Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Σφίγγα (μυθολογία)»

- Καβάφης(!) / - Ορφικός ύμνος της Τηθύος / - Αναφορά στην Στύγα (άλλο πράγμα τελείως)/ + πρότυπο πηγών
(- Καβάφης(!) / - Ορφικός ύμνος της Τηθύος / - Αναφορά στην Στύγα (άλλο πράγμα τελείως)/ + πρότυπο πηγών)
{{πηγές|19|12|2012}}
 
[[Αρχείο:Marble_Sphinx_Acropolis_Museum_632.jpg|right|thumb|300px|Μαρμάρινη Σφίγγα του 540 π.Χ. στο μουσείο της Ακρόπολης]]
ΣτηνΗ '''Σφίγγα''' είναι φανταστικό πλάσμα της [[ελληνική μυθολογία|ελληνικής μυθολογίας]], ηστενά '''Σφίγγα'''συνδεδεμένο θεωρούντανμε φύλακαςτο πουμύθο προστάτευετων αρχαίουςΛαβδακιδών και συγκεκριμένα με εκείνον του [[Οιδίπους|Οιδίποδα]]. Οι αναπαραστάσεις της χρησιμοποιούνταν σε ασφαλισμένους χώρους, κυρίωςως Αιγυπτιάκούςσύμβολα προστασίας στον αιγυπτιακό, Ελληνικούςελληνικό και Ρωμαϊκούςρωμαϊκό πολιτισμό. Σύμφωνα με τον [[Ησίοδος|Ησίοδο]] ήταν κόρη της [[Χίμαιρα (μυθολογία)|Χίμαιρας]] και του [[Όρθρος (μυθολογία)|Όρθρου]] ή κατά άλλους του [[Τυφών (μυθολογία)|Τυφώνος]] και της [[Έχιδνα (μυθολογία)|Έχιδνας]]. Η Έχιδνα είχε γεννήσει επίσης τον [[Κέρβερος|Κέρβερο]], τον Όρθρο (φύλακας των κοπαδιών του Γηρυόνη), το Λιοντάρι της Νεμέας, τη [[Λερναία Ύδρα,]] και τη Φαία της Κρομμυώνας και τη '''Σφίγγα της Θήβας'''. Της αποδίδουν επίσης τη Χίμαιρα, το δράκοντα της Κολχίδας, το φύλακα του χρυσόμαλλου δέρατος, το δράκοντα που φυλούσε τα χρυσά μήλα των Εσπερίδων και τον αετό του Προμηθέα. Αναπαριστάται ως φτερωτό [[λιοντάρι]] με κεφάλι γυναίκας (εν αντιθέσει με τη Σφίγγα της Αιγύπτου, που δεν έχει φτερά) ή ως γυναίκα με πέλματα και στήθη λιονταριού , ουρά [[Ερπετό|ερπετού]] και φτερά [[Πτηνό|πτηνού]]. Το όνομά της προέρχεται από τη λέξη ''σφίγγω''.
 
Στις ελληνικές αναπαραστάσεις η Σφίγγα απεικονίζεται ως φτερωτό [[λιοντάρι]] με κεφάλι γυναίκας (εν αντιθέσει με τη Σφίγγα της Αιγύπτου, που δεν έχει φτερά) ή ως γυναίκα με πέλματα και στήθη λιονταριού , ουρά [[Ερπετό|ερπετού]] και φτερά [[Πτηνό|πτηνού]]. Το όνομά της προέρχεται από τη λέξη ''σφίγγω''.
Τις Σειρήνες τις αναγνωρίζουμε από το σώμα πουλιού,το ανθρώπινο κεφάλι,τα πόδια και τα νύχια που είναι δυνατά και χοντρά και μπορούν να παρομοιαστούν σαν του λιονταριού.Αυτό μας δείχνει ίσως μια συγγένεια που μπορεί να υπάρχει μεταξύ '''Σειρηνός''' και '''Σφιγγός'''. ''Τηρευς, προς έαυτον ώς Ινην το σώμα και σφιγγών ίν χρω τήν συμπλοκήν.''
 
Τις Σειρήνες τις αναγνωρίζουμε από το σώμα πουλιού,το ανθρώπινο κεφάλι,τα πόδια και τα νύχια που είναι δυνατά και χοντρά και μπορούν να παρομοιαστούν σαν του λιονταριού.Αυτό μας δείχνει ίσως μια συγγένεια που μπορεί να υπάρχει μεταξύ '''Σειρηνός''' και '''Σφιγγός'''. ''Τηρευς, προς έαυτον ώς Ινην το σώμα και σφιγγών ίν χρω τήν συμπλοκήν.''
Η Τιτανίς Τηθύς, κόρη του Ουρανού και της Γαίας, ήταν σύμφωνα με την Ησιόδεια Θεογονία σύζυγος του Ωκεανού και μαζί του έτεκε τους ποταμούς και τις ωκεανίδες, μεταξύ των οποίων και την '''Στύγα''' μήτηρ του Κράτους, της Βίας και της Νίκης.
 
Η [[Ήρα (μυθολογία)|Ήρα]] και ο [[Άρης (μυθολογία)|Άρης]] την έστειλαν από την πατρίδα της, την [[Αρχαία Θήβα]]. Εκεί στεκόταν και ρωτούσε τους περαστικούς ''«Ποιο ον το πρωί στέκεται στα τέσσερα, το μεσημέρι στα δύο και το βράδυ στα τρία;»''. Όποιον δεν μπορούσε να λύσει το γρίφο, η Σφίγγα τον έσφιγγε, μέχρι να πεθάνει. Ο [[Οιδίποδας|Οιδίπους]] έλυσε τον γρίφο απαντώντας ότι το ον αυτό είναι ο [[άνθρωπος]], αφού όταν είναι βρέφος περπατάει στα τέσσερα, μετά σηκώνεται στα δύο του πόδια και στα γηρατειά περπατάει όρθιος αλλά χρησιμοποιεί σαν τρίτο πόδι ένα μπαστούνι. Μόλις λύθηκε το αίνιγμά της η Σφίγγα γκρεμίστηκε από τον βράχο που στεκόταν και σκοτώθηκε. Ωστόσο, ο ακριβής γρίφος που έδινε η Σφίγγα δεν είναι γνωστός από αρχαίες πηγές, αλλά από μεταγενέστερα κείμενα.
 
Υπάρχει και μια άλλη εκδοχή για την Σφίγγα την οποία παρουσιάζει ο [[Παυσανίας]]. Σύμφωνα λοιπόν με τον Παυσανία η Σφίγγα ήταν νόθα κόρη του Λάιου. Ο [[Λάιος]] εμπιστεύθηκε μόνο σε αυτή τον χρησμό που πήρε από την Πυθία και της ανέφερε πως αφορούσε μόνο την [[Ιοκάστη (μυθολογία)|Ιοκάστη]] και τους καρπούς της. Αυτό γιατί ο Λάιος είχε παιδιά και από παλλακίδες, αφού απέφευγε την συνεύρεση του με την Ιοκάστη. Όμως σε ένα από τα μεθύσια του κοιμήθηκε με τη γυναίκα του και γεννήθηκε ο [[Οιδίποδας]].
{{Commons|Category:Sphinxes}}
{{Βικιλεξικό|Σφίγγα}}
Υπάρχει και μια άλλη εκδοχή για την Σφίγγα την οποία παρουσιάζει ο [[Παυσανίας]]. Σύμφωνα λοιπόν με τον Παυσανία η Σφίγγα ήταν νόθα κόρη του Λάιου. Ο [[Λάιος]] εμπιστεύθηκε μόνο σε αυτή τον χρησμό που πήρε από την Πυθία και της ανέφερε πως αφορούσε μόνο την [[Ιοκάστη (μυθολογία)|Ιοκάστη]] και τους καρπούς της. Αυτό γιατί ο Λάιος είχε παιδιά και από παλλακίδες, αφού απέφευγε την συνεύρεση του με την Ιοκάστη. Όμως σε ένα από τα μεθύσια του κοιμήθηκε με τη γυναίκα του και γεννήθηκε ο [[Οιδίποδας]].
Έτσι, παρότι εγκατέλειψε τον Οιδίποδα στον Κιθαιρώνα, διατηρώντας τις επιφυλάξεις του, όταν κάποιος από τους γιους διεκδικούσε τον θρόνο τον έστελνε στην Σφίγγα. Αυτή με τον γρίφο της εξέταζε αν αυτοί ήταν γνήσια παιδιά του Λάιου. Επειδή τη γνώση του χρησμού την είχαν μόνο αυτοί που κατάγονταν από τη βασιλική γενιά, όσοι δεν μπορούσαν να απαντήσουν στον γρίφο της θανατώνονταν.[http://www.afipnisis.gr/post8897.html www.afipnisis.gr/post8897.html]
 
Έτσι, παρότι εγκατέλειψε τον Οιδίποδα στον Κιθαιρώνα, διατηρώντας τις επιφυλάξεις του, όταν κάποιος από τους γιους διεκδικούσε τον θρόνο τον έστελνε στην Σφίγγα. Αυτή με τον γρίφο της εξέταζε αν αυτοί ήταν γνήσια παιδιά του Λάιου. Επειδή τη γνώση του χρησμού την είχαν μόνο αυτοί που κατάγονταν από τη βασιλική γενιά, όσοι δεν μπορούσαν να απαντήσουν στον γρίφο της θανατώνονταν.[http://www.afipnisis.gr/post8897.html www.afipnisis.gr/post8897.html]
* Οι Σφήκες κυνηγούν και σκοτώνουν τις μέλισσες, σε αντίθεση με τις μέλισσες, επιβιώνουν μετά από ένα τσίμπημα.
 
 
'''Τηθύος, θυμίαμα λιβανομάνναν'''
 
''Ὠκεανοῦ καλέω νύμφην, γλαυκώπιδα Τηθύν,
κυανόπεπλον ἄνασσαν, εὔτροχα κυμαίνουσαν,
αὔραις ἡδυπνόοισι πατασσομένην περὶ γαῖαν.
θραύουσ' αἰγιαλοῖσι πέτρῃσί τε κύματα μακρά,
εὐδινοῖς ἁπαλοῖσι γαληνιόωσα δρόμοισιν,
νηυσὶν ἀγαλλομένη, θηροτρόφος, ὑγροκέλευθε·
μήτηρ μὲν Κύπριδος, μήτηρ νεφέων ἐρεβεννῶν,
καὶ πάσης πηγῆς νυμφῶν νασμοῖσι βρυούσης·
κλῦθί μευ, ὦ πολύσεμνε, καὶ εὐμενέουσ' ἐπαρήγοις,
εὐθυδρόμοις οὖρον νηυσὶν πέμπουσα, μάκαιρα.''
'''''Από τα Ορφικά του Ι. Πασσά.'''''
 
Ο Οιδίποδας πριν συναντήσει τη Σφίγγα είχε μάθει για τον γρίφο στον ύπνο του. Έτσι μπόρεσε να τον λύσει.
 
* Ο [[αστεροειδής]] '''[[896 Σφίγξ]]''' (896 Sphinx), που ανακαλύφθηκε το 1918, πήρε το όνομά του από τη Σφίγγα της Αιγύπτου.
 
'''Κωνσταντίνος Καβάφης: "Ο Οιδίπους"'''
 
''Επάνω του η '''Σφιγξ''' είναι πεσμένη
 
με δόντια και με νύχια τεντωμένα
 
και μ’ όλην της ζωής την αγριάδα.
 
Ο '''Οιδίπους''' έπεσε στην πρώτη ορμή της,
 
τον τρόμαξεν η πρώτη εμφάνισή της —
 
τέτοια μορφή και τέτοιαν ομιλία
 
δεν είχε φαντασθή ποτέ έως τότε.
 
Μα μ’ όλο που ακκουμπά τα δυο του πόδια
 
το τέρας στου Οιδίποδος το στήθος,
 
συνήλθε εκείνος γρήγορα — και διόλου
 
τώρα δεν την φοβάται πια, γιατί έχει
 
την λύσιν έτοιμη και θα νικήση.
 
Κι’ όμως δεν χαίρεται γι’ αυτήν την νίκη.
 
Το βλέμμα του μελαγχολία γεμάτο
 
την '''Σφίγγα''' δεν κυττάζει, βλέπει πέρα
 
τον δρόμο τον στενό που πάει στας Θήβας,
 
και που στον Κολωνό θ’ αποτελειώση.
 
Και καθαρά προαισθάνεται η ψυχή του
 
που η '''Σφιγξ''' εκεί θα τον μιλήση πάλι
 
με δυσκολώτερα και πιο μεγάλα
 
αινίγματα που απάντησι δεν έχουν.
''
 
 
* Ο [[αστεροειδής]] '''[[896 Σφίγξ]]''' (896 Sphinx), που ανακαλύφθηκε το 1918, πήρε το όνομά του από τη Σφίγγα της Αιγύπτου.
 
{{Όντα ελληνικής μυθολογίας}}
1.157

επεξεργασίες