Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Πεντανικό οξύ»

μ
Διόρθωση συντακτικού κώδικα με τη χρήση AWB (10454)
μ (Διόρθωση συντακτικού κώδικα με τη χρήση AWB (10454))
|υποσημειώσεις = <!---ναι/όχι--->
}}
 
 
Το '''πεντανικό οξύ''' ή '''βαλερικό οξύ''' ([[αγγλική γλώσσα|αγγλικά]] ''pentanoic acid'' ή ''valeric acid'') είναι [[οργανική ένωση|οργανική]] [[χημική ένωση]], που περιέχει [[άνθρακας|άνθρακα]], [[υδρογόνο]] και [[οξυγόνο]], με [[χημικός τύπος|χημικό τύπο]] '''C<sub>5</sub>H<sub>10</sub>O<sub>2</sub>''', αν και συνηθέστερα παριστάνεται ως '''CH<sub>3</sub>CH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>COOH'''. Πιο συγκεκριμένα, το πεντανικό οξύ είναι [[καρβοξυλικά οξέα|καρβοξυλικό οξύ]] «ευθείας αλυσίδας». Όπως και τα υπόλοιπα χαμηλής [[μοριακό βάρος|μοριακής μάζας]] καρβοξυλικά οξέα, το πεντανικό οξύ έχει πολύ δυσάρεστη [[όσφρηση|οσμή]]. Βρίσκεται με φυσικό τρόπο στο πολυετές [[άνθος|ανθοφόρο]] [[φυτά|φυτό]] [[βαλεριάνα]] (''Valeriana officinalis''), από το οποίο προέρχεται και η [[εμπειρική ονομασία]] του (βαλερικό οξύ). Η κύρια εφαρμογή του είναι η [[χημική σύνθεση|σύνθεση]] [[εστέρες|εστέρων]] του, οι οποίοι έχουν ευχάριστες οσμές, αντίθετα από το μητρικό τους οξύ (πεντανικό οξύ), οπότε χρησιμοποιούνται σε [[άρωμα|αρώματα]] και [[κοσμητικά]]. Επίσης, ο [[πεντανικός αιθυλεστέρας]] (BuCOOEt) και ο [[πεντανικός πεντυλεστέρας]] (BuCOOCH<sub>2</sub>Bu) χρησιμοποιούνται ως [[προσθετικά τροφίμων]], δίνοντάς τους φρουτώδη αρώματα.
</div>
 
2. Με [[οξειδοαναγωγή|οξείδωση]] [[πεντανόλη-1|πεντανόλης-1]] (CH<sub>3</sub>CH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>OH) παράγεται πεντανικό οξύ<ref name="ReferenceA">Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982: Σελ.283, §12.2.3β.</ref>:
 
<div style='text-align: center;'>
</div>
 
3. Με [[οξειδοαναγωγή|οξείδωση]] [[πεντανάλη|πεντανάλης]]ς (CΗ<sub>3</sub>CH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>CH<sub>2</sub>CHO</sub>) παράγεται πεντανικό οξύ<ref>Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982: Σελ.283, §12.2.3β.<name="ReferenceA"/ref>:
 
<div style='text-align: center;'>
=== ΄Οξινος χαρακτήρας και καρβονικά άλατα ===
 
Το πεντανικό οξύ είναι ένα ασθενές μονοβασικό οξύ (pKa = 4,82), ασθενέστερο από τα περισσότερα ανόργανα οξέα. Τα εννέα (9) υδρογόνα του βουτυλίου δεν αντικαθιστώνται από μέταλλα αλλά παρόλα αυτά το πεντανικό οξύ αντιδρά με ορισμένα [[μέταλλα]] και [[βάσεις]] σχηματίζοντας άλατα με σύγχρονη έκλυση [[υδρογόνο|υδρογόνου]]υ ή [[νερό|νερού]] αντίστοιχα:
 
<div style='text-align: center;'>
<math> \mathrm{CH_3CH_2CH_2CH_2COOH {\rightleftarrows} CH_3CH_2CH_2CH_2COO^- + H^+} </math><br /><br />([[Αντίδραση διάστασης]])<br />
 
<math>\mathrm{CH_3CH_2CH_2CH_2COOH + Na \xrightarrow{} CH_3CH_2CH_2CH_2COONa + H_2 \uparrow}</math><br /><br />(Επίδραση μετάλλων ηλεκτροθετικότερων του υδρογόνου)<br />
([[Αντίδραση διάστασης]])<br />
<math>\mathrm{CH_3CH_2CH_2CH_2COOH + Na \xrightarrow{} CH_3CH_2CH_2CH_2COONa + H_2 \uparrow}</math>
 
<math>\mathrm{CH_3CH_2CH_2CH_2COOH + Na \xrightarrow{} CH_3CH_2CH_2CH_2COONa + H_2 \uparrow}</math><br /><br />(Επίδραση μετάλλων ηλεκτροθετικότερων του υδρογόνου)<br />
<math>\mathrm{CH_3CH_2CH_2CH_2COOH + NaOH \xrightarrow{} CH_3CH_2CH_2CH_2COONa + H_2O}</math><br />
([[Αντίδραση εξουδετέρωσης]])
# Προσθήκη στον ένα (1) δεσμό C=O. Παράγεται [[2-βουτυλο-2-υδροξυοξιράνιο]], μια ετεροκυκλική [[αλκοόλες|αλκοόλη]].
* Συνολικά δηλαδή εννέα (11) παράγωγα προϊόντα, που είναι πρακτικά ισοδύναμα (σ' αυτήν την περίπτωση) σε παραγωγή, εξαιτίας της μεγάλης δραστικότητας του μεθυλενίου, που ως δίριζα κάνει σχεδόν απόλυτα κινητικές (δηλαδή όχι εκλεκτικές) τις αντιδράσεις του.
 
 
== Πηγές ==
 
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Valeric acid}}
{{Πρότυπο:Καρβονικά οξέα}}
 
[[Κατηγορία:Αλκανικά οξέα]]
16.024

επεξεργασίες