Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Προπανόνη»

μ
μερικ ορθογρ,γραμμ
μ (μερικ ορθογρ,γραμμ)
}}
 
H '''προπανόνη''' (συστηματική ονομασία) ή '''ακετόνη''' (εμπειρική ονομαασίαονομασία) ή '''2-οξοπροπάνιο''' ή '''β-κετοπροπάνιο''' ή '''διμεθυλοκετόνη''' ή '''διμεθυλοφορμαλδεΰδη''' είναι μια [[οργανικές ενώσεις|οργανική]] [[χημική ένωση]] με [[χημικός τύπος|χημικό τύπο]] C<sub>3</sub>H<sub>6</sub>O και σύντομο [[συντακτικός τύπος|συντακτικό τύπο]] CH<sub>3</sub>COCH<sub>3</sub> ή συντομογραφικά Me<sub>2</sub>CO ή DMK (DiMethylKetone). Η καθαρή προπανόνη, στις συνηθισμένες συνθήκες, δηλαδή σε [[θερμοκρασία]] 25°C και [[πίεση]] 1 [[Ατμόσφαιρα (μονάδα)|atm]]), είναι ένα άχρωμο, ευκίνητο, εύφλεκτο [[υγρό]]. Είναι η απλούστερη [[κετόνες|κετόνη]].
 
Η προπανόνη είναι αναμείξιμη με το [[νερό]] και εξυπηρετεί ως ένας σημαντικός [[διαλύτης]] και τυπικό καθαριστικό σκευών σε [[χημικό εργαστήριο|χημικά εργαστήρια]]. Περίπου 6,7 εκατομμύρια τόννοι προπανόνης παράχθηκαν παγκοσμίως το [[2010]], κυρίως για χρήση ως ένας διαλύτης και για την παραγωγή [[μεθυλομεθακρυλικό οξύ|μεθυλομεθακρυλικού οξέος]] και [[διφαινόλη Α|διφαινόλης Α]]<ref name=r1>Acetone, World Petrochemicals report, January 2010</ref><ref name=Ullmann>Stylianos Sifniades, Alan B. Levy, "Acetone" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2005.</ref>.
Μερικές συνηθισμένες οικιακές χρήσεις της προπανόνης είναι ως ένα ενεργό αφαιρετικό νυχιών, για το καθάρισμα ή και ξεβάψιμο των νυχιών από όζες και βερνίκια, καθώς και ως αφαιρετικό χρωμάτων γενικότερα. Είναι επίσης μια συνηθισμένη πρόδρομη ύλη για την [[αντιδράσεις ανοικοδόμησης|ανοικοδόμηση]] πιο σύνθετων (από αυτήν) οργανικών ενώσεων.
 
Η προπανόνη παράγεται και αποβάλλεται από το [[άνθρωπος|ανθρώπινο σώμα]], μέσω φυσιολογικών [[μεταβολισμός|μεταβολικών]] διεργασιών. Περιέχεται φυσιολογικά, τόσο στο [[αίμα]], όσο και στα [[ούρα]]. Οι [[Διαβήτης (ασθένεια)|διαβητικοί]] παράγουν προπανόνη σε μεγαλύτερες ποσότητες. [[αναπαραγωγή|Αναπαραγωγικά]] [[πείραμα|πειράματα]] [[τοξικότητα|τοξικότητας]] καταδεικνύουν ότι έχει χαμηλό δυναμικό τοξικότητας για να προκαλέσει προβλήματα αναπαραγωγής. Στην πραγματικότητα, το ίδιο ανθρώπινο σώμα αυξάνει φυσικά τη [[συγκέντρωση]] προπανόνης σε [[εγκυμοσύνη|έγκυες]] γυναίκες, [[θηλασμός|θηλάζουσες]] μητέρες και στα παιδιά, επειδή οι σχετικά αυξημένες [[ενέργεια|ενεργειακές]] τους ανάγκες οδηγούν στη αύξηση των επιπέδων παραγωγής προπανόνης. Η [[ιατρική]] κοινότητα, χρησιμοποιεί πλέον [[κετογενική δίαιτα|κετογενικές δίετες]], που αυξάνουν την προπανόνη στο σώμα, για να μειώσουν τα [[επιληψία|επιληπτικά]] επεισόδειαεπεισόδια, σε βρέφη και παιδιά που υποφέρουν από επιληψία.
 
Με βάση το χημικό της τύπο, C<sub>3</sub>H<sub>6</sub>O έχει τα ακόλουθα [[8 (αριθμός)|οκτώ (8)]] [[ισομέρεια|ισομερή θέσης]]:
=== Ως διαλύτης ===
 
Η προπανόνη είναι ένας καλός διαλύτης για τα περισσότερα πλασρικάπλαστικά και τις συνθετικές υφάνσιμες ύλες, περιλαμβάνοντας αυτά που χρησιμοποιούνται σε εργαστήρια για φιάλες [[πολυστυρένιο|πολυστυρένιου]], [[πολυκαβονικά|πολυκαβονικών]] ή και κάποιους τύπους [[πολυπροπυλένιο|πολυπροπυλένιου]]<ref>[http://www.nalgenelabware.com/techdata/chemical/ NALGENE Labware – Technical Data]. Nalgenelabware.com. Retrieved on 2012-11-26.</ref>. Είναι ιδανικό για αραίωση ρητινών υαλοβάμβακα, καθαρισμό εργαλείων χειρισμού υαλοβάμβακα και διάλυσηγια να διαλύει εποξείδια και υπερκόλλες πριν σκληρίνουνσκληρύνουν. Χρησιμοποιήθηκε ως πτητικός διαλύτης για κάποιες μπογιές και βερνίκια. Επίσης, χρησιμοποιήθηκε ως ισχυρός [[γράσσο|απογρασσωτής]]. Είναι χρήσιμη για την προετοιμασία [[μέταλλα|μετάλλων]] πριν από το βάψιμο. Επίσης, αραιώνει πολυεστερικές ρητίνες, πολυβινυλίου και διάφοερεςδιάφορες κόλλες. Είναι επίσης χρήσιμη για πολύ αξιόπιστες εφαρμογές συγκόλλησης αλλά και αφαίρεσης της περίσσειας ρητινών συγκόλλησης, όταν η συγκόλληση έχει τελειώσει. Χρησιμεύει για να αποφευχθούν αρνητικά φαινόμενα από την παραμονή βρώμικης κόλλας σε επαφή με τα υλικά που συγκολλήθηκαν.
 
Ακόμη, η προπαανόνηπροπανόνη χρησιμοποιήθηκε ως ένας διαλύτης για τη [[φαρμακευτική βιομηχανία]] και ως ένα μετουσιωτικό σε καθαρή [[αιθανόλη]]<ref>{{Cite book
| isbn = 0-8247-8210-0, 9780824782108
| page = 32
}}</ref>. Η προπανόνη χρησιμοποιείται ακόμη ως ένα [[έκδοχο]] σε ορισμένα [[φάρμακα]]<ref>[http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cder/iig/index.cfm Inactive Ingredient Search for Approved Drug Products], FDA/Center for Drug Evaluation and Research</ref>.
 
Παρόλο που είναι η προπανόνη είναι η ίδια εύφλεκτη, χρησιμοποιήθηκε ως ένας διαλύτης για την ασφαλέστερη μεταφορά και αποθήκευση [[αιθίνιο|αιθίνιου]], γιατί το τελευταίο δεν μπορεί να συμπιεστεί με ασφάλεια αν βρίσκεται σε καθαρή μορφή. Δοχεία που κατασκευάζονται από ένα πορώδες υλικό πρώτα γεμίζονται με προπανόνη, μέσα στην οποία διαλύεται στη συνέχεια το αιθίνιο. Σημειώνεται ότι ένα λίτρο προπανόνης διαλύει περίπου 250 λίτρα αιθινίου<ref>[http://www.msha.gov/alerts/hazardsofacetylene.htm Mine Safety and Health Administration (MSHA) – Safety Hazard Information – Special Hazards of Acetylene]. Msha.gov. Retrieved on 2012-11-26.</ref><ref>[http://www.aga.com/web/web2000/com/WPPcom.nsf/pages/History_Acetylene_1 History – Acetylene dissolved in acetone]. Aga.com. Retrieved on 2012-11-26.</ref>.
 
=== Ως χημικό ενδιάμεσο ===
</div>
 
Ακόμη, πολέςπολλές χιλιάδες τόννοι προπανόνης καταναλώνονται στην παραγωγή [[4-μεθυλο-2-πεντανόλη|4-μεθυλο-2-πεντανόλης]] και [[4-μεθυλο-2-πεντανόνη|4-μεθυλο-2-πεντανόνης]]. Η παραγωγή αυτών των ενώσεων από προπανόνη γίνεται με χρήση [[αλδολική συμπύκνωση|αλδολικής συμπύκνωσης]], κατά την οποία η προπανόνη δίνει [[4-μεθυλο-4-υδροξυ-2-πεντανόνη]]<ref name=Ullmann>Stylianos Sifniades, Alan B. Levy, “Acetone” in Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2005.</ref>:
<div style='text-align: center;'>
<math>
3.258

επεξεργασίες