Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Χρήστης:Emmanuel.karagiorgos/πρόχειρο»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
<!-- ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΕΙΤΕ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΑΥΤΗ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ -->
 
=== Σύνοψη ===
 
=== Προσθήκη καρβενίων ===
 
Κατά την επίδραση [[μεθυλένιο|μεθυλενίου]] σε αιθένιο σχηματίζονται [[προπένιο]] και [[κυκλοπροπάνιο]]<ref>Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 157, §6.8.7., σελ. 155, §6.7.3, R = CH<sub>2</sub>=CH</ref>:
<div style='text-align: center;'>
[[Αρχείο:C2H4uses.png|800 px]]
<math>
CH_2=CH_2 + CH_3Cl + KOH \xrightarrow{} KCl + H_2O + \frac{4}{5} CH_3CH=CH_2 + \frac{1}{5}</math> [[Αρχείο:Cyclopropane-skeletal.png|60 px]]
</div>
Κύρια βιομηχανικά παράγωγα του αιθενίου: Δεξιόστροφα, από την πάνω δεξιά γωνία: [[εποξυαιθάνιο]], που στη συνέχεια παράγει [[αιθανοδιόλη-1,2]], [[αιθυλοβενζόλιο]], που στη συνέχει παράγει [[στυρένιο]], διάφορα είδη [[πολυαιθυλένιο|πολυαιθυλενίων]], [[1,2-διχλωροαιθάνιο]] που παράγει στη συνέχεια [[βινυλοχλωρίδιο]].
 
== Το αιθένιο ως φυτική ορμόνη ==
* Η αντίδραση είναι ελάχιστα εκλεκτική και αυτό σημαίνει ότι κατά προσέγγιση έχουμε:
:1. Παρεμβολή στους τέσσερεις (4) δεσμούς CH-H: 4.
:2. Προσθήκη στον (ένα διπλό) δεσμό: 1.
 
Το αιθένιοεξυπηρετεί ως [[ορμόνη]] στα [[φυτά]]<ref name=Lin>Lin, Z.; Zhong, S. and Grierson, D., "Recent advances in ethylene research", J. Exp. Bot., 2009, 60, 3311-3336.{{DOI|10.1093/jxb/erp204}}</ref>. Δρα σε επίπεδο ιχνών σε όλη τη ζωή των φυτών σηματοδοτώντας την απόρριψη των [[φύλλο (βοτανική)|φύλλων]] (των φυλλοβόλων), την άνθηση των [[άνθος|ανθών]] και την ωρίμανση των [[καρπός|καρπών]]. Σε εμπορικούς θαλάμους ωρίμανσης καρπών χρησιμοποιείται επίσης αιθένιο, προερχόμενο από [[κατάλυση|καταλυτική]] [[αφυδάτωση]] [[αιθανόλη]]ς, για την τεχνητή τους ωρίμανση. Τυπικά χρησιμοποιείται ένα επίπεδο συγκέντρωσης του αερίου 500 - 2.000 [[ppm]], για 24 - 48 ώρες. Πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για τον έλεγχο της συγκέντρωσης του [[διοξείδιο του άνθρακα|διοξειδίου του άνθρακα]], που παράγεται κατά την ωρίμανση, αφού στη (σχετικά) υψηλή θερμοκρασία ωρίμανσης (20&nbsp;°C) παρατηρήθηκαν επίπεδα CO<sub>2</sub> ως και 10% σε 24 ώρες<ref>[http://ne-postharvest.com/ripening.htm#controlledatmosphereripening External Link to More on Ethylene Gassing and Carbon Dioxide Control]</ref>.
* Προκύπτει επομένως μίγμα [[προπένιο|προπενίου]] ~80% και [[κυκλοπροπάνιο]]υ ~20%.
* Με τη χρήση [[διιωδομεθάνιο]]υ (CH<sub>2</sub>I<sub>2</sub>) και [[ψευδάργυρος|ψευδαργύρου]] (Zn), παρουσία [[χαλκός|χαλκού]] (Cu) επικρατεί η προσθήκη, οπότε είναι<ref>SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999, σελ. 138, §9.2Β5β.</ref>:
<div style='text-align: center;'>
<math>
CH_2=CH_2 + CH_2I_2 + Zn \xrightarrow{Cu} ZnI_2 +</math> [[Αρχείο:Cyclopropane-skeletal.png|60 px]]
</div>
 
=== Ιστορία της έρευνας του αιθενίου στη Βιολογία των Φυτών ===
=== Πολυμερισμός ===
 
Το αιθένιο είχε βρει πρακτική χρήση από τους [[αρχαία Αίγυπτος|αρχαίους Αιγυπτίους]], που χάραζαν τα [[συκιά|σύκα]] για να επιταχύνουν την ωρίμανσή τους (το τραύμα προκαλούσε ως ορμονική απάντηση τη σύνθεση αιθενίου για να σημαντοδοτήσει την ανάπλαση των κατεστραμμένων, από το τραύμα, [[ιστός (βιολογία)|ιστών]]). Οι [[Κίνα|αρχαίοι Κινέζοι]] έκαιγαν [[θυμίαμα]] (οπότε παρήγαγαν και αιθένιο, ως προϊόν ατελούς καύσης) σε κλειστούς θαλάμους για να επιτύχουν την ωρίμανση των [[αχλαδιά|αχλαδιών]]. Το [[1864]] ανακαλύφθηκε ότι το αέριο που διέφευγε από τους φανοστάτες (που έκαιγαν [[φωταέριο]], που περιείχε αιθένιο]]) οδηγούσε σε
Διακρίνονται τα ακόλουθα είδη [[πολυμερισμός|πολυμερισμού]] αιθενίου, που όλα παράγουν [[πολυαιθυλένιο]]<ref>Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 157, §6.8.11.</ref>:<br />
σε νανισμού της ανάπτυξης, συστροφή και ανώμαλη πάχυνση των βλαστών των γύρω φυτών<ref name=Lin/> . Το [[1901]] ένας [[Ρωσία|Ρώσος]] επιστήμονας που ονομάζονταν [[Ντιμίτρυ Μελτζούμποβ]] έδειξε ότι το ενεργό συστατικό για το φαινόμενο αυτό είναι το αιθένιο<ref name="Neljobov_1901">{{cite journal | author = Neljubov D. | title = Uber die horizontale Nutation der Stengel von Pisum sativum und einiger anderen Pflanzen | journal = Beih Bot Zentralbl | volume = 10 | issue = | pages = 128–139 | year = 1901 | id = }}</ref>. Ακόμη ο Doubt ανακάλυψε ότι το αιθένιο σηματοδοτούσε την απόρρηψη των φύλλων, το [[1917]]<ref name="Doubt_1917">{{cite journal | author = Doubt, Sarah L.| title = The Response of Plants to Illuminating Gas | journal = Botanical Gazette | url= http://www.jstor.org/pss/2469142 | volume = 63 | issue = 3| pages = 209–224 | year = 1917 | id = | doi = 10.1086/332006 }}</ref>. Το [[1934]] ο Gane ανέφερε ότι τα φυτά συνθέτουν αιθένιο<ref name="Gane_1934">{{cite journal | author = Gane R. | title = Production of ethylene by some fruits | journal = Nature| volume = 134| issue = | pages = 1008| year = 1934 id = | doi = 10.1038/1341008a0 }}</ref>. Το [[1935]] ο Crocker πρότεινε ότι το αιθένιο είναι μια φυτική ορμόνη, υπεύθυνη για την ωρίμανση των καρπών, αλλά και τη γήρανση των φυτικών ιστών.<ref>Crocker W, Hitchcock AE, Zimmerman PW. 1935 '''Similarities in the effects of ethlyene and the plant auxins.''' Contrib. Boyce Thompson Inst. 7. 231-48. Auxins Cytokinins IAA Growth substances, Ethylene</ref>.
1. Κατιονικός. Π.χ.:
<div style='text-align: center;'>
<math>
vCH_2=CH_2 \xrightarrow{H^+} [-CH_2-]_{2v} </math>
</div>
2.. Ελευθέρων ριζών. Π.χ.:
<div style='text-align: center;'>
<math>
vCH_2=CH_2 \xrightarrow{ROOH} [-CH_2-]_{2v} </math>
</div>
* Όπου v ο [[βαθμός πολυμερισμού]].
 
===Βιοσύνθεση αιθενίου στα φυτά===
=== Φωτοχημικός διμερισμός ===
 
[[Αρχείο:Yang-cycle.png|thumb|300px|Βιοσύνθεση αιθενίου στα φυτά]].
Κατά το [[φωτοχημικός διμερισμός|φωτοχημικό διμερισμό]] αιθενίου σχηματίζεται [[κυκλοβουτάνιο]]. Π.χ.<ref>Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 157, §6.8.12.</ref>:
Το αιθένιο παράγεται ουσιαστικά από όλα τα μέρη των ανώτερων φυτών, περιλαμβάνοντας τα φύλλα, τους [[βλαστός|βλαστούς]], τις [[ρίζα (βοτανική)|ρίζες]], τα άνθη, τους κονδύλους και τους σπόρους.
<div style='text-align: center;'>
<blockquote>''«Η παραγωγή του αιθενίου κανονίζεται από μια ποικιλία αναπτυξιακών και περιβαντολλογικών παραγόντων. Κατά τη διάρκεια της ζωής του φυτού, η παραγωγή αιθενίου σηματοδοτεί συγκεκριμένα στάδια της ανάπτυξής τους, όπως η βλάστηση και η ωρίμανη των καρπών, η απόρρηψη των φύλλων και ο μαρασμός των ανθών. Η παραγωγή του αιθενίου μπορεί να προκληθεί ακόμη από μια ποικιλία εξωτερικών παρεμβάσεων όπως ο μηχανικός τραυματισμός, το περιβαντολλογικό στρες και η επίδραση διαφόρων χημικών ουσιών που περιλαμβάνουν τις [[αυξίνες]] και άλλους κανονιστές»''.<ref name=Yang_1984>{{cite journal | author = Yang, S. F., and Hoffman N. E. | title = Ethylene biosynthesis and its regulation in higher plants | journal = Ann. Rev. Plant Physiol. | volume = 35 | pages = 155–89 | year = 1984 | doi = 10.1146/annurev.pp.35.060184.001103}}</ref></blockquote>
<math>2CH_2=CH_2 \xrightarrow{hv}</math> [[Αρχείο:Cyclobutane skeletal 2.svg|40px|κυκλοβουτάνιο]]
</div>
 
Η [[βιοσύνθεση]] του αιθενίου αρχίζει από τη μετατροπή της [[μεθειονίνη]]ς (ενός [[αμινοξέα|αμινοξέος]]) σε [[S-αδενοσυλμεθειονίνη]] (που συμβολίζεται συντομογραφικά SAM, '''S'''-'''A'''denosyl '''Met'''hionine, ή Adomet, '''A'''denosyl '''met'''hionine) με το [[ένζυμα|ένζυμο]] [[αδενοσυλομεθειονινοτρανσφεράση]]. Έπειτα, η SAM μετατρέπεται σε [[1-αμινοκυκλοπροπυλομεθανικό οξύ]] (ACC, από το 1-'''A'''mino-1'''C'''arboxyl'''C'''yclopropane, δηλαδή 1-αμινο-1-καρβοξυκυκλοπροπάνιο, μια εναλλακτική ονομασία) με το ένζυμο [[1-αμινοκυκλοπροπυλοκαρβοξυσυνθετάση]] (ACS, '''AC'''(C)''' S'''ynthetase). Η δράση του συγκεκριμένου ενζύμου καθορίζει το ρυθμό παραγωγής του αιθενίου και γι' αυτό ο έλεγχος αυτής της δράσης είναι το κομβικό σημείο της βιοσύνθεσης του αιθενίου. Το τελευταίο στάδιο απαιτεί την παρουσία [[οξυγόνο]]υ και περιλαμβάνει τη δράση του ενζύμου [[αμινοκυκλοπροπυλοκαρβοξυοξειδάση]] (ACO '''AC'''(C)''' O'''xidase), γνωστού και ως «ένζυμο σχηματισμού αιθενίου» (EFE, '''E'''thylene '''F'''orming '''E'''nzyme). Η βιοσύνθεση του αιθενίου επιρεάζεται από την ύπαρξη ενδογενούς ή εξωγενούς αιθενίου. Η ACS αυξάνεται από υψηλά επίπεδα αυξινών, ιδιαίτερα [[ινδολαιθανικό οξύ|ινδολαιθανικού οξέος]] (IAA, '''I'''ndole '''A'''cetic '''A'''cid) και [[κυτοκινίνες]]. Η ACS παρεμποδίζεται από το [[αμπσκισικο οξύ]].
=== Φωτοχημική προσθήκη αλδεϋδών ή κετονών ===
 
=== Πώς αντιλαμβάνονται την ύπαρξη του αιθενίου τα φυτά ===
Με επίδραση [[αλδεΰδες|αλδευδών]] ή [[κετόνες|κετονών]] σε αιθένιο απουσία [[νερό|νερού]] σχηματίζονται και [[φωτοχημεία|φωτοχημικά]] παράγωγα [[οξετάνιο|οξετανίου]] (Αντίδραση Paterno–Büchi). Π.χ. με [[μεθανάλη]] παράγεται [[οξετάνιο]]<ref>{{cite journal
| title = .
| author = E. Paterno, G. Chieffi
| journal = Gazz. Chim. Ital.
| volume = 39
| issue =
| pages = 341
| year = 1909
| url =
| doi = }}</ref>
<ref>{{cite journal
| title = Light-catalyzed Organic Reactions. I. The Reaction of Carbonyl Compounds with 2-Methyl-2-butene in the Presence of Ultraviolet Light
| author = G. Büchi, Charles G. Inman, and E. S. Lipinsky
| journal = [[Journal of the American Chemical Society]]
| volume = 76
| issue = 17
| pages = 4327–4331
| year = 1954
| url =
| doi = 10.1021/ja01646a024 }}</ref>:
<div style='text-align: center;'>
<math>
CH_2=CH_2 + HCHO \xrightarrow{hv}</math> [[Αρχείο:Oxetane.png|40 px]]
</div>
 
Το αιθένιο μπορεί να γίνει να αντιληπτό από [[μεμβράνη|διαμεμβρανικές]] [[πρωτεΐνες]] διμερών συμπλόκων. Η γονιδιακή κωδικοποίηση ενός [[υποδοχέας|υποδοχέα]] αιθενίου μπορεί να είναι κλειστό στο ''Arabidopsis thaliana'' και μετά στη [[ντοματιά]]. Οι υποδοχείς αιθενίου κωδικοποιούνται από πολλαπλά [[γονίδιο|γονίδια]] στο ''Arabidopsis'' και σε γονιδιώματα ντοματιάς. Η γονιδιακή οικογένεια περιλαμβάνει πέντε (5) υποδοχείς στο ''Arabidopsis'' και τουλάχιστον έξι (6) στην ντοματιά, τα περισσότερα από τα οποία αποδείχθηκε ότι δεσμεύουν (μόρια) αιθενίου. Η αλληλουχία [[DNA]] για τους υποδοχείς αιθενίου έχουν επίσης ταυτοποιηθεί σε πολλά άλλα είδη φυτών και μια πρωτεΐνη που δεσμεύει αιθένιο έχει ταυτοποιηθεί σε [[κυανοβακτήρια]]<ref name=Lin/>.
=== Αρυλίωση ===
 
=== Περιβαντολογικοί και βιολογικοί σηματοδότες (της βιοσύνθεσης) αιθενίου (από τα φυτά) ===
Με επίδραση [[αρένια|αρενίων]] (A<sub>r</sub>H) παράγεται παράγωγο γενικού τύπου A<sub>r</sub>CH<sub>2</sub>CH<sub>3</sub>. Π.χ. με [[βενζόλιο|βενζολίου]], παρουσία [[κατάλυση|καταλύτη]], παράγεται [[αιθυλοβενζόλιο]]<ref name=Keystone/>:
 
<div style='text-align: center;'>
Περιβαντολλογικοί (και άλλοι εξωτερικοί) παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν τη βιοσύνθεση αιθενίου ως φυτικής ορμόνης. Πλημμύρα, ξηρασία, παγετός, τραυματισμός και επίθεση παθογόνων μπορούν να επηρεάσουν τη βιοσύνθεση αιθενίου στα φυτά. Σε περίπτωση πλημμύρας (π.χ.), η [[ρίζα (βοτανική)|ρίζα]] (του φυτού) υποφέρει από έλλειψη [[οξυγόνο]]υ, που οδηγεί στη σύνθεση ACC (δείτε παραπάνω). Το ACC μεταφέρεται πάνω στα [[φύλλο (βοτανική)|φύλλα]] του φυτού από όπου προμηθεύεται το οξυγόνο (που λείπει από τις ρίζες). Το παραγόμενο (έτσι) αιθένιο, προκαλεί [[επιναστία]]. Μια πρόσφατη σκέψη για την (ωφέλεια του φυτού από αυτήν) την επιναστία είναι ότι η προς τα κάτω κατεύθυνση των φυτών λειτουργεί ως αντλία που κατευθύνει τον άνεμο προς τα κάτω (δηλαδή προς τις ρίζες)<ref>[http://www.planthormones.info/epinasty.htm Δικτυακός τόπος planthormones.info]</ref>. Το αιθένιο ίσως μπορεί να προκαλέσει την ανάπτυξη μιας βαλβίδας στο [[ξύλημα]], αλλά η ιδέα (είναι) ότι τα φυτά εκμεταλλεύονται τη δύναμη του ανέμου για να αποστραγγίσουν το επιπλέον νερό από τις ρίζες τους, κάτι που κανονικά θα συνέβαινε με τη [[διαπνοή]] τους.
<math>
 
CH_2=CH_2 + PhH \xrightarrow{} PhCH_2CH_3</math>
=== Φυσιολογικές αντιδράσεις των φυτών στην παρουσία αιθενίου ===
</div>
 
* Πρόκειται για αντίδραση προσθήκης του βενζολίου (PhH) με την έννοια Ph<sup>δ-</sup>-H<sup>δ+</sup>.
Όπως και οι άλλες φυτικές ορμόνες, το αιθένιο θεωρείται ότι έχει πλειοτροπικές επιδράσεις. Αυτό ουσιαστικά σημαίνει ότι τουλάχιστον κάποιες από τις επιδράσεις της ορμόνης είναι ασύνδετες (μεταξύ τους). Το πραγματικό αποτέλεσμα της επίδρασης του αιθενίου εξαρτάται τόσο από τον ιστό που επηρεάζει, όσο και από τις περιβαντολλογικές συνθήκες. Στην εξέλιξη των φυτών, το αιθένιο μπορεί απλά να είναι ένα μήνυμα προσυμφωνημένο για άσχετες (μεταξύ τους) χρήσεις κατά τη διάρκεια διαφορετικών περιόδων της εξελικτικής τους ανάπτυξης.
 
==== Λίστα των αντιδράσεων των φυτών στην παρουσία αιθενίου ====
 
# Στο [[σπόρος|σπόρο]]: Αρχίζει μια τριπλή αντίδραση, παχαίνοντας και κονταίνοντας το [[υποκοτύλιο]] με την προσφορά ενός ακραίου γάτζου. Αυτό θεωρείται ότι είναι μια αντίδραση σε κάποιο εμπόδιο στο έδαφος, όπως μια πέτρα, επιτρέποντας στο νεοαναπτυσσόμενο φυτό να φτιάξει μια παράκαμψη στο εμπόδιο αυτό.
# Στην [[επικονίαση]], όταν η [[γύρη]] φθάνει στο [[στίγμα]] ο βιοσυνθετικόε πρόδρομος υου αιθενίου, το 1-αμινοκυκλοπροπυλομεθανικό οξύ (ACC), εκκρίνεται στα πέταλα και τελικά εκλύεται αιθένιο με την οξειδάση του ΑCC.
# Σηματοδοτεί το μαρασμό φύλλων και ανθών.
# Σηματοδοτεί τη γήρανση των ώριμων ξυλωδών κυττάρων προετοιμάζοντας τη χρήση τους από το φυτό.
# Αναστέλλει την ανάπτυξη και το κλείσιμο των στομάτων (σε περίπτωση πλυμμύρας) εκτός από την περίπτωση φυτών που είναι συνηθισμένα στην κατάσταση αυτή, όπως το [[ρύζι]].
# Σηματοδοτεί την απόρριψη των φύλλων.
# Ενεργοποιεί την ικανότητα των σπόρων για βλάστηση, προετοιμάζοντας έτσι τη σπορά τους.
# Ενεργοποιεί την ανάπτυξη και τη βελτίωση των ριζικών τριχιδίων, αυξάνοντας έτσι την ικανότητα του φυτού για απορρόφηση νερού και ανόργανων (θρεπτικών για το φυτό) ουσιών.
# Ενεργοποιεί τη τυχαία ανάπτυξη της ρίζας σε περίπτωση πλημμύρας.
# Σηματοδοτεί την επιναστεία των φύλλων.
# Σηματοδοτεί την έναρξη της διαδικασίας ωρίμανσης των καρπών.
# Σηματοδοτεί μια κλιμακτηριακή αύξηση σε κάποιους καρπούς, γεγονός που τους κάνει να εκλύσουν πρόσθετο αιθένιο, οδηγώντας τελικά στη σήψη τους. Αυτό δικαιολογεί το γνωστό φαινόμενο - παροιμία ''«ένα σάπιο μήλο στο καλάθι θα κάνει κρι τα υπόλοιπα να σαπίσουν»''.
# Επηρεάζει και τα γειτονικά φυτά, δηλαδή όχι μόνο αυτό που βιοσύνθεσε αιθένιο.
# Επηρεάζει τον [[βαριτροπισμός|βαριτροπισμό]].
# Ενεργοποιεί την άμυνα σε ασθένειες ή τραύματα του φυτού.
# Αποτρέπει την ανάπτυξη του στελέχους έξω από την περίοδο ανάπτυξης.
# Αλληλεπιδρά με τις [[αυξίνες]].
# Όταν το αιθένιο προκαλεί κλείσιμο των στομάτων, προκαλεί επίσης επιμήκυνση του βλαστού.
# Σηματοδοτεί την άνθηση στον [[ανανάς|ανανά]] (τουλάχιστον).
 
==== Οικονομικές επιπτώσεις φαινομένου ====
 
Το αιθένιο συντομεύει το χρόνο που απαιτείται για την εμπορική εκμετάλλευση πολλών καρπών επιταχύνοντας το μαρασμό των ανθών και την ωρίμανση των καρπών αυτών. Οι ντομάτες, οι μπανάνες και τα μήλα ωριμάζουν ταχύτερα με την παρουσία αιθενίου. Οι μπανάνες που τοποθετούνται κοντά σε άλλα φρούτα, παράγουν αρκετό αιθένιο για να επιταχύνουν την ωρίμανη όλων. Το αιθένιο συντομεύει ακόμη τη διάρκεια ανθοφορίας, επισπεύδοντας το μαρασμό και την απόρριψη των ανθών. Άνθη και φυτά που υποβάλλονται σε περιβαλλοντικό στρες, π.χ. κατά τη διάρκεια μεταφοράς, επεξεργασίας ή αποθήκευσης παράγουν αιθένιο υποβαθμίζοντας σημαντικά την εξωτερική τους εμφάνιση. Το φαινόμενο αυτό επηρεάζει (μεταξύ άλλων) και τα ακόλουθα φυτά: [[γαρύφαλο]], [[γεράνι]], [[πετούγια]] και [[τριαντάφυλλο]]<ref>{{cite journal | title = Effect of ethylene on flower abscission: a survey |journal = Annals of Botany | volume = 89 | issue = 6 | pages = 689–693| year = 2002 | pmid = : 12102524 | doi = 10.1093/aob/mcf124 | author = Van Doorn, W. G.}}</ref>
 
Το αιθένιο, λοιπόν, ευθύνεται για σημαντικές οικονομικές ζημίες ανθοκόμων, ανθομεταφορέων και ανθοπωλών. Διάφοροι ερευνητές ανέπτυξαν αρκετούς τρόπους για να αποτρέψουν ή τουλάχιστον να παρεμποδίσουν τη σύνθεση αιθενίου από τα παραπάνω φυτά. Ανέπτυξαν διάφορους παρεμποδιστές της βιοσύνθεσης του αερίου, που περιλαμβάνουν την [[αμινοαιθοξυβινυλογλυκίνη]] (AVG, '''A'''minoethoxy'''V'''inyl'''G'''lycine), το [[αμινοξυαιθανικό οξύ]], (AOA, '''A'''mino'''O'''xy'''A'''cetic acid), ακόμη και ιόντα [[άργυρος|αργύρου]] (Ag<sup>+</sup>)<ref name="dic_plant">{{cite book|last=Cassells |first=A. C. |coauthors=Peter B. Gahan|title=Dictionary of plant tissue culture|publisher=Haworth Press|year= 2006|pages=77|isbn=1560229195, 9781560229193|url=http://books.google.com/?id=cR5y5_vahAUC}}</ref><ref>{{cite book|last=Constabel|first=Friedrich |coauthors=Jerry P. Shyluk|title=Plant Cell and Tissue Culture|publisher=Springer|year=1994|pages=5|chapter=1: Initiation, Nutrition, and Maintenance of Plant Cell and Tissue Cultures |isbn=0792324935}}</ref>.
Με την παρεμπόδιση της σύνθεσης του αιθενίου μειώνεται ο ρυθμός μαρασμού των παραπάνω φυτών κατά τη διάρκεια ανθυγιεινών (γι' αυτά), αλλά αναγκαίων για την εμπορία τους, συνθηκών. Ωστόσο, η παρεμπόδιση της σύνθεσης του αιθενίου από τα παραπάνω φυτά είναι λιγότερο αποτελεσματική για τις απώλειες μετά τη συγκομιδή, επειδή το εξωγενές αιθένιο έχει την ίδια σχεδόν επίδραση με το ενδογενές, του οποίου η παραγωγή αποτρέπεται με τις παραπάνω μεθόδους. Μια άλλη δυνατότητα είναι η παρεμπόδιση της αντίληψης της ύπαρξης αιθενίου από τα φυτά. Με τον τρόπο αυτό τα φυτά αυτά δεν αντιδρούν, ακόμη και με την παρουσία αιθενίου, αδιάφορο αν είναι ενδογενές ή εξωγενές. Οι παρεμποδιστές της αντίληψης του αιθενίου περιλαμβάνουν ενώσεις που έχουν παρόμοιο σχήμα (για να βουλώσουν κατά τα κάποιον τρόπο τους υποδοχείς αιθενίου), χωρίς όμως και να τους διεγείρουν όπως κάνει το αιθένιο. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το [[1-μεθυλοκλυκλοπροπένιο]] (1-MCP, '''1-M'''ethyl'''C'''ycloPropene).
 
Αντίθετα, επαγγελματίες καλλιεργητές καρποφόρων, που περιλαμβάνουν αυτούς που έχουν φυτείες ανανά, χρησιμοποιούν οι ίδιοι αιθένιο για να επιταχύνουν την έναρξη της ανθοφορίας ή και της ωρίμανσης των καρπών των φυτών τους. Αυτό μπορεί να γίνει τόσο με την τεχνητή έκλυση του αερίου σε ένα θάλαμο, όσο και με την τοποθέτηση μπανανόφλουδων, κοντά, σε κλειστή περιοχή.
 
== Εφαρμογές ==
 
Το 80% του παραγώμενου αιθενίου χρησιμοποιούνται στις [[ΗΠΑ]] και στην [[Ευρώπη]] για την παραγωγή [[οξιράνιο|οξιρανίου]], [[1,2-διχλωροαιθάνιο]]υ και [[πολυαιθυλένιο|πολυαιθυλενίου]]. Σε μικρότερες ποσότητες το αιθένιο χρησιμοποιείται ως [[αναισθητικό]] (μίγμα 85% αιθενίου και 15% [[οξυγόνο]]υ) και στην πρόωρη ωρίμανση των φρούτων.<br />
Τα πολυαιθυλένια με τη μεγάλη ποικιλία ιδιοτήτων τους κα6αναλώνουν πάνω από το 50% του αιθενίου σε όλον τον πλανήτη. Η κύρια χρήση των πουλαιθυλενίων είναι τα φύλλα πακεταρίσματος και οι πλαστικές σακούλες. Άλλες εφαρμογές τους περιλαμβάνουν κατασκευή πλαστικών σωλήνων, μονωτικών καλωδίων και πλαστικοποίση χαρτιών τράπουλας και άλλων.<br />
Στα χρησιμότερα παράγωγα του αιθενίου περιλαμβάνονται το [[οξιράνιο]], το [[στυρόλιο]] (μέσω [[αιθυλοβενζόλιο]]υ) και τα ανώτερα γραμμικά [[αλκένια]] (μέσω ολιγομερισμού).<br />
Από αυτά το οξιράνιο αποτελεί κομβική πρώτη ύλη πολλών χημικών προϊόντων, ιδιαίτερα υγρών καθαριστικών, [[αιθανοδιόλη|αιθυλενογλυκολών]] και παραγώγων αυτών.<br />
Το στυρόλιο χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή [[πολυστυρόλιο|πολυστυρολίου]] και διαφόρων παραγώγων του.
Τα ανώτερα γραμμικά [[αλκένια]] χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες πολλών άλλων προϊόντων.
Τέλος το αιθένιο είναι η κομβική πρώτη ύλη για την παραγωγή του [[αέριο μουστάρδας|αερίου μουστάρδας]], ενός [[χημικά όπλα|χημικού πολεμικού αερίου]] με εκτεταμένη χρήση κατά τον [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Α΄ ΠΠ]].
 
== Υγεία και ασφάλεια ==
 
Το αιθένιο δεν είναι τοξικό, αλλά μπορεί να αποβεί επικίνδυνο σε υψηλές συγκεντρώσεις, στις οποίες προκαλεί [[ασφυξία]], απλά γιατί μειώνει τη συγκέντρωση του οξυγόνου.<ref>[http://www.chem.uoa.gr/chemicals/chem_C2H4.htm Αιθυλένιο] [[Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών]], τμήμα Χημείας, Ιούνιος 2011. Ανακτήθηκε την 12η Μαΐου 2012</ref>
 
== Πηγές ==
* Γ. Βάρβογλη, Ν. Αλεξάνδρου, ''Οργανική Χημεία'', Αθήνα 1972
* Α. Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
* SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
* Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982
 
== Σημειώσεις και αναφορές ==
{{παραπομπές|2}}{{Υδρογονάνθρακες}}
 
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Ethylene}}
=== Δράση ως συναρμοτής ===
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Oxymercuration reaction}}
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Prins reaction}}
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Ηydroamination}}
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Sharpless asymmetric dihydroxylation}}
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Woodward cis-hydroxylation}}
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Pauson–Khand reaction}}
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|Paternò–Büchi reaction}}
{{Ενσωμάτωση κειμένου|en|epoxide}}
{{Ενσωμάτωση κειμένου|de|Ethene}}
 
[[Κατηγορία:Αλκένια]]
Το αιθένιο είναι ένας [[συναρμοτής]] στην [[οργανομεταλλική χημεία]]. Μια από τις πρώτες οργανομεταλλικές ενώσεις, το [[άλας Ζέισε]] είναι ένα σύμπλοκο του αιθενίου. Χρήσιμα αντιδραστήρια που περιέχουν αιθένιο περιλαμβάνουν το [[αιθενοδι(τριφαινυλοφωσφορο)λευκόχρυσος|αιθενοδι(τριφαινυλοφωσφινο)λευκόχρυσο]] [Pt(PPh<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>) και το [[διχλωροτετραιθενοδιρόδιο]] [Rh<sub>2</sub>Cl<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>)<sub>4</sub>]. To [[ρόδιο]] [[κατάλυση|καταλύει]] την [[υδροφορμυλίωση]] του αιθενίου, που δίνει στη βιομηχανική κλίμακα [[προπανάλη]] (Δείτε την ενότητα §5.10.).
[[Κατηγορία:Φυσιολογία φυτών]]
[[Κατηγορία:Ορμόνες]]
[[Κατηγορία:C2]]
94

επεξεργασίες