Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Laissez-faire»

6.254 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 4 έτη
συλλογική μετάφραση από το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών
(συλλογική μετάφραση από το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών)
(συλλογική μετάφραση από το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών)
Σύμφωνα με την ιστορικό θρύλο, η φράση προκύπτει από μια συνάντηση που έγινε περίπου το [[1681]] μεταξύ του παντοδύναμου Γάλλου υπουργού Οικονομικών [[Ζαν Μπατίστ Κολμπέρ]] και μιας ομάδας Γάλλων επιχειρηματιών με αρχηγό έναν M. Le Gendre. Όταν ο ανυπόμονος [[Εμποροκρατία|μερκαντιλιστής]] υπουργός ρώτησε πως το Γαλλικό κράτος θα μπορούσε να βοηθήσει τους εμπόρους και να προωθήσει το εμπόριο, ο Le Gendre απάντησε απλά «''Laissez-nous faire''» («Αφήστε μας να [κάνουμε ότι θέλουμε]»<ref>[http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3AJournal_oeconomique_-_janvier_1751.djvu Journal Oeconomique] 1751, Άρθρο του Γάλλου υπουργού Οικονομικών.</ref>).
 
Το ανέκδοτο της συνάντησης ColbertΚολμπέρ-Le GendreΛεΖέντρ αναφέρθηκε το [[1751]] σε ένα άρθρο στο ''Journal Oeconomique'' από τον Γάλλο υπουργό και υπέρμαχο του [[Ελεύθερο εμπόριο|ελεύθερου εμπορίου]] René de Voyer, το οποίο τυχαίνει να είναι και η πρώτη εμφάνιση της φράσης σε έντυπη μορφή<ref>M. d'Argenson, "Lettre au sujet de la dissertation sur le commerce du marquis de Belloni', Απρίλιος 1751, ''Journal Oeconomique'' [http://books.google.com/books?id=k4ABAAAAYAAJ&vq=morbleu&dq=editions%3ANYPL33433007441680&lr&pg=RA3-PA111#v=onepage&q&f=false σελ. 111]. Δες A. Oncken, ''Die Maxime Laissez faire et laissez passer, ihr Ursprung, ihr Werden'', 1866</ref> Ο Argenson χρησιμοποίησε την φράση ο ίδιος νωρίτερα ([[1736]]) μέσα στο ίδιο του το ημερολόγιο, σε ένα περίφημο ξέσπασμα:
 
{{quote|''Laissez faire, telle devrait être la devise de toute puissance publique, depuis que le monde est civilisé&nbsp;... Détestable principe que celui de ne vouloir grandir que par l'abaissement de nos voisins! Il n'y a que la méchanceté et la malignité du coeur de satisfaites dans ce principe, et l’intérêt y est opposé. Laissez faire, morbleu! Laissez faire!!''<ref>όπως αναφέρεται στο έργο του [[Τζων Μέυναρντ Κέυνς|J.M. Keynes]], 1926, "The End of Laissez Faire". Το ''Mémoirs'' του Argenson δημοσιεύτηκε μόλις το 1858, εκδ. Jannet, τόμος V, σελ. 362. Δες A. Oncken (''Die Maxime Laissez faire et laissez passer, ihr Ursprung, ihr Werden'', 1866)</ref>
<p>
(Μετάφραση: "Αφήστε τα ελεύθερα, αυτό θα έπρεπε να είναι το motto όλων των πολιτικών δυνάμεων, από τότε που ο κόσμος ήταν πολιτισμένος&nbsp;... Το ότι δεν μπορούμε να μεγαλώσουμε παρά μόνο αν μειώνουμε τους γείτονές μας είναι ένας σιχαμερός τρόπος σκέψης! Μόνο η κακία και κακοήθεια της καρδιάς ικανοποιούνται δια τέτοιων αρχών και τα (εθνικά) συμφέροντά μας είναι αντίθετα προς αυτό. Αφήστε τα ελεύθερα, για όνομα του θεού! Αφήστε τα ελεύθερα!)}}
 
Το σύνθημα laissez faire διαδόθηκε και απέκτησε δημοφιλία από τον Βενσάν ντε Γκουρναί (''Vincent de Gournay''), έναν Γάλλο [[Φυσιοκράτες|φυσιοκράτη]] και βασιλικό επίτροπο για το εμπόριο την δεκαετία του [[1750]], που λέγεται πως υιοθέτησε τον όρο από τα γραπτά του [[Φρανσουά Κενέ]] σχετικά με την Κίνα<ref>{{cite book|last=Baghdiantz McCabe|first=Ina|title=Orientalism in Early Modern France: Eurasian Trade Exoticism and the Ancien Regime|year=2008|publisher=Berg Publishers|isbn=978-1-84520-374-0|pages=271–272}}</ref>. Ήταν ο Κενέ αυτός που εισήγαγε τον όρο ''laissez-faire, laissez-passer''<ref>{{cite web|title=Library of Economics and Liberty|url=http://www.econlib.org/library/Enc/bios/Quesnay.html|publisher=Liberty Fund, Inc.|accessdate=22 Σεπτεμβρίου 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Encyclopedia Britannica|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/487095/Francois-Quesnay|publisher=Encyclopedia Britannica, Inc.}}</ref>, με το laissez faire να αποτελεί μετάφραση της κινέζικης έννοιας wu wei (και mo wai στα Καντονέζικα<ref name=Clarke>{{cite book|last=Clarke|first=J.J.|title=Oriental Enlightenment: The Encounter Between Asian and Western Thought|year=1997|publisher=Routledge|isbn=978-0415133760|page=50}}</ref>). Ο Γκουρναί υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της κατάργησης των περιορισμών στο εμπόριο και της άρσης του κρατικού ελέγχου στην βιομηχανία της Γαλλίας. Ενθουσιάστηκε με την φράση από τον ανεκδοτολογικό διάλογο των Κολμπέρ- ΛεΖέντρ<ref>Σύμφωνα με το "Eloge de Vincent de Gournay," του Τουργκώ, '' Mercure'', Αύγουστος 1759 (αναπαραγ. στο ''Oeuvres of Turgot'', τόμ. 1 [http://books.google.com/books?id=5KQALAckPr8C&dq=Eloge%20de%20Gournay&pg=PA288#v=onepage&q&f=false σελ. 288].</ref>, και την ενσωμάτωσε σε ένα μεγαλύτερο, δικό του αξίωμα: "''Laissez faire et laissez passer''" (αφήστε να δημιουργηθούν και αφήστε να ρεύσουν). Το σύνθημά του έχει επίσης εκφραστεί με την πιο διευρυμένη μορφή "''Laissez faire et laissez passer, le monde va de lui même!''" (αφήστε να δημιουργηθούν και αφήστε να ρεύσουν, ο κόσμος συνεχίζει να κινείται από μόνος του). Παρότι ο Γκουρναί δεν άφησε γραπτά ίχνη των ιδεών του για την οικονομική πολιτική, είχε εκτεταμένη επιρροή στους συγχρόνους του, κυρίως στους ομοϊδεάτες του Φυσιοκράτες, που αποδίδουν σε εκείνον τόσο το σύνθημα, όσο και το δόγμα του laissez faire<ref>Στον Γκουρναί αποδίδεται η φράση μεταξύ άλλων από τον Τουργκώ ("Eloge a Gournay", ''Mercure'' 1759), τον Μαρκήσιο του Μιραμπώ (''Philosophie rurale'' 1763 και ''Ephémérides du Citoyen'', 1767.), τον Κόμη του Αλμπόν ("Éloge Historique de M. Quesnay", ''Nouvelles Ephémérides Économiques'', Μάιος 1775, σελ. 136–37. ) και τον Ντιπόν ντε Νεμούρ (Introduction to ''Oeuvres de Jacques Turgot'', 1808–11, τόμ. I, σελ. 257, 259 (Daire ed.))</ref>.
 
Πριν τον ντ'Αρτζενσόν ή τον Γκουρναί, την φράση «''on laisse faire la nature''» (αφήστε την φύση να ακολουθήσει την πορεία της) την είχε εκφέρει ο Μπουαζιλμπέρ<ref>"Tant, encore une fois, qu'on laisse faire la nature, on ne doit rien craindre de pareil", P.S. de Boisguilbert, 1707, ''Dissertation de la nature des richesses, de l'argent et des tributs''.</ref>. Ο ίδιος ο ντ'Αρτζενσόν ήταν περισσότερο γνωστός κατά την διάρκεια της ζωής του για το παρόμοιο αλλά λιγότερο επιδραστικό σύνθημα "''Pas trop gouverner''" (μην κυβερνάτε υπερβολικά/ μην ασκείτε υπερβολική διακυβέρνηση)<ref>DuPont de Nemours, ''op cit'', σελ.258. Οι Oncken (''op.cit'') και Keynes (''op.cit''.) επίσης αποδίδουν στον ντ'Αρτζενσόν την φράση "''Pour gouverner mieux, il faudrait gouverner moins''" («Για να κυβερνάς καλύτερα, πρέπει να κυβερνάς λιγότερο»), ενδεχομένως την πηγή του φημισμένου "That government is best which governs least" (Η καλύτερη Κυβέρνηση είναι αυτή που κυβερνά λιγότερο), δημοφιλές στους αμερικανικούς κύκλους, που συχνά αποδίδεται στον [[Τόμας Πέιν]], στον [[Τόμας Τζέφερσον]] και στον [[Χένρι Ντέιβιντ Θόρω]].</ref>. Ήταν ωστόσο η χρήση του συνθήματος ''laissez faire'' από τον Γκουρναί, και η διάδοσή του από τους Φυσιοκράτες, που του προσέδωσε το κύρος που απολαμβάνει.
 
Το laissez faire προκηρύχθηκε από τους Φυσιοκράτες στην Γαλλία του 18ου αιώνα, καθιστάμενο έτσι ο σκληρός πυρήνας των οικονομικών θεωριών, και αναπτύχθηκε περαιτέρω από διάσημους οικονομολόγους, ξεκινώντας από τον [[Άνταμ Σμιθ]]<ref name="Fine, Sidney 1964">Fine, Sidney. ''Laissez Faire and the General-Welfare State''. United States: The University of Michigan Press, 1964. Print</ref>. «Ο όρος σχετίζεται κανονικά με τους φυσιοκράτες και την κλασική πολιτική οικονομία<ref>Macgregor, Economic Thought and Policy (Λονδίνο, 1949), σελ. 54–67</ref>». Στο βιβλίο «''Laissez Faire και Γενικό Κράτος Πρόνοιας''» (''Laissez Faire and the General-Welfare State'') σημειώνεται πως «...οι φυσιοκράτες, αντιδρώντας στους υπερβολικούς μερκαντιλιστικούς περιορισμούς της Γαλλίας της εποχής τους, εξέφρασαν την πίστη τους σε μία "φυσική τάξη", την ελευθερία, υπό την οποία τα άτομα, ακολουθώντας τα προσωπικά (εγωιστικά) τους συμφέροντα, συνεισέφεραν στο γενικό καλό και την γενική πρόοδο. Από τη στιγμή που, κατά την άποψή τους, αυτή η φυσική τάξη λειτουργούσε επιτυχώς χωρίς την αρωγή της κυβέρνησης, συμβούλευαν το κράτος να περιορίσει την δικαιοδοσία του στην υποστήριξη των δικαιωμάτων της ιδιωτικής περιουσίας και της ατομικής ελευθερίας, να αποσύρει όλα τα τεχνητά εμπόδια στην εμπορική δραστηριότητα, και να καταργήσει όλους τους άχρηστους νόμους<ref name="Fine, Sidney 1964"/>».
 
Στην [[Αγγλία]] μια σειρά από συνθήματα για το «ελεύθερο εμπόριο» και τη «μη-επέμβαση» είχαν διαμορφωθεί ήδη κατά το 17ο αιώνα. Όμως η γαλλική έκφραση laissez-faire άρχισε να επικρατεί σε αγγλόφωνες χώρες με τη διάδοση των έργων των Φυσιοκρατών κατά το τέλος του 18ου αιώνα. Το περιστατικό των Κολμπέρ – ΛεΖέντρ αναπαρήχθη στο έργο του [[1774]] «''Βασικές Αρχές του Εμπορίου''» (''Principles of Trade'') του Τζωρτζ Ουάτλεϋ (που το συνέγραψε από κοινού με τον [[Βενιαμίν Φρανκλίνος|Βενιαμίν Φρανκλίνο]]) – που μπορεί να είναι και η πρώτη εμφάνιση της φράσης σε οποιαδήποτε αγγλόφωνη έκδοση<ref>Το ''Principles of Trade'' του Ουάτλεϋ επανεκτυπώθηκε στο «Έργα του Βενιαμίν Φρανκλίνου τόμ.2» (''Works of Benjamin Franklin, Vol.2''), [http://books.google.com/books?id=C2QUAAAAYAAJ&dq=Benjamin%20Franklin%20%22Principles%20of%20Trade%22&pg=PA401#v=onepage&q&f=false p. 401]</ref>.
 
To laissez-faire, ένα παράγωγο του [[Διαφωτισμός|Διαφωτισμού]], «ως έννοια συνελήφθη ως ο τρόπος να απελευθερώσει τις ανθρώπινες δυνατότητες διαμέσου της αποκατάστασης ενός φυσικού συστήματος, ενός συστήματος ανεμπόδιστου από τους περιορισμούς του κράτους<ref name="Gaspard, Toufick 2004">Gaspard, Toufick. ''A Political Economy of Lebanon 1948–2002: The Limits of Laissez-faire''. Boston: Brill, 2004. ISBN 978-9004132597</ref>». Κατά παρόμοιο τρόπο, ο Άνταμ Σμιθ έβλεπε την οικονομία ως ένα φυσικό σύστημα και την αγορά ως ένα ουσιαστικό και οργανικό μέρος του συστήματος αυτού<ref name="Gaspard, Toufick 2004"/>. Κατ' επέκτασιν, οι ελεύθερες αγορές έγιναν η αντανάκλαση του φυσικού συστήματος της ελευθερίας<ref name="Gaspard, Toufick 2004"/>. «Για τον Σμιθ, το laissez-faire ήταν ένα πρόγραμμα για την κατάργηση των νόμων που περιορίζουν την αγορά, ένα πρόγραμμα για την αποκατάσταση της τάξης και για την ενεργοποίηση των δυνατοτήτων για ανάπτυξη<ref name="Gaspard, Toufick 2004"/>».
 
Ωστόσο, ο Άνταμ Σμιθ<ref name=asoae /> και οι σημαντικοί κλασσικοί οικονομολόγοι, όπως ο [[Τόμας Μάλθους]] και ο [[Ντέηβιντ Ρικάρντο]], δεν χρησιμοποιούσαν την έκφραση. Ο [[Τζέρεμι Μπένθαμ]] την χρησιμοποιούσε, αλλά ήταν μάλλον η αναφορά του Τζέημς Μιλ στο αξίωμα του laissez-faire (μαζί με το “pas trop gouverner”) σε ένα λήμμα για την έκδοση του [[1824]] της Encyclopaedia Britannica που στην πραγματικότητα διέδωσε τον όρο και τον κατέστησε κοινό στη χρήση στην αγγλική γλώσσα. Με την έλευση της Λέσχης κατά του Νόμου του Καλαμποκιού ο όρος απέκτησε μεγάλο μέρος της σημασίας που έχει (στη χρήση του στα αγγλικά)<ref>{{cite journal|author=Abbott P. Usher|title=Economic History – The Decline of Laissez Faire|year=1931|journal=American Economic Review|volume=22|issue=1, Supplement|pages=3–10|display-authors=etal}}</ref>.
 
Ο Άνταμ Σμιθ χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τη μεταφορά του «[[Αόρατο Χέρι|αόρατου χεριού]]» στο βιβλίο του «''Η Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων''», προκειμένου να περιγράψει τα μη-επιδιωκόμενα αποτελέσματα της οικονομικής αυτο-οργάνωσης που προκύπτουν από το οικονομικό συμφέρον του καθενός<ref>Andres Marroquin, ''Invisible Hand: The Wealth of Adam Smith'', The Minerva Group, Inc., 2002, ISBN 1-4102-0288-7, σελ. 123.</ref>. Η ιδέα πίσω από το «αόρατο χέρι», αν και όχι η ίδια η μεταφορά, ανήκει στον [[Μπερνάρ ντε Μαντεβίλ]] (''Bernard de Mandeville'') και το Μύθο των Μελισσών του. Στην πολιτική οικονομία, η ιδέα αυτή και το δόγμα του laissez-faire ήταν πάντοτε πολύ συγγενή<ref>John Eatwell, The Invisible Hand, W.W. Norton&Company, 1989, σελ. Πρόλογος x1.</ref>. Πολλοί έχουν χαρακτηρίσει τη μεταφορά του αόρατου χεριού ως μεταφορά για το laissez-faire<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=zAIar8Ee80QC&lpg=PA122&dq=laissez%20faire%20invisible%20hand&pg=PA122#v=onepage&q=laissez%20faire%20invisible%20hand&f=false |title=The mathematical century: the 30 greatest problems of the last 100 years (2006) Piergiorgio Odifreddi, Arturo Sangalli, Freeman J Dyson, σελ. 122 |publisher=Google.com |accessdate=2013-07-30}}</ref>, παρότι ο Σμιθ ουδέποτε χρησιμοποίησε ο ίδιος τον όρο<ref name=asoae>Roy C. Smith, Adam Smith and the Origins of American Enterprise: How the Founding Fathers Turned to a Great Economist's Writings and Created the American Economy, Macmillan, 2004, ISBN 0-312-32576-2, σελ. 13–14.</ref>.
 
==Βασικές αρχές του laissez-faire==
1.317

επεξεργασίες