Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

καμία σύνοψη επεξεργασίας
Πολλοί κριτικοί, συμπεριλαμβανομένου και του [[Αριστοτέλης|Αριστοτέλη]], θεωρούν τον ''Οιδίποδα Τύραννο'' ως την κορυφαία τραγωδία που έχει γραφτεί ποτέ. Βασίζεται στο Θηβαϊκό δραματικό κύκλο ή κύκλο των Λαβδακιδών. Κεντρική ιδέα είναι η θέση πως ο άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να ξεφύγει από το πεπρωμένο του.
[[Αρχείο:Sophocles pushkin.jpg|thumb|right|Ο [[Σοφοκλής]] στο μουσείο Πούσκιν της [[Μόσχα]]ς]]
Ο Λάιος, βασιλιάς της [[Αρχαία Θήβα|Θήβας]], είχε πάρει χρησμό πως το παιδί που θα γεννούσε με την [[Ιοκάστη]] θα σκότωνε τον πατέρα του και θα παντρευόταν τη μητέρα του. Έτσι, όταν ο γιος τους γεννήθηκε, τρύπησαν τα πόδια του και τον άφησαν έκθετο στον [[Κιθαιρώνας|Κιθαιρώνα]]. Κάποιος βοσκός βρήκε το βρέφος, το έσωσε και το έδωσε σε άλλο βοσκό, που το παρέδωσε στον αφέντη του, τον βασιλιά της Κορίνθου. Αυτός το μεγάλωσε σαν παιδί του. Όταν ο Οιδίπους μεγάλωσε, αμφιβάλλοντας για την καταγωγή του, πήγε στο μαντείο των Δελφών, όπου πληροφορήθηκε πως υπήρχε χρησμός σύμφωνα με τον οποίο έμελλε να σκοτώσει τον πατέρα του και να παντρευτεί τη μητέρα του. Θέλοντας να αποφύγει την πραγματοποίηση του φοβερού αυτού χρησμού, δεν επέστρεψε στην Κόρινθο και σ' εκείνους που θεωρούσε γονείς του. Στον δρόμο του όμως συνάντησε και αμυνόμενος σκότωσε τον Λάιο, αγνοώντας πως είναι πατέρας του. Όταν έφτασε στη Θήβα, έλυσε το [[αίνιγμα της Σφίγγας]] και κέρδισε τη βασιλεία της πόλης, παίρνοντας την Ιοκάστη γυναίκα του και αποκτώντας μαζί της τέσσερα παιδιά. Τη Θήβα έπληξε όμως φοβερός λοιμός, υπεύθυνος για τον οποίο είναι ο δολοφόνος του Λαίου. Ο Οιδίπους αναλαμβάνει να τον βρει και να σώσει την πόλη. Στην πορεία αναζήτησης του δολοφόνου, ο ήρωας ανακαλύπτει ποιος είναι πραγματικά ο ίδιος. Όχι μόνο είναι ο φονιάς του προηγούμενου βασιλιά της Θήβας, αλλά και δολοφόνος του πατέρα του και σύζυγος της μητέρας του. Ύστερα από την αποκάλυψη της τραγικής αλήθειας, η Ιοκάστη απαγχονίζεται και ο Οιδίπους αυτοτυφλώνεται, εκλιπαρώντας για εξορία και ανησυχώντας για την τύχη των παιδιών του.
 
==Πρόλογος ==
([[Χρησμός]] για τη σωτηρία)
Ακούγονται θρήνοι από την πόλη. Iκέτες από τη [[Θήβα]] έρχονται και ακουμπούν στο βωμό των ανακτόρων ικετηρίουςικετήριους κλάδους. Ο Οιδίποδας εμφανίζεται και απευθύνεται στους πολίτες: "γιατί γέμισε η πόλη θυμιατήρια<ref>οταν μια πόλη μαστιζόταν από θεομηνία, γινόταν πάνδημη ικεσία, προσεύχονταν όλοι μαζί </ref> και μοιρολόγια;" τους ρωτά. "Βγήκα να ακούσω από το στόμα σας κι όχι από αγγελιοφόρουςαγγελιαφόρους, πείτε μου, πείτε στον ένδοξο, όπως όλοι με λένε Οιδίποδα, τι θέλετε". Η τραγωδία ξεκινά με την ειρωνεία ο Οιδίποδας να εμφανίζεται καμαρώνοντας δικαιολογημένα για τη δόξα του, που την τονώνουν στη συνέχεια και οι ιερείς που παίρνουν το λόγο για να εξηγήσουν την αιτία του ερχομού τους:
[[File:IngresOdipusAndSphinx.jpg|right|thumb|240px|Ο Οιδίπους βρίσκει τη λέξη '''άνθρωπος''' στο αίνιγμα της [[Σφίγγα]]ς, έργο του [[Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ|Ενγκρ]] 1805]]
{{απόσπασμα|
αν δεν έχει μέσα άνδρες<ref>δηλαδή η μόνη δύναμη της πόλης, κατά γη η οχυρωμένη ακρόπολη και κατά θάλασσα, ο στόλος</ref>".}}
 
Ο Οιδίποδας τους λέει ότι δεν τον ξύπνησαν από βαθύ ύπνο, όχι μόνον τα ξέρει όλα αυτά, μα ήδη έχει κλάψει, γιατί ο πολίτης έχει να στενοχωριέται για τον ίδιο μοναχά, ενώ εκείνος στενοχωριέται για τον ίδιο μα και για τους πολίτες συνάμα. Τους λεειλέει ότι πολύ έχει σκεφτεί για λύση και έστειλε μάλιστα επί τούτου τον αδελφό της γυναίκας του (τον [[Κρέων|Κρέοντα]]) στους [[Δελφοί|Δελφούς]] για να ρωτήσει τους θεούς τι να κάνουν.
 
Εμφανίζεται τότε κεφάτος ο Κρέοντας που αιτιολογεί την μάλλον ανάρμοστη χαρά του: "επειδή και το δύσκολο αν φέρνει λύση, αίσιο είναι". Και λέει τελικά ότι τα προβλήματά τους θα πάρουν τέλος όταν γίνει αυτό που ζητάει ο Απόλλωνας, που "θέλει με φόνο να εξαγνίσουν έναν φόνο". Λέει πως ο [[Απόλλων]] ζητάει εξαγνισμό για ένα έγκλημα παλιό, θέλει να βρεθεί και να τιμωρηθεί εκείνος που σκότωσε τον [[Λάιος|Λάιο]] το βασιλιά, "που βασίλευε εδώ προτού έρθεις εσύ να αναλάβεις την διακυβέρνηση, Οιδίποδα". "Τον έχω ακουστά" λέει ο Οιδίπους, "μα δεν τον γνώρισα ποτέ. Πώς θα διαλευκάνουμε τώρα όμως ένα τόσο παλιό έγκλημα;" Ο Κρέοντας απαντά
αν είχε προλάβει να αποκτήσει δικά του παιδιά, και θα βρω το φονιά<br>
όπως θα τον έβρισκα για τον ίδιο μου τον πατέρα".}}
Ο Χορός που εκπροσωπεί τους πολίτες και που όμως ως γέροντες μπορεί να αντιμιλήσει στο βασιλιά, διαμαρτύρεται ότι τον καταριέται ο Οιδίποδας ενώ δεν έκανε κανένας τους το φόνο, μα ούτε και έχει ιδέα ποιος το έκανε. Στο κάτω - κάτω λένε οι γέροντες, αφού ο Απόλλωνας ανακινεί το θέμα, ας μας πει και ποιος το έκανε. Ο Οιδίποδας συμφωνεί μα λέει ότι "κανείς δεν μπορεί να αναγκάσει τους θεούς να πουν εκείνα που οι ίδιοι δεν θέλουν να πουν". Ο χορός προτείνει να συμβουλευθούν τον [[Τειρεσίας|Τειρεσία]] που ξέρει όσα κι ο [[Απόλλωνας]]. "Το φρόντισα" απαντά ο Οιδίποδας "και περιμένω να έρθει" Ο χορός λέει ότι εν τω μεταξύ εικατολογούνεικοτολογούν και δεν λέει να φανεί ο φονιάς από φόβο. Ο Οιδίποδας σχολιάζει ότι
{{απόσπασμα|
"δεν φοβάται τα λόγια εκείνος που δεν φοβάται να σκοτώσει".}}
"Παρακαλάτε επειδή δεν την ξέρετε" επιμένει κι εκείνος.}}
(Σύγκρουση Οιδίποδα και Τειρεσία)
Ο Οιδίποδας θυμώνει, τον κατηγορεί ότι καταστρέφει την πόλη, ότι προδίδει την πόλη που τον έθρεψε, ότι μπορεί να κάνει ακόμα και πέτρα να οργιστεί, τον βρίζει ως ελεεινό, ως τον πιο κακούργο από όλους τους κακούργους, όμως ο μάντιςμάντης επιμένει ότι έτσι κι αλλιώς όλα θα φανερωθούν ακόμα κι αν συνεχίσει να σωπαίνει. Ο Οιδίποδας φτάνει στο σημείο (ίσως για να τον προκαλέσει να μιλήσει) να τον κατηγορήσει ευθέως για φονιά, ότι εκείνος σχεδίασε τον φόνο κι ότι αν έβλεπε, θα τον διέπραττε κιόλας με τα χέρια του. Ο Τειρεσίας λέει "σε αυτή την περίπτωση τότε να κρατήσεις όσα καταράστηκες για τους άλλους και να μη χαιρετάς ούτε εμένα στο δρόμο ούτε κανέναν άλλον, γιατί κατά τη γνώμη μου το μίασμα της χώρας είσαι εσύ". Θυμώνει ακόμα πιο πολύ ο Οιδίποδας που τολμάει να τον κατηγορήσει ο Τειρεσίας και θεωρεί ότι ο μάντιςμάντης το είπε αυτό από εκνευρισμό. Εντούτοις στην πίεση που του ασκεί ο Οιδίποδας, ο [[Τειρεσίας]] ξαναλέει ξεκάθαρα:
[[Αρχείο:Edipo Rei 7.jpg|thumb|right|300px|Από το ισπανικό φεστιβάλ "Λούγκο" ( 2011), "Οιδίπους Τύραννος".]]
{{απόσπασμα|
80.938

επεξεργασίες