Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Αετός»

35 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 5 έτη
μ
Διόρθωση συντακτικού κώδικα με τη χρήση AWB (10454)
μ (Διόρθωση συντακτικού κώδικα με τη χρήση AWB (10454))
| classis = [[Πτηνά]] (''Aves'')
| ordo = [[Αετόμορφα]] (''Accipitriformes'')
| familia = [[Αετίδες]] (''Accipitridae'') και [[Πανδιονίδες]] (''Pandionidae'') <ref name="μόνο για τον ελλαδικό χώρο">μόνο για τον ελλαδικό χώρο</ref>
| genus = 5 [[Γένος (βιολογία)|Γένη]] <ref> name="μόνο για τον ελλαδικό χώρο<"/ref>
| species = 11 [[Είδος|Είδη]] <ref> name="μόνο για τον ελλαδικό χώρο<"/ref>
}}
Ο '''Αετός''', είναι αρπακτικό ημερόβιο [[πτηνά|πτηνό]] της [[Τάξη (βιολογία)|τάξη]]ς των [[Αετόμορφα|Αετομόρφων]] (Accpitriformes). Τα περισσότερα μέλη κατατάσσονται στην οικογένεια [[Αετίδες]] (Accipitridae), ειδικά όμως στην ελληνική ορνιθολογική βιβλιογραφία, στους αετούς συμπεριλαμβάνεται και ο [[Ψαραετός]] της [[οικογένεια]]ς [[Πανδιονίδες]] (Pandionidae). (βλ.Συστηματική Ταξινομική)
[ΕΤΥΜ. αρχ. < *αίετός < *αΐΡετός < *αίΕι-ετός < I.E. *awi- ≪πτηνό≫, πβ.
λατ. avis, σανσκρ. vis. Ομόρρ. οιωνός (< *όΕι-ωνός) ≪πτηνό≫, o τ. αϊ-
τός < αετός είναι μεσν.]. <ref>Μπαμπινιώτης, λήμμα «αετός»</ref>
 
Η λατινική λέξη ''aquila'' για το σημαντικότερο [[Γένος (βιολογία)|γένος]] Αετών, προέρχεται από το ''aquilus'', που σημαίνει «σκοτεινόχρωμος» και, πιθανόν, σχετίζεται με τον συνηθέστερο χρωματισμό του φτερώματος που είναι σκούρος. <ref>http://www.archives.nd.edu/cgi-bin/wordz.pl?keyword=aquila</ref><ref>http://artflx.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.0:3284.lewisandshort</ref>.
==Γεωγραφική κατανομή==
Οι αετοί είναι κοσμοπολιτικά πτηνά, με εξάπλωση σε όλες τις ηπείρους, αν και τα περισσότερα [[είδος|είδη]], βρίσκονται στην Ευρασία. Αντίθετα, τα λιγότερα είδη -μόνο 2- βρίσκονται στη Β. [[Αμερική]].
==Γενικά χαρακτηριστικά==
[[Αρχείο: Pithecophaga jefferyi.jpg|thumb|left|300px|Αετός των Φιλιππίνων]]
 
Οι αετοί είναι μεγάλα, σωματώδη αρπακτικά πουλιά, με βαρύ κεφάλι και ράμφος και, σχετικά βραχύ λαιμό. Ακόμα και τα μικρότερα μέλη, όπως ο [[σταυραετός]] (''Aquila pennata''), έχουν μεγέθη ανάλογα με εκείνο μιας [[γερακίνα]]ς (''Buteo buteo''). Γενικά, με εξαίρεση τους [[Κόνδορας|κόνδορες]] και κάποιους [[Γύπας|γύπες]] του [[Παλαιός Κόσμος|Παλαιού Κόσμου]], οι περισσότεροι είναι μεγαλύτεροι από οποιoδήποτε άλλο αρπακτικό πτηνό. Το μικρότερο είδος ''Spilornis klossi'', ζυγίζει μόλις 450 γραμμάρια και έχει μήκος 40 εκατοστά, ενώ τα μεγαλύτερα είδη αναφέρονται παρακάτω.
 
Όπως όλα τα αρπακτικά πουλιά, έχουν πολύ μεγάλο και βαρύ ράμφος με ισχυρό άγκιστρο για τον τεμαχισμό σάρκας από τη λεία τους, ενώ η [[ραμφοθήκη]] στερείται εγκοπής ή οδοντικής προεξοχής (διαφορά από τα [[Γεράκι|γεράκιαγεράκι]]α). <ref>Όντρια, σ. 72</ref>
 
Το πτέρωμα είναι τις περισσότερες φορές σκουρόχρωμο (σταχτί, καφετί ή μαυριδερό), με πιο ανοιχτόχρωμη την κάτω επιφάνειά του. Οι πτέρυγες είναι μεγάλες και αποστρογγυλευμένες (όχι οξύληκτες και δρεπανοειδούς σχήματος όπως στα [[Γεράκι|γεράκιαγεράκι]]α. Η ουρά κυμαίνεται σε μέγεθος από κοντή έως μακριά και, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, φέρει παράλληλες ραβδώσεις και μία τελική σκούρα λωρίδα στην άκρη της.
 
Οι ταρσοί είναι μυώδεις και, συνήθως φτερωμένοι, εφοδιασμένοι με πανίσχυρους γαμψώνυχες.
Η εξαιρετικά οξεία όρασή τους που, φθάνει έως και 3,6 φορές την ανθρώπινη, τους δίνει τη δυνατότητα να εντοπίζουν τα πιθανά θηράματα από πολύ μεγάλη απόσταση. <ref>Shlaer</ref> Μάλιστα, αυτή υποβοηθείται από τις πολύ μεγάλες οφθαλμικές κόρες που εξασφαλίζουν ελάχιστη [[περίθλαση]] (σκέδαση) του εισερχόμενου φωτός.
 
Τα φύλα, χωρίς να εμφανίζουν τον έντονο [[φυλετικός διμορφισμός| φυλετικό διμορφισμό]] των [[Γεράκι|γερακιών]], έχουν εν τούτοις διαφορά στο μέγεθος, με τα θηλυκά να είναι λίγο μεγαλύτερα και σαφώς βαρύτερα. <ref> Leclerc </ref><ref name="Grambo">Grambo</ref>
 
Επειδή η αλλαγή του φτερώματος με την πάροδο της ηλικίας, γίνεται αργά, η αναγνώριση πεδίου των διαφορετικών [[είδος|ειδών]] στα νεαρά άτομα, μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα δύσκολη. <ref>Bruun, p.72</ref>
 
Είναι τακτικό θέμα συζήτησης ποιο θα πρέπει να θεωρείται το μεγαλύτερο [[είδος]] αετού. Η μέτρηση θα μπορούσε να αναφέρεται σε συνολικό μήκος, μάζα σώματος ή άνοιγμα πτερύγων. Διαφορετικές ανάγκες του τρόπου ζωής μεταξύ των διαφόρων [[είδος|ειδών]], όμως, έχει ως αποτέλεσμα μεταβλητές μετρήσεις από είδος σε είδος. Για παράδειγμα, πολλά δασόβια είδη, έχουν σχετικά μικρό άνοιγμα πτερύγων, ένα χαρακτηριστικό που απαιτείται για να είναι σε θέση να ελιχθούν σε γρήγορες, σύντομες πτήσεις μέσα από πυκνά δασωμένους οικοτόπους. <ref> name="Ferguson-Lees, et al">Ferguson-Lees, et al</ref>
 
Από την άλλη πλευρά, οι αετοί του γένους ''Aquila'' βρίσκονται σχεδόν αποκλειστικά σε ανοικτούς χώρους, είναι εξαιρετικοί ανεμοπόροι (soarers), οπότε έχουν σχετικά μεγάλο, για το μέγεθός τους, άνοιγμα πτερύγων. <ref> name="Ferguson-Lees, et al <"/ref>
 
Τα παρακάτω μεγέθη για τους μεγαλύτερους αετούς αφορούν στον μέσο όρο μετρήσεων, όπως αναφέρονται στο πόνημα ''Raptors of the World'' (Ferguson-Lees, et al) και, οι επί μέρους παραπομπές τοποθετούνται μόνο στις περιπτώσεις που οι μετρήσεις εξακριβώθηκαν από τους συγγραφείς προσωπικά.
 
{| class="wikitable"
| 2 || [[Αετός των Φιλιππίνων]] || ''Pithecophaga jefferyi'' || 6,35 κιλά
|-
| 3 || [[ Άρπυια]] || ''Harpia harpyja'' || 5,95 κιλά
|}
 
| 2 || [[Θαλασσαετός του Στέλερ]] || ''Haliaeetus pelagicus'' || 95,5 εκατοστά
|-
| 3 || [[ Αυστραλιανός Αετός]] || ''Aquila audax'' || 95 εκατοστά
|}
 
| 2 || [[Θαλασσαετός του Στέλερ]] || ''Haliaeetus pelagicus'' || 212,5 εκατοστά
|-
| 3 || [[ Αυστραλιανός Αετός]] || ''Aquila audax'' || 210 εκατοστά <ref>Morgan</ref><ref>Wood</ref>
|}
 
==Πτήση==
[[Αρχείο: WedgetailEagleCarrion.jpg|thumb|left|300px|Αυστραλιανός Αετός]]
 
Οι αετοί είναι εξαιρετικοί ανεμοπόροι και εκμεταλλεύονται τα θερμικά ρεύματα του αέρα για να πετάνε άκοπα, επισκοπώντας το χώρο (soaring). Κατά την πτήση ξεχωρίζουν: α) το μεγάλο κεφάλι, β) τα ερετικά φτερά που είναι λίγο ανοικτά στα άκρα των πτερύγων και ελαφρά κυρτωμένα προς τα πάνω και γ) η σχετικά μεγάλη, στρογγυλευμένη στην άκρη ουρά. Το βάδισμα είναι αργό, ταλαντευόμενο και συνοδεύεται από πηδήματα, που υποβοηθούνται από κινήσεις των πτερύγων. <ref>Κιόρτσης</ref>
 
==Κυνήγι/Τροφή==
Λόγω του μεγέθους και της ισχύος πολλών [[είδος|ειδών]] αετών, κατατάσσονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας μεταξύ των αρπακτικών πτηνών, παγκοσμίως. Το είδος του θηράματος ποικίλλει από [[Γένος (βιολογία)|γένος]] σε γένος. Έτσι, το ''Haliaeetus'' και το ''Ichthyophaga'' προτιμούν να συλλαμβάνουν ψάρια, αν και το πρώτο στρέφεται συχνά σε διάφορα ζώα, ειδικά άλλα υδρόβια πουλιά, και εμφανίζει το φαινόμενο του [[κλεπτοπαρασιτισμός|κλεπτοπαρασιτισμού]], αρπάζοντας τη λεία άλλων αρπακτικών.
Τα [[Γένος (βιολογία)|γένη]] ''Circaetus'', ''Terathopius'' και ''Spilornis'', έχουν ως βασική λεία τα [[φίδι]]α που βρίσκονται στις τροπικές περιοχές της [[Αφρική]]ς και της [[Ασία]]ς. Οι αετοί του γένους ''Aquila'' είναι τα κορυφαία αρπακτικά πουλιά στους ανοικτούς οικοτόπους, αφού μπορούν να πιάσουν σχεδόν κάθε μικρού/μεσαίου μεγέθους σπονδυλόζωο. Πολλοί άλλοι αετοί, συμπεριλαμβανομένου του [[Γένος (βιολογία)|γένους]] ''Spizaetus'', ζουν κυρίως σε δάση και δασικές εκτάσεις και, στοχεύουν συχνά σε διάφορα δενδρόβια ή εδαφόβια [[θηλαστικά]] και [[πτηνά]], τα οποία συχνά συλλαμβάνουν ανυποψίαστα σε τέτοια πυκνά, λαβυρινθώδη περιβάλλοντα.
 
Οι κυνηγετικές τεχνικές διαφέρουν μεταξύ των ειδών και γενών, με κάποιους μεμονωμένους αετούς να έχουν αναπτύξει εκείνες που βασίζονται στο περιβάλλον και την εκάστοτε λεία τους. Οι περισσότεροι αετοί αρπάζουν το θήραμα χωρίς προσγείωση και το μεταφέρουν σε βολικές θέσεις, όπου το θανατώνουν και το τρώνε. <ref> name="Ferguson-Lees, et al <"/ref>
 
Ο [[Αμερικανικός Θαλασσαετός]] (''Haliaeetus leucocephalus''), έχει καταγραφεί να έχει πετάξει με το βαρύτερο φορτίο από οποιοδήποτε αρπακτικό πτηνό, συγκεκριμένα ένα ελαφοειδές 6,8 κιλών. <ref>"Amazing Bird Records". Trails.com. Retrieved 2012-07-20</ref> Ωστόσο, λίγοι αετοί μπορούν να στοχεύσουν θήραμα πολύ βαρύτερο από ό, τι οι ίδιοι, διότι δεν μπορούν εύκολα να απογειωθούν και, ως εκ τούτου είτε καταναλώνεται επί τόπου, είτε κομματιάζεται για να μεταφερθεί στη φωλιά. Σε αυτή την περίπτωση τα μεγέθη της λείας αυξάνονται σημαντικά: Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις [[Χρυσαετός|χρυσαετών]] και [[Στεφαναετός|στεφαναετών]] που έχουν σκοτώσει οπληφόρα βάρους έως 30 κιλών και [[Πολεμαετός|πολεμαετών]] ακόμη και 37 κιλών, δηλαδή 7-8 φορές βαρύτερα θηράματα από τον θηρευτή. <ref> name="Ferguson-Lees, et al <"/ref><ref> Watson </ref>
 
==Αναπαραγωγή==
Οι περισσότεροι αετοί ζευγαρώνουν εφ’όρου ζωής, ή τουλάχιστον για πολύ μεγάλες περιόδους, αλλά σε περίπτωση απωλείας του ενός συντρόφου, αυτός μπορεί γρήγορα να αντικατασταθεί. Πριν το ζευγάρωμα, εκτελούνται εναέριες επιδείξεις εντυπωσιασμού που, πολλές περιλαμβάνουν ''γυροπέταγμα'' (''soaring'') πάνω από την επικείμενη φωλιά, πτήσεις με εμπλοκή των γαμψωνύχων και προσφορά τροφής από το αρσενικό στο θηλυκό που, με τη σειρά του, μιμείται τη φωνή των νεοσσών. <ref>Χανδρινός & Δημητρόπουλος, σ. 34-35</ref>.
 
[[Αρχείο: Harpia harpyja -falconry -head-8a.jpg|thumb|right|300px|Άρπυια]]
 
Κατασκευάζουν τις φωλιές τους, που ονομάζονται διεθνώς ''έριις'' (eyries), σε ψηλά δέντρα ή σε ψηλά βράχια. Τα περισσότερα είδη γεννούν δύο αυγά, με διαφορά 3-4 ημερών, με αποτέλεσμα να υπάρχει διαφορά μεγέθους και, συνήθως, το μεγαλύτερο σκοτώνει το μικρότερο, ένα φαινόμενο που ονομάζεται [[Καϊνισμός]] (''Fratricide'') που, ανάλογα με το [[είδος]], μπορεί να είναι υποχρεωτικός ή μη υποχρεωτικός. Οι γονείς σπάνια επεμβαίνουν στο φαινόμενο. <ref> name="Grambo <"/ref><ref>Stinson</ref>
 
Τα αυγά είναι συνήθως άσπρα, στικτά με κόκκινες ή καφέ κηλίδες και οι νεοσσοί που ονομάζονται ''αετιδείς'' είναι καλυμμένοι με λεπτό, λευκό χνούδι, που δίνει αργότερα τη θέση του σε ένα σκούρο και, αργότερα στο πρώτο φτέρωμα που ξεκινάει από τους ώμους. <ref>Χανδρινός & Δημητρόπουλος, σ. 35</ref>.
 
==Κουλτούρα==
Ο αετός υπήρξε το πτηνό-σύμβολο του Δία. Ειδικότερα, ο [[Δίας (μυθολογία)|Δίας]] φέρεται να είχε πάρει τη μορφή ενός αετού ώστε να απαγάγει το [[Γανυμήδης (μυθολογία)|Γανυμήδη]] για να τον μεταφέρει στον [[Όλυμπος|Όλυμπο]] για να τον κάνει οινοχόο των θεών, και υπάρχουν πολλές σχετικές καλλιτεχνικές απεικονίσεις
===Θρησκεία===
Οι Moche, αρχαία φυλή του [[Περού]], λάτρευαν το πτηνό και συχνά απεικονίζονται αετοί στην τέχνη τους. <ref>Larco Herrera et al</ref>
 
Παρά τις σύγχρονες αλλά και ιστορικές πρακτικές των Ινδιάνων της [[Βόρεια Αμερική|Βορείου Αμερικής]] να δίνουν φτερά αετού σε μη ιθαγενείς, αλλά και στα μέλη άλλων φυλών που έχουν κριθεί άξια, η τρέχουσα νομοθεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, ορίζει ότι μόνο τα πιστοποιημένα άτομα του αμερικανικού ιθαγενούς πληθυσμού, που είναι εγγεγραμμένα σε μία ομοσπονδιακά αναγνωρισμένη φυλή είναι νομίμως εξουσιοδοτημένα να αποκτούν και να κάνουν χρήση φτερών αετού για θρησκευτικούς λόγους. <ref>Office of Law Enforcement. "National Eagle Repository". Mountain-Prairie Region. United States Fish and Wildlife Service. Archived from the original on 2007-10-10. Retrieved 2007-11-20</ref>
Στον [[Καναδάς|Καναδά]], η λαθροθηρία για τα φτερά αετού τιμωρείται αυστηρά. <ref>Sin, Lena</ref>
 
===Ιστορία===
Ο αετός κατείχε ανέκαθεν ξεχωριστή θέση, τόσο στον αρχαίο όσο και στο βυζαντινό-μεσαιωνικό κόσμο, ενώ χρησιμοποιήθηκε ως σύμβολο ισχύος και εξουσίας και αποτέλεσε το έμβλημα πολλών δυναστικών ή αριστοκρατικών οίκων. Αρχικά, σύμβολο της θεϊκής δύναμης, δεν άργησε να γίνει έμβλημα και της κοσμικής εξουσίας. Οι Αιγύπτιοι, οι [[Aσσυρία|Ασσύριοι]], οι [[Αχαιμενίδες]] της [[Περσία]]ς, οι [[Πτολεμαίοι]] και κυρίως οι [[Ρωμαίοι]] ήσαν οι λαοί που χρησιμοποίησαν ευρύτατα τον αετό, ως σύμβολό τους. Ο δικέφαλος αετός θεωρείται το κατεξοχήν βυζαντινό έμβλημα που αντικατέστησε στην ύστερη βυζαντινή περίοδο τον μονοκέφαλο αετό. <ref> Πάπυρος Λαρούς-Μπριτάνικα, τόμος 3 , λήμμα «Αετός»</ref>
 
Πάρα πολλά κράτη τον χρησιμοποιούν ως έμβλημα, είτε στη σημαία τους, είτε σε διάφορους θυρεούς πόλεων που σχετίζονται με αυτά.
 
==Συστηματική Ταξινομική==
Η ταξινομική του αετού ως [[Ταξινομική Μονάδα (taxon)|ταξινομικής μονάδας]] (taxon), παραμένει εξαιρετικά σύνθετη και προβληματική. Τα παλαιά δεδομένα που στήριζαν την κατάταξη των διαφόρων [[Γένος (βιολογία)|γενών]] και [[είδος|ειδών]], πάνω σε μορφολογικά, γεωγραφικά ή οικολογικά κριτήρια, έχουν διαφοροποιηθεί δραματικά από τότε που, καινούργια, σύγχρονα δεδομένα, βασισμένα σε χρωμοσωμικά κριτήρια, έχουν ανατρέψει την μέχρι πρότινος υπάρχουσα κατάσταση και έχουν δημιουργήσει ισχυρές διαφωνίες μεταξύ των επιστημόνων. Έτσι, είδη που παλαιότερα θεωρούντο συγγενικά, οι DNA αναλύσεις έδειξαν ακριβώς το αντίθετο, με αποτέλεσμα να μετακινούνται σε άλλα γένη, υποείδη να αναβαθμίζονται σε είδη, γένη να καταργούνται ή να συγχωνεύονται σε ήδη υπάρχοντα, κ.ο.κ. <ref>Lerner, H. R. L.; Mindell, D. P.</ref>
 
Το πρόβλημα επιτείνεται από τις -ανέκαθεν υπάρχουσες- λαϊκές ονομασίες που σε πολλές περιπτώσεις δεν αντιστοιχούν στις έγκυρες επιστημονικές ονομασίες. Έτσι, είναι εντελώς παρακινδυνευμένο να ειπωθεί '''πόσα''' είδη αετών υπάρχουν σήμερα στον κόσμο, αφού δεν είναι εξακριβωμένο ακόμη το '''ποια''' είναι αυτά.
 
Σύμφωνα με το εγκυρότατο πόνημα των Howard and Moore, ''Checklist of the Birds of the World'' (2003), 21 [[Γένος (βιολογία)|γένη]] αετών υπάρχουν σήμερα παγκοσμίως, αλλά είναι βέβαιο ότι αυτό θα αλλάξει άμεσα στο προσεχές μέλλον μέσω των νέων δεδομένων, αν και πάντοτε θα υπάρχουν διαφωνίες.
 
[[Αρχείο:Polemaetus bellicosus -Masai Mara-8.jpg|thumb|left|300px|Πολεμαετός (Κένυα)]]
 
 
==Αετοί της Ελληνικής Πανίδας==
Στον ελλαδικό χώρο απαντώνται συνολικά 5 [[Γένος (βιολογία)|γένη]] με 11 [[Είδος|είδη]] που, είτε ζουν μόνιμα στη χώρα ([[επιδημητικός|επιδημητικά]]), είτε έρχονται μόνο το χειμώνα (διαχειμάζοντα) ή το καλοκαίρι (για να αναπαραχθούν), είτε απλώς χρησιμοποιούν τη χώρα ως πέρασμα κατά τις δύο μεταναστεύσεις (εαρινή και φθινοπωρινή) προς το Βορρά ή προς το Νότο ([[μεταναστευτικός|μεταναστευτικά]]).
 
*Σημειωτέον ότι οι μόνοι γνήσιοι αετοί είναι τα μέλη του γένους ''Aquila'' και για τα υπόλοιπα γένη το σωστό είναι να αποκαλούνται [[Κιρκαετός|Κιρκαετοί]], [[Θαλασσαετός|Θαλασσαετοί]], [[Πέρνης|Πέρνες]] και [[Ψαραετός|Ψαραετοί]], αντίστοιχα<ref>Όντρια σ. 66, 81-82</ref>
 
===Γένος ''Aquila''===
*Grambo, Rebecca L. (2003). Eagles. Voyageur Press. ISBN 978-0-89658-363-4
*Larco Herrera, Rafael and Berrin, Kathleen (1997) The Spirit of Ancient Peru Thames and Hudson, New York, ISBN 0500018022
*Leclerc, Georges Louis, Comte de Buffon (2010). The Natural History of Birds: From the French of the Count de Buffon; Illustrated with Engravings, and a Preface, Notes, and Additions, by the Translator. Cambridge University Press. pp. &nbsp;60–. ISBN 978-1-108-02298-9.
*Lerner, H. R. L.; Mindell, D. P. (2005). "Phylogeny of eagles, Old World vultures, and other Accipitridae based on nuclear and mitochondrial DNA". Molecular Phylogenetics and Evolution 37 (2): 327–346. doi:10.1016/j.ympev.2005.04.010. PMID 15925523.
*Morgan, A.M. "The spread and weight of the Wedge-tailed Eagle". South Australian Ornithologist 11: 156–157.
*Stinson, Christopher H (1979). "On the Selective Advantage of Fratricide in Raptors". Evolution 33 (4): 1219–1225. doi:10.2307/2407480
*Watson, Jeff (2011). The Golden Eagle: Second Edition. ISBN 978-0-30017-019-1.
*Wood, Gerald (1983). The Guinness Book of Animal Facts and Feats. ISBN 978-0-85112-235-9.
 
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Eagle}}
 
 
 
 
 
[[Κατηγορία:Αετίδες]]
16.024

επεξεργασίες