Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Λαγωός»

49 bytes αφαιρέθηκαν ,  πριν από 7 έτη
καμία σύνοψη επεξεργασίας
{{πηγές|08|05|2014}}
{| class="infobox bordered" style="width: 24em; font-size: 95%;" cellpadding="3" align="right"
|-
|}
 
'''Λαγωός''' ([[Λατινικά]]: '''Lepus''', [[συντομογραφία]]: '''Lep''') είναι [[αστερισμός]] που σημειώθηκε στην [[αρχαιότητα]] από τον [[Κλαύδιος Πτολεμαίος|Πτολεμαίο]] και είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η [[Διεθνής Αστρονομική Ένωση]].
Είναι νότιος αστερισμός και συνορεύει με τους αστερισμούς [[Ωρίων (αστερισμός)|Ωρίωνα]], [[Ηριδανός (αστερισμός)|Ηριδανό]], [[Γλυφείον]], [[Περιστερά]], [[Κύων Μέγας|Μέγα Κύνα]] και [[Μονόκερως (αστερισμός)|Μονόκερω]]. Παρά το γεγονός ότι βρίσκεται ολόκληρος στο νότιο ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας, ο Λαγωός είναι [[Αμφιφανής αστερισμός|αμφιφανής]] στην [[Ελλάδα]], δηλαδή είναι ορατός στο σύνολό του από την Ελλάδα τις νύκτες του χειμώνα.
 
== Ονομασίες και ιστορία ==
 
Ο [[Άρατος ο Σολεύς|Άρατος]] χαρακτηρίζει τους λίγους και σχετικώς αμυδρούς αστέρες του ως '''''«γλαυκούς»'''''. Αναπαριστά έναν [[λαγός|λαγό]], αιτιολογημένα ως κάτω από τον κυνηγό Ωρίωνα, καθώς γράφει και ο [[Τζιοβάνι Ριτσιόλι|Riccioli]].
 
Οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι δεν είχαν άλλες ονομασίες, και απλώς προσέθεταν και κατάλληλα επίθετα, π.χ.: '''δασύπους, levipes''' («ελαφροπόδαρος»), '''velox''' (γρήγορος), κλπ..
 
Οι [[Άραβες]] υιοθέτησαν τον κλασικό τίτλο ως '''Al Arnab''', που παρεφθάρη στα '''Alarnebet, Elarneb, Harneb'''. Παρομοίως και οι [[Εβραίοι]] ως '''Arnebeth'''. Αλλά οι πρώτοι Άραβες γνώριζαν το βασικό τετράπλευρο του Λαγωού (αστέρες α, β, γ, δ) ως '''«Al Kursiyy al Jabbar'''» και '''«Al Arsh al Jauzah'''», δηλαδή «Το κάθισμα του Γίγαντα» και «Ο θρόνος του Jauzah». Από τον Al Sufi σώζεται η περιστασιακή ονομασία '''«Al Nihal'''» (= οι καμήλες που ξεδιψούν) για το τετράπλευρο, μία αναφορά στο «ποτάμι» του Γαλαξία.
 
Κατά τον Hewitt στους αρχαίους Αιγυπτίους ο Λαγωός ήταν η '''"Βάρκα του Όσιρι'''", όπου ο [[Όσιρις]] ταυτιζόταν με τον Ωρίωνα. Πάντως στη [[Δενδερά]] απεικονίζεται στη θέση του ένα φίδι που φαίνεται να δέχεται επίθεση από κάποιο αρπακτικό πτηνό, κάτι που μιμήθηκαν οι περσικοί ζωδιακοί κύκλοι. Οι Κινέζοι πάλι γνώριζαν τον Λαγωό ως '''"Tsih'''", ένα υπόστεγο ή καλύβι.
 
Κατά τις ιουδαιοχριστιανικές αναπαραστάσεις των ουράνιων μορφών (κυρίως 17ος αιώνας) ο Λαγωός προσομοιώθηκε από τον Ιούλιο Σίλερ με την προβιά του [[Γεδεών]].
 
* Ο '''α (άλφα) Λαγωού''' είναι και ο φωτεινότερος στον αστερισμό με [[φαινόμενο μέγεθος]] 2,58 και φέρει το ιδιαίτερο όνομα '''[[Αρνέμπ]] (Arneb)''', προφανώς από το αραβικό για όλο τον αστερισμό.
* Ο '''β Λαγωού''' ονομάζεται και '''[[Νιχάλ]] (Nihal)'''.
* Ο '''γ''' έχει φαινόμενο μέγεθος 3,60 και [[φασματικός τύπος|φασματικό τύπο]] F6 V.
* Ο '''δ''' έχει φαιν. μέγεθος 3,81 και φασματικό τύπο K0 III.
* O '''ε''' έχει φαιν. μέγεθος 3,19 και φασμ.τύπο K5 III.
* Ο '''ζ''' έχει φαιν. μέγεθος 3,55 και φασμ.τύπο A2 V. Πριν από 1,05 εκατομμύριο χρόνια είχε περάσει σε μία ελάχιστη απόσταση 5,3 [[έτος φωτός|ετών φωτός]] από το [[Ηλιακό Σύστημα]] και τη Γη, με αποτέλεσμα να είναι ο φωτεινότερος αστέρας (φωτεινότερος από ό,τι ο [[Σείριος]] σήμερα) στον γήινο ουρανό επί περίπου 130.000 χρόνια. Σήμερα απέχει 70,2 έτη φωτός από εμάς.
* Ο '''η''' έχει φαιν.μέγεθος 3,71 και φασμ.τύπο F1 III.
* Ο '''ι''' έχει φαιν.μέγεθος 4,45 και φασμ.τύπο B8 V.
== Λοιπά αξιοσημείωτα στον αστερισμό ==
 
- Ο [[μεταβλητός αστέρας]] '''R Λαγωού (R Leporis)''', ορατός και με γυμνό μάτι στο μέγιστο της λαμπρότητάς του (φαιν.μέγεθος από 5,5 ως 11,7), είναι γνωστός ως ο '''«Πορφυρός Αστέρας του Hind» ("Hind's Crimson Star")''', μεταβλητός τύπου Mira με περίοδο 427 ημέρες, ένα από τα ερυθρότερα άστρα στον ουρανό με [[δείκτης χρώματος (Αστρονομία)|δείκτη χρώματος]] (B-V) = 5,5.Είναι ένα πολύ γνωστό αστέρι στον αστερισμό του Λαγωού κοντά στα σύνορα με τον αστερισμό του Ηριδανού.
 
- '''Τ Λαγωού''' (MIRA TYPE VARIABLE STAR).Είναι ένας αστέρας περίπου 500 έτη φωτός μακριά στον αστερισμό του Λαγωού, ένας μεταβλητός αστέρας τύπου Mira. Ένας αστέρας από τους μεγαλύτερους τους οποίους απελευθερώνουν μεγάλα ποσά σκόνης και μορίων στο σύμπαν. Όπως φαίνεται σε αυτή τη φωτογραφία από το VLT-T είναι περίπου 100 φορές μεγαλύτερος από τον Ήλιο, ξεπερνώντας ακόμη και την τροχιά της Γης.
Αν τα αστέρια περιστρέφονται αρκετά κοντά το ένα στο άλλο, μπορούν να μοιραστούν τα αέρια και ουσιαστικά να υπάρχει μια «συμβίωση" μεταξύ τους.Υποψιάζονται ότι ο ερυθρός γίγαντας προσφέρει οικειοθελώς μέρος της μάζα του μέσω του ηλιακού ανέμου, στον σύντροφό του το μπλε αστέρι. 
 
- Ο αστέρας '''Gliese 229 B''', με φαιν. μέγεθος 20, είναι ο πρώτος [[φαιός νάνος]] που ανακαλύφθηκε ποτέ και το μεγαλύτερου [[απόλυτο μέγεθος|απόλυτου μεγέθους]] (21) σώμα εκτός Ηλιακού Συστήματος που απεικονίσθηκε ποτέ στο ορατό φως. Έχει [[μεθάνιο]], [[μονοξείδιο του άνθρακα|CO]] και [[ιωδιούχο καίσιο]] στην ατμόσφαιρά του, και μάζα 30 ως 50 μάζες [[Δίας (πλανήτης)|Δία]]. Απέχει από εμάς 19 έτη φωτός και λιγότερο από 50 [[αστρονομική μονάδα|AU]] από τον ογδόου μεγέθους [[ερυθρός νάνος|ερυθρό νάνο]] αστέρα Gliese 229.
 
-'''IC 418''' Είναι ένα πλανητικό νεφέλωμα, ονομάζεται επίσης Νεφέλωμα Σπειρογράφημα (Spirograph Nebula) λόγω της ομοιότητάς του με γεωμετρικά σχέδια που παράγονται με σπειρογράφο, αγγλικό αρχικά παιχνίδι σχεδιασμού κωνικών τομών. Τα μοτίβα του νεφελώματος IC 418 δεν είναι πλήρως κατανοητά. Ίσως συνδέονται με τους χαοτικούς ανέμους του μεταβλητού κεντρικού άστρου, το οποίο αλλάζει φωτεινότητα απρόβλεπτα μέσα σε λίγες ώρες
Πιο πιθανό όμως σενάριο είναι το ότι πριν μερικά εκατομμύρια χρόνια, το IC 418 ήταν πιθανώς ένα καλά εννοούμενο αστέρι παρόμοιο με τον Ήλιο μας. Ύστερα από μερικές χιλιάδες χρόνια, το IC 418 πέρασε στο στάδιο του κοινού ερυθρόυερυθρού γίγαντοςγίγαντα. Δεδομένου ότι εξαντλείται από πυρηνικά καύσιμα, ο εξωτερικός φλοιός έχει αρχίσει να επεκτείνεται αφήνοντας έναν καυτό πυρήνα που προορίζεται να γίνει ένας λευκός νάνος, ορατός στο κέντρο της εικόνας. Το φως από τον κεντρικό πυρήνα διεγείρει τα περιβάλλοντα άτομα στο νεφέλωμα κάνοντας τα να λάμπουν.
 
- Το [[σφαιρωτό σμήνος]] '''Μεσιέ 79''' (γνωστό και ως Μ79 και NGC 1904) είναι ένα σφαιρωτό σμήνος σε απόσταση 41.000 ετών φωτός στον αστερισμό Λαγωός. Έχει φαινόμενο μέγεθος 7,7 και φαινόμενη διάμετρο 9,6 ΄. Ανακαλύφθηκε από τον Πιέρ Μεσαίν το 1780.Το Μεσιέ 79 βρίσκεται σε ένα ασυνήθιστο μέρος για σφαιρωτό σμήνος, καθώς το κέντρο του Γαλαξία βρίσκεται στο άλλο ημισφαίριο του ουρανού και απέχει από αυτό περίπου 60.000 έτη φωτός. Όπως το Μεσιέ 54 έτσι και το Μεσιέ 79 δεν αποτελούσε ανέκαθεν μέρος του Γαλαξία μας, αλλά βρισκόταν (ή βρίσκεται ακόμη) στον Νάνο γαλαξία του Μεγάλου Κυνός, ένα νάνο σφαιροειδή δορυφόρο γαλαξία του Γαλαξία μας. Μαζί με το Μεσιέ 79, άλλα τρία σφαιρωτά σμήνη, το NGC 1851, το NGC 2298 και το NGC 2808. πιθανώς ανήκουν στο νάνο γαλαξία του Μεγάλου Κυνός.