Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Λέων Γ´»

90 bytes αφαιρέθηκαν ,  πριν από 5 έτη
μ
Επιμέλεια με τη χρήση AWB (10197)
μ (Αναστροφή της επεξεργασίας από τον Vlantmir (συνεισφ.), επιστροφή στην τελευταία εκδοχή υπό CHE)
μ (Επιμέλεια με τη χρήση AWB (10197))
|διάδοχος3 =
|σύζυγος = Μαρία
|επίγονοι = [[Κωνσταντίνος Ε΄ (αυτοκράτορας του Βυζαντίου)|Κωνσταντίνος Ε΄]]</br />Άννα</br />Ειρήνη
|βασιλικός_οίκος = [[Δυναστεία των Ισαύρων]]
|πατέρας =
|τόπος_θανάτου =
}}
Ο '''Λέων ο Γ'''' (ο επονομαζόμενος '''Ίσαυρος''')<ref>Παπαρρηγόπουλος ''Ιστορία του Ελληνικού Έθνους'', Βιβλίον Δέκατον, κεφ. Β΄ , παράγρ. τελευταία : ''Διότι οι εχθροί αυτού προ πάντων ισχυρίζοντο ότι πατρίδα είχε την Ισαυρίαν...''κ.λ. </ref> ([[685]] - [[18 Ιουνίου]] [[741]]) ήταν [[Βυζαντινή Αυτοκρατορία|Βυζαντινός αυτοκράτορας]] από το [[717]] έως το [[741]].
Συνέδεσε το όνομά του με τις νίκες κατά των Αράβων και την νομοθεσία της Εκλογής, αλλά πάνω απ' όλα υπήρξε ο πρωτεργάτης της [[Εικονομαχία|Εικονομαχίας]]ς.
 
== Κόνων ==
 
== Στάσεις ==
Ενώ διαρκούσε ακόμη η πολιορκία, εξερράγη στάση στην Σικελία αλλά ο Λέων έστειλε δύναμη και την κατέστειλε. Το 719 ο πρώην βασιλιάς Αναστάσιος θέλησε να ξαναπάρει την εξουσία. Αλλά οι Βούλγαροι, με τους οποίους είχε συνεννοηθεί, τον παρέδωσαν τελικά στον Λέοντα και θανατώθηκε.<br />
 
Το 726, οκτώ χρόνια μετά την άνοδό του στον θρόνο, ο Λέων εξέδωσε το πρώτο διάταγμα κατά των εικόνων.
[[Αρχείο:Leo III and Constantine V miliaresion.jpg|thumb|right|230px|Ασημένιο [[μιλιαρήσιο]] που κόπηκε από τον Λέοντα Γ΄κατά τον εορτασμό της στέψης του γιού του [[Κωνσταντίνος Ε΄ ο Κοπρώνυμος|Κωσταντίνου Ε΄]] ως συναυτοκράτορα [[720]] μ.Χ.]]
 
Προ του Λέοντος οι αυτοκράτορες [[Μαυρίκιος]] και Φιλιππικός είχαν επιχειρήσει, ανεπιτυχώς, ο μεν την περιστολή του μοναχισμού, ο δε την κατάλυση της λατρείας των εικόνων. Ο Λέων με την σειρά του θεώρησε ότι η υπερβολική ανάπτυξη του μοναχικού βίου στερούσε από το κράτος έμψυχο υλικό και πόρους. Χιλιάδες νέων ανθρώπων συνέρρεαν στα μοναστήρια και ζούσαν εκεί ενώ ήταν απαραίτητοι στην κοινωνία και στον στρατό. Τα μοναστήρια εξ άλλου είχαν αποκτήσει, από δωρεές και κληροδοτήματα, τεράστιο και αφορολόγητο πλούτο. <br />
 
Οι εξωτερικοί τύποι της λατρείας, οι πολυάριθμες θρησκευτικές γιορτές και αργίες, οι μακρότατες ακολουθίες και προ πάντων η λατρεία των εικόνων, έδειχναν την επιρροή της θρησκείας στην κοινωνία. Η σχέση του πιστού προς την εικόνα είχε υπερβεί τα όρια της τιμής που οφειλόταν στο εικονιζόμενο πρόσωπο και είχε γίνει λατρεία αυτής της ίδιας της εικόνας, ενώ λατρεία μόνο προς τον Θεό οφείλεται. Επακόλουθο ήταν οι υπερβολές και οι δεισιδαιμονίες που πήγαζαν από την πίστη στην θαυματουργό δύναμη των εικόνων και άλλων αντικειμένων.<br />
 
Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο ο Λέων έκρινε ότι το κρίσιμο θέμα ήταν αυτό των εικόνων, ήταν η προσπάθειά του να προσελκύσει στον μουσουλμάνους, ιουδαίους και οπαδούς διαφόρων αιρέσεων οι οποίοι όλοι απεχθάνονταν κάθε μορφής απεικόνιση. Το πιθανότερο μάλιστα είναι ότι και ο ίδιος ως Σύρος ήταν επηρεασμένος από την αντίληψη αυτή. <br />
 
Υπέρ των απόψεων του Λέοντος ήταν ανώτατοι κληρικοί, οι μορφωμένοι και ο στρατός, ιδίως ο προερχόμενος από την Μικράν Ασία. Ιδιαίτερη επιρροή επί του Λέοντος ασκούσαν με τις ιδέες τους ο επίσκοπος Νακολίας Κωνσταντίνος και ο πατρίκιος Βίσηρ. Υπέρμαχοι των εικόνων ήταν οι μοναχοί βέβαια, ο πολύς λαός και οι γυναίκες, όχι μόνο του λαού αλλά και αυτές οι σύζυγοι, κόρες κι αδελφές των εικονομάχων αυτοκρατόρων.
 
== Οι πρώτες ενέργειες - Ανύψωση των εικόνων ==
Το 726 έκτακτη συνεδρίαση της Συγκλήτου στην οποία παρευρίσκονταν και ανώτατοι κληρικοί (Σιλέντιον), ενέκρινε διάταγμα του Λέοντα με το οποίο αποδοκιμαζόταν η προσκύνηση των εικόνων ως ψευδολατρεία. Κατ’ εφαρμογήν του διατάγματος έπρεπε οι εικόνες να τοποθετηθούν ψηλότερα στις εκκλησίες. Ήταν μια ήπια μεταβολή που δεν προκάλεσε αναστατώσεις στο κράτος. Αλλά ο [[πάπας Γρηγόριος Β΄]] βρήκε την ευκαιρία για να διακόψει την εξάρτησή του από την Κωνσταντινούπολη. Υποκίνησε στάσεις, ο Λέων έστειλε στρατό για να τις καταστείλει κι ο πάπας κάλεσε τους Λομβαρδούς που νίκησαν τα βασιλικά στρατεύματα. Η εξουσία της αυτοκρατορίας στην κεντρική Ιταλία καταλύθηκε.<br />
 
Το ίδιο εκείνο έτος 726 έγινε μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας. Η Ελλάδα όλη υπαγόταν τότε στην εκκλησιαστική δικαιοδοσία του πάπα, ο οποίος ερμήνευσε το φαινόμενο σαν σημάδι θεϊκής οργής. Και τον επόμενο χρόνο αποστατεί η κυρίως Ελλάδα και οι Κυκλάδες, αναγορεύεται κάποιος Κοσμάς αυτοκράτορας κι έρχεται κατά της Κωνσταντινούπολης, ενώ οι Άραβες εισέβαλαν πάλι και έφτασαν να πολιορκούν τη Νίκαια. Ο Λέων κατόρθωσε να καταστείλει την στάση και ν’ απωθήσει τους Άραβες, ο δε πάπας που ταλαιπωρήθηκε από τους συμμάχους του Λομβαρδούς, άλλαξε στάση και βοήθησε τον αυτοκράτορα ν’ ανακαταλάβει την [[Ραβέννα]].
 
== Απαγόρευση των εικόνων ==
Το 728 ο Λέων εξέδωσε νέο διάταγμα με το οποίο απαγορευόταν η ανάρτηση εικόνων και διατασσόταν οι αρχές να τις αφαιρέσουν απ’ όπου υπήρχαν. Φαίνεται ότι και το διάταγμα αυτό δεν εκτελέστηκε επακριβώς. Το βέβαιο είναι ότι καταργήθηκαν όλες οι δημόσιες σχολές, πλην των νομικών, γιατί διευθύνονταν από μοναχούς και ήταν κέντρα της κατά του αυτοκράτορα αντίδρασης. <br />
 
Ο μόνος από τον ανώτατο κλήρο που αντιστάθηκε ήταν ο [[πατριάρχης Γερμανός Α΄]], ο οποίος εξαναγκάστηκε σε παραίτηση. Ο νέος [[πατριάρχης Αναστάσιος]] και ο αυτοκράτορας ανήγγειλαν, όπως συνηθιζόταν, την εκλογή στον πάπα, αλλά αυτός στον μεν Λέοντα απάντησε επιτιμητικά την δε επιστολή του Αναστάσιου την επέστρεψε με τις σφραγίδες άθικτες. Ο Λέων προθυμοποιήθηκε να συγκαλέσει οικουμενική σύνοδο, αν και τα περί προσκυνήσεως των εικόνων δεν είναι θεμελιώδες δόγμα της πίστεως, αλλά ο πάπας καθώς και ο πατριάρχης Ιεροσολύμων καταδίκασαν τον Λέοντα ως αιρετικό. Σε απάντηση ο Λέων δέσμευσε τα παπικά κτήματα στην κάτω Ιταλία και Σικελία.
 
== Γρηγόριος Γ΄ - Μάχη του Ακροϊνού ==
Ο νέος [[πάπας Γρηγόριος Γ΄]] ήταν ακόμη πιο μαχητικός από τον προκάτοχό του. Συγκάλεσε τοπική σύνοδο και κήρυξε προδότες της πίστεως και εχθρούς της εκκλησίας όσους δεν προσκυνούσαν τις εικόνες. Ο Λέων τότε αφαίρεσε όλη την Ελληνική χερσόνησο από την δικαιοδοσία του πάπα και αργότερα δήμευσε οριστικά όλα τα εντός του κράτους κτήματα της εκκλησίας της Ρώμης.
 
Από το 734 οι επιδρομές των Αράβων είχαν γίνει συχνότερες και τολμηρότερες. Το 740 ο Λέων οδήγησε προσωπικά τον στρατό εναντίον τους και πέτυχε [[Μάχη του Ακροηνού|αποφασιστική νίκη]] στον Ακροηνό της Φρυγίας (σημ [[Αφιόν Καραχισάρ]]). Ιδιαίτερα διακρίθηκε ο γιος του και συμβασιλέας [[Κωνσταντίνος Ε΄ ο Κοπρώνυμος|Κωνσταντίνος Ε΄]]. Η αραβική απειλή απομακρύνθηκε για αρκετά μεγάλο διάστημα.
 
== Η «Εκλογή» ==
Το 740 ο Λέων εξέδωσε την Εκλογή των νόμων. Στο προοίμιό της αναφερόταν ότι ήταν μία σύνοψη της νομοθεσίας του Ιουστινιανού, μία κωδικοποίηση των διεσπαρμένων νόμων «εις το φιλανθρωπότερον εκτεθείσα». Αλλά επρόκειτο για ανατροπή της. <br />
 
Η Εκλογή ήταν η πρώτη κωδικοποίηση που διατυπώθηκε στα ελληνικά αντί των λατινικών που χρησιμοποιούνταν ως τότε. Κατήργησε την παλλακεία και προστάτεψε τον θεσμό του γάμου θεσπίζοντας αποκλειστικούς λόγους διαζυγίου, έδωσε περιουσιακή ισοτιμία στην γυναίκα και ίσα δικαιώματα επί των τέκνων, και προστάτευε τα ορφανά. Επέτρεψε ρητά για πρώτη φορά τον μεταξύ ορθοδόξων και αιρετικών γάμο, τον οποίο οι εκκλησιαστικοί νόμοι μέχρι τότε απαγόρευαν και οι αστικοί δυσχέραιναν. Η θανατική ποινή για τα περισσότερα αδικήματα καταργήθηκε και αντ’ αυτής εισήχθη η ποινή του ακρωτηριασμού, η εξορία και οι χρηματικές ποινές. Και τέλος καταργήθηκε η διάκριση των τάξεων στην απονομή της δικαιοσύνης.<br />
 
Με τον Γεωργικό νόμο καταργήθηκε η σύνδεση του γεωργού με το κτήμα στο οποίο γεννήθηκε ή μακροχρόνια διέμενε, καταργήθηκε δηλαδή η δουλοπαροικία. Σκοπός του Γεωργικού νόμου ήταν να περιοριστεί η επέκταση της μεγάλης ιδιοκτησίας και να ευνοηθεί η τάξη των μικροϊδιοκτητών που αποτελούσε την βάση της άμυνας του κράτους.
Ο πατριάρχης Νικηφόρος είναι λιτός και σοβαρός. Εξιστορεί το λαμπρό κατόρθωμα της απόκρουσης των Αράβων και δεν εκτρέπεται σε ύβρεις κατά του Λέοντα, μολονότι εικονόφιλος. Αναφέρει μόνο ότι πολλοί ευσεβείς που δεν συμφωνούσαν με το δόγμα του αυτοκράτορα τιμωρήθηκαν και βασανίστηκαν.
Ο Θεοφάνης είναι εκτενέστερος. Ποικίλει την Χρονογραφία του με πολλές λεπτομέρειες και προ παντός επιτίθεται με πάθος. Ενώ κατά την πολιορκία ο Λέων είναι «ο ευσεβής βασιλεύς», λίγες σελίδες μετά γίνεται «δυσσεβής» πατέρας του «δυσσεβεστέρου» Κωνσταντίνου, «θεομάχος», «σαρακηνόφρων», «τύραννος» κ.τ.τ., και διεκτραγωδούνται, πολύ αόριστα όμως κι εδώ, οι διώξεις των εικονοφίλων. <br />
 
Η Εικονομαχία απέτυχε. Οι πρωτεργάτες της εξυβρίστηκαν : ο Λέων έγινε «ο Ίσαυρος»<ref>Γλύκατζη-Ahrweiler, σ. 30, Norwich, σ. 356. </ref> και ο γιος του Κωνσταντίνος «ο Κοπρώνυμος». Τα πολεμικά τους κατορθώματα ξεχάστηκαν. Η νομοθεσία τους χαρακτηρίστηκε «φληναφία» από την Μακεδονική δυναστεία και καταργήθηκε. Οι μεταγενέστεροι χρονογράφοι αντέγραψαν πιστά τον Θεοφάνη και υπερθεμάτισαν. Η Εικονομαχία θεωρήθηκε μια σκοτεινή περίοδος από την οποία το μόνο που αξίζει να θυμάται κανείς είναι ο τελικός θρίαμβος της Ορθοδοξίας. <br />
 
Η Εικονομαχία απέτυχε. Οι πρωτεργάτες της εξυβρίστηκαν : ο Λέων έγινε «ο Ίσαυρος»<ref>Γλύκατζη-Ahrweiler, σ. 30, Norwich, σ. 356. </ref> και ο γιος του Κωνσταντίνος «ο Κοπρώνυμος». Τα πολεμικά τους κατορθώματα ξεχάστηκαν. Η νομοθεσία τους χαρακτηρίστηκε «φληναφία» από την Μακεδονική δυναστεία και καταργήθηκε. Οι μεταγενέστεροι χρονογράφοι αντέγραψαν πιστά τον Θεοφάνη και υπερθεμάτισαν. Η Εικονομαχία θεωρήθηκε μια σκοτεινή περίοδος από την οποία το μόνο που αξίζει να θυμάται κανείς είναι ο τελικός θρίαμβος της Ορθοδοξίας. <br />
Αλλά προς τα τέλη του ΙΘ΄αιώνα ο [[Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος]] έκρινε ότι ''«επέστη τελευταίον η ώρα να αποδοθή δικαιοσύνη εις ένα των μεγαλυτέρων ηγεμόνων του ανατολικού κράτους, εις ένα των ευεργετών της ανθρωπότητος»''. Ήλεγξε ανηλέητα τον Θεοφάνη, προσέφυγε σε ό,τι ακόμη είχε περισωθεί, στη νομοθεσία του Λέοντα δηλαδή, σε αποφάσεις των συνόδων και σε κάθε τι από το οποίο θα μπορούσε να συναγάγει συμπεράσματα, και κατέληξε ότι η περίοδος της λεγομένης Εικονομαχίας ήταν θρησκευτική αλλά κυρίως κοινωνική μεταρρύθμιση που σκόπευε στον περιορισμό του ρόλου της Εκκλησίας, στην κατάργηση της δουλοπαροικίας, σε μία στοιχειώδη ανεξιθρησκεία, στην ανύψωση της θέσης της γυναίκας και στην αναδιοργάνωση της διοίκησης και του στρατού. Επιγράφει το δέκατο βιβλίο της Ιστορίας του «Η Μεταρρύθμισις» και την συγκρίνει ευνοϊκά προς την Μεταρρύθμιση της βόρειας Ευρώπης του δεκάτου έκτου αιώνα.
 
== Απόψεις νεωτέρων συγγραφέων ==
Κατά τον [[Γουίλ Ντούραντ]] (Will Durant) ο Λέων ''«ως στρατηγός ενίκησε, συχνά, υπερτέρας εις αριθμόν μουσουλμανικάς δυνάμεις και ως πολιτικός έδωσεν εις την αυτοκρατορίαν του σταθερούς και δικαίους νόμους, οι οποίοι εφηρμόζοντο χωρίς διακρίσεις, μετερρύθμισε την φορολογίαν, ηλάττωσε τον αριθμόν των δουλοπαροίκων, έδωσεν εις τους χωρικούς γαίας, συνέβαλεν εις τον αναπληθυσμόν των ηρημωμένων εδαφών και ανεθεώρησε εποικοδομητικώς τους νόμους. Το μόνον παράπτωμά του ήτο η αυταρχικότης»''.<ref>Will Durant, σ. 506. </ref>
 
Ο [[Steven Runciman]] κρίνει πολύ θετικά τα πολεμικά και διοικητικά επιτεύγματα του Λέοντα Γ΄και του Κωνσταντίνου Ε΄. ''«Και οι δύο όμως…θεωρήθηκαν οι απόβλητοι της βυζαντινής ιστορίας, εξαιτίας της θρησκευτικής τους πολιτικής»''.<ref>Runciman, σ. 49-50. </ref> Κατά τον Runciman ο Λέων εξανθρώπισε τους νόμους<ref>Runciman, σ. 86. </ref> και προσπάθησε να καταργήσει την δουλοπαροικία.<ref>Runciman, σ. 234. </ref>
 
Εξυμνητική είναι η [[Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ]] για την νομοθεσία του Λέοντα. ''«Φροντίδα για την προστασία των αδυνάτων από τις πιέσεις των ισχυρών…Πνεύμα κοινωνικής δικαιοσύνης…Φροντίδα για τον φτωχό λαό»''.<ref>Γλύκατζη-Ahrweiler, σ. 32. </ref>
 
== Παραπομπές ==
30.658

επεξεργασίες