Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

καμία σύνοψη επεξεργασίας
Το 190 π.Χ. οι Ρωμαίοι αφαίρεσαν από τους Αιτωλούς την κυριαρχία στο μαντείο των Δελφών.<ref name="archaiol"/> Λίγα χρόνια μετά, το 168 π.Χ. οι Δελφοί πέρασαν σε [[ρωμαϊκή αυτοκρατορία|ρωμαϊκή κυριαρχία]]. Κατά τη διάρκεια των Μιθριδατικών πολέμων οι Δελφοί λεηλατήθηκαν από τον Ρωμαίο στρατηγό [[Σύλλας|Σύλλα]] το [[86 π.Χ.]].<ref name="culturehist"/>, ο οποίος απαίτησε και πέτυχε να του παραχωρηθούν τα πολύτιμα μετάλλινα αναθήματα του ναού.<ref name="lampsas">Γιάννης Λάμψας, Λεξικό του Αρχαίου Κόσμου, τ. Α’, Αθήνα, εκδόσεις Δομή, 1984 , 761—762.</ref> Το 83 π.Χ., οι Μαίδοι, θρακικό φύλο, πραγματοποίησαν επιδρομή στους Δελφούς, πυρπόλησαν το ναό, λεηλάτησαν το ιερό και έκλεψαν το «άσβεστο πυρ» από το βωμό. Στη διάρκεια αυτής της επιδρομής, ένα μέρος της στέγης του ιερού ναού κατέρρευσε.<ref name="lampsas"/>
 
Στη διάρκεια των πρώτων χριστιανικών χρόνων το Μαντείο των Δελφών είχε πια παρακμάσει. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των λιγοστών πλέον επισκεπτών δεν ήταν τόσο η θρησκευτική πίστη και η ανάγκη προσκύνησης, όσο το να θαυμάσουν τα πλούσια και επιβλητικά καλλιτεχνικά αρχιτεκτονήματα του χώρου. Σχετική άνθηση του μαντείου παρατηρήθηκε ξανά επί αυτοκράτορα [[Αδριανός|Αδριανού]], ο οποίος φαίνεται πως επισκέφθηκε το μαντείο δύο φορές. Η περίοδος παρακμής συνεχίζεται όμως στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου, και του Κωνσταντίνου Β’. Η πτώση της δημοτικότητας του μαντείου δεν είναι άσχετη με το γεγονός ότι όλα σχεδόν τα κτίρια είχαν καταρρεύσει.
==Ύστερη Αρχαιότητα==
Το μαντείο των Δελφών έκλεισε οριστικά με διάταγμα του [[Θεοδόσιος Α'|Θεοδοσίου Α']] το 395 μ.Χ. Ωστόσο ο χώρος δεν εγκαταλείφθηκε. Αρχαιολογικά δεδομένα μαρτυρούν ότι η πόλη συνέχισε να ευημερεί μέχρι περίπου τις αρχές του 7ου αιώνα.
===Η παρακμή του μαντείου===
Ο αυτοκράτορας [[Ιουλιανός]] προσπάθησε να ανατρέψει το κλίμα παρακμής των παγανιστικών λατρειών, όμως η βασιλεία του ήταν ιδιαίτερα βραχύβια. Όταν απέστειλε τον έμπιστό του Ορειβάσιο στο μαντείο των Δελφών να πληροφορηθεί για την τύχη των ιερών, πήρε μια αποκαρδιωτική απάντηση:
 
Εἴπατε τῷ βασιλεῖ, χαμαὶ πέσε δαίδαλος αὐλά,
Η προσπάθεια του αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη να εμψυχώσει τον αρχαίο κόσμο και μαζί του την ειδωλολατρική θρησκεία αποδείχτηκε ανεπιτυχής. Ο γιατρός Ορειβάσιος που στάλθηκε από τον αυτοκράτορα για να ζητήσει χρησμό, πήρε μια αποκαρδιωτική απάντηση από το Μαντείο. Του ζητήθηκε να διαμηνύσει στον αυτοκράτορα πως το πολυτελές ανάκτορο του Φοίβου είχε καταρρεύσει, και πως είχε χαθεί και είχε σβήσει οριστικά η μαντική του δύναμη. Από τότε το μαντείο έχασε την παλιά του αίγλη και ακτινοβολία. Εξακολούθησε να υπάρχει τυπικά μερικά χρόνια ακόμη, ώσπου το [[394]], ο [[Κατάλογος των αυτοκρατόρων του Βυζαντίου|αυτοκράτορας]] [[Μέγας Θεοδόσιος|Θεοδόσιος ο Μέγας]] ,με διάταγμά του, το έκλεισε δια παντός, μαζί με τα άλλα ειδωλολατρικά ιδρύματα για να μην πλήττουν τη διάδοση της χριστιανικής πίστης.
 
οὐκέτι Φοῖβος ἔχει καλύβην, οὐ μάντιδα δάφνην,
 
οὐ παγὰν λαλέουσαν, ἀπέσβετο καὶ λάλον ὕδωρ.
 
[Πείτε στο βασιλιά, ότι ο αυλός έχει πεσει στο χώμα. Ο Φοίβος δεν έχει πια σπίτι, ούτε δάφνη μαντική, ούτε και πηγή που μιλάει, γιατί στέρεψε το νερό που μιλούσε]
 
===Αρχαιολογικά δεδομένα===
Οι ανασκαφές, ιδιαίτερα αυτές των τελευταίων δεκαετιών, απέδειξαν ότι η ζωή στους Δελφούς δεν σταμάτησε με το κλείσιμο του μαντείου. Απεναντίας, φαίνεται ότι η πόλη συνέχισε να ανθεί για τρεις ακόμη αιώνες, αποδεσμευμένη όμως πια από τις αρχαίες λατρείες. Κατά τη διάρκεια της [[Μεγάλη Ανασκαφή των Δελφών|Μεγάλης Ανασκαφής]] αποκαλύφθηκαν αρχιτεκτονικά μέλη μιας παλαιοχριστιανικής βασιλική του 5ου αιώνα, την περίοδο που οι Δελφοί ήταν έδρα επισκόπου. Σημαντικά υστερορωμαϊκά κτίσματα είναι οι Ανατολικές Θέρμες, η οικία με το περιστύλιο, η ρωμαϊκή αγορά, η μεγάλη δεξαμενή, η έπαυλη της δυτικής στοάς. Έξω από την πόλη απλώθηκαν νεκροπόλεις.
Η λεγόμενη Νοτιοανατολική Έπαυλη, που οικοδομήθηκε εκτός του ιερού περιβόλου του τεμένους του Απόλλωνα, είναι ιδιαίτερα πολυτελής. Η πρόσοψή της έχει μήκος 65 μέτρα και το ίδιο το κτίριο αναπτύσσεται σε τέσσερα επίπεδα. Η οικία διέθετε τέσσερα τρικλίνια και ιδιωτικά λουτρά. Οι προμήθειες αποθηκεύονταν σε μεγάλους πακτωμένους πίθους. Ανακαλύφθηκαν αντικείμενα πολυτελείας, αρκετά από αυτά εισηγμένα, όπως μια μικρή λεοπάρδαλη από μάργαρο, [[Σασσανίδες|σασσανιδικής]] μάλλον προέλευσης, που κοσμούσε κάποιο ξύλινο στέλεχος, όπως σκήπτρο ή κάθισμα. Σήμερα εκτίθεται στην αίθουσα του ισογείου του [[Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών|Αρχαιολογικού Μουσείου των Δελφών]].
Το κτίριο κτίστηκε στις αρχές του 5ου αιώνα και χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία περίπου ως το 580, ενώ αργότερα μετατράπηκε σε συγκρότημα εργαστηρίων αγγειοπλαστών. Στα τέλη του 6ου αιώνα η πόλη συρρικνώθηκα και σταμάτησαν σε μεγάλο βαθμό οι εμπορικές επαφές με άλλες περιοχές. Η εγχώρια παραγωγή, η οποία είναι χονδροειδέστερη, κάλυπτε πλέον τις ανάγκες των κατοίκων.
Κατά την ύστερη αρχαιότητα η Ιερά Οδός πλακοστρώθηκε με επαναχρησιμοποίηση αρχαίων αρχιτεκτονικών μελών, ο χαρακτήρας της όμως είναι πια κυρίως βιοτεχνικός και εμπορικός. Στον χώρο της [[Αγορά των Δελφών|αγοράς]] δημιουργήθηκαν εργαστήρια, και οικοδομήθηκε παλαιοχριστιανική βασιλική. Δύο μεγάλες δεξαμενές κατασκευάστηκαν για να εξασφαλίζουν νερό στις οικίες.
Με την επικράτηση του [[χριστιανισμός|Χριστιανισμού]], οι Δελφοί έγιναν έδρα επισκοπής, αλλά εγκαταλείφθηκαν στις αρχές του 7ου αι. μ.Χ., κατά την περίοδο των [[Σλάβοι|Σλαβικών]] επιδρομών.<ref name="culturehist"/>Ο χρόνος και οι φυσικές καταστροφές συμπλήρωσαν το κάδρο της ερήμωσης του τόπου, και στην θέση των ερειπίων του ιδρύθηκε το μικρό και άσημο χωριό Καστρί.<ref name="lampsas"/><ref>Πάνος Βαλαβάνης, Ιερά και Αγώνες στην Αρχαία Ελλάδα. Ολυμπία – Δελφοί – Ίσθμια – Νέμεα – Αθήνα, Αθήνα, 2004, 228-235.</ref>
 
463

επεξεργασίες