Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

μ
επιμέλεια
{{απόσπασμα|
"Γενιές θνητών, η ζωή σαν είναι ίσες με το μηδέν,<br>
γιατί ποιόςποιος από εσάς ευδαιμονεί; <br>
ποιος χαίρεται παραπάνω από τόσο δα, <br>
ίσα για να νομίζει ότι χαίρεται και ύστερα να το χάσει<ref>και στην Αντιγόνη: "Πάντα η τύχη μας ορθώνει και τύχη μας γκρεμίζει</ref>; }}
Η ελευθερία της βούλησης είναι στο επίκεντρο του έργου και υπάρχουν δύο αναγνώσεις: ότι ο άνθρωπος είναι δούλος της μοίρας του, αλλά και η αντίθετη, ότι είναι στο χέρι του να την αποφύγει.
 
Με την πρώτη συνηγορεί όλο το έργο από την αρχή έως το τέλος, αφού ο Οιδίποδας δεν μπορεί παραπαρά να κάνει τις επιλογές που έκανε, σαν να ήταν όλες μονόδρομος. Δεν μπορεί να μην αναζητήσει τις ρίζες του, δηλαδή τους βιολογικούς του γονείς, δεν μπορεί να μη φύγει μακριά από τον πατέρα που αγαπά αφού του λένε οι ιερείς ότι μπορεί να τον σκοτώσει, δεν μπορεί να αποφύγει τη συνάντηση με τον Λάιο αφού το φέρνει η τύχη να διασταυρωθούν οι άμαξές τους, δεν μπορεί να μην αμυνθεί αφού του επιτίθενται οι συνοδοί του Θηβαίου βασιλιά, δεν μπορεί να τους αφήσει ζωντανούς ίσως γιατί θα τον κατατρέξουν, δεν μπορεί να σωπάσει και να αυτοκτονήσει στη [[Σφίγγα]] αλλά ούτε και σαν φυσιολογικός άνθρωπος να αρνηθεί μετά την τιμή να γίνει βασιλιάς σε μια χώρα.
 
ΒαθυτεραΒαθύτερα όμως το ίδιο έργο δείχνει και προς την αντίθετη κατευθυνσηκατεύθυνση, αφού τίποτα δεν θα είχε συμβεί αν α) ο Οιδίποδας δεν πήγαινε στους Δελφούς να μάθει ποιοίποιοι είναι οι πραγματικοί γονείς του, αφού ήταν κουβεντακουβέντα μέθυσου και οι γονείς του, το απέκλεισαν ή άναν β)έστω και τότε, παίρνοντας το χρησμό δεν εφησύχαζε (γιατί ο χρησμός του είπε ότι θα σκοτώσει τον πατέρα του, εκείνος όμως δεν είχε ρωτήσει αυτό -είχε ρωτήσει ποιόςποιος ήταν ο πατέρας του). Μόλις όμως παίρνει το χρησμό αποφασίζει να ξεχάσει την βαθιά, αρχική απορία του για τους αληθινούς γονείς του και εστιάζεται στο πώς δεν θα σκοτώσει τον πατέρα του, οπότε φεύγει από τον Κόρινθο. Αν γ) δεν αποφάσιζε να λογομαχήσει για θέμα προτεραιότητας στη διασταύρωση της Δαυλείας οδού και υποχωρούσε, αν δ) έστω δεν επιτίθετο φονικά στους 4 άνδρες, αλλά τους τραυμάτιζε και έφευγε, γιατί ένας άντρας δεν σκοτώνει τέσερεις χωρίς να μαίνεται, αν τέλος ε) ο Οιδίποδας δεν είχε τη φιλοδοξία να γίνει βασιλιάς, αφού και στην Κόρινθο βασιλόπουλο ήταν κι έφυγε και θα μπορούσε θεωρητικά να αρκεστεί σε μια σεμνή μοίρα.
 
Η μοίρα επίσης έχει διπλή ανάγνωση: α) ο θεατής και ο [[Σοφοκλής]] βέβαια, γνωρίζει ότι ο Οιδίπους θα πέθαινε μωρό στον Κιθαιρώνα αφού τον πέταξε εκεί δεμένο η ίδια η μάνα και ο πατέρας του. Το γεγονός ότι έζησε ήταν ήδη ένα θαύμα, όπως διπλό θαύμα ήταν πως η μοίρα τον έστειλε να γίνει βασιλόπουλο στην Κόρινθο επειδή ήταν άτεκνοι οι βασιλιάδες κι έψαχναν μυστικά για διάδοχο από άλλη μάνα. β) Από την άλλη βέβαια, η μοιρολατρική άποψη (που ειναιείναι και η επικρατέστερη) τεκμηριώνεται με πολύ απλό τρόπο: έπρεπε να βγει αληθινός ο χρησμοςχρησμός και να ακολουθήσει ο Οιδίποδας το γραμμένο ή το πεπρωμένο του, γι' αυτό και κρατήθηκε ζωντανός, κι έγινε βασιλόπουλο, και τα έβγαλε πέρα με τη Σφίγγα, ώστε τελικά να σκοτώσει τον πατέρα του και να παντρευτεί τη μητέρα του.
 
==Παραστάσεις==
Στο εξωτερικό……….
==Ταινίες==
Μια ταινία του 1957 παίχτηκε στο Καναδέζικο Φεστιβάλ Κινηματογράφου και οι ηθοποιοί φορούσαν μάσκες κατά τα πρότυπα της αρχαίας τραγωδίας, με το κείμενο να είναι μεταφρασμένο ή σε απόδοση του [[Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς|Ουίλιαμ Γέιτς]] <ref> http://www.imdb.com/title/tt0050792/ </ref> Επίσης σημαντικές κινηματογραφικές παραγωγές του έργου ήταν του 1968 στις ΗΠΑ και του 1967 από τον [[Πιέρ Πάολο Παζολίνι|Παζολίνι]]. Στο πρώτο<ref>http://www.imdb.com/title/tt0063376/ </ref>Οιδίποδας ήταν ο [[Κρίστοφερ Πλάμερ]], Ιοκάστη η [[Λίλι Πάλμερ]], Τειρεσίας ο [[Όρσον Γουέλς]] και επικεφαλής του χορού ο [[Ντόναλντ Σάδερλαντ]]. Η ταινία είχε τολμήσει τότε να δείξει τον Οιδίποδα και την Ιοκάστη να ερωτοτροπούν στο κρεβάτι τους . ΕπαιζανΈπαιζαν επίσης μετέχοντας στο [[Χορός|Χορό]] οι [[Δήμος Σταρένιος]], ο [[Μίνως Αργυράκης]], ο [[Μανώλης Δεστούνης]], ο [[Γιώργος Διαλεγμένος]]. Τη μουσική είχε γράψει ο [[Γιάννης Χρήστου]].
Το έργο του Παζολίνι, με τίτλο «Edipo re»<ref>http://www.imdb.com/title/tt0061613/ </ref> ήταν κάπως παραλλαγμένο στις αρχικές σκηνές. Ένα νεαρό ζευγάρι αποκτά γιο στην προπολεμική [[Ιταλία]] , αλλά ο άντρας από ζήλεια παίρνει το αγοράκι και το εγκαταλείπει στο δάσος, οπότε αλλάζει το σκηνικό και ο χρόνος και ο Παζολίνι μας μεταφέρει στην ελληνική αρχαιότητα. Το βρέφος υιοθετείται από τον Πόλυβο και τη Μερόπη ([[Αλίντα Βάλι]]). Η ιστορία ακολουθεί πιστά το Σοφοκλή και ο Οιδίποδας παντρεύεται την [[Ιοκάστη]] ([[Σιλβάνα Μαγκάνο]]).
Ακόμα μεγαλύτερη προσαρμογή είχε η ιστορία στην [[Κολομβία]], όμως από τα χέρια και το μυαλό του [[Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες|Γκαρσία Μάρκες]] , για την ταινία του Χόρχε Τριάνα το 1996, με τίτλο «Edipo Alcalde» <ref> http://www.imdb.com/title/tt0116170/?ref_=ttpl_pl_tt </ref> (Οιδίπους Κυβερνήτης ή δήμαρχος). Εκεί ο Οιδίποδας όπως τον έπλασε ο Μάρκες και δυο βοηθοί του, είναι ένας νεαρός ειρηνιστής που εκλέγεται δήμαρχος σε μια σπαρασσομενησπαρασσόμενη περιοχή και προσπαθεί να συμβιβάσει αντάρτες και στρατό. Σε ανταλλαγή πυρών σκοτώνει κάποιους δίχως να ξέρει ποιους και φεύγει για να γλιτώσει τη ζωή του. Μαθαίνει μετά κάποια στιγμή ότι σκοτώθηκε ο Λάιος, ένα σημαντικό στέλεχος των ανταρτών, αλλά δεν συνδέει τα γεγονότα με το δικό του περιστατικό και το ξεχνάει. Γνωρίζεται τότε με την αρκετά μεγαλύτερή του Ιοκάστη, μια γυναίκα που ζει αρκετά μόνη, και που πριν από 30 χρόνια είχε συνευρεθεί με το Λάιο και είχε γεννήσει έναν γιο.
 
 
==Το [[Οιδιπόδειο σύμπλεγμα]]==
[[Αρχείο:AmaliaFreud.jpg|thumb|upright|Ο 17χρονος [[Σίγκμουντ Φρόιντ]] με τη δική του μητέρα το 1873]]
Την εποχή που η αρχαία ελληνική τραγωδία ήταν στις δόξες της και έκανε διεθνή σταδιοδρομία, ο [[Αυστρία|Αυστριακός]] ψυχίατρος [[Σίγκμουντ Φρόιντ]] παρακολούθησε την [τραγωδία]] του [[Σοφοκλής|Σοφοκλή]] και εμπνεύσθηκε όχι μόνο την ονομασία αλλααλλά και την ουσία της θεωρίας του για το ομώνυμο σύμπλεγμα. Θεώρησε ότι το σύμπλεγμα αυτό ήταν παγκόσμιο φαινόμενο από καταβολής κόσμου και ευθυνόταν για μεγάλο μέρος του αισθήματος ενοχής που διακατέχει τον άνθρωπο. Στήριξε την θεωρία του στις δικές του παρατηρήσεις κατά την παρακολούθηση του δράματος, στις παρτηρήσειςπαρατηρήσεις του επάνω σε άλλους θεατές, στις έρευνές του σε νευρωτικά αλλααλλά και φυσιολογικά παιδιά αλλά κυρίως στο γεγονός ότι ο "Οιδίπους Τύραννος" ήταν εξαιρετικά δημοφιλής τραγωδία τόσο στον αρχαίο όσο και στον σύγχρονο κόσμο -το ίδιο θεωρούσε και για τον [[Άμλετ]], ως κλασικό, διαχρονικό θέμα.<ref>[http://http://www.psyartjournal.com/article/show/armstrong-oedipus_as_evidence_the_theatrical_backg του Richard Armstrong, 1999</ref> ΕγραφεΈγραφε σχετικά στην "Ανάλυση των ονείρων":
{{απόσπασμα|
"ίσως είναι μοίρα όλων μας να κατευθύνουμε την πρώτη ερωτική μας επιθυμία στη μητέρα<br>
και το πρώτο μίσος ή την πρώτη δολοφονική μας επιθυμία εναντίον του πατέρα.<br>
Τα όνειρά μας, μας πείθουν ότι έτσι έχουν τα πράγματα<ref>"Η Ανάλυση των Ονείρων", κεφάλαιο 5, Το Υλικό και η Πηγή των Ονείρων</ref>}}
ΑρχισεΆρχισε να χρησιμοποιεί τον όρο κάποια στιγμή από το 1897, μεταμετά το θάνατο του πατέρα του και αφού είδε την τραγωδία στο θέατρο, μέχρι το 1909. Τότε πρότεινε την λίμπιντο του Οιδίποδα προς τη μητέρα ως "πυρηνικό σύμπλεγμα" όλων των νευρώσεων. Μέχρι το 1918 φαίνεται να επεξεργάζεται το θέμα της [[αιμομιξία]]ς και το 1919 ολοκληρώνει τη θεωρία του
 
== Παραπομπές ==
80.935

επεξεργασίες