Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Λεξικό Δημητράκου»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
(Λεξικό Κωνσταντινίδη)
 
Το ''<b>Μέγα λεξικόν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης<b>'' (αυθεντικός τίτλος), εν συντομία γνωστό ως ''<b>Λεξικό Δημητράκου<b>'', είναι το λεξικό το οποίο εξέδωσε ο [[Δημήτριος Δημητράκος]] κατά την περίοδο από το 1936 έως το 1950 σε 9 τόμους.<ref>{{cite web|title=Λεξικά και γλωσσάρια|url=http://www.greek-language.gr/greekLang/medieval_greek/kriaras/table_05.html|work=Η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα|publisher=[[Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας]]|accessdate=25.05.2016}}</ref>
Το λεξικό περιέχει καταχωρίσεις λέξεων από όλες τις περιόδους της ελληνικής ιστορίας: [[Αρχαϊκή εποχή|αρχαϊκής]] του [[Όμηρος|Ομήρου]], αρχαίας της [[Κλασική εποχή|κλασικής]] και [[Ελληνιστική περίοδος|ελληνιστικής περιόδου]], [[Μεσαιωνική ελληνική γλώσσα|μεσαιωνικής]] και της νεότερης. Η [[Δημοτική γλώσσα|δημοτική]] υστερούσε, διότι δεν ήταν τότε λεξικογραφικά επεξεργασμένη σε ικανοποιητικό βαθμό, ενώ και τα γλωσσικά πάθη της εποχής θα καθιστούσαν παράτολμη την ευρεία συμπερίληψη λέξεων του προφορικού λόγου. Γλώσσα σύνταξης του ίδιου του έργου ήταν η [[Καθαρεύουσα|καθαρεύουσα]].<ref>{{cite web|last=Μπαμπινιώτης|first=Γεώργιος|title=''Το πρώτον βιβλίον εκάστου έθνους''|url=http://www.babiniotis.gr/wmt/userfiles/File/epimetro.pdf|publisher=babiniotis.gr|accessdate=26.05.2016|pages=22-23|authorlink=Γεώργιος Μπαμπινιώτης|ref=Babin}}</ref>
 
==Ιστορικά στοιχεία==
Ξεκίνησε να γράφεται το 1933 και ο πρώτος τόμος κυκλοφόρησε τρια χρόνια αργότερα.<ref name="Babin-22">[[#Babin|Μπαμπινιώτης]], σελ. 22.</ref> Η σύλληψη της ιδέας του λεξικού είχε διαμορφωθεί στο μυαλό του Δημήτρη Δημητράκου από τις αρχές του 1930. Κύριος στόχος του εκδότη ήταν, σύμφωνα με τα λεγόμενα του ιδίου, η τεκμηρίωση του «ενιαίου και αδιασπάστου όλης της Ελληνικής γλώσσης», με τη χρήση παραδειγμάτων από όλη τη μακραίωνη ιστορία «της Ελληνικής φυλής», όπως και η μη δογματική ερμηνεία των λημμάτων, με παράθεση κειμένων από συγγραφείς «διαφόρων χρονικών περιόδων». Η συνύπαρξη αρχαίων και νεώτερων τύπων προκάλεσε, έπειτα από την προαναγγελία της έκδοσης το 1931, αντιδράσεις τόσο από την πλευρά των οπαδών της καθαρεύουσας, όσο και από εκείνη των δημοτικιστών. Η κάθε πλευρά υποστήριζε πως το λεξικό όφειλε να είναι είτε μόνο της αρχαίας ελληνικής, είτε μόνο της δημοτικής και δημιουργήθηκαν προβλήματα συνεργασίας μεταξύ των συντακτών, αναλόγως από τις ιδέες που εμφορείτο καθένας γύρω από το [[Γλωσσικό ζήτημα|γλωσσικό ζήτημα]].<ref>{{cite book|last=Δημητράκος|first=Δημήτρης Β.|title=Μέγα λεξικόν όλης της Ελληνικής γλώσσης|year=1974|origyear=1936|publisher=Εκδόσεις Δομή|location=Αθήνα|volume=1|page=ζ΄|chapter=Συνοπτική ιστορία της εκδόσεως|ref=Lex1974-I}}</ref>
Ξεκίνησε να γράφεται το 1933 και ο πρώτος τόμος κυκλοφόρησε τρια χρόνια αργότερα.<ref name="Babin-22">Μπαμπινιώτης, σελ. 22.</ref> Το έργο βραβεύτηκε το 1953 από την [[Ακαδημία Αθηνών]] και χαρακτηρίστηκε ως μέγιστο λεξικογραφικό και εκδοτικό επίτευγμα. Ο εκδότης Δ. Δημητράκος έλαβε το παράσημο του [[Τάγμα του Φοίνικος|τάγματος του Φοίνικος]] δυο χρόνια αργότερα για αυτή την προσφορά του. Ανάμεσα στους συντάκτες του λεξικού ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και ακαδημαϊκός [[Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Α΄|Χρυσόστομος]] και διαπρεπείς φιλόλογοι, όπως οι [[Γεώργιος Χατζιδάκις]], [[Ιωάννης Συκουτρής]], [[Νικόλαος Ανδριώτης]], [[Εμμανουήλ Κριαράς]], [[Αχιλλέας Τζάρτζανος]] και άλλοι. Τη συντακτική ευθύνη έως το 1943 είχε ο λογοτέχνης και λεξικογράφος [[Ιωάννης Ζερβός]].<ref name="Politeia">{{cite web|title=Μέγα λεξικόν της Eλληνικής γλώσσης|url=http://www.politeianet.gr/books/9789608158009-dimitrakos-b-dimitris-piroga-ekdoseis-mega-lexikon-tis-ellinikis-glossis-enneatomo-29083|publisher=Βιβλιοπωλείο Πολιτεία|accessdate=26.05.2016}}</ref><ref>Μπαμπινιώτης, σελ. 23-24.</ref>
 
Ξεκίνησε να γράφεται το 1933 και ο πρώτος τόμος κυκλοφόρησε τρια χρόνια αργότερα.<ref name="Babin-22">Μπαμπινιώτης, σελ. 22.</ref> Το έργο βραβεύτηκε το 1953 από την [[Ακαδημία Αθηνών]] και χαρακτηρίστηκε ως μέγιστο λεξικογραφικό και εκδοτικό επίτευγμα. Ο εκδότης Δ. Δημητράκος έλαβε το παράσημο του [[Τάγμα του Φοίνικος|τάγματος του Φοίνικος]] δυο χρόνια αργότερα για αυτή την προσφορά του. Ανάμεσα στους συντάκτες του λεξικού ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και ακαδημαϊκός [[Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Α΄|Χρυσόστομος]] και διαπρεπείς φιλόλογοι, όπως οι [[Γεώργιος Χατζιδάκις]], [[Ιωάννης Συκουτρής]], [[Νικόλαος Ανδριώτης]], [[Εμμανουήλ Κριαράς]], [[Αχιλλέας Τζάρτζανος]] και άλλοι. Τη συντακτική ευθύνη έως το 1943 είχε ο λογοτέχνης και λεξικογράφος [[Ιωάννης Ζερβός]].<ref name="Politeia">{{cite web|title=Μέγα λεξικόν της Eλληνικής γλώσσης|url=http://www.politeianet.gr/books/9789608158009-dimitrakos-b-dimitris-piroga-ekdoseis-mega-lexikon-tis-ellinikis-glossis-enneatomo-29083|publisher=Βιβλιοπωλείο Πολιτεία|accessdate=26.05.2016}}</ref><ref>[[#Babin|Μπαμπινιώτης]], σελ. 23-24,</ref> ο οποίος στην αρχή της εργασίας του καθοδηγήθηκε από τον Γ. Χατζιδάκι.<ref>[[#Lex1974-I|Δημητράκος (1974)]], σελ. ζ΄-η΄.</ref>
 
Το έργο βραβεύτηκε το Δεκέμβριο του 1953 από την [[Ακαδημία Αθηνών]], «δια την μεγάλην αυτού επιστημονικήν αξίαν και την εξ αυτού προκύπτουσαν εθνικήν ωφέλειαν», ενώ η υπό τον [[Σωκράτης Κουγέας|Σωκράτη Κουγέα]] επιτροπή εξέτασης του λεξικού το είχε χαρακτηρίσει «επιβλητικόν και μνημειώδες».<ref>[[#Lex1974-I|''Μέγα λεξικόν'' (1974)]], σελ. δ΄-ε΄.</ref> Ο εκδότης Δημ. Β. Δημητράκος έλαβε το παράσημο του [[Τάγμα του Φοίνικος|τάγματος του Φοίνικος]] δυο χρόνια αργότερα για την προσφορά του.
 
Με εξαίρεση το αγγλικό <i>[[Μεγάλο λεξικό της ελληνικής γλώσσας]]</i>, το οποίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1843 και μεταφράστηκε με τις αποδόσεις των αρχαίων λέξεων στα νέα ελληνικά στα 1901-1906,<ref>{{cite book|title=Μέγα λεξικόν τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης|year=1901-1906|publisher=Εκ του τυπογραφείου των καταστημάτων Ανέστη Κωνσταντινίδη|location=Αθήνα|volume=Α΄-Δ΄}}</ref> και την ατελέσφορη προσπάθεια του ελληνικού κράτους το 1908 για σύνταξη παρόμοιου λεξικού -με πρωτοβουλία του Γεωργίου Χατζιδάκι- το έργο αυτό ήταν η πρώτη φορά που συγκεντρώθηκαν όλες οι ελληνικές λέξεις, ανεξαρτήτως περιόδου και με ερμηνεία των λέξεων.<ref>{{Cite web|url=http://www.kosmosnf.gr/2015/04/dimitrakos/|title=Για το μεγάλο Λεξικό του Δημητράκου|date=2015-04-13|website=Ο Κόσμος της Ν. Φιλαδέλφειας|accessdate=25.05.2016}}</ref><ref name=":02">{{Cite book|title=Greek-English Lexicon|authors=Liddel, Henry George και Robert Scott|publisher=Clarendon Press|year=1996|isbn=0198642261|location=Οξφόρδη|page=12}}</ref> Ωστόσο, υπήρξε και κριτική ως προς τη διαρρύθμιση των καταχωρίσεων, καθώς δεν χωρίζονται χρονολογικά αλλά παραθέτονται όλες μαζί αλφαβητικά κάτι που το κάνει δύσχρηστο.<ref>{{Cite web|url=http://www.sarantakos.com/language/ramoni.htm|title=Το ραμόνι και τα λουμπέσα|website=www.sarantakos.com|accessdate=25.06.2016}}</ref>
19.877

επεξεργασίες