Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Αράλη»

189 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 5 έτη
μ
προσθήκη συνδέσμων κ βελτίωση προτύπου
μ (προσθήκη συνδέσμων κ βελτίωση προτύπου)
{{coord|44|48|47|N|59|36|55|E|format=dms|display=title}}
[[Αρχείο:Aralzee.jpg|thumb|right|Η Αράλη από το διάστημα, το 1989 (αριστερά) και το 2003 (δεξιά)]]
[[Αρχείο:The Shrinking Aral Sea Recovers 2010.jpg|thumb|300px|right|Η Λίμνη Αράλη τον Αύγουστο του [[2010]]]]
{{Κουτί πληροφοριών λίμνης
|όνομα= Λίμνη Αράλη
|όνομα_εικόνας= Aralzee.jpg
|λεζάντα_εικόνας= Η Αράλη από το διάστημα, το 1989 (αριστερά) και το 2003 (δεξιά).
|εικόνα_χάρτη=
|έκταση=17160km2 17.160 χλμ²
|μέγιστο_μήκος=
|μέγιστο_πλάτος=
|μέγιστο_βάθος=Βόρεια:42m 42 μ.,</br> Νότια: 40 μ.
|μέσο_βάθος= Βόρεια: 8.|m,7 μ.,</br> Νότια: 14-15m15 μ.
|όγκος_νερού=27km3 27 χλμ³
|ύψος_επιφάνειας= Βόρεια: 42m42 μ.,</br> Νότια: 29m29 μ.
|μήκος_όχθης=
|τύπος= [[endorheic]], [[natural lakeΛίμνη]], [[reservoirΤεχνητή λίμνη]] (NorthΒόρεια λίμνη)
|εισροή=
|εκροή=
|γεωγραφικό_πλάτος=
|γεωγραφικό_μήκος=
|λεκάνη_απορροής=1549000km2 1.549.000 χλμ²
|χώρες_λεκάνης= [[Καζακστάν]], [[Ουζμπεκιστάν]], [[Τουρκμενιστάν]], [[Τατζικιστάν]], [[Αφγανιστάν]]
|επίδραση=
|περιγραφή=
|ημερομηνία_κατασκευής=
|νησιά=νήσος Νικόλαος (τσάρος)
|πόλεις= [[Αράλ (Καζακστάν)|Αράλ]]
|τμήματα=
|αναφορές=<ref>{{cite web|author=USDA-Foreign Agriculture Service|title=Cotton Production Ranking|url= http://www.cotton.org/econ/cropinfo/cropdata/rankings.cfm|publisher=[[National Cotton Council of America]]|year=2008|accessdate=May 17, 2008}}</ref>
 
}}
[[Αρχείο:The Shrinking Aral Sea Recovers 2010.jpg|thumb|300px|right|Η Λίμνη Αράλη τον Αύγουστο του [[2010]]]]
Η '''Αράλη''', ή ''Αράλ'', ([[καζακική γλώσσα|καζακικά]]: Арал Теңізі, [[ουζμπεκική γλώσσα|ουζμπεκικά]]: Orol dengizi και [[ρωσική γλώσσα|ρώσικα]]: Аральскοе мοре) είναι μια ηπειρωτική [[λίμνη]], σχεδόν "εσωτερική θάλασσα" στην [[Ασία|Κεντρική Ασία]]. Μοιράζεται μεταξύ του [[Καζακστάν]] στα βόρεια και του Καρακαλπακστάν, μιας αυτόνομης περιοχής του [[Ουζμπεκιστάν]], στα νότια και ανάμεσα στις στέπες του Κιργκίς και του Τουρκεστάν, σε [[υψόμετρο]] 49 μ. υπέρ την επιφάνεια του [[Εύξεινος Πόντος|Ευξείνου]] και 79 μ. υπέρ της [[Κασπία]]ς από την οποία απέχει περίπου 250 χλμ. Το όνομά της σημαίνει κατά προσέγγιση ''Θάλασσα νησιών'' και αναφέρεται στα περισσότερα από 1.500 μικρά νησιά που κάποτε περιελάμβανε η έκτασή της. Μεγαλύτερο εξ αυτών είναι η νήσος Νικόλαος (τσάρος).
 
Η '''Αράλη''', ή ''Αράλ'', ([[καζακική γλώσσα|καζακικά]]: Арал Теңізі, [[ουζμπεκική γλώσσα|ουζμπεκικά]]: Orol dengizi και [[ρωσική γλώσσα|ρώσικα]]: Аральскοе мοре) είναι μια ηπειρωτική [[λίμνη]], σχεδόν "εσωτερική θάλασσα" στην [[Ασία|Κεντρική Ασία]]. Μοιράζεται μεταξύ του [[Καζακστάν]] στα βόρεια και του [[Καρακαλπακστάν]], μιας αυτόνομης περιοχής του [[Ουζμπεκιστάν]], στα νότια και ανάμεσα στις στέπες του Κιργκίς και του Τουρκεστάν, σε [[υψόμετρο]] 49 μ. υπέρ την επιφάνεια του [[Εύξεινος Πόντος|Ευξείνου Πόντου]] και 79 μ. υπέρ της [[Κασπία]]ς από την οποία απέχει περίπου 250 χλμ. Το όνομά της σημαίνει κατά προσέγγιση ''Θάλασσα νησιών'' και αναφέρεται στα περισσότερα από 1.500 μικρά νησιά που κάποτε περιελάμβανε η έκτασή της. Μεγαλύτερο εξ αυτών είναι η νήσος Νικόλαος (τσάρος).
 
Η Αράλη κάποτε ήταν κάποτε η τρίτη μεγαλύτερη λίμνη του κόσμου, μετά την Κασπία και την Άνω [[Λίμνη (Lake Superior)Σουπίριορ|Σουπίριορ]] της Αμερικής, με έκταση 68.000 [[τετραγωνικό χιλιόμετρο|τετραγωνικά χιλιόμετρα]], περίπου τη μισή έκταση της Ελλάδας, με μέγιστο βάθος 70 μ.(1930). Από τη δεκαετία του [[1960]] συρρικνώνεται σταθερά, καθώς τα δυοδύο ποτάμια που την τροφοδοτούσαν, Σιρο Νταριά[[Συρ Ντάρια]] και ο [[Αμού Ντάρια ]], εκτράπηκαν επί [[Σοβιετική Ένωση|Σοβιετικής Ένωσης]] προς την έρημο για να τροφοδοτήσουν έργα [[άρδευση|άρδευσης]]ς. Το 2004 η λίμνη είχε συρρικνωθεί στο 24% του αρχικού της μεγέθους, και ο πενταπλασιασμός της [[αλμυρότητα|αλμυρότητάς]] της σκότωσε σχεδόν το σύνολο της [[χλωρίδα|χλωρίδας]]ς και [[πανίδα|πανίδας]]ς που φιλοξενούσε. Το 2007 είχε το 10% της αρχικής της έκτασης και διαχωρίστηκε σε τρεις ξεχωριστές λίμνες, δυοδύο από τις οποίες είναι υπερβολικά αλμυρές για να φιλοξενήσουν [[ψάρι|ψάρια]].<ref name="sciam">{{cite news | author=Philip Micklin; Nikolay V. Aladin | title=Reclaiming the Aral Sea | url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=reclaiming-the-aral-sea&sc=rss | work=Scientific American | date=Μάρτιος 2008 | accessdate=2008-08-30}}</ref> Τα ψαροχώρια που κάποτε άκμαζαν στις όχθες της σήμερα απλά φιλοξενούν πλοία στη στεριά, και πλήττονται από την ανεργία και την οικονομική ύφεση.
 
Η Αράλη είναι επίσης σοβαρότατα μολυσμένη, κυρίως ως αποτέλεσμα της βιομηχανίας [[βιολογικά όπλα|βιολογικών όπλων]] που λειτουργούσε σε ένα από τα νησιά της, των βιομηχανιών και της [[απορροή λιπασμάτων|απορροής λιπασμάτων]] και [[φυτοφάρμακο|φυτοφαρμάκων]]. Το αλάτι που παρασύρει ο άνεμος από τον πυθμένα της αποξηραμένης λίμνης καταστρέφει τις σοδειές, και ο μολυσμένος αέρας και νερό προκαλούν σοβαρά προβλήματα στη δημόσια υγεία στην περιοχή. Η εξαφάνιση της λίμνης έχει προκαλέσει και αλλαγές στο [[μικροκλίμα]] της περιοχής, φέρνοντας θερμότερα καλοκαίρια και ψυχρότερους χειμώνες.<ref>{{cite web | author=U.S. Geological Survey | title=Earthshots: Aral Sea | url=http://earthshots.usgs.gov/Aral/Aral | publisher=Υπουργείο Εσωτερικών των ΗΠΑ| date=2007-05-01 | accessdate=2008-08-30}}</ref>
 
Η εξαφάνιση της Αράλης συχνά περιγράφεται ως η μεγαλύτερη [[περιβαλλοντική καταστροφή]] που έγινε από τον άνθρωπο. Το [[Καζακστάν]] καταβάλλει σήμερα προσπάθειες να διασώσει ότι απέμεινε από το βόρειο τμήμα της Αράλης (τη ''Μικρή Αράλη'') κατασκευάζοντας το 2005 ένα [[φράγμα]] που ανύψωσε τη στάθμη των υδάτων κατά δυοδύο μέτρα και μείωσε κάπως την αλμυρότητα, επιτρέποντας την επανεμφάνιση ψαριών.
{{commonscat|Aral Sea}}
 
== Παραπομπές ==
{{παραπομπές}}
{{reflist}}
 
== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
32.853

επεξεργασίες