ήταν η κρυφή ελπίδα όλων των Εθνικών στις δυτικές περιοχές της αυτοκρατορίας για πλήρη αποκατάσταση των προνομίων τους σε σχέση με τον εξ ανατολής προερχόμενο Χριστιανισμό.
 
Κατά τα επόμενα χρόνια, ο Κρίσπος βοήθησε τον πατέρα του στον πόλεμο εναντίον του [[Λικίνιος|Λικίνιου]]. Τότε, πέτυχε την πιο σημαντική νίκη της στρατιωτικής του πορείας και εδραίωσε έτσι τη φήμη του ως γενναίου και ικανού στρατιωτικού: Το [[324]] μ.Χ. ο Κωνσταντίνος διόρισε τον Κρίσπο αρχηγό του στόλου του, ο οποίος απέπλευσε από το λιμάνι του [[Πειραιάς|Πειραιά]] και στα νερά του [[Ελλήσποντος|Ελλησπόντου]] ναυμάχησε με τον κατά πολύ ισχυρότερο στόλο του Λικίνιου. Τα διακόσια πλοία του Κωνσταντίνου, υπό τις διαταγές του Κρίσπου, νίκησαν κατά κράτος τα διπλάσια σε αριθμό πλοία του Λικίνιου. Μετά το πέρας της ναυμαχίας, ο Κρίσπος με ένα τμήμα των ρωμαϊκών λεγεώνων (οι υπόλοιπες λεγεώνες ακολουθούσαν υπό τις διαταγές του Κωνσταντίνου) καταδίωξε τον ηττημένο Λικίνιο και τον αντιμετώπισε σε ακόμη μία νικηφόρα μάχη έξω από τη [[Χρυσούπολη]]. Ο Κρίσπος συνέβαλε έτσι καθοριστικά στη νίκη του πατέρα του κατά του αντιπάλου του Λικινίου.
Η Φαύστα ζήλευε τρομερά τον Κρίσπο για την αδυναμία που του έδειχνε ο σύζυγός της. Φοβόταν ότι ο Κωνσταντίνος θα παραγκώνιζε τους γιους που είχε αποκτήσει μαζί της για χάρη του Κρίσπου. Έτσι αποφασίζει να τον ξεφορτωθεί και βάζει σε εφαρμογή το σχέδιό της προκειμένου να παγιδεύσει το μισητό της «αντίπαλο»: καλεί τον Κρίσπο κοντά της, του εξομολογείται τον υποτιθέμενο έρωτά της και του προτείνει να συνάψουν παράνομες σχέσεις. Ο ντροπαλός και ευγενής Κρίσπος (ακόμη κι αν ο [[Λακτάντιος]] δεν τον έστρεψε στο [[Χριστιανισμός|Χριστιανισμό]], οπωσδήποτε διαμόρφωσε μια συγκρατημένη και ασκητική προσωπικότητα στο γιο του αυτοκράτορά του) σοκαρισμένος διώχνει τη Φαύστα από κοντά του και με κάποια δικαιολογία φεύγει από τα ανάκτορα. Τότε, η Φαύστα κατασυκοφαντεί τον Κρίσπο στον Κωνσταντίνο ότι την προσέβαλε και χωρίς να σεβαστεί τον πατέρα του και την εμπιστοσύνη που του είχε, της πρότεινε παράνομους έρωτες και σχέσεις και όταν εκείνη τον έδιωξε, ο Κρίσπος αποπειράθηκε να την βιάσει. Το μεγάλο ελάττωμα του Κωνσταντίνου ήταν το εξαιρετικά οξύθυμο του χαρακτήρα του, που σε συνδυασμό με το έντονο της προσωπικότητας του, τον οδηγούσε σε πράξεις σκληρότητας, στερώντας του τη λογική σκέψη. Διατάζει τον Κρίσπο να επιστρέψει στο παλάτι, τον κατηγορεί για προδοσία και διατάζει την εκτέλεσή του. Η Φαύστα φάνηκε να είχε κερδίσει. Όμως, αυτός ο θρίαμβος της Φαύστας ήταν η αρχή του τέλους της. Λίγους μήνες μετά την εκτέλεση του γιου του, ο Κωνσταντίνος πληροφορείται όλη τη σκευωρία της Φαύστας εναντίον του Κρίσπου, την κατηγορεί για μοιχεία και στα τέλη του [[326]] ή στις αρχές του [[327]] μ.Χ. η Φαύστα εκτελείται στο λουτρό της.
 
Αυτές οι αναφορές των Ζωσιμά και Ζωναρά εγείρουν κάποια ερωτήματα και δεν είναι απολύτως ικανοποιητικές. Καταρχήν και οι δυο τους ζουν σε εποχές πολύ μακρινές από τα γεγονότα που εξιστορούν και κανείς τους δεν αναφέρει παλαιότερες πηγές από όπου έλαβαν τις πληροφορίες που μας παραθέτουν. Υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο πολύ πιο σημαντικό: Ο Κρίσπος τιμωρήθηκε με θάνατο από τον πατέρα του, γιατί θεώρησε ότι ο γιος του είχε διαπράξει κάτι τόσο τρομερό που η θανατική ποινή δεν ήταν αρκετή. Ο Κρίσπος υπέστη και «[[damnatio memoriae]]», δηλαδή το όνομά του σβήστηκε από όλα τα επίσημα έγγραφα της αυτοκρατορίας και τα μνημεία στα οποία είχε χαρακτείχαραχτεί τιμής ένεκεν, απαγορεύτηκε ακόμη και η απλή αναφορά σε αυτόν, τα αγάλματά του γκρεμίστηκαν και δεν έχει σωθεί καμιά πληροφορία για το τι απέγινε η γυναίκα και το παιδί του, προκειμένου ο Κρίσπος να λησμονηθεί από τους ανθρώπους. Παρόλο όμως που αργότερα ο Κωνσταντίνος ανακάλυψε την αθωότητα του Κρίσπου, δεν αποκετέστησεαποκατέστησε τη μνήμη του, όπως θα ήταν λογικό και αναμενόμενο ούτε αναφέρεται να ενήργησε με οποιονδήποτε τρόπο για την προστασία της οικογένειας του αδικοχαμένου Κρίσπου. Γιατί ο Κωνσταντίνος δε διέσωζε τουλάχιστον την υστεροφημία του γιου του από την ντροπή; Για το συγκεκριμένο ερώτημα έχει λεχθεί ότι ίσως ο ίδιος ο Κωνσταντίνος, από τύψεις που αισθανόταν, δε θα άντεχε ανθρώπους και μνημεία γύρω του που να αναφέρονται στο Κρίσπο και να του θυμίζουν διαρκώς πόσο άδικος υπήρξε στον πρωτότοκο γιο του.
 
Οι υπόλοιπες ιστορικές πηγές μας δίνουν πληροφορίες, οι οποίες έχουν απορριφθεί από τους ιστορικούς. Έτσι, η άποψη ότι ο Κρίσπος και η Φαύστα συνωμότησαν εναντίον του Κωνσταντίνου δεν καθίσταται δεκτή, καθώς δεν είχαν να κερδίσουν απολύτως τίποτα από την παράτολμη πράξη τους, ιδίως αν λάβουμε υπόψη μας ότι και οι δυο τους είχαν την απόλυτη εύνοια του Κωνσταντίνου μέχρι το τέλος ( η Φαύστα, μόλις ένα χρόνο πριν την εκτέλεσή της, είχε λάβει από το σύζυγό της τον ανώτατο τίτλο της Αυγούστας). Εντελώς ανυπόστατη είναι η θέση ότι ο Κωνσταντίνος εκτέλεσε το γιο του για να προστατέψει τη νομιμότητα στη διαδοχή του θρόνου του, εφόσον ο Κρίσπος ήταν παράνομος γιος του. Θα μπορούσε να τον παρακάμψει και να ορίσει ως διάδοχο κάποιον από τους νόμιμους γιους του και από τα πρώτα χρόνια ακόμη θα μπορούσε να μην τον αναγνωρίσει καλώντας τον κοντά του (άλλωστε, από τη στιγμή που δεν είμαστε βέβαιοι για τον αν ο Κωνσταντίνος και η Μινερβίνη ήταν νόμιμο ζευγάρι, δεν μπορούμε να πούμε και για τον Κρίσπο αν ήταν ή όχι νόθος). Τέλος, πιστεύεται από ορισμένους ιστορικούς ότι ο Κωνσταντίνος εκτέλεσε τον Κρίσπο φοβούμενος τις ικανότητες του γιου του, την αυξανόμενη δύναμή του και την υποστήριξη που του παρείχαν οι Εθνικοί της Δύσης. Και αύτηαυτή όμως η γνώμη δε φαίνεται λογική. Ο έμπειρος Κωνσταντίνος γιατί να φοβάται το νεαρό Κρίσπο; Άλλωστε, έχουμε πολλές πληροφορίες για την ανοδική πορεία του Κρίσπου στο ρωμαϊκό στρατό και τη διοίκηση της αυτοκρατορίας και πουθενά δε διαφαίνεται η παραμικρή πρόθεση του Κρίσπου να βλάψει τον πατέρα του.
 
Αυτό που είναι απολύτως βέβαιο είναι ότι υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα στην εκτέλεση του Κρίσπου και το θάνατο της Φαύστας, που συνέβησαν με λίγους μήνες διαφορά (σπανιότατα οι πηγές είναι τόσο ομόφωνες για ένα γεγονός του τόσο μακρινού παρελθόντος, όπως σε αυτή την περίπτωση). Γι’ αυτό και τα γεγονότα που παραθέτουν ο Ζωσιμάς και ο Ζωναράς, παρά τα όποια ερωτήματα, έχουν γίνει αποδεκτά από τους ιστορικούς κι ας μην παραβλέπουμε το γεγονός ότι οι δύο αυτές ιστορίες συμφωνούν μεταξύ τους, παρά τους έξι αιώνες που χωρίζουν τους συγγραφείς τους. Κάποιοι σύγχρονοι ιστορικοί έχουν διατυπώσει την άποψη, η οποία αντικρούει το πρόβλημα που προκύπτει από την εκδοχή των γεγονότων κατά τους Ζωσιμά και Ζωναρά, ότι ο Κρίσπος και η Φαύστα είχαν πράγματι παράνομη σχέση. Όταν το έμαθε ο Κωνσταντίνος, εκτέλεσε τον Κρίσπο και λίγο αργότερα τη Φαύστα. Αυτό που μπορεί να καθυστέρησε για λίγους μήνες το θάνατο της Αυγούστας είναι πιθανότατα κάποια εγκυμοσύνη (άλλωστε, δε γνωρίζουμε τις χρονολογίες γέννησης των δύο κορών του αυτοκρατορικού ζευγαριού, της Κωνσταντίνας και της Ελένης). Πάντως ούτε αυτή η ερμηνεία είναι απολύτως πειστική, αφού η Φαύστα πέθανε στο λουτρό της σε κάποιο σκηνοθετημένο ατύχημα. Αν είχε κατηγορηθεί για μοιχεία, η εκτέλεση της θα ήταν αποτέλεσμα αυτοκρατορικού διατάγματος (αμφιβολίες πάντως έχουν διατυπωθεί και για τον τρόπο εκτέλεσης της Φαύστας, ενώ η άποψη ότι αυτοκτόνησε από τύψεις για τα όσα έπραξε εναντίον του Κρίσπου απορρίπτεται από τους ιστορικούς).
82.257

επεξεργασίες