Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Τετραγράμματο»

μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
μ
Την ίδια περίοδο, ο επιφανέστερος για την εποχή του Γερμανός λόγιος της Εβραϊκής γλώσσας, [[Σεμπάστιαν Μούνστερ]], έκανε χρήση της μορφής '''Ιεχωβά''' (Iehova) στην ''Χαλδαϊκή Γραμματική'' (Chaldaica Grammatica) του. Ο [[Ουίλιαμ Τίντεϊλ]], ζηλωτής μεταφραστής της Βίβλου στην [[αγγλική γλώσσα]], χρησιμοποίησε για πρώτη φορά το θεϊκό όνομα σε αγγλική Βίβλο το [[1530]] με τη μορφή '''Ιεχουά''' (Iehouah) και '''Ιεχωβά''' (Iehovah)<ref>''The New York Times'', 25 Απριλίου 1997, «[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E00E7DF1F3EF936A15757C0A961958260 Book Burning That Worked]» (Κάψιμο Βιβλίων που Έφερε Αποτελέσματα).</ref>. Οι περισσότερες αγγλικές μεταφράσεις εκείνης της εποχής περιλάμβαναν αυτή τη μορφή του θεϊκού ονόματος. Ο [[Ιωάννης Καλβίνος]] επίσης χρησιμοποιούσε τη μορφή '''Ιεχουά''' (Iehoua[h])<ref>Βλέπε για παράδειγμα το έργο του ''[http://www.ccel.org/ccel/calvin/calcom22.txt Σχολιολόγιο στον Ιεζεκιήλ]'' στον ιστότοπο της ''Christian Classics Ethereal Library'' ([http://www.ccel.org/ ccel.org]).</ref>. Ταυτόχρονα, εκτός από την αγγλική και τη γερμανική γλώσσα, ευρεία χρήση της μορφής αυτής γινόταν και στις γαλλικές εκδόσεις της Βίβλου. Παρόμοια διάδοση υπήρχε και στην [[σουηδική γλώσσα]]· μάλιστα, από το 1560 και έπειτα, αρκετοί Σουηδοί βασιλιάδες περιλάμβαναν το όνομα Ιεχωβά στα επίσημα ρητά τους, όπως για παράδειγμα το ρητό του [[Βασιλιάς Κάρολος Θ' της Σουηδίας|Βασιλιά Κάρολου Θ' της Σουηδίας]] ''"'''Iehovah''' solatium meum"'' που σημαίνει «ο Ιεχωβά είναι η Παρηγοριά μου».
 
Το [[1743]], λίγο πριν παρουσιάσει ο [[Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ|Χέντελ]] τον ''Μεσσία'' και άλλα [[Ορατόριο|ορατόριά]] του στο Βασιλικό Θέατρο του Κόβεντ Γκάρντεν του [[Λονδίνο]]υ, κάποιοι είχαν αντιδράσει στο θρησκευτικό περιεχόμενο των έργων του και στη χρήση του θεϊκού ονόματος σε αυτά, λέγοντας μεταξύ άλλων: «Αν δεν εκτελείται [το έργο] ως μια θρησκευτική πράξη, αλλά μόνο για ψυχαγωγία και διασκέδαση, τι βεβήλωση του Ονόματος του Θεού και του Λόγου είναι αυτή, χρησιμοποιώντας τα με τόσο ανάλαφρο τρόπο; Να μην πούμε πόσο πρέπει να προσβάλει έναν ευσεβή Ιουδαίο το να ακούει τραγούδια για τον μεγάλο '''Ιεχωβά''', ''το κύριο και πιο ιερό Όνομα του Θεού''»<ref>Πηγή: ''The Universal Spectator'', 19 Μαρτίου 1743. Παρατίθεται [http://www.sarasotachoralsociety.org/Messiah.htm εδώ]{{dead link|date=May 2016}}, στον ιστότοπο [http://www.sarasotachoralsociety.org/ sarasotachoralsociety.org].</ref>. Το [[1765]] ο [[Βολταίρος]], στο ''Φιλοσοφικό Λεξικό'' του, εξηγούσε ότι το όνομα του Θεού είναι '''Ιεχωβά'''<ref>Το ''Φιλοσοφικό Λεξικό'' του Βολταίρου αναφέρει: «ΙΕΧΩΒΑ, το αρχαίο όνομα του Θεού. [...] Όλα τα έθνη το προφέρουν ''ιε'' και όχι ''ζε'' [σημ. καθώς στα [[Γαλλική γλώσσα|γαλλικά]] το "Jeová", προφέρεται ''Ζεοβά'']. Αυτό το ιερό όνομα σχηματιζόταν από τα φωνήεντα ''ι'', ''ε'', ''ο'', ''ου'' [σημ. ή ''β'' (w)] στη σειρά. Κάποιοι το πρόφεραν ''ιε'', ''εχ'' με δασεία προφορά, ''ι'', ''ε'', ''ο'', ''βα''». Το λεξικογραφικό αυτό έργο του Βολταίρου μπορεί να βρεθεί στην αγγλική έκδοση ''The Works of Voltaire, A Contemporary Version'' (New York: E.R. DuMont, 1901) [http://ebooks.adelaide.edu.au/v/voltaire/dictionary/chapter285.html εδώ], στον ιστότοπο του [http://ebooks.adelaide.edu.au/ Πανεπιστημίου της Αδελαΐδας], και [http://oll.libertyfund.org/?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=354&chapter=59132&layout=html&Itemid=27 εδώ], στην [http://oll.libertyfund.org/ The Online Library of Liberty].</ref>. Ήδη, ο [[Μπαρούχ Σπινόζα]], στο έργο του ''Tractatus Theologico-politicus''<ref>Σε απόσπασμα του έργου του Σπινόζα ''Θεολογικό-Πολιτική Πραγματεία'' αναφέρει: «Πρέπει να σημειώσουμε ότι η λέξη ''Ιεχωβά'' είναι η μοναδική που μπορεί να βρεθεί μέσα στη Γραφή με την έννοια της απόλυτης ουσίας του Θεού, χωρίς να αναφέρεται σε δημιουργήματα». (Μπαρούχ Σπινόζα, ''Tractatus Theologico-politicus'', Μέρος 3ο, Κεφάλαιο 8ο «Παρουσιάζεται ότι η Γραφή διδάσκει μόνο πολύ απλά δόγματα, τέτοια που να αρκούν για την ορθή διαγωγή», διαθέσιμο στο ιντερνέτ [http://www.fulltextarchive.com/page/A-Theologico-Political-Treatise-Part-III/ εδώ], στον ιστότοπο [http://www.fulltextarchive.com/ fulltextarchive.com])</ref> που εκδόθηκε το [[1670]] και στην ''Γραμματική της Εβραϊκής Γλώσσας'', χρησιμοποιούσε τη μορφή '''Ιεχωβά''' (Jehova). Την ίδια εποχή, ο Σερ [[Ισαάκ Νεύτων]] κατέγραφε στα θεολογικά έργα του το θεϊκό όνομα στη μορφή '''Ιεχωβά''' (Iehova/Iehovah), λέγοντας μάλιστα ότι «οι [[Πλατωνισμός|Πλατωνιστές]] με βάση τη φύση Του τον αποκαλούσαν "ο Ων"», «οι Ιουδαίοι "Ιαχ" και "'''Ιεχωβά'''"», «"Ιουβά" οι αρχαίοι Μαυριτανοί», «"Ιαώ" και "Ιαού" οι Έλληνες» και «"Ιευώ" οι Φοίνικες»<ref>Το απόσπασμα προέρχεται από το έργο του Νεύτωνα ''Η Καταγωγή των Θρησκειών'' και βρίσκεται διαθέσιμο στο ιντερνέτ [http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/texts/viewtext.php?id=THEM00077&mode=normalized εδώ], στον ιστότοπο του [http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/ The Newton Project]. Βλέπε, επίσης, έργα του Ισαάκ Νεύτων στα οποία εμφανίζεται το όνομα ''Ιεχωβά'' (έργα/χειρόγραφα ''[http://www.newtonproject.imperial.ac.uk/texts/viewtext.php?id=THEM00077&mode=normalized The Original of Religions]'', ''[http://www.newtonproject.imperial.ac.uk/texts/viewtext.php?id=THEM00180&mode=normalized Theological Notebook]'', ''[http://www.newtonproject.imperial.ac.uk/texts/viewtext.php?id=THEM00064&mode=normalized Yahuda]'', ''[http://www.newtonproject.imperial.ac.uk/texts/viewtext.php?id=THEM00003&mode=normalized Keynes]'', ''[http://www.newtonproject.imperial.ac.uk/texts/viewtext.php?id=THEM00082&mode=normalized Babson]'') στον ιστότοπο [http://www.newtonproject.imperial.ac.uk/prism.php?id=1 The Newton Project]. Μάλιστα, αναφέρεται ότι ο Νεύτων χρησιμοποιούσε έναν μεταγραμματισμό του ονόματός του στα λατινικά, ο οποίος περιλάμβανε το θεϊκό όνομα Ιεχωβά: ''Isaacus Neuutonus - Ieova Sanctus Unus''. (Βλέπε πηγή του [http://redalyc.uaemex.mx/redalyc/pdf/644/64407809.pdf Εθνικού Πανεπιστημιού του Μεξικό]). Επίσης, ''Newton on Mathematics and Spiritual Purity'', 2003, Ayval Leshem.</ref>. Τον Απρίλιο του [[1799]] ο [[Ναπολέων Βοναπάρτης]] έστειλε μια επιστολή-πρόσκληση προς τους [[Εβραίοι|Εβραίους]] παροτρύνοντάς τους να διεκδικήσουν μαζί του την εθνική τους αυτονομία στη γη της Παλαιστίνης και να ασκήσουν το "απεριόριστο φυσικό δικαίωμα να λατρεύουν τον '''Ιεχωβά''' σε αρμονία με την πίστη τους"<ref>Στο ίντερνετ είναι διαθέσιμη αυτή η επιστολή του Ναπολέοντα [http://www.mideastweb.org/napoleon1799.htm εδώ], στον ιστότοπο της [http://www.mideastweb.org/ mideastweb.org]. Βλέπε επίσης ''A History of Israel: From the Rise of Zionism to Our Time'' (Howard M. Sachar, 1996), σελ. 22.</ref>.
 
[[Image:IEHOUAH Geneva Bible 1560 Psalm 83 18.PNG|thumb|280px|left|Η ''[[Βίβλος της Γενεύης]]'' (Geneva Bible), εκδόθηκε το [[1560]]. (Ψαλμός 83:18)]]
 
Στα τέλη του [[19ος αιώνας|19ου αιώνα]], καθώς το [[Σιωνισμός|σιωνιστικό]] κίνημα βρισκόταν σε δράση, [[Ιουδαϊσμός|Ιουδαίοι]] λόγιοι οι οποίοι έκαναν προσπάθειες προσέγγισης με τον Χριστιανισμό, χρησιμοποιούσαν το όνομα ''Ιεχωβά''. Για παράδειγμα, ο Βιβλικός λόγιος [[Άλφρεντ Έντερσαϊμ]] χρησιμοποιεί ευρέως —στα σημαντικά για τον Βιβλικό Ιουδαϊσμό-Χριστιανισμό και το Ισραήλ έργα του— αυτή την μορφή του θεϊκού ονόματος<ref>Για παράδειγμα, στο έργο του ''The Bible History, Old Testament'' (Η Ιστορία της Βίβλου, Παλαιά Διαθήκη) [http://philologos.org/__eb-bhot/vol_I/ch07.htm Τόμ. 1, κεφ. 7], αναφέρει: «Στα Εβραϊκά δύο όροι χρησιμοποιούνται κυρίως για τον Θεό: ο ένας όρος, ''Ελοχίμ'', αναφέρεται στη δύναμή Του ως Άρχοντα και Κυρίου· ο άλλος όρος, ''Ιεχωβά'', αναφέρεται στον χαρακτήρα Του ως Θεού διαθήκης».</ref>. Την ίδια πρακτική ακολούθησε ο λόγιος του [[Ταλμούδ]] [[Τζόζεφ Ραμπίνοβιτς]] (Joseph Rabinowitz) ο οποίος «σύμφωνα με τον [[Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός|Ορθόδοξο Ιουδαϊσμό]] πίστευε ότι μόνον όταν θα ερχόταν ο [[Μεσσίας]] θα μπορούσε να προφερθεί το όνομα του Θεού»<ref>Βλέπε ''Joseph Rabinowitz and the Messianic Movement: The Herzl of Jewish Christianity'' (Kai Kjaer-Hansen, 1994, Eerdmans Publications) και σχετική αναφορά [http://www.jewsforjesus.org/publications/bookreviews/mrb04-01/kjaer εδώ]. Επίσης [http://the-gospel-herald.org/articles/from_judaism_to_christ.htm εδώ] υπάρχει ένα ενδιαφέρον σχετικό απόσπασμα από το περιοδικό ''The Gospel Herald'' του 1903 και μια σύντομη βιογραφία του [http://www.messianicassociation.org/profiles.htm εδώ]. Στην ταφόπλακα του μνημείου του χαράχτηκαν σύμφωνα με την επιθυμία του τα εξής: «Ένας Ισραηλίτης που πίστευε στον Ιεχωβά και τον Χρισμένο Του, τον Γεσούα από την Ναζαρέτ, τον Βασιλιά των Ιουδαίων, Τζόζεφ, γιος του Ντέιβιντ, Ραμπίνοβιτς» (''Your People Shall Be My People'', σελ. 135, Don Finto, 2001).</ref>. Ο λόγιος [[Ντέιβιντ Μπάρον Γκίνσμπουργκ]] (David Baron Günzburg) χρησιμοποιούσε το όνομα ''Ιεχωβά'' και έγραψε μια ανάλυση στο 53ο κεφάλαιο του βιβλίου του [[Ησαΐας (βιβλίο)|Ησαΐα]] με τίτλο ''Ο Υπηρέτης του Ιεχωβά: Τα Παθήματα του Μεσσία και η Δόξα που θα Επακολουθούσε''<ref>Για τον Γκίνσμπουργκ βλέπε σύντομη βιογραφία του [http://web.archive.org/web/20080314225750/http://www.shalom.org.uk/Testimonies/David+Baron.htm εδώ], όπου περιλαμβάνεται η αναφορά του στον «Ιεχωβά ο Οποίος είναι ο Ένας και το Όνομα του είναι Ένα», [http://www.israelinprophecy.org/ENGLISH/live_site/brief_list-most_famous_messianic_jews.html εδώ] και [http://www.scofieldprophecystudies.org/Scofield%20Articles/baron.htm εδώ]{{Dead link|date=February 2011}}. Έργα του είναι, μεταξύ άλλων, ''[http://www.israelunique.com/shop/books/visions_prophecies_zechariah.htm Τα Οράματα και οι Προφητείες του Ζαχαρία]{{deadDead link|date=June 2015}}'' και ''[http://www.israelunique.com/shop/books/servant_of_Jehovah.htm Ο Υπηρέτης του Ιεχωβά]{{deadDead link|date=June 2015}}''.</ref>. Αλλά και άλλοι Ιουδαίοι, οι οποίοι δεν απέβλεπαν σε προσέγγιση με τον Χριστιανισμό, χρησιμοποιούσαν το όνομα ''Ιεχωβά''. Για παράδειγμα, το [[1939]], η ''Επιτροπή για τη Διατήρηση των Εβραίων'' ανέφερε μεταξύ άλλων: «Οι Ιουδαίοι εκλέχτηκαν, όχι για δική τους χάρη, αλλά εκλέχτηκαν για να αποτελέσουν το μέσο που θα χρησιμοποιήσει ο Ιεχωβά για να απολυτρώσει την ανθρωπότητα. [...] Τι είναι συνεπώς ο Ιουδαϊσμός; Ιουδαϊσμός είναι η αντίληψη της αιώνιας και άπειρης ιδέας του Ιεχωβά και η προσπάθεια συνειδητοποίησης αυτής της ιδέας»<ref>Ραβίνος Χάρι Γουάτον (Harry Waton), Committee for the Preservation of the Jews, Νέα Υόρκη, 1939, διαθέσιμο [http://web.archive.org/web/20080501105105/http://users.cyberone.com.au/myers/religion.html στο ίντερνετ εδώ].</ref>. Στη Γερμανία, λίγα χρόνια πριν την επικράτηση του [[Ναζισμός|Ναζισμού]], λαϊκές [[Προτεσταντισμός|προτεσταντικές]] ομάδες διεξήγαν εκστρατείες στη γερμανική επικράτεια με σκοπό να εξαλειφθούν από τις θρησκευτικές ιστορίες και τη λατρεία «εβραϊσμοί» που περιλάμβαναν μεταξύ άλλων και το όνομα ''Ιεχωβά''<ref>Μάλιστα η [[Αντισημιτισμός|αντιεβραϊκή]] αυτή σταυροφορία εξελίχθηκε σύμφωνα με ένα έντυπο της Ένωσης Γερμανών Χριστιανών σε μάχη με «στρατηγό των Χριστό που ηγείται εναντίον του Ιεχωβά». (''Betrayal: German Churches and the Holocaust'', Robert P. Ericksen & Susannah Heschel, 1999, Augsburg Fortress Publishers, σελ. 47, 56.)</ref>.
 
[[Εικόνα:Sør-Fron church, IEHOVA.jpg|thumb|150px|right|Ναός στο Σερ-Φρον (Sør-Fron) της [[Νορβηγία]]ς<ref>Βλέπε και σχετική σελίδα στον ιστότοπο [http://www.divinename.no/sorfron.htm www.divinename.no]{{deadDead link|date=June 2015}}.</ref>, του [[1787]].]]
 
Νεότεροι πολιτικοί ηγέτες, στοχαστές και επιστήμονες έχουν κάνει χρήση του ονόματος αυτού. Για παράδειγμα, ο δύο φορές Πρωθυπουργός του [[Ηνωμένο Βασίλειο|Ηνωμένου Βασιλείου]] [[Μπέντζαμιν Ντιζραέλι]] αναφέρει στο έργο του ''Tancred or The New Crusade'', μεταξύ άλλων, ότι ο [[Ιησούς Χριστός]] «προσευχήθηκε στον Ιεχωβά για να τους συγχωρήσει λόγω της άγνοιάς τους»<ref>Το έργο ''Tancred or The New Crusade'' είναι διαθέσιμο στο ίντερνετ [http://www.gutenberg.org/files/20004/20004-h/20004-h.htm εδώ], στον ιστότοπο του [http://www.gutenberg.org/ Gutenberg Project]. Επίσης, βλέπε το έργο του Μπ. Ντιζραέλι ''Alroy or The Prince of the Captivity'' [http://www.gutenberg.org/files/20002/20002-h/20002-h.htm εδώ].</ref>. Το [[1947]], ο [[Μοχάντας Γκάντι]], σχολιάζοντας στην αραβο-ισραηλινή διένεξη, αναφέρθηκε στους Εβραίους ως «απογόνους του Ιεχωβά»<ref>Εθνική Ινδική εφημερίδα ''The Hindu'', [http://www.hinduonnet.com/mag/2004/02/01/stories/2004020100220300.htm Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2004]{{Dead link|date=September 2013}}.</ref>. Πολιτικοί στοχαστές και φιλόσοφοι όπως ο [[Καρλ Μαρξ]] <ref>Βλέπε τα έργα του Μαρξ ''[http://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch14.htm Το Κεφάλαιο]'' [http://en.wikisource.org/wiki/Das_Kapital/Chapter_14], ''[http://www.marxists.org/archive/marx/works/1859/quid-pro-quo/index.htm Quid Pro Quo]'' και [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/holy-family/ch06_3_b.htm Η Αγία Οικογένεια].</ref>, ο [[Μιχαήλ Μπακούνιν]]<ref>Βλέπε το έργο του ''Ο Θεός και το Κράτος'' [http://www.marxists.org/reference/archive/bakunin/works/godstate/ch03.htm κεφ. 3].</ref>, ο [[Λούντβιχ Φόγιερμπαχ]] <ref>Βλέπε για παράδειγμα το έργο του ''Το Νόημα του Χριστιανισμού: Μέρος 1ο. Το Πραγματικό ή Ανθρωπολογικό Νόημα της Θρησκείας'', [http://www.marxists.org/reference/archive/feuerbach/works/essence/ec11.htm κεφ. XI, Η Σημασία της Δημιουργίας στον Ιουδαϊσμό].</ref>, ο [[Πιέρ-Ζοζέφ Προυντόν]] <ref>Βλέπε το έργο του ''Η Φιλοσοφία της Φτώχειας'', [http://www.marxists.org/reference/subject/economics/proudhon/philosophy/ch08.htm κεφ. 8]. Μάλιστα δεν είχε διστάσει να χαρακτηρίσει τον εαυτό του «προσωπικό εχθρό του Ιεχωβά» (βλέπε σχόλιο του [[Φρίντριχ Ένγκελς]] στο έργο του ''[http://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/12/07c.htm Προυντόν]'').</ref> και ο [[Νικολάι Μπουχάριν]] <ref>Βλέπε το έργο του ''Η Διδασκαλία του Μαρξ και η Ιστορική της Σημασία'', διαθέσιμο στο ίντερνετ [http://www.marxists.org/archive/bukharin/works/1933/teaching/intro.htm εδώ].</ref> χρησιμοποίησαν στα έργα τους το Βιβλικό όνομα του Θεού στη μορφή ''Ιεχωβά''. Επίσης, ο [[Άλμπερτ Αϊνστάιν]] στην αλληλογραφία του αναφερόταν συχνά στον Θεό με το όνομα ''Ιεχωβά''<ref>Για παράδειγμα, σε μια επιστολή του, σχολιάζοντας τον σφαγιασμό των αθώων στον πόλεμο, αναφέρει ότι «ο αρχαίος Ιεχωβά είναι ακόμη μακριά». (''Encyclopædia Britannica 2006'' Ultimate Reference Suite DVD λήμμα "Αϊνστάιν Άλμπερτ", διαθέσιμη πηγή στο ίντερνετ και [http://web.archive.org/20010124083100/leiwen.tripod.com/einbiobrit.htm εδώ])</ref>. Μάλιστα, ο Αϊνστάιν μαζί με τον [[Ρόμπερτ Όπενχαϊμερ]] συμμετείχαν σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα ονόματι "Project JEHOVAH"<ref>Βλέπε επιστολή του Προέδρου των ΗΠΑ [[Ντουάιτ Αϊζενχάουερ|Αϊζενχάουερ]] όπου [http://www.majesticdocuments.com/documents/1948-1959.php γίνεται αναφορά στο πρόγραμμα αυτό] (Νοέμβριος 1953).</ref>. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο [[Μάλκολμ Χ]] αναφερόταν συχνά στον Ιεχωβά της Βίβλου<ref>Στον ιστότοπο της εφημερίδας ''Το Βήμα'' υπάρχει [http://archive.is/20120729151414/tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=13711&m=Y02&aa=2 ο λόγος του Μάλκολμ Χ]{{Dead link|date=September 2013}}, τον οποίο εκφώνησε στις [[4 Δεκεμβρίου]] [[1963]], όπου γίνεται αναφορά «στο πάνσοφο Υπέρτατο Ον, τον μεγάλο Θεό που αποκαλείται «Ιεχωβά» από τους μονοθεϊστές Εβραίους» και στον «ίδιο εκείνο Θεό (Ιεχωβά) που αναγκάστηκε να πνίξει τον Φαραώ στην Ερυθρά Θάλασσα». Το αγγλικό πρωτότυπο της ομιλίας μπορεί να βρεθεί [http://www.malcolm-x.org/speeches/spc_120463.htm εδώ] στον ιστότοπο [http://www.malcolm-x.org/ www.malcolm-x.org].</ref> στους πύρινους λόγους του αναφορικά με τις [[φυλετικές διακρίσεις]].
* [[Γρηγόριος Ξενόπουλος]], ''Η Ζωή Μου σαν Μυθιστόρημα''.
* [[Εμμανουήλ Ροΐδης]], ''Aθησαύριστα κείμενα''.
* [[Γιώργος Σεφέρης]], ''Άσμα Ασμάτων, Μεταγραφή''<ref>Ένα απόσπασμα της μεταγραφής του Άσματος Ασμάτων του Γ. Σεφέρη που αναφέρεται στον "πόθο του Ισραήλ για τον ερχομό της βασιλείας του Ιεχωβά" είναι διαθέσιμο σε άρθρο της εφημερίδας ''Η Καθημερινή'' (8/4/2001) [http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_2_8/04/01_I7064298%3DI7064298%3D|01%2601-0401!cod80401$31460.html εδώ]{{deadDead link|date=June 2015}}.</ref> και ''Μεταγραφή της Αποκάλυψης''.
* [[Άγγελος Τερζάκης]], ''Θυσία του Αβραάμ'' (με συλλαβισμό «''Γεχωβά''»).
 
* [[Στίβενς Γουάλας]], ''Academic Discourse at Havana''<ref>Στο ποίημά του αυτό, το οποίο γράφτηκε τη δεκαετία του 1930, ο [http://web.archive.org/web/20071216053747/http://tovima.dolnet.gr/print.php?e=B&f=13976&m=S11&aa=2 Γουάλας] γράφει:
«Canaries in the morning, orchestras<br>In the afternoon, balloons at night. That is<br>A difference, at least from nightingales,<br>Jehovah and the great sea-worm».<br>
(''The Columbia World of Quotations'', 1996, διαθέσιμο [http://education.yahoo.com/reference/quotations/quote/66142;_ylt=AiKr9Z1atKJKTOfv7gOYeyFYCc0F εδώ]{{deadDead link|date=June 2015}} στον ιστότοπο του [http://education.yahoo.com/ education.yahoo.com])</ref>.
* [[Ουμπέρτο Έκο]], ''Το Όνομα του Ρόδου''.
* [[Ράντγιαρντ Κίπλινγκ]], ''Οι Εφτά Θάλασσες''<ref>«Ιεχωβά των Βροντών, Κύριε Θεέ των Μαχών, βοήθησε! [...] Ιεχωβά των Βροντών, Κύριε Θεέ των Μαχών, άκουσε!» (Rudyard Kipling, ''The Seven Seas'', Hymn Before Action, διαθέσιμο [http://whitewolf.newcastle.edu.au/words/authors/K/KiplingRudyard/verse/volumeXI/hymnbeforeaction.html εδώ] και [http://www.fullbooks.com/Verses-1889-18964.html εδώ].</ref>.
* [[Μπαρτολομέους Κρασέλιους]], ''Ιεχωβά, Τώρα θα σε Λατρέψω'' (Jehovah, Let Me Now Adore Thee)<ref>Έργο του 1697. Το [http://www.ctsfw.edu/etext/hymnals/tlh/adore.tlh κείμενο του έργου]{{Dead link|date=September 2013}} μπορεί να βρεθεί στον ιστότοπο [http://www.ctsfw.edu/ Concordia Theological Seminary].</ref>.
* [[Τζακ Λόντον]], ''Ο Θαλασσόλυκος''<ref>«Ο Ιεχωβά ήταν ανθρωπόμορφος διότι μπορούσε να επικοινωνήσει με τους Εβραίους μόνο με τους όρους της δικής τους κατανόησης». (''The Sea Wolf'', διαθέσιμο [http://london.sonoma.edu/Writings/SeaWolf/chapter27.html εδώ], στον ιστότοπο [http://london.sonoma.edu/ london.sonoma.edu])</ref>, ''Η σιδερένια φτέρνα''<ref>Στο έργο του ''Η σιδερένια φτέρνα'' ([[1907]]) γράφει ο [[Τζακ Λόντον|Λόντον]]: «Εσείς, μπροστά στα μηχανήματα που εξοικονομούν χρόνο και μόχθο, μπροστά στην οργανωμένη παραγωγή, στην αυξημένη αποδοτικότητα των κοινοπραξιών, θέλετε να γυρίσετε μια γενιά πίσω τον ήλιο της οικονομίας, στον καιρό που δεν υπήρχαν μεγάλοι κεφαλαιοκράτες, δεν υπήρχαν μεγάλα μηχανήματα, σιδηρόδρομοι, τότε που ένα πλήθος μικροκεφαλαιοκρατών κονταροχτυπιούνταν μεταξύ τους μέσα σε μια οικονομική αναρχία, τότε που η παραγωγή, πρωτόγονη, σπάταλη, ανοργάνωτη, είχε μεγάλο κόστος. Πιστέψτε με, το κατόρθωμα του [[Ιησούς του Ναυή|Ιησού του Ναυή]] ήταν πιο εύκολο και τον βοήθησε κι ο Ιεχωβά. Αλλά ο Θεός έχει απαρνηθεί εσάς τους μικροκεφαλαιοκράτες. Ο ήλιος του μικροκεφαλαιοκράτη έχει δύσει. Και δεν θα ανατείλει ξανά. Ούτε έχετε τη δύναμη να τον ακινητοποιήσετε. Χάνεστε κι είστε καταδικασμένοι να χαθείτε ολότελα από το πρόσωπο της κοινωνίας». (''The Iron Heel'', διαθέσιμο [http://www.gutenberg.org/files/1164/1164-h/1164-h.htm εδώ], στον ιστότοπο [http://www.gutenberg.org/ gutenberg.org] και [http://london.sonoma.edu/Writings/IronHeel/chapter8.html εδώ])</ref>, κ.α.<ref>Βλέπε ψηφιακή αναπαραγωγή του έργου του ''The Heathen'' [http://etext.lib.virginia.edu/images/modeng/public/LonHeat/LonHe204.jpg εδώ], στον ιστότοπο [http://etext.lib.virginia.edu/ lib.virginia.edu]</ref>
* [[Τζον Μίλτον]], ''Ο Χαμένος Παράδεισος'' και ποιητικά έργα<ref>Στο έργο του ''Ο Χαμένος Παράδεισος'' (μπορεί να βρεθεί στο αγγλικό πρωτότυπο [http://oll.libertyfund.org/Home3/HTML-voice.php?recordID=0367 εδώ]{{deadDead link|date=June 2015}}) αναφέρει μεταξύ άλλων: «Και αντιμετωπίζοντάς τους σταθερός ο Ιεχωβά βροντάει από την Σιών, ενθρονισμένος ανάμεσα στο Χερουβίμ [...] Η Δημιουργία και οι Έξι ημέρες ψάλλουν, Μεγάλα είναι τα έργα σου, Ιεχωβά, αιώνιε». Επίσης, στα ''Ποιητικά Έργα'' του, κάνει χρήση του ονόματος Ιεχωβά εκτός των άλλων και στην απόδοση των Ψαλμών της Αγίας Γραφής (μπορούν να βρεθούν [http://oll.libertyfund/ εδώ], στον ιστότοπο [http://oll.libertyfund.org/ The Online Library of Liberty]).</ref>.
* [[Τόμας Μουρ]], ''Το Άσμα της Μαριάμ''.
* [[Ονορέ ντε Μπαλζάκ]], ''Δύο Ποιητές'', ''Σεραφίτα'', κ.α.<ref>Στο έργο του ''Δύο Ποιητές'' αναφέρει ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ:<br>«Από την περίλαμπρη καρδιά του χειμάρρου της δόξας και του φωτός,<br>Μπροστά στον θρόνο του Ιεχωβά όπου οι άγγελοι στέκονται κοντά,<br>Ο καθένας με ένα χρυσαφένιο σείστρο επαναλαμβάνει τις προσευχές της νύχτας, [...]<br>Σήμερα αυτή η ποιητική ψευτορητορεία έχει αντικατασταθεί με τον Ιεχωβά, τους αγγέλους, στα σείστρα, τα στολίδια των σεραφείμ και όλα τα συμπράγκαλα του παραδείσου τα οποία φρεσκάρονται με μερικές νέες λέξεις όπως "τεράστιος, άπειρος, μοναδικός, ευφυΐα"». (Ονορέ ντε Μπαλζάκ, ''Δύο Ποιητές'', διαθέσιμη αυτή και άλλες αναφορές στο όνομα ''Ιεχωβά'' στο ίντερνετ στα Αγγλικά [http://www.gutenberg.org/dirs/1/4/4/1443/1443.txt εδώ], στον ιστότοπο του [http://www.gutenberg.org/ Gutenberg Project] και στα Γαλλικά [http://ancilla.unice.fr/~brunet/BALZAC/IP/IP265627.htm εδώ], [http://ancilla.unice.fr/~brunet/BALZAC/IP/IP265815.htm εδώ], [http://ancilla.unice.fr/~brunet/BALZAC/Se/Se356123.htm εδώ] και [http://ancilla.unice.fr/~brunet/BALZAC/Sp/Sp333966.htm εδώ])</ref>.
* [[Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ]], ''Καντάτες''<ref>Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έργο ''Εσένα, εσένα, Ιεχωβά, θα Αινώ'' (Dir, dir, Jehova will ich singen), στον ιστότοπο [http://www.musicanet.org/robokopp/Lieder/dirjehov.html musicanet.org]. Επίσης σχετική αναφορά στο ελληνικό έργο ''Επίτομη Ιστορία της Μουσικής''.</ref>.
* [[Ρόμπερτ Σούμαν]], ''Βαλτάσαρ''.
* [[Φραντς Σούμπερτ]], ''Ο Παντοδύναμος''<ref>''Die Allmacht'', D 852 op. 79,2. Ο επαναλαμβανόμενος στίχος "Groß ist Jehova, der Herr" («Ο Ιεχωβά είναι Μεγάλος, ο Κύριος») εμφανίζεται στο μελοποιημένο αυτό ποίημα και είναι διαθέσιμο [http://www.motettenchor-paderborn.de/k_971026.htm εδώ]{{deadDead link|date=June 2015}}.</ref>.
* [[Αντρέας Χάμμερσμιτ]], ''84ος Ψαλμός''<ref>''Επίτομη Ιστορία της Μουσικής''.</ref>.
* [[Γκέοργκ Φρίντριχ Χέντελ]], ''Εσθήρ''<ref>Το λιμπρέτο του έργου ''Εσθήρ'' του Χέντελ μπορεί να βρεθεί [http://opera.stanford.edu/iu/libretti/esther.htm εδώ], στον ιστότοπο [http://opera.stanford.edu/ opera.stanford.edu]. Στο έργο αυτό αναφέρεται, για παράδειγμα: «Ο μεγάλος Ιεχωβά ζει και βασιλεύει, Εμείς στον μεγάλο Ιεχωβά εμπιστευόμαστε».</ref>, ''Αθαλία''<ref>Το λιμπρέτο του έργου ''Αθαλία'' του Χέντελ μπορεί να βρεθεί [http://opera.stanford.edu/iu/libretti/athalia.htm εδώ], στον ιστότοπο [http://opera.stanford.edu/ opera.stanford.edu].</ref>, ''Σαμψών''<ref>Το λιμπρέτο του έργου ''Σαμψών'' του Χέντελ μπορεί να βρεθεί [http://opera.stanford.edu/iu/libretti/samson.htm εδώ], στον ιστότοπο [http://opera.stanford.edu/ opera.stanford.edu]. Στο έργο αυτό αναφέρεται, για παράδειγμα: «Τότε θα γνωρίσουν, ότι μόνο Αυτός του οποίου το όνομα είναι Ιεχωβά, Πάνω σε όλη τη γη ο Μοναδικός, Πάντα ήταν ο Ύψιστος, και ακόμη παραμένει».</ref>, ''Σολομών''<ref>Το λιμπρέτο του ''Σολομώντα'' μπορεί να βρεθεί στα αγγλικά και τα γερμανικά [http://www.kuk-verlagsanstalt.com/English/Maulbronn/23SolomonLibreto.html εδώ]{{Dead link|date=February 2011}}.</ref>.
* [http://www.htmlbible.com/kjv30/easton/east2017.htm Easton's Bible Dictionary]
* [http://www.nazarene.net/_halacha/Nazarenes_and_the_name.html Nazarenes and the Name of YHWH], an article by James Trimm
* [http://www.eblaforum.org/library/bcah/intbibarch05.html The Rise of God]{{deadDead link|date=June 2015}}
* [http://www.newadvent.org/fathers/0211.htm Στο έργο του Κλήμη του Αλεξανδρέα]
* [http://web.archive.org/web/20060828121225/http://65.1911encyclopedia.org/J/JE/JEHOVAH.htm ''Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα'' (''Encyclopedia Britannica''), λήμμα «Ιεχωβά», έκδοση 1911, στην αγγλική.]
9.838

επεξεργασίες