Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μίλτον Φρίντμαν»

Tagging 8 dead links using Checklinks
μ (Removing Link GA template (handled by wikidata))
(Tagging 8 dead links using Checklinks)
Ο '''Μίλτον Φρίντμαν''' (αγγλ. ''Milton Friedman'', [[31 Ιουλίου]] [[1912]] - [[16 Νοεμβρίου]] [[2006]]), ήταν επιφανής Αμερικανός οικονομολόγος, στατιστικολόγος και συγγραφέας που δίδαξε στο [[Πανεπιστήμιο του Σικάγο]] για περισσότερο από τρεις δεκαετίες. Τιμήθηκε το [[1976]] με το [[Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών|Βραβείο Νόμπελ για τις Οικονομικές Επιστήμες]] και είναι γνωστός για την έρευνά του στην ανάλυση της συμπεριφοράς και τη νομισματική ιστορία και θεωρία, και για την πολυπλοκότητα της σταθεροποιητικής πολιτικής<ref name=nobel1>{{cite web |title=Milton Friedman on nobelprize.org |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1976/ |year=1976 |publisher=Nobel Prize |accessdate=20 Φεβρουαρίου 2008}}</ref>. Ως ηγέτης της [[Οικονομική σχολή Σικάγου|Οικονομικής Σχολής του Σικάγο]] και των [[Μονεταρισμός|μονεταριστών]] και υπέρμαχος του [[Φιλελευθερισμός|φιλελευθερισμού]], επηρέασε πάρα πολύ τις ερευνητικές κατευθύνσεις του επαγγέλματος των οικονομολόγων. Στους ακαδημαϊκούς κύκλους ήταν γνωστός για την συνεισφορά του στην μακροοικονομία, οικονομική ιστορία και στατιστική. Στους ευρύτερους κύκλους ήταν γνωστός ως μεγάλος υπέρμαχος της οικονομικής και κοινωνικής ελευθερίας. Μια έρευνα μεταξύ των οικονομολόγων κατέταξε τον Φρίντμαν ως το δεύτερο πιο δημοφιλή οικονομολόγο του εικοστού αιώνα, πίσω από τον [[Τζων Μέυναρντ Κέυνς]]<ref>Davis, William L, Bob Figgins, David Hedengren, και Daniel B. Klein. [http://econjwatch.org/articles/economics-professors-favorite-economic-thinkers-journals-and-blogs-along-with-party-and-policy-views "Economic Professors' Favorite Economic Thinkers, Journals, and Blogs"], ''Econ Journal Watch 8(2): 126–146'', Μάιος 2011.</ref>, και ο [[The Economist|Εκόνομιστ]] τον περιέγραψε ως τον οικονομολόγο με τη μεγαλύτερη επιρροή στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα – ενδεχομένως σε όλο τον 20ό αιώνα<ref>{{cite news|title=Milton Friedman, a giant among economists|url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=8313925|date=23 Νοεμβρίου 2006|work=The Economist|accessdate=20 Φεβρουαρίου 2008}}</ref>.
 
Οι αντιρρήσεις του Φρίντμαν κατά αυτού που αργότερα απεκάλεσε «αφελή Κεϋνσιανισμό» (σε αντίθεση με το Νέο-Κεϋνσιανισμό)<ref name=pbsinterview>{{cite web | title = Milton Friedman | work = Commanding Heights | publisher = PBS | date = 1 Οκτωβρίου 2000 | url = http://www.pbs.org/wgbh/commandingheights/shared/minitext/int_miltonfriedman.html#7 | accessdate =19 Σεπτεμβρίου 2011 }}</ref> ξεκίνησαν με την επανερμηνεία του, τη δεκαετία του 1950, της λειτουργίας της κατανάλωσης που τον ανέδειξε σε βασικό αντίπαλο των κεϋνσιανών κυβερνητικών πολιτικών<ref>[http://www.dallasfed.org/research/ei/ei0202.html Milton Friedman—Economist as Public Intellectual]{{dead link|date=June 2015}}</ref>. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 περιέγραψε τη δική του προσέγγιση (μαζί με αυτήν των περισσότερων συστημικών οικονομολόγων) ως ποιούμενη χρήση της «κεϋνσιανής γλώσσας και μηχανισμού», αλλά απέρριπτε τα «αρχικά» της συμπεράσματα<ref>{{cite book | title = The Making of Modern Economics: The Lives and Ideas of the Great Thinkers | author = Mark Skousen | page=407 | publisher = M.E. Sharpe | isbn = 0-7656-2227-0 | url=http://books.google.com/books?id=6sisXMv_AecC&lpg=PA407&dq=friedman%20we.are.all.keynesians.now&pg=PA407#v=onepage&q=friedman%20we.are.all.keynesians.now&f=false | date = 2009-02-28 }}</ref>.
 
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 προώθησε μια εναλλακτική μακροοικονομική πολιτική που έγινε γνωστή ως «[[μονεταρισμός]]». Προέβαλε τη θεωρία ότι υπήρχε ένα «φυσικό» επίπεδο ανεργίας και υποστήριξε ότι τα κράτη δεν θα μπορούσαν να αυξήσουν την εργασία πάνω από αυτό το όριο, π.χ. με την αύξηση της συνολικής ζήτησης, παρά μόνο για όσο χρονικό διάστημα θα υπήρχε επιτάχυνση του πληθωρισμού<ref>Μεταξύ των μακροοικονομολόγων, το «φυσικό» επίπεδο αντικαταστάθηκε σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό από το NAIRU του James Tobin, το επίπεδο της ανεργίας σε καθεστώς μη επιταχυνόμενου πληθωρισμού, το οποίο θεωρήθηκε ότι δημιουργεί λιγότερες συγχύσεις.</ref>. Αργότερα μάλιστα υποστήριξε ότι η αγορά θα προσαρμοστεί ακόμα και στην επιτάχυνση και θα απαιτείται θετική 3η, ίσως και 4η, παράγωγος προκειμένου να διατηρηθεί το επίπεδο της απασχόλησης. Ουσιαστικά υποστήριξε ότι η [[καμπύλη Φίλλιπς]] είναι μακροπρόθεσμα σταθερή και κατακόρυφη και προέβλεψε το φαινόμενο που έμελλε να γίνει γνωστό ως [[στασιμοπληθωρισμός]]<ref>Ο νομπελίστας οικονομολόγος [[Πωλ Κρούγκμαν]] δήλωσε ότι «το 1968 σε ένα από τα πιο σημαντικά κατορθώματα των μεταπολεμικών οικονομικών, ο Φρίντμαν όχι μόνο απέδειξε γιατί τα προφανή συγκοινωνούντα δοχεία που ενσωμάτωνε η καμπύλη Φίλλιπς ήταν λάθος, αλλά προέβλεψε και την ανάδυση του συνδυασμού πληθωρισμού και υψηλής ανεργίας, αυτού που ονομάστηκε στασιμοπληθωρισμός» Paul Krugman, [http://books.google.com/books?id=GcmvijkDrEcC&pg=PA43&lpg=PA43&dq=friedman+stagflation+krugman+decisive&source=bl&ots=S6Xzh9k7Ed&sig=fhh8I_YV3OWf8qlVl5n3QYxcU4E&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result ''Peddling Prosperity: Economic Sense and Nonsense in an Age of Diminished Expectations'' (1995) σελ. 43 online]</ref> . Παρ’ όλο που ήταν αντίθετος στην ύπαρξη του συστήματος της Ομοσπονδιακής (Κεντρικής) Τράπεζας, ο Φρίντμαν υποστήριξε ότι, δεδομένης της ύπαρξής της, μια σταθερή, μικρή επέκταση της προσφοράς χρήματος θα ήταν η μόνη σοφή πολιτική<ref name=bestofbothworlds/>.
Ο Φρίντμαν ήταν οικονομικός σύμβουλος του ρεπουμπλικανού Προέδρου των ΗΠΑ [[Ρόναλντ Ρέηγκαν]]. Η πολιτική του φιλοσοφία τόνιζε τα πλεονεκτήματα ενός οικονομικού συστήματος ελεύθερης αγοράς με ελάχιστη παρέμβαση. Κάποτε δήλωσε ότι ο ρόλος του στην κατάργηση της υποχρεωτικής θητείας στις ΗΠΑ ήταν το επίτευγμά του, για το οποίο ήταν περισσότερο υπερήφανος και η υποστήριξή του για τη σχολική επιλογή τον οδήγησε να συστήσει το Ίδρυμα Φρίντμαν για τη Σχολική Επιλογή. Στο βιβλίο του που εκδόθηκε το 1962, «''Καπιταλισμός και Ελευθερία''», ο Φρίντμαν υποστήριξε πολιτικές όπως ένας εθελοντικός στρατός, ισοτιμίες συναλλάγματος που καθορίζονται ελεύθερα, κατάργηση των ιατρικών αδειών, αρνητικό φόρο εισοδήματος και σχολικά κουπόνια<ref>[http://www.econlib.org/library/Enc/bios/Friedman.html Milton Friedman (1912–2006)]</ref>. Οι ιδέες του για τη νομισματική πολιτική, τη φορολογία, τις ιδιωτικοποιήσεις και την απορρύθμιση επηρέασαν κυβερνητικές πολιτικές, ιδίως κατά τη δεκαετία του 1980. Η νομισματική του θεωρία επηρέασε την αντίδραση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας στην [[Παγκόσμια οικονομική κρίση 2008-2009|παγκόσμια οικονομική κρίση του 2007-2008]]<ref name="reason2">{{Cite news | last = Bullock | first = Penn | title = Bernanke's Philosopher | newspaper = Reason Magazine | date = 17 Νοεμβρίου 2009 | url = http://reason.com/archives/2009/11/17/bernankes-philosopher | accessdate =4 Φεβρουαρίου 2010 | ref = harv}}</ref>. Στον τομέα της στατιστικής, ο Φρίντμαν ανέπτυξε τη μέθοδο ανάλυσης της δειγματοληψίας στις ακολουθίες.
 
Στα έργα του Μίλτον Φρίντμαν περιλαμβάνονται πολλές μονογραφίες, βιβλία, επιστημονικά άρθρα, μελέτες, στήλες σε περιοδικά, τηλεοπτικά προγράμματα, βίντεο και διαλέξεις και καλύπτουν μία ευρεία γκάμα από θέματα σχετικά με τη μακροοικονομική, τη μικροοικονομική, την οικονομική ιστορία και ζητήματα δημόσιας πολιτικής. Τα βιβλία και τα δοκίμιά του έχουν διαβασθεί πολύ και είχαν διεθνή επιρροή, μεταξύ άλλων και σε πρώην κομμουνιστικά κράτη<ref>"Capitalism and Friedman" (editorial), ''The Wall Street Journal'' 17 Νοεμβρίου 2006</ref><ref>{{cite web |title=Remarks at Milton Friedman Memorial Service|author=[[Βάτσλαβ Κλάους]]|date=29 Ιανουαρίου 2007|url=http://www.klaus.cz/klaus2/asp/clanek.asp?id=3DpXss5H9RJv|accessdate=22 Αυγούστου 2008}}{{dead link|date=June 2015}}</ref><ref name=defaming>Johan Norberg, [http://reason.com/archives/2008/09/26/defaming-milton-friedman ''Defaming Milton Friedman: Naomi Klein's disastrous yet popular polemic against the great free market economist''], Reason Magazine, Washington, D.C., Οκτ. 2008</ref><ref>[[#refFriedman1999|Friedman 1999, σελ. 506]]</ref>.
 
==Βιογραφία==
 
===Δημόσια Υπηρεσία===
Στην αρχή της καριέρας του, ο Φρίντμαν δεν μπορούσε να βρει ακαδημαϊκή εργασία, οπότε το [[1935]] ακολούθησε τον φίλο του Γ. Άλεν Γουάλις στην Ουάσινγκτον, όπου το [[New Deal]] του [[Φραγκλίνος Ρούζβελτ|Φραγκλίνου Ρούζβελτ]] ήταν «σωτήριο» για πολλούς νέους οικονομολόγους<ref>{{cite web |title=Nobel laureate economist Milton Friedman dies at 94|first=Mark|last=Feeney|date=16 Νοεμβρίου 2006|url=http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2006/11/nobel_lauriet_e.html|work=The Boston Globe|accessdate=20 Φεβρουαρίου 2008}}{{dead link|date=June 2015}}</ref>. Σε αυτό το στάδιο, ο Φρίντμαν είπε πως αυτός και η γυναίκα του «θεωρούσαν πως τα προγράμματα δημιουργίας θέσεων εργασίας, όπως το Works Proggress Administration (WPA), το Civilian Conservation Corps (CCC) και το Public Works Administration (PWA), ως σωστή αντίδραση για την κρίσιμη κατάσταση», αλλά «μέτρα όπως η ρύθμιση των τιμών και μισθών από την National Recovery Administration και την Agricultural Adjustment Act όχι»<ref>{{harvnb|Friedman|1999|p=59}}</ref>. Προοικονομώντας τις μετέπειτα ιδέες του, πίστευε πως οι έλεγχοι των τιμών διατάρασσαν έναν πολύ σημαντικό μηχανισμό ρύθμισης που βοηθούσε στην σωστή κατανομή των πόρων. Όντως, ο Φρίντμαν αργότερα δήλωσε πως όλη η κρατική παρέμβαση σχετικά με το New Deal ήταν «λάθος θεραπεία για λάθος ασθένεια», διότι απλά θα έπρεπε η προσφορά χρήματος να αυξηθεί αντί να μειωθεί<ref>{{cite web |title=Right from the Start? What Milton Friedman can teach progressives.|url=http://delong.typepad.com/pdf/20070308_108-115.delong.FINAL.pdf|format=PDF|publisher=J. Bradford DeLong|accessdate=20 Φεβρουαρίου 2008}}</ref>.
 
Στην έκδοση του βιβλίου «[[Νομισματική Ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, 1867–1960]]» (''A Monetary History of the United States, 1867–1960'') ο Φρίντμαν και η Άννα Σβαρτς εκφράζουν την άποψη πως η Μεγάλη Ύφεση δημιουργήθηκε από την νομισματική συρρίκνωση, η οποία ήταν αποτέλεσμα της ελλιπούς πολιτικής που ακολούθησε η Ομοσπονδιακή Τράπεζα και των συνεχών κρίσεων του τραπεζικού συστήματος<ref>{{harvnb|Bernanke|2004|p=7}}</ref>.
Ο Φρίντμαν και η σύζυγός του εργάστηκαν για αυτό το έργο τα τρία επόμενα χρόνια, και κατά τη διάρκεια του 1980, η σειρά των δέκα επεισοδίων, με τίτλο «''Free To Choose''» μεταδόθηκε από την Υπηρεσία Δημόσιας Ραδιοτηλεόρασης (PBS). Το βιβλίο που συνόδευσε τη σειρά (που συγγράφτηκε από τον Μίλτον και τη σύζυγό του, Ρόουζ), επίσης με τίτλο «''Free To Choose''», ήταν την ίδια χρονιά μέσα στα ευπώλητα βιβλία πεζού λόγου και από το 1980 και έκτοτε έχει μεταφραστεί σε 14 ξένες γλώσσες.
 
Ο Φρίντμαν υπηρέτησε ως ανεπίσημος σύμβουλος του [[Ρόναλντ Ρέηγκαν]] κατά τη διάρκεια προεδρικής εκστρατείας του 1980, και στη συνέχεια υπηρέτησε στην Επιτροπή Συμβούλων Οικονομικής Πολιτικής του Προέδρου για όλη τη διάρκεια της διακυβέρνησης Ρέηγκαν. Το [[1988]] τιμήθηκε με το Εθνικό Μετάλλιο Επιστημών και ο πρόεδρος Ρέηγκαν τον τίμησε με το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας. Ο Μίλτον Φρίντμαν είναι τώρα γνωστός ως ένας από τους πιο σημαντικούς οικονομολόγους του 20ου αιώνα<ref>{{cite news|title=Milton Friedman: An enduring legacy|url=http://www.economist.com/daily/news/displaystory.cfm?story_id=8190872|work=The Economist|date=17 Νοεμβρίου 2006|accessdate=20 Φεβρουαρίου 2008}}</ref><ref>{{cite web |first=Patricia|last=Sullivan|date=17 Νοεμβρίου 2006|title=Economist Touted Laissez-Faire Policy|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/16/AR2006111600592.html|work=The Washington Post|accessdate=20 Φεβρουαρίου 2008}}</ref>. Καθ 'όλη τη δεκαετία του 1980 και του 1990, ο Φρίντμαν συνέχισε να γράφει άρθρα και να εμφανίζεται στην τηλεόραση. Έκανε αρκετές επισκέψεις στην Ανατολική Ευρώπη και την Κίνα, όπου επίσης συμβούλευε τις κυβερνήσεις τους. Ήταν, επίσης, για πολλά χρόνια διαχειριστής του οργανισμού ''Philadelphia Society''<ref>[http://www.cato.org/special/friedman/friedman/index.html Milton Friedman – Biography | Cato Institute<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://phillysoc.org/trustees.htm Trustees<!-- Bot generated title -->]{{dead link|date=June 2015}}</ref><ref>[http://www.phillysoc.org/fried.htm Milton Friedman<!-- Bot generated title -->]{{dead link|date=June 2015}}</ref>.
 
===Προσωπική ζωή===
==Πολιτικές θέσεις==
===Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Federal Reserve)===
Ο Φρίντμαν πίστευε πως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έπρεπε να καταργηθεί<ref>{{YouTube|CMY0tAHHF_M|«Η πρώτη μου προτίμηση θα ήταν να καταργήσω την Federal Reserve»}}</ref>, αλλά αν η ροή του χρήματος έπρεπε να ελέγχεται κεντρικά (όπως συμβαίνει με το σύστημα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας) ο προτιμότερος τρόπος για να γίνεται αυτό θα ήταν μέσω ενός μηχανικού συστήματος το οποίο θα αύξανε την ποσότητα του χρήματος με σταθερή ροή. Εν τούτοις, αντί για την ανάμιξη της κυβέρνησης στα πάντα, ήταν ανοικτός σε ένα μη–κυβερνητικό πρότυπο βασιζόμενο πραγματικά στον χρυσό, όπου το χρήμα θα παράγεται από την ιδιωτική αγορά: «Ένα πρότυπο βασιζόμενο πραγματικά στον χρυσό είναι πλήρως συμβατό με τις [[Κλασικός φιλελευθερισμός|(κλασικές) φιλελεύθερες]] αρχές και εγώ είμαι απολύτως υπέρ εκείνων των μέτρων που θα προάγουν την ανάπτυξή του». Παρ’ όλα αυτά πρόσθεσε την ακόλουθη προειδοποίηση, «Επιτρέψτε μου να τονίσω ότι αυτή η επισήμανση δεν αποτελεί έκκληση για την επιστροφή σε ένα πρότυπο χρυσού... Θεωρώ ότι η επιστροφή στο πρότυπο χρυσού δεν είναι ούτε επιθυμητή, ούτε εφικτή – με μόνη εξαίρεση ότι μπορεί να καταστεί εφικτή μόνο αν οι καταστροφικές προβλέψεις περί υπερπληθωρισμού υπό το ισχύον σύστημα αποδειχθούν ορθές»<ref name="fff.org">Richard M. Ebeling.Monetary Central Planning and the State, Κεφάλαιο 27: [http://www.fff.org/freedom/0399b.asp Milton Friedman's Second Thoughts on the Costs of Paper Money]{{dead link|date=June 2015}}</ref>. Είπε ότι ο λόγος για τον οποίο κάτι τέτοιο δεν ήταν εφικτό οφείλεται στο ότι «δεν υπάρχει καμία κυβέρνηση στον κόσμο η οποία θα ήθελε να παραδώσει τον έλεγχο της εσωτερικής νομισματικής της πολιτικής». Παρ’ όλα αυτά, αυτό θα μπορούσε να γίνει αν «μπορούσε να δημιουργηθεί ένας κόσμος στον οποίο ο προϋπολογισμός της κυβέρνησης θα αντιστοιχούσε στο 10% του εθνικού εισοδήματος, στον οποίο η οικονομία laissez-faire θα κυριαρχούσε, στον οποίοι οι κυβερνήσεις δεν θα αναμιγνύονταν με τις οικονομικές δραστηριότητες και στον οποίο οι πολιτικές απασχόλησης θα είχαν πεταχτεί στον κάλαθο των αχρήστων...<ref name="fff.org"/>».
 
Θεωρείται ότι ο Φρίντμαν έβλεπε με συμπάθεια την ελεύθερη τραπεζική<ref>http://www.cato.org/sites/cato.org/files/serials/files/cato-journal/2008/5/cj28n2-12.pdf</ref>.
 
===Δικαιώματα [[ΛΟΑΤ]]===
Ο Φρίντμαν ήταν επίσης υποστηρικτής των δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων<ref>{{cite web |title=Milton Friedman|url=http://www.ldp.org.au/milton-friedman |publisher=Liberal Democratic Party (Australia)|accessdate=19 Φεβρουαρίου 2013}}{{dead link|date=June 2015}}</ref><ref name=autogenerated1>Alan O. Ebenstein, ''Milton Friedman: A Biography'' (2007) σελ. 228</ref>. Συγκεκριμένα υποστήριξε τον γάμο των ατόμων του ιδίου φύλου, λέγοντας για το θέμα, «δεν πιστεύω ότι θα πρέπει να υπάρχει οποιαδήποτε διάκριση εις βάρος των ομοφυλόφιλων»<ref name=autogenerated1 />.
 
===Οικονομική ελευθερία===
 
===Εσθονία===
Παρά το γεγονός ότι ο Φρίντμαν δεν επισκέφθηκε ποτέ την [[Εσθονία]], το βιβλίο του «[[Ελεύθερος να επιλέξεις]]» άσκησε μεγάλη επιρροή στη συνέχεια για τον [[Μαρτ Λάαρ]], τον 32χρονο πρωθυπουργό αυτής της χώρας, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι ήταν το μόνο βιβλίο για την οικονομία που είχε διαβάσει πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του. Οι μεταρρυθμίσεις του Λάαρ είναι αυτές που συχνά πιστώνονται την μετατροπή της Εσθονίας από μια εξαθλιωμένη Σοβιετική Δημοκρατία στον «Τίγρη της Βαλτικής». Ένα πρωταρχικό στοιχείο του προγράμματος του Μαρτ Λάαρ ήταν εισαγωγή του «επίπεδου φόρου» (''flat tax''). O Μαρτ Λάαρ κέρδισε το βραβείο «Milton Friedman» το 2006 για την Προώθηση της Ελευθερίας, το οποίο απονέμεται από το Ινστιτούτο Cato<ref>{{cite web |url=http://www.cato.org/special/friedman/laar/|title=Mart Laar|publisher=Cato Institute|accessdate=February 20, 2008}}{{dead link|date=June 2015}}</ref>.
 
===Ηνωμένο Βασίλειο===
75.702

επεξεργασίες