Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μάχη του Στάλινγκραντ»

μ
Διόρθωση συντακτικού κώδικα με τη χρήση AWB (10454)
μ (Διόρθωση συντακτικού κώδικα με τη χρήση AWB (10454))
| σύγκρουση = Μάχη του Στάλινγκραντ
| μέροςτου = [[Ανατολικό μέτωπο (Β' Παγκόσμιος Πόλεμος)|Ανατολικό Μέτωπο]] του [[Β' Παγκόσμιος Πόλεμος|Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου]]
| εικόνα = [[Εικόνα:RIAN archive 602161 Center of Stalingrad after liberation.jpg|275px|border|]]
| λεζάντα = Το κέντρο της πόλης του Στάλινγκραντ μετά την απελευθέρωση
| χρονολογία = 17 Ιουλίου 1942-2 Φεβρουαρίου 1943
Με τον όρο '''Μάχη του Στάλινγκραντ'''<ref group="Σημ.">Στην ελληνική και δυτική βιβλιογραφία, η πόλη προφέρεται ως «Στάλινγκραντ». Ωστόσο, η ορθή προφορά από τα ρωσικά είναι «Σταλινγκράντ» (ρωσ.Сталингра́д).</ref> ([[ρωσικά|ρωσ]]: Сталинградская битва, [[γερμανικά|γερ]]: Schlacht von Stalingrad) εννοούμε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της [[Βέρμαχτ]] και του [[Κόκκινος Στρατός|Κόκκινου Στρατού]] στην περιοχή του [[Στάλινγκραντ]], από τις 17 Ιουλίου 1942 μέχρι τις 2 Φεβρουαρίου 1943.
 
Αρχικά, ο [[Αδόλφος Χίτλερ]] διέταξε τις δυνάμεις που είχε στη Νότια Ρωσία ([[Ομάδα Στρατιών Νότος|Ομάδα Στρατιών «Νότος»]]) να επιτεθούν στον [[Καυκασία|Καύκασο]], με σκοπό να καταλάβουν τις μεγάλες ποσότητες πετρελαίου της περιοχής, οι οποίες θα επέτρεπαν στους Γερμανούς να συνεχίσουν τον πόλεμο. Ωστόσο, ο Χίτλερ αποφάσισε να χωρίσει την Ομάδα Στρατιών «Νότος» σε δύο ομάδες: Ομάδα Στρατιών «Α» και Ομάδα Στρατιών «Β»<ref>[http://www.lexikon-der-wehrmacht.de/Gliederungen/Heeresgruppen/HeeresgruppeSud.htm Lexikon der Wehrmacht - Heeresgruppe Süd]</ref>.
 
Σύμφωνα με το σχέδιο της [[Επιχείρηση Κυανό|Επιχείρησης «Κυανό»]] (ή «Μπλε»), η Ομάδα Στρατιών «Α», υπό τις διαταγές του Στρατάρχη [[Βίλχελμ Λίστ]], ανέλαβε την επιχείρηση στον [[Καυκασία|Καύκασο]], ενώ η Ομάδα Στρατιών «Β», υπό τις διαταγές του Στρατάρχη [[Μαξιμίλιαν φον Βάιχς]], ανέλαβε την επίθεση στο [[Στάλινγκραντ]]. Η Ομάδα Στρατιών «Β» αποτελούνταν από την 6η Στρατιά του [[Φρίντριχ Πάουλους]] (συχνά λανθασμένα αναφέρεται ως «φον» Πάουλους) και την 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων του [[Χέρμαν Χοτ]], καθώς και από συμμαχικές μονάδες<ref name=BeevorB>Beevor (2004) σ. 123. Σταυρόπουλος (2003) σ. 6 </ref>.
 
Ο Χίτλερ ήθελε να καταλάβει το Στάλινγκραντ, καθώς ήταν βιομηχανικό κέντρο στην περιοχή του ποταμού [[Βόλγας|Βόλγα]], ενώ επίσης άνοιγε τον δρόμο στις πετρελαιοφόρες πηγές του Καυκάσου<ref name=SanSimeraMaxi/>. Η επίθεση των Γερμανών στην πόλη είχε και προπαγανδιστικό χαρακτήρα - η πόλη έφερε το όνομα του τότε δικτάτορα της Σοβιετικής Ένωσης, [[Ιωσήφ Στάλιν]]<ref name=SanSimeraMaxi/>. Γι' αυτό τον λόγο, εξάλλου, οι δύο ηγέτες διέταξαν τις δυνάμεις τους να κρατήσουν τις θέσεις τους «πάση θυσία»<ref name=SanSimeraMaxi/>.
 
Η πρώτη φάση της μάχης (γερμανική επίθεση) ξεκινήσε στις 17 Ιουλίου 1942. Η 6η Στρατιά απώθησε τις σοβιετικές δυνάμεις στον ποταμό Ντον. Γι' αυτό τον λόγο, ο Χίτλερ αποφάσισε να αποσύρει την 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων από το μέτωπο του Στάλινγκραντ<ref name=SanSimeraMaxi/>. Το χτύπημα της 6ης Στρατιάς δέχθηκε η 62η Στρατιά του [[Βασίλι Τσουϊκόφ]]. Στα τέλη Αυγούστου, η [[Λουφτβάφε]] μετέτρεψε σε ερείπια το 80% της πόλης<ref name=SanSimeraMaxi/>.
 
Τον Νοέμβριο, το μεγαλύτερο μέρος της πόλης βρισκόταν υπό γερμανική κατοχή. Ωστόσο, στις 19 Νοεμβρίου, οι Σοβιετικοί αντεπιτέθηκαν ([[Επιχείρηση Ουρανός|Επιχείρηση «Ουρανός»]]) και περικύκλωσαν 250.000 στρατιώτες της 6ης Στρατιάς<ref name=SanSimeraMaxi/>. Ο Κόκκινος Στρατός πρότεινε στον Πάουλους να παραδοθεί, αλλά, ο [[Χίτλερ]] απαγόρευσε στον αρχηγό της 6ης Στρατιάς να παραδοθεί. Στα μέσα Δεκεμβρίου 1942, οι Σοβιετικοί προσπάθησαν να περικυκλώσουν την Ομάδα Στρατιών «Α» ([[Επιχείρηση Κρόνος|Επιχείρηση «Κρόνος»]]), ωστόσο, η αντίσταση της 6ης Στρατιάς καθήλωσε τους Σοβιετικούς και έδωσε την ευκαιρία στον φον Κλάιστ να υποχωρήσει<ref name=SanSimeraMaxi/>.
|6189
|-
|Όπλα διαμετρήματος 75 &nbsp;mm και άνω
|7092
|14316
Στις 8 Μαΐου, η 11η Στρατιά του φον Μάνσταϊν, το 8ο Αεροπορικό Σώμα του [[Βόλφραμ φον Ρίχτχοφεν]] και οι δυνάμεις του 4ου Αεροπορικού Στόλου επιτέθηκαν στη Χερσόνησο του Κερτς<ref name=Samsonov2/><ref name=Polozhenie1942>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/03-01.aspx ПОЛОЖЕНИЕ СТОРОН НА ЮЖНОМ КРЫЛЕ СОВЕТСКО-ГЕРМАНСКОГО ФРОНТА К СЕРЕДИНЕ ЛЕТА 1942 ГОДА]</ref>. Παράλληλα, οι Γερμανοί μετέφεραν με βάρκες μια μικρή δύναμη στον Κόλπο της Θεοδοσίας<ref name=Samsonov2/>. Στις 20 Μαΐου, οι Γερμανοί κατέλαβαν ολοκληρωτικά το Κερτς και αιχμαλώτισαν περισσότερους από 170.000 στρατιώτες και αξιωματικούς του Κόκκινου Στρατού, περισσότερα από 3.000 πυροβόλα, 350 άρματα μάχης και μεγάλο αριθμό πολεμοφοδίων<ref name=Polozhenie1942/>.
 
Ενώ αυτά διεξάγονταν στη Χερσόνησο του Κερτς, στις 12 Μαΐου, οι δυνάμεις του Νοτιο-Δυτικού Μετώπου του στρατάρχη [[Σιμιόν Τιμοσένκο]] επιτέθηκαν στο [[Χάρκοβο]], με σκοπό να απελευθερώσουν την πόλη ([[Δεύτερη μάχη του Χαρκόβου|Επιχείρηση «Φρειδερίκος»]])<ref name=Polozhenie1942/>. Αρχικά, οι Σοβιετικοί είχαν την υπεροχή, ωστόσο, η έλλειψη οργάνωσης της επίθεσης προκάλεσε αρκετά προβλήματα στον Κόκκινο Στρατό και στις 17 Μαΐου, η υπεροχή πέρασε στα χέρια των Γερμανών<ref name=Polozhenie1942/>.
 
[[Αρχείο:Ww2 map22 May7 July 1942.jpg|αριστερά|thumb|200px|Συγκρούσεις στα μέτωπα (7 Μαΐου-23 Ιουλίου 1942)]]
Η υπεροχή στον νότιο τομέα του γερμανοσοβιετικού μετώπου πέρασε στα χέρια της Βέρμαχτ<ref name=Polozhenie1942/>. Στα τέλη του Ιουνίου, οι Γερμανοί επιτέθηκαν στο [[Ντονμπάς]]<ref name=Polozhenie1942/>. Ταυτόχρονα, στις 28 Ιουνίου, η 2η Γερμανική Στρατιά, η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων και η 2η Ουγγρική Στρατιά ενώθηκαν στην Ομάδα «Βάιχς» και επιτέθηκαν στην αριστερή πτέρυγα του Μετώπου Μπριάνσκ<ref name=Samsonov2/>. Σ' αυτό το σημείο, οι Σοβιετικοί είχαν σχεδόν τους διπλάσιους στρατιώτες και τα διπλάσια άρματα μάχης, είχαν, όμως, σχεδόν τον ίδιο αριθμό πυροβόλων<ref>История Второй мировой войны: В 12 т. М., 1973-1979 Т. 5. С. 144.</ref>.
 
Στις 28 Ιουνίου, όπως προαναφέρθηκε, η Ομάδα «Βάιχς» επιτέθηκε στην αριστερή πτέρυγα του Μετώπου Μπριάνσκ<ref name=HronoV>[http://www.hrono.info/sobyt/1900sob/1942voronezh.php Воронежско-Ворошиловградская операция]</ref>. Στην περιοχή βρίσκονταν οι δυνάμεις του Μετώπου Βορόνεζ του στρατηγού Βατούτιν, οι δυνάμεις του Νοτίου Μετώπου του στρατηγού Μαλινόφσκι, οι δυνάμεις του Μετώπου Μπριάνσκ του στρατηγού Γκόλικοφ και οι δυνάμεις του Νοτιο-Δυτικού Μετώπου του στρατάρχη Τιμοσένκο<ref name=HronoV/>. Οι Γερμανοί διέλυσαν τη σοβιετική αντίσταση στο [[Κουρσκ]] και μέσα σε 7 μέρες διένυσαν την απόσταση των 150-170 χιλιομέτρων<ref name=HronoVPolozhenie1942/><ref name=Polozhenie1942HronoV/>. Στις 5 Ιουλίου, οι Γερμανοί κατέλαβαν το [[Βορόνεζ]]. Κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας σύγκρουσης, οι Γερμανοί αιχμαλώτισαν 88.000 Σοβιετικούς στρατιώτες<ref name=HronoV/>. Ο Κόκκινος Στρατός έχασε 1007 άρματα μάχης και 1688 πυροβόλα<ref name=HronoV/>. Παράλληλα, η [[Σεβαστούπολη]] [[πολιορκία της Σεβαστούπολης|έπεσε στα χέρια των Γερμανών]]<ref>[http://9may.ru/08.07.1942/inform/m3489 250 ДНЕЙ ГЕРОИЧЕСКОЙ ОБОРОНЫ СЕВАСТОПОЛЯ. НАШИ ВОЙСКА ОСТАВИЛИ СЕВАСТОПОЛЬ]</ref>.
 
Κατά τη διάρκεια της γερμανικής επίθεσης, η αριστερή πτέρυγα των δυνάμεων της Βέρμαχτ άνοιξε. Η ηγεσία του Κόκκινου Στρατού προσπάθησε να το εκμεταλλευτεί και διέταξε το Μέτωπο του Μπριάνσκ (7 σώματα αρμάτων μάχης) να επιτεθεί<ref name=HronoV/>. Ωστόσο, το Μέτωπο του Μπριάνσκ δεν έλαβε βοήθεια από την αεροπορία, γι' αυτό και η γερμανική αεροπορία κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος των αρμάτων μάχης των Σοβιετικών<ref name=HronoV/>.
[[Αρχείο:6th Army Logo.svg|100px|μικρογραφία|δεξιά|Το σύμβολο της 6ης Στρατιάς]]
 
Όπως προαναφέρθηκε, ο Χίτλερ αποφάσισε να χωρίσει την Ομάδα Στρατιών «Νότος» σε δύο ομάδες: Ομάδα Στρατιών «Α» και Ομάδα Στρατιών «Β». Η Ομάδα Στρατιών «Α», υπό την ηγεσία του [[Βίλχελμ Λιστ]], ανέλαβε την επίθεση στον Καύκασο ([[μάχη του Καυκάσου]]) και είχε στη διάθεση της 167.000 στρατιώτες, 1130 άρματα μάχης, 4540 πυροβόλα και 1000 αεροσκάφη<ref name=BSE>[http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D0%B7/ Кавказ] (Καύκασος), λήμμα της [[Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια|Μεγάλης Σοβιετικής Εγκυκλοπαίδειας]] (ρωσικά)</ref>. Η Ομάδα Στρατιών «Β», υπό τις διαταγές του [[Μαξιμίλιαν φον Βάιχς]], είχε στη διάθεση της 270.000 στρατιώτες, 3000 πυροβόλα όπλα, 500 άρματα μάχης και 1200 αεροσκάφη<ref name=BeevorBHronosFTable/><ref name=HronosFTableBeevorB/>. Η Ομάδα Στρατιών «Β» αποτελούνταν κυρίως από την 6η Στρατιά του Πάουλους και την 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων του [[Χέρμαν Χοτ]]. Στο Στάλινγκραντ, μαζί με τις γερμανικές στρατιές, θα πολεμούσε η 8η Ιταλική Στρατιά, η 2η Ουγγρική Στρατιά, η 3η και η 4η Ρουμάνικη Στρατιά και το 369ο Κροατικό Σύνταγμα Πεζικού. Σύμφωνα με τον Χανς Ντερ (Hans Doerr), οι δύο ομάδες στρατιών ξεκινούσαν τις συγκρούσεις στο Στάλινγκραντ και στον Καύκασο με 6 μεραρχίες λιγότερες απ' όσες είχαν στην αρχή της καλοκαιρινής εκστρατείας - αυτές οι απώλειες δεν είχαν καλυφθεί<ref>Doerr H. Der Feldzug nach Stalingrad. Seite 29</ref>.
 
==== Σοβιετικοί ====
=== Η πόλη του Στάλινγκραντ πριν τη μάχη ===
 
Το Στάλινγκραντ ήταν ένα από τα μεγαλύτερα βιομηχανικά κέντρα της Σοβιετικής Ένωσης. Όταν ξεκίνησε η [[επιχείρηση Μπαρμπαρόσα]], η πόλη έγινε ένα από τα μεγαλύτερα οπλοστάσια της νοτιοανατολικής [[ΕΣΣΔ]]<ref name=Nachalo>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/04-01.aspx НАЧАЛО СРАЖЕНИЯ ЗА СТАЛИНГРАД (17-22.07.1942)]</ref>. Τα εργοστάσια της πόλης κατασκεύαζαν και επιδιόρθωναν άρματα μάχης και άλλα πολεμικά όπλα<ref name=Nachalo/>. Πριν την αρχή της μάχης, στο Στάλινγκραντ κατοικούσαν 445.000 άνθρωποι (από τους οποίους εργάζονταν οι 325.000) και υπήρχαν 126 εργοστάσια<ref name=Samsonov31Nachalo/><ref name=NachaloSamsonov31/>. Το εργοστάσιο [[τρακτέρ|γεωργικών ελκυστήρων]] της πόλης παρήγαγε τους μισούς γεωργικούς ελκυστήρες της ΕΣΣΔ<ref name=Samsonov31/>. Το εργοστάσιο «Κόκκινος Οκτώβρης» (Κράσνι Οκτιάμπρ) παρήγαγε 775,8 τόνους [[χάλυβας|χάλυβα]] ετησίως και 584.300 τόνους εξελασμένου χάλυβα. <ref name=Samsonov31/>.
 
==Πορεία της μάχης==
=== Σοβιετική στρατηγική ===
 
Ο Σιμιόν Τιμοσένκο εξέδωσε την «Οδηγία 0023», η οποία ανέφερε ότι η 38η και η 63η Στρατιά θα παραταχθούν στον Ντον, ενώ η 62η και 64η Στρατιά θα αναλάμβαναν την άμυνα της πόλης από τα δυτικά - η 21η Στρατιά μετέτρεψε τα εναπομείναντα σώματα της σε 4 ταξιαρχίες πεζικού<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть первая. Искусство сеять ветер. Глава «Термитный дождь», c. 23 - М.: Яуза, Эксмо, 2008.</ref>.
 
Αναλυτικά, το Γενικό Επιτελείο, στις 17 Ιουλίου 1942, διέταξε την 63η στρατιά του αντιστράτηγου [[Βασίλι Κουζνετσόφ]] να παρατάξει τις δυνάμεις της (έξι μεραρχίες πεζικού, τρεις ταξιαρχίες τεθωρακισμένων και δύο τάγματα τεθωρακισμένων) σε ένα μέτωπο 250 χιλιομέτρων<ref name=Samsonov31>Самсонов А.М. Сталинградская битва, 4-е изд., испр. и доп. М.: Наука, 1989. Глава третья. В большой излучине Дона и на подступах к Волге. Сталинград - прифронтовой город.</ref>. Σκοπός της 63ης Στρατιάς ήταν να μην αφήσει τον αντίπαλο να περάσει τον Ντον, ενώ ειδικά τάγματα και κατάσκοποι ανέλαβαν να επιτίθονται στην ανατολική ακτή του ποταμού<ref name=Samsonov31/>. Ο Κουζνετσόφ τοποθέτησε τις κύριες δυνάμεις του στο κέντρο, για να προστατεύσει τον σιδηροδρομικό σταθμό, ο οποίος οδηγούσε στα βορειοδυτικά του Στάλινγκραντ<ref name=Samsonov31/>. Η 38η Στρατιά του υποστράτηγου Κ. Μοσκαλένκο ανέλαβε την άμυνα ενός μετώπου 60 χιλιομέτρων από τη Μεντβέντιτσα μέχρι την Κλέτσκαγια - η 38η Στρατιά ανέλαβε να εμποδίσει τους Γερμανούς να περάσουν στην αριστερή ακτή του ποταμού και να δυναμώσουν την άμυνα στη δεξιά ακτή του ποταμού<ref name=Samsonov31/>. Μερικές μεραρχίες αποσύρθηκαν για να ξεκουραστούν και να λάβουν νέες δυνάμεις. Ο Μοσκαλένκο παρέταξε τις κύριες δυνάμεις στη δεξιά πτέρυγα της 38ης Στρατιάς<ref name=Samsonov31/>.
Στις 27 Αυγούστου, οι δυνάμεις των Γερμανών, οι οποίες πολεμούσαν προηγουμένως στο Βορόνεζ, κινήθηκαν στο Στάλινγκραντ. Μέσα σε δύο νύχτες (27-28 Αυγούστου), η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων ανασυντάχθηκε και μετέφερε το 48ο Σώμα Τεθωρακισμένων στην περιοχή του Αμπγκανέροβο<ref name=PGVKVIOBNBPKS>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/07-03.aspx ПРОРЫВ ГЕРМАНСКИХ ВОЙСК К ВОЛГЕ И ОБОРОНИТЕЛЬНЫЕ БОИ НА БЛИЖНИХ ПОДСТУПАХ К СТАЛИНГРАДУ (19-31.08.1942)], часть 3</ref>. Ο Σουμίλοφ, διοικητής της 64ης Στρατιάς, διέταξε την αλλαγή της αμυντικής θέσης, ωστόσο, αυτή η διαταγή δεν έφτασε στα σώματα της στρατιάς<ref name=PGVKVIOBNBPKS/>. Σωτήρια αναδείχθηκε η αντίσταση της 126ης μεραρχίας πεζικού<ref name=PGVKVIOBNBPKS/>. Στις 29 Αυγούστου, οι δυνάμεις της 4ης Στρατιάς Τεθωρακισμένων επιτέθηκαν στην 126η μεραρχία, η οποία κατάφερε να απωθήσει δύο επιθέσεις των Γερμανών. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της τρίτης επίθεσης, εκατό γερμανικά άρματα μάχης κατέστρεψαν τις δυνάμεις της 126ης μεραρχίας - παρ' ολ' αυτά, η 64η Στρατιά κατάφερε να μεταφέρει τις δυνάμεις της στη νέα αμυντική θέση στον ποταμό Τσερβλέναγια<ref name=PGVKVIOBNBPKS/>.
 
Στις 30 Αυγούστου, οι δυνάμεις της 4ης Στρατιάς Τεθωρακισμένων του Χέρμαν Χοτ έφτασαν στην περιοχή Γκαβρίλοφκα και μ' αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε ο κίνδυνος διάλυσης της 62ης και της 64ης Στρατιάς - η πρώτη αμύνονταν κοντά στο Καλάτς, ενώ η δεύτερη στα νοτιοδυτικά του Στάλινγκραντ<ref name=PGVKVIOBNBPKS/>. Την επόμενη μέρα, η 24η Μεραρχία Τεθωρακισμένων των Γερμανών έφθασε δυτικά του Μπασάργκινο (στις 1 Σεπτεμβρίου, εκεί βρέθηκε και η 20η Ρουμανική Μεραρχία), γεγονός που επέτρεψε την ελευθερία κινήσεων στις δυνάμεις της νότιας πτέρυγας της 6ης Στρατιάς που πολεμούσαν στον σιδηρόδρομο Καλάτς-Στάλινγκραντ<ref> Doerr H. Der Feldzug nach Stalingrad. Seite 41</ref>. Στις 1 Σεπτεμβρίου, ο Γιερόμινκο διέταξε τις δυνάμεις της αριστερής πτέρυγας της 62ης Στρατιάς και όλες τις δυνάμεις της 64ης Στρατιάς να υποχωρήσουν στις εσωτερικές αμυντικές θέσεις<ref>ЦАМО, ф. 220, on. 451, д. 42, л. 34-37. Подлинник.</ref>.
 
Νωρίτερα, στις 26 Αυγούστου, ο στρατηγός [[Γκεόργκι Ζούκοφ]] διορίστηκε - από την Κρατική Επιτροπή Αμύνης της ΕΣΣΔ - Αντικαταστάτης του Ανώτατου Διοικητή [Αρχιστράτηγου] του Κόκκινου Στρατού και στάλθηκε ως εκπρόσωπος του Γενικού Επιτελείου στο μέτωπο του Στάλινγκραντ<ref name=BDNVSOINBVCG1>[http://battle.volgadmin.ru/osn.asp?np=11&npp=7 БОЕВЫЕ ДЕЙСТВИЯ НА ВНУТРЕННЕМ СТАЛИНГРАДСКОМ ОБВОДЕ И НАЧАЛО БОЕВ В ЧЕРТЕ ГОРОДА (1-26.09.1942)], часть 1</ref>. Επίσης, το Γενικό Επιτελείο έστειλε (ως ενισχύσεις) την 1η Φρουραρχική Στρατιά του Μοσκαλένκο, την 66η Στρατιά του Μαλινόφσκι και την 24η Στρατιά του Κοζλόφ<ref name=BDNVSOINBVCG1/>. Αυτές οι ενισχύσεις έλαβαν διαταγή «να επιχειρήσουν αντεπίθεση κατά των γερμανικών δυνάμεων που βρίσκονταν στον Βόλγα και να ενωθούν με την 62η Στρατιά» - η αρχική ημερομηνία της αντεπίθεσης ήταν η 2η Σεπτεμβρίου, ωστόσο, ο Ζούκοφ διέταξε την αλλαγή της ημερομηνίας: η 1η Φρουραρχική Στρατιά έλαβε διαταγή να αντεπιτεθεί στις 3 Σεπτεμβρίου, ενώ οι άλλες δύο στρατιές έλαβαν διαταγή να αντεπιτεθούν στις 5 Σεπτεμβρίου<ref name=BDNVSOINBVCG1/>.
[[Αρχείο:Bundesarchiv Bild 183-B28877, Russland, Kampf um Stalingrad, Panzer.jpg|200px|μικρογραφία|αριστερά|Γερμανικά άρματα μάχης κινούνται προς το Στάλινγκραντ κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της πόλης]]
 
Πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι οι πρώτες μάχες στους δρόμους της πόλης ξεκίνησαν στις 13 Σεπτεμβρίου<ref name=Samsonov41>Самсонов А.М. Сталинградская битва, 4-е изд., испр. и доп. М.: Наука, 1989. Глава четвертая. Борьба в Сталинграде. Бои с 13 по 26 сентября</ref>. Οι Γερμανοί βρέθηκαν στην περιοχή των εργοστάσιων «Οδοφράγματα» και «Κόκκινης Οκτώβρης» - παράλληλα, το 51ο Σώμα προωθήθηκε κατά 3 χιλιόμετρα και κατέλαβε τους σιδηροδρομικούς σταθμούς Γκοροντίσσε και Αλεξάντροφκα (χάρη σ' αυτό βρέθηκε στο Αβιογκοροντόκ), ενώ ο Τσουϊκόφ μετέφερε τις δυνάμεις του από το Μαμάεφ-Κουργκάν στον ποταμό Τσαρίτσα<ref>[http://www.xn--80aaifrrpzdk.net/timeline.php Chronological Timeline], см. 13 сентября 1942</ref>. Το Μέτωπο του Στάλινγκραντ αμύνονταν στη γραμμή Πάβλοσκ-Πάνσινο-Σαμοφάλοφκα-Ερζόφκα, ενώ το Νοτιο-Ανατολικό Μέτωπο αμύνονταν στη γραμμή Στάλινγκραντ-Ιβάνοφκα-Μάλιι Τσαπούρνικ-Σάρπα-Τσάτσα-Μπαρμάντσκ-Ελίστα<ref name=Samsonov41/>. Τα δύο μέτωπα είχαν πολλά σώματα, τα οποία όμως δεν ήταν κατάλληλα οπλισμένα<ref>Великая победа на Волге. М., 1965. С. 163-164.</ref>. Τα χερσαία σώματα θα λάμβαναν βοήθεια την 8η και την 16η Αεροπορική Στρατιά, καθώς και από τον στολίσκο του Βόλγα<ref name=Samsonov41/>. Ωστόσο, τα δύο μέτωπα είχαν λίγες εφεδρείες: το Μέτωπο του Στάλινγκραντ είχε στις εφεδρείες του 2 μεραρχίες πεζικού, 1 σώμα ιππικού και 3 ταξιαρχίες πεζικού, ενώ το Νοτιο-Ανατολικό Μέτωπο είχε στις εφεδρείες του 1 μεραρχία πεζικού, 1 σώμα τεθωρακισμένων και 5 ταξιαρχίες τεθωρακισμένων<ref name=Samsonov41/>. Τα δύο μέτωπα έλαβαν διαταγή να σταματήσουν τον εχθρό και να τον αναγκάσουν να δώσει σκληρές μάχες, κάτι που επέτρεπε μια μελλοντική αντεπίθεση με σκοπό την απόλυτη διάλυση των δυνάμεων του εχθρού<ref name=Samsonov41/>.
 
Από την άλλη πλευρά, η Ομάδα Στρατιών «Β» είχε αυξήσει τον αριθμό των μεραρχιών της: τον Ιούλιο είχε 42 μεραρχίες, στα τέλη του Αυγούστου είχε 69 μεραρχίες ενώ στα τέλη του Σεπτέμβρη διέθετε 81 μεραρχίες<ref name=Samsonov41/>. Αυτή η ενίσχυση εξηγείται με τη μεταφορά δυνάμεων από τη σύνθεση της Ομάδας Στρατιών «Α» - μονάδα την περίοδο 1-13 Σεπτεμβρίου, η Ομάδα Στρατιών «Β» έλαβε 9 μεραρχίες και 1 ταξιαρχία<ref name=Samsonov41/>. Οι Γερμανοί μετέφεραν στο Στάλινγκραντ δυνάμεις από τη [[Ρουμανία]] και την [[Ιταλία]], τις οποίες τοποθέτησαν στα παθητικά σημεία του μετώπου - οι γερμανικές δυνάμεις κινούνταν κυρίως στο Στάλινγκραντ<ref name=Samsonov41/>. Απέναντι στους Σοβιετικούς, λίγο πριν την πολιορκία της πόλης, βρέθηκαν η 8η Ιταλική Στρατιά, η 4η Γερμανική Στρατιά Τεθωρακισμένων και η 6η Γερμανική Στρατιά - αυτές οι στρατιές είχαν στη διάθεση τους 47 μεραρχίες και τρεις ταξιαρχίες<ref name=Samsonov41/>. Στις 13 Σεπτεμβρίου, οι Σοβιετικοί διέθεταν 590.000 στρατιώτες, 7.000 πυροβόλα, 600 άρματα μάχης και 389 αεροσκάφη, ενώ οι Γερμανοί διέθεταν 590.000 στρατιώτες, 10.000 πυροβόλα, 1000 άρματα μάχης και 1000 αεροσκάφη<ref>Великая победа на Волге. С. 166.</ref>.
Την ίδια μέρα, το πολιορκητικό σώμα του [[Γιάκοβ Πάβλοφ]] κατέλαβε ένα σπίτι στην οδό της 9ης Ιανουαρίου, το οποίο έγινε ένας από τους μεγαλύτερους θρύλους της μάχης<ref>[http://www.xn--80aaifrrpzdk.net/timeline.php Chronological Timeline], см. 28 сентября 1942</ref>. Το βράδυ της 28ης Σεπτεμβρίου ξεκίνησε μια από τις μεγαλύτερες [σε διάρκεια] αεροπορικές επιθέσεις στην ιστορία της μάχης - η επίθεση ξεκίνησε στις 20:00 της 28ης Σεπτεμβρίου και έληξε στις 06:00 της επόμενης μέρας<ref name=Isaev223>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава пятая. Второй штурм города. 27 сентября-7 октября. c. 223</ref>. Σύμφωνα με τους αμυνόμενους Σοβιετικούς, οι Γερμανοί πέταξαν περίπου 1700 βόμβες<ref name=Isaev223/>. Δύο ώρες μετά τη λήξη της επίθεσης, το 51ο Σώμα επιτέθηκε στην περιοχή Ορλόφκα από τα νοτιοδυτικά και το 14ο Σώμα Τεθωρακισμένων επιτέθηκε στην περιοχή από τα βορειοανατολικά - στην επίθεση συμμετείχαν και δυνάμεις της 16ης μεραρχίας τεθωρακισμένων των Γερμανών<ref name=Isaev223/>. Οι αναφορές της 16ης μεραρχίας τεθωρακισμένων δηλώνουν ότι «οι Σοβιετικοί κατάφεραν να κρατηθούν στις θέσεις τους, παρά την επίθεση της αεροπορίας και του πυροβολικού. Το μεσημέρι, η επίθεση μας είχε απωθηθεί»<ref name=Werthen113>Werthen W. Geschichte der 16.Panzer-Division 1939-1945, Verlag Hans-Henning Podzun. Bad Nauheim. 1958, S. 113.</ref>. Παρ' ολ' αυτά, η επίθεση του 51ου Σώματος έληξε με επιτυχία - το 1ο Τάγμα της 115ης ταξιαρχίας πεζικού του Αντριουσένκο και η 2η ταξιαρχία πεζικού υπέστησαν μεγάλες απώλειες<ref name=Isaev224>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава пятая. Второй штурм города. 27 сентября-7 октября. c. 224</ref>.
 
Στις 30 Σεπτεμβρίου, το 3ο Τάγμα της 115ης ταξιαρχίας και μερικές δυνάμεις της 2ης ταξιαρχίας περικυκλώθηκαν<ref name=Isaev224/>. Επίσης, έληξε η συμμετοχή της 27ης, της 137ης και της 189ης ταξιαρχίας τεθωρακισμένων, καθώς και της 9ης και της 38ης ταξιαρχίας πεζικού - τις θέσεις των δυνάμεων αυτών έλαβε η 42η και η 92η ταξιαρχία πεζικού<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава пятая. Второй штурм города. 27 сентября-7 октября. c. 224<name="Isaev224"/ref>. Η αρχή μιας νέας πολιορκίας ανάγκασε τους Σοβιετικούς να επιχειρήσουν αντεπίθεση στα βόρεια της πόλης, η οποία όμως έληξε με αποτυχία<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава пятая. Второй штурм города. 27 сентября-7 октября. c. 226</ref>. Παράλληλα, οι Σοβιετικοί επιτέθηκαν στις θέσεις των Ρουμάνων στα νότια της πόλης. Στις 29 Σεπτεμβρίου, δυνάμεις της 51ης Στρατιάς του υποστράτηγου Τ. Κολομίιτς διέλυσαν μερικά ρουμανικά συντάγματα και κατέλαβαν την περιοχή Σάντοβογιε (20-25 χιλιόμετρα από το μέτωπο)<ref name=BNSOS2>[http://battle.volgadmin.ru/Battle/09-02.aspx БОИ НА СЕВЕРНЫХ ОКРАИНАХ СТАЛИНГРАДА (27.09-08.10.1942)], часть 2</ref>. Παράλληλα, η 57η Στρατιά του υποστράτηγου Τολμπούχιν επιτέθηκε στην περιοχή μεταξύ των ποταμών Σάρπα-Τσάτσα-Μπαρμάντσακ και μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου κατάφερε να απωθήσει γερμανικές αντεπιθέσεις και να καταλάβει τις κατοικημένες περιοχές Τσάτσα, Σέμκιν και Ντούμποβι Οβράγκ<ref name=BNSOS2/>. Αυτές οι επιθέσεις ανάγκασαν τους Γερμανούς να μεταφέρουν νέες δυνάμεις στο νότιο τομέα του μετώπου<ref name=BNSOS2/>. Σύμφωνα με τον Ισάεφ, την περίοδο 26-30 Σεπτεμβρίου, οι Σοβιετικοί υπέστησαν αρκετά μεγάλες απώλειες: 3767 νεκροί, 10.217 τραυματίες και 2189 αγνοούμενους (συνολικά 16.174 στρατιώτες)<ref>ЦАМО РФ, ф. 220, оп. 220, д. 72, л. 85.</ref>. Η 62η Στρατιά, στις 1 Οκτωβρίου, είχε στη διάθεση της 7 μεραρχίες πεζικού, 6 ταξιαρχίες πεζικού, 1 ταξιαρχία τεθωρακισμένων και ένα σύνταγμα της NKVD - συνολικά, 40.598 στρατιώτες<ref>ЦАМО РФ, ф. 48, оп. 451, д. 41, л. 104.</ref>.
 
Στις 2 Οκτωβρίου, ο Τσουϊκόφ επιχείρησε αντεπίθεση στους εργατικούς οικισμούς και δυσκόλεψε την επέκταση των Γερμανών<ref>[http://www.xn--80aaifrrpzdk.net/timeline.php Chronological Timeline], см. 2 октября 1942</ref>. Παράλληλα, το επιτελείο του Τσουϊκόφ βρισκόνταν κοντά στις δεξαμενές πετρελαίου. Η γερμανική αεροπορία βομβάρδισε την περιοχή και το πετρέλαιο έφθασε κοντά στο επιτελείο του Τσουϊκόφ - όταν το Επιτελείο του Μετώπου του Στάλινγκραντ έστειλε γράμμα για να μάθει που βρίσκεται ο Τσουϊκόφ, ο τελευταίος απάντησε: «Είμαστε εκεί όπου υπάρχει περισσότερος καπνός και φωτιά»<ref name=Beevor178>Antony Beevor, Stalingrad, pg. 178</ref>. Σύμφωνα με τον Μπίβορ, ο Τσουϊκόφ δεν ήταν σίγουρος αν οι Ρώσοι στρατιώτες μπορούσαν να κρατήσουν υπό την κατοχή τους το κομμάτι γης στη δυτική ακτή του Βόλγα - εκείνες τις μέρες, από στόμα σε στόμα διαδόθηκε η φράση «Δεν υπάρχει γη για μας πέρα από τον Βόλγα» (ρωσ. За Волгой для нас земли нет)<ref name=Beevor178/>. Εκείνες τις μέρες, οι Γερμανοί είχαν καταλάβει το Μαμάεφ-Κουργκάν, απ' όπου παρακολουθούσαν τις μεταφορές νέων σοβιετικών δυνάμεων στον Βόλγα - η μεταφορά νέων δυνάμεων διεξάγονταν πλέον τη νύχτα υπό τα πυρά του γερμανικού πυροβολικού<ref name=BNSOS2/>.
 
Παράλληλα, ο Πάουλους συγκέντρωσε τις δυνάμεις του και επιχείρησε επίθεση στην περιοχή του εργοστάσιου γεωργικών ελκυστήρων - ο Σαμσόνοφ αναφέρει ότι στις 29 Σεπτεμβρίου, οι Γερμανοί μετέφεραν στην περιοχή 100 αεροσκάφη<ref name=Samsonov42>Самсонов А.М. Сталинградская битва, 4-е изд., испр. и доп. М.: Наука, 1989. Глава четвертая. Борьба в Сталинграде. Сражение продолжается (27 сентября-18 ноября)</ref>. Στις 3 Οκτωβρίου, οι Γερμανοί συνέχισαν την επίθεση, ωστόσο, οι Σοβιετικοί κατάφεραν να τις απωθήσουν - στα βόρεια και στα βορειοδυτικά του εργαστηρίου αμύνονταν η 124η και η 149η ταξιαρχία πεζικού και το 282ο σύνταγμα πεζικού της 10ης μεραρχίας, υπό τη διοίκηση του Σ. Γκόροχοφ, ενώ στα δυτικά αμύνονταν η 112η μεραρχία πεζικού<ref name=Samsonov42/>. Η 308η μεραρχία του Γκούρτιεφ αμύνονταν στην περιοχή του οικισμού «Οδοφράγματα» και στο εργοστάσιο «Σιλικάτ», ωστόσο, το απόγευμα, αναγκάστηκε να υποχωρήσει στον σιδηρόδρο νοτίως της πλατείας Νιζνεουντίσκαγια, ενώ η αριστερή πτέρυγα της μεραρχίας παρατάχθηκε στην πλατεία Βιννίτσκαγια<ref name=Samsonov42/>. Στον οικισμό «Κόκκινος Οκτώβρης» αμύνονταν η 193η μεραρχία - ο Σαμσόνοφ αναφέρει ότι οι μάχες ήταν τόσο σκληρές, με αποτέλεσμα τα συντάγματα της μεραρχίας να έχουν στη διάθεση τους 100-150 τουφέκια<ref name=Samsonov42/>. Μαζί με την 193η μεραρχία, στον οικισμό «Κόκκινος Οκτώβρης» πολεμούσε και η 39η φρουραρχική μεραρχία<ref name=Samsonov42/>. Η διοίκηση της 6ης Στρατιάς του Πάουλους μετέφερε στην περιοχή περισσότερες δυνάμεις - ο Τσουϊκόφ αναφέρει στα απομνημονεύματα του: «είναι ξεκάθαρο ότι ο αντίπαλος σκόπευε πάσει θυσία να κατακτήσει την περιοχή του εργοστασίου γεωργικών ελκυστήρων (Τράκτορνι Ζαβόντ)..στις 4 Οκτωβρίου μάθαμε ότι ο αντίπαλος συγκέντρωσε στην περιοχή 5 μεραρχίες - 3 μεραρχίες πεζικού και 2 μεραρχίες τεθωρακισμένων..η επίθεση του αντίπαλου στην Ορλόφκα είχε σκοπό να μην προσέξουμε την προετοιμασία και την επίθεση στην περιοχή των εργοστασίων»<ref>Чуйков В, Я. Начало пути. С. 183</ref>.
Παράλληλα, η 64η Στρατιά παρέδωσε την 138η μεραρχία του συνταγματάρχη Ι. Λιούντνικοφ στην 62η Στρατιά<ref name=Samsonov42/>. Το 51ο Σώμα των Γερμανών, σε συνεργασία με την 305η μεραρχία πεζικού, επιτέθηκαν, ωστόσο, εξαιτίας της έλλειψης συνεργασίας πεζικού και αρμάτων μάχης, καθώς και λόγω της σθεναρής άμυνας των Σοβιετικών, η επίθεση έληξε με αποτυχία - στις αναφορές του, το 51ο Σώμα δηλώνει ότι στις 16 Οκτωβρίου, η επίθεση σταμάτησε, καθώς οι στρατιώτες δεν είχαν αρκετά πολεμοφόδια<ref name=Isaev239>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава пятая. Второй штурм города. 27 сентября-7 октября. c. 239</ref>. Η κατάσταση αυτή επέτρεψε στην 138η μεραρχία να φθάσει στην πόλη. Μετά, ο Λιούντνικοφ έλαβε διαταγή από το επιτελείο της 62ης Στρατιάς να μην επιτρέψει στους Γερμανούς να καταλάβουν τη λεωφόρο του [[Λένιν]] και το εργοστάσιο «Οδοφράγματα»<ref name=Isaev239/>. Ωστόσο, η 138η μεραρχία δεν κατάφερε να καταλάβει τον σιδηροδρομικό σταθμό και το χωριό Σκουλπτούρνι, με αποτέλεσμα [όπως αναφέρεται σε διαταγή του Τσουϊκόφ] να εμφανιστεί ένα κενό μεταξύ της μεραρχίας του Λιούντνικοφ και της δεξιάς πτέρυγας της 308ης μεραρχίας<ref>ЦАМО РФ, ф. 345, оп. 5487, д. 48-49, л. 206.</ref>.
 
Αργότερα [στις 16 Οκτωβρίου], ο Τσουϊκόφ, εξαιτίας της προώθησης των Γερμανών στην περιοχή του εργοστασίου γεωργικών ελκυστήρων και στον Βόλγα, μετέφερε μερικές δυνάμεις της 300ης μεραρχίας (10.000 στρατιώτες) στα νησιά Ζαϊτσέφσκι και Σπόρνι<ref name="ReferenceA">Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава пятая. Второй штурм города. 27 сентября-7 октября. c. 241</ref>. Στις 17 Οκτωβρίου, δύο συντάγματα της 138ης μεραρχίας του Λιούντνικοφ πέρασαν τον Βόλγα και συγκρούστηκαν με τους Γερμανούς στην περιοχή του εργοστάσιου «Οδοφράγματα»<ref name=VV17>[http://www.volgveteran.ru/st_7.php Сталинградский котёл - ХРОНИКА ОГНЕННЫХ ДНЕЙ (17 июля 1942 – 2 февраля 1943 г.г.). К 65-ю Великой Победы], 1942 (12-13 сентября – 18 ноября), см. 17 октября</ref>. Παράλληλα, η «ομάδα Γκόροχοφ» πέρασε σε μια κυκλική άμυνα στην περιοχή Σπαρτάνοφκα-Ρίνοκ<ref name=VV17/>. Αρχικά, το γερμανικό πεζικό κατάφερε να καταλάβει ένα μέρος του χωριού Ρίνοκ, ωστόσο, στο τέλος της ημέρας, οι Σοβιετικοί ανέκτησαν το χωριό - σύμφωνα με τον Σαμσόνοφ, η «ομάδα Γκόροχοφ» [μέσα σε 2 μέρες] κατέστρεψε 58 γερμανικά μάχης και σκότωσε 2.000 Γερμανούς στρατιώτες και αξιωματικούς<ref>ЦАМО СССР. Ф. 345. Оп. 27689. Д. 1. Л. 382.</ref>. Ο Σαμσόνοφ αναφέρει ότι οι Σοβιετικοί υπέστησαν σοβαρές απώλειες, οι οποίες ανάγκασαν τη σοβιετική διοίκηση να ρίχνει στη μάχη τους εργάτες και όλους τους ανθρώπους που μπορούσαν να πολεμήσουν<ref name=Samsonov42/>. Στις 18 Οκτωβρίου, οι Γερμανοί συνέχισαν την επίθεση στο εργοστάσιο «Οδοφράγματα», με αποτέλεσμα να βρεθούν στον δυτικό τομέα του εργοστασίου<ref name=VV18>[http://www.volgveteran.ru/st_7.php Сталинградский котёл - ХРОНИКА ОГНЕННЫХ ДНЕЙ (17 июля 1942 – 2 февраля 1943 г.г.). К 65-ю Великой Победы], 1942 (12-13 сентября – 18 ноября), см. 18 октября</ref>. Οι Γερμανοί προσπαθούσαν να καταλάβουν εντελώς το εργοστάσιο και να βγούν στον Βόλγα, ωστόσο, οι σοβιετικές μεραρχίες (37η φρουραρχική, 138η, 193η και 308η μεραρχία πεζικού) απώθησαν τις επιθέσεις αυτές<ref name=VV18/>.
 
Στις 19 Οκτωβρίου, οι Γερμανοί είχαν στην κατοχή τους το Μαμάεφ Κουργκάν, τους δρόμους του εργοστασίου γεωργικών ελκυστήρων που οδηγούσαν στον Βόλγα και το στόμιο του ποταμού Τσαρίτσα<ref>[http://www.volgveteran.ru/st_7.php Сталинградский котёл - ХРОНИКА ОГНЕННЫХ ДНЕЙ (17 июля 1942 – 2 февраля 1943 г.г.). К 65-ю Великой Победы], 1942 (12-13 сентября – 18 ноября), см. 19 октября</ref>. Παρά τις επιτυχίες αυτές, οι Γερμανοί στρατιώτες είχαν κουραστεί και το ηθικό τους είχε πέσει - αυτό φαίνεται από τα γράμματα των Γερμανών στρατιωτών, τα οποία παρατίθονται στο βιβλίο «Στάλινγκραντ» του Έντονι Μπίβορ{{#tag:ref|Σε ένα απ' αυτά τα γράμματα αναφέρονται τα εξής: «Μην ανησυχείτε, σύντομα θα πέσω στη γη και τα βάσανα μου θα τελειώσουν. Λέμε συνέχεια στον εαυτό μας ότι οι Ρώσοι θα παραδωθούν, αλλά αυτά τα αγενή πλάσματα δεν θέλουν να καταλάβουν ότι η κατάσταση τους είναι απελπιστική».<ref>Antony Beevor, Stalingrad, pg. 221</ref>||group="Σημ."}}. Ο Ισάεφ κάνει αναφορά στην κατάσταση της «ομάδας Γκόροχοφ», λέγοντας πως [στις 19 Οκτωβρίου] ο Γκόροχοφ είχε στη διάθεση του 3953 στρατιώτες (2640 απ' αυτούς άνηκαν στην 124η ταξιαρχία πεζικού) και λίγα κανόνια - ο εφοδιασμός της «ομάδας Γκόροχοφ» ανατέθηκε στον στολίσκο του Βόλγα<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава пятая. Второй штурм города. 27 сентября-7 октября. c. 241<name="ReferenceA"/ref>. Όσον αφορά γενικά την 62η Στρατιά, ο Ισάεφ αναφέρει ότι, μετά την τρίτη πολιορκία της πόλης από τους Γερμανούς, ο Τσουϊκόφ είχε στη διάθεση του 35.376 στρατιώτες<ref>Исаев А. В. Сталинград. За Волгой для нас земли нет. Часть вторая. Степной Верден. Глава пятая. Второй штурм города. 27 сентября-7 октября. c. 248-249</ref>.
 
===== Στο μεσοδιάστημα της τρίτης και της τέταρτης πολιορκίας (20 Οκτωβρίου-11 Νοεμβρίου) =====
==== Οι προετοιμασίες ====
 
Η ηγεσία του Κόκκινου Στρατού άρχισε να σχεδιάζει την αντεπίθεση τον Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με τον Γκεόργκι Ζούκοφ, ο ίδιος και ο Βασιλέφσκι έλαβαν διαταγή από τον Στάλιν (στις 12 Σεπτεμβρίου) να ετοιμάσουν το σχέδιο της μελλοντικής αντεπίθεσης<ref name=Z79>Жуков Г К. Воспоминания и размышления, Том II, Глава пятнадцатая. Суровые испытания продолжаются (1942 год), С. 79</ref>. Την επόμενη μέρα, ο Ζούκοφ και ο Βασιλέφσκι πρότειναν να κρατήσουν άμυνα στο Στάλινγκραντ μέχρι να κουραστούν οι Γερμανοί και μετά να περάσουν σε αντεπίθεση, η οποία θα άλλαζε τα δεδομένα στον νότιο τομέα του γερμανοσοβιετικού μετώπου υπέρ των Σοβιετικών<ref name=Z79/>. Στην αυτοβιογραφία του, «Αναμνήσεις και σκέψεις», ο Ζούκοφ γράφει πως οι Σοβιετικοί θα επιχειρούσαν το κύριο χτύπημα στα άκρα της εχθρικής παράταξης, όπου αμύνονταν οι Ρουμάνοι<ref>Жуков Г К. Воспоминания и размышления, Том II, Глава пятнадцатая. Суровые испытания продолжаются (1942 год), С. 80</ref>. Στο ίδιο βιβλίο, ο Ζούκοφ αναφέρει πως οι Σοβιετικοί αποφάσισαν να αποπροσανατολίσουν τους Γερμανούς, έτσι ώστε οι τελευταίοι να θεωρήσουν πως η σοβιετική αντεπίθεση θα διεξαχθεί στο μέτωπο της Ομάδας Στρατιών «Κέντρο». Οι Γερμανοί πείστηκαν και έστειλαν στις περιοχές Σμολένσκ και Βίτεμπσκ φρέσκες μεραρχίες από τη Γαλλία και τη Γερμανία - συνολικά, η Βέρμαχτ έστειλε 12 μεραρχίες στο μέτωπο της Ομάδας Στρατιών «Κέντρο», χωρίς να έχει ιδέα για τη συγκέντρωση 10 στρατιών πεζικού, μιας στρατιάς τεθωρακισμένων και τεσσάρων αεροπορικών στόλων στην περιοχή του Στάλινγκραντ<ref>Жуков Г К. Воспоминания и размышления, Том II, Глава шестнадцатая. Стратегическое поражение противника в районе Сталинграда, С. 96</ref>.
 
==== Δυνάμεις ====
* Σταυρόπουλος Δημήτριος Β. (2003) "Η Μάχη του Στάλινγκραντ" στο ''Στάλινγκραντ Η αρχή του τέλους για το Γ΄ Ράιχ'', Περισκόπιο ISBN 960-8345-02-2
 
[[κατηγορίαΚατηγορία:Μάχες|Σταλινγκραντ]]
[[κατηγορίαΚατηγορία:Περιφέρεια Βολγκογκράντ]]
[[κατηγορίαΚατηγορία:Στρατιωτικές Επιχειρήσεις του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στην Σοβιετική Ένωση]]
 
{{Link FA|bg}}
16.024

επεξεργασίες