Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Βυζαντινή τέχνη»

μ
* Εικονομαχία και '''[[Μεσοβυζαντινή περίοδος]]''' (726-1204). Πρόκειται για την κλασική περίοδο της βυζαντινής τέχνης κατά την οποία ωριμάζουν τα εκφραστικά της μέσα: καθιερώνεται ο εγγεγραμμένος σταυροειδής ναός με τρούλο ως κυρίαρχος αρχιτεκτονικός τύπος, το εικονογραφικό πρόγραμμα συνολικής διακόσμησής του και η εικονογραφία των σημαντικότερων επιμέρους θρησκευτικών σκηνών.
* '''[[Υστεροβυζαντινή περίοδος]]''' (1204-1453)
Για την τέχνη που συνέχισε την καλλιτεχνική παράδοση του Βυζαντίου μετά την [[Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453)|Άλωση της Κωνσταντινούπολης]] (1453) από τους Τούρκους και ως την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους (1830), έχει επικρατήσει ο όρος «[[Μεταβυζαντινή περίοδος|Μεταβυζαντινή τέχνη]]». Η τέχνη γειτονικών λαών που αναπτύχθηκε υπό την επιρροή του Βυζαντίου ονομάζεται [[Παλαιορωσική τέχνη|παλαιορωσική]], [[Παλαιοβουλγαρική τέχνη|παλαιοβουλγαρική]] κ.τ.ό. Η τέχνη των Χριστιανών της Αιγύπτου, των [[Κόπτες|Κοπτών]], που συγκέρασε τις βυζαντινές επιρροές με τις εγχώριες αρχαίες αιγυπτιακές και ελληνιστικές παραδόσεις, ονομάζεται [[Κοπτική τέχνη|κοπτική]].
 
 
=== Παλαιοχριστιανική περίοδος ===
 
Τελώντας υπό την αιγίδα της αυτοκρατορικής εξουσίας και την προστασία ισχυρών κρατικών και εκκλησιαστικών αξιωματούχων από την εποχή του [[Κωνσταντίνος Α΄|Κωνσταντίνου Α΄]] και εξής, η βυζαντινή αρχιτεκτονική και εικαστική παραγωγή αρχίζειάρχισε να αποκτά χαρακτηριστικά επίσημης τέχνης: μνημειακότητα, πολυτέλεια, εκλεκτικότητα και συστηματικότητα<ref>Ν. Πανσελήνου, ''Βυζαντινή ζωγραφική: Η βυζαντινή κοινωνία και οι εικόνες της'', 9η έκδ., Αθήνα 2010, σσ. 32-35.</ref>. Με την εκτέλεση φιλόδοξων μνημειακών προγραμμάτων στιςδιαμορφώθηκαν οι εικονογραφικοί και τεχνοτροπικοί κώδικες στους οποίους βασίστηκε η απόδοση των θεμελιωδών χριστιανικών δογμάτων και των βασικών ιδεολογικών αρχών της χριστιανικής αυτοκρατορικής εξουσίας, καθώς και η προβολή της ηγεμονικής φυσιογνωμίας του βυζαντινού αυτοκράτορα. Τέτοια προγράμματα εκτελέστηκαν σε μεγάλες μητροπόλεις όπως
* η [[Κωνσταντινούπολη]] ([[Μονή Στουδίου]], [[Παναγία των Χαλκοπρατείων (Κωνσταντινούπολη)|Παναγία των Χαλκοπρατείων]], [[Αγία Ειρήνη (Κωνσταντινούπολη)|Αγία Ειρήνη]], [[Τέμενος Κιουτσούκ Αγιασοφιά|Άγιοι Σέργιος και Βάκχος]], [[Αγία Σοφία (Κωνσταντινούπολη)|Αγία Σοφία]]),
* η [[Θεσσαλονίκη]] ([[Ροτόντα|Άγιος Γεώργιος Ροτόντας]], [[Αχειροποίητος (Θεσσαλονίκη)|Αχειροποίητος]], [[Μονή Λατόμου|Όσιος Δαβίδ]], [[Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης|Άγιος Δημήτριος]])
* η [[Ραβέννα]] ([[Μαυσωλείο της Γάλλας Πλακιδίας]], [[Βαπτιστήριο των Ορθοδόξων]], [[Βαπτιστήριο των Αρειανών (Ραβέννα)]], [[Άγιος Απολλινάριος ο νέος|Άγιος Απολλινάριος ο Νέος]], [[Άγιος Απολλινάριος in Classe]], [[Άγιος Βιτάλιος (Ραβέννα)|Άγιος Βιτάλιος]]),
* η [[Ρώμη]] ([[Βασιλική του Αγίου Πέτρου|Άγιος Πέτρος]], [[Santa Pudenziana (Ρώμη)|Santa Pudenziana]], [[Santa Maria Maggiore (Ρώμη)|Santa Maria Maggiore]], [[Ναός Αγίων Κοσμά και Δαμιανού (Ρώμη)|ναός Αγίων Κοσμά και Δαμιανού]]),
αλλά και σε μικρότερες επαρχιακές πόλεις, όπως τα [[Γέρασα]] και η [[Μαδηβά]] στη σημερινή [[Ιορδανία]], σε σημαντικά προσκυνήματα, όπως η [[Ιερουσαλήμ]] και η [[Βηθλεέμ]], και τέλος σε μοναστικά κέντρα, όπως το Σινά ([[Ιερά Μονή Όρους Σινά|Αγία Αικατερίνη]]), διαμορφώθηκαν οι εικονογραφικοί και τεχνοτροπικοί κώδικες στους οποίους βασίστηκε η απόδοση των θεμελιωδών χριστιανικών δογμάτων και των βασικών ιδεολογικών αρχών της χριστιανικής αυτοκρατορικής εξουσίας, καθώς και η προβολή της ηγεμονικής φυσιογνωμίας του βυζαντινού αυτοκράτορα.
[[Αρχείο:Diptych Barberini Louvre OA9063 whole.jpg|δεξιά|μικρογραφία|250px|Στέψη θριαμβευτή αυτοκράτορα (Ιουστινιανού;) στο ελεφαντοστέινο Δίπτυχο Barberini, α΄ μισό 6ου αι., Μουσείο Λούβρου]]
 
2.314

επεξεργασίες