Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Γκρέτσια Σαλεντίνα»

μ
προσθήκη συνδέσμων, μικροαλλαγές στο κείμενο
μ (προσθήκη συνδέσμων, μικροαλλαγές στο κείμενο)
[[Αρχείο:Γκρέτσια Σαλεντίνα.jpg|thumb|ΛογότυπουΛογότυπο του συνδέσμου των [[Γκρίκο]] της Γκρέτσια Σαλεντίνα]]
Η '''Γκρέτσια Σαλεντίνα''' ([[Ιταλική γλώσσα|ιταλικά]]: ''Grecia Salentina'') είναι μια περιοχή της νοτιοανατολικής [[Ιταλία]]ς που βρίσκεται στη χερσόνησο [[Σαλέντο]], κοντά στην πόλη [[Λέτσε]]. Κατοικείται από τους [[Έλληνες της Κάτω Ιταλίας|Γκρίκο]] (Έλληνες της [[κάτω Ιταλία]]ς), οι οποίοι μιλούν την ελληνική διάλεκτο των Γκραικάνικων ή [[Κατωιταλιώτικα|Κατωιταλιτικών]].
 
==Η Ένωση==
Η Ένωση των πόλεων της '''Γκρέτσια Σαλεντίνα''' ''(Unione dei Comuni della Grecia Salentina'') ιδρύθηκε το [[1966]] από τους Γκρίκο. Αποτελείται από έντεκα πόλεις και είναι μέρος της επαρχίας του Λέτσε στη διοικητική περιφέρεια της [[Απουλία|Απουλίας]]. Ο σκοπός της ένωσης είναι η προώθηση των γνώσεων και της ιστορίας των Γκρίκο, η διατήρηση του πολιτισμού τους, μέσω ερευνών του πανεπιστημίου, η διδασκαλία της γλώσσας τους στα σχολεία και την έκδοση λογοτεχνικών βιβλίων και ποιημάτων στην απειλούμενη με εξαφάνιση γλώσσα τους.
 
Οι ακόλουθες πόλεις είναι μέλη της Ένωσης: [[Καλημέρα]] (ιταλικά: ''Calimera''), Μαρτάνο (''Martano''), Καστρινιάνο ντε Γκρέτσι (''Castrignano dei Greci''), Κοριλιάνο ντ' Οτράντο (''Corigliano d' Otranto''), Μαλπινιάνο (''Melpignano''), Σολέτο (''Soleto''), Στερνάτια (''Sternatia''), Ζολίνο (''Zollino''), Μαρτινιάνο (''Martignano''), Καρπινιάνο Σαλεντίνο (''Carpignano Salentino'') και Κουτροφιάνο (''Cutrofiano'').
 
===Δημογραφικά Στοιχεία===
[[File:Grico Greeks Salento Italy.JPG|thumb|300x300px|Μουσικό συγκρότημα [[Γκρίκο]] της Γκρέτσια Σαλεντίνα]]
 
*[[File:Grico Greeks Salento Italy.JPG|thumb|300x300px|Μουσικό συγκρότημα [[Γκρίκο]] της Γκρέτσια Σαλεντίνα]][[Καλημέρα (πόλη)|Calimera]]: 7.296 κατοίκους
* Carpignano Salentino: 3.868 κατοίκους
* Castrignano de 'Greci :4.107 κατοίκους
 
=== Αρχαιότητα ===
Η Ελληνική παρουσία στην Ιταλική χερσόνησο ανάγεται στον [[16ος αιώνας π.Χ.|16ο αιώνα π.Χ.]] με τους [[Μυκηναίοι|Μυκηναίους]] ναυτικούς, οι οποίοι προερχόμενοι από την Ελληνική χερσόνησο, ξεκίνησαν μία περίοδο επαφών μακράς διαρκείας με τους κατοίκους της Δυτικής [[Μεσόγειος Θάλασσα|Μεσογείου]].
 
Στο Σαλέντο (Νότια [[Απουλία]]), μερικές παραθαλάσσιες κοινότητες, οι οποίες ιδρύθηκαν ανάμεσα στα μέσα του [[15ος αιώνας π.Χ.|15ου]] και στις αρχές του [[14ος αιώνας π.Χ.|14ου αιώνα π.Χ.]], είχαν οχυρωματικά τείχη και μια διάρκεια εκατοντάδων χρόνων, φτάνοντας μέχρι την [[Εποχή του Σιδήρου|εποχή του σιδήρου]]. Σ’ αυτές τις κοινότητες, η σαφέστερη αρχαιολογική απόδειξη των επαφών με τον πολιτισμό του Αιγαίου, προκύπτει από άπειρα κεραμικά θραύσματα που έχουν βρεθεί στην περιοχή, ένα μεγάλο μέρος των οποίων προέρχεται από την Ελλάδα και ένα άλλο, κατασκευασμένο από τους αυτόχθονες το οποίο αποτελεί απομίμηση των ελληνικών προτύπων.
 
Στα τέλη του [[11ος αιώνας π.Χ.|11ου αιώνα π.Χ.]] με την παρακμή του [[Μυκηναϊκός πολιτισμός|Μυκηναϊκού πολιτισμού]] φαίνεται να διακόπτονται οι σχέσεις με τον ελληνικό κόσμο για όλον τον [[10ος αιώνας π.Χ.|10ο]] και για ένα μεγάλο μέρος του [[9ος αιώνας π.Χ.|9ου αιώνα π.Χ.]]
 
Τα ευρήματα του τέλους του 9ου αιώνα, των αρχαιολογικών ανασκαφών σε διάφορες περιοχές της Νότιας Aπουλίας και ειδικά στον [[Υδρούς|Υδρούντα]], μας αποδεικνύουν τις νέες επαφές με τον ελλαδικό χώρο, αρκετές δεκαετίες πριν από την ίδρυση των αποικιών στην Μεγάλη Ελλάδα και σχετίζονται με την εγκατάσταση Ελλήνων στον κόλπο των αυτοχθόνων κοινοτήτων. Σύμφωνα με τις αρχαίες λογοτεχνικές παραδόσεις, η παρουσία των Ελλήνων στην Γη του Υδρούντα, ανάγεται σε εποχές που ταυτίζονται με την καταγωγή των κατοίκων του αρχαίου Σαλέντο. Κατά την παράδοση, έχουν φθάσει από το [[Αιγαίο Πέλαγος|Αιγαίο]] και την Bαλκανική χερσόνησο υπό την ηγεσία ηρώων, αρχηγών και επωνύμων μυθικής προελεύσεως όπως ο Αρκάδας [[Πευκέτιος]], ο Αθηναίος [[Θησέας]], ο Κρήτας [[Ιάπυξ|Ιαπυγάς]], γιός του [[Δαίδαλος|Δαιδάλου]], ο Άργειος [[Διομήδης]] με ένα πλήθος [[Αιτωλείς|Αιτωλών]], ο Βοιωτός Μεσσάπιος και ο ΚρήτηςΚρήτας [[Ιδομενέας]].
 
Οι πηγές, φέρνουν στο φως και άλλα στοιχεία της παρουσίας των Ελλήνων και του Ελληνικού πολιτισμού στο Σαλέντο. Είναι εξόριστοι (από τον [[Τάραντας|Τάραντα]]), οι λαμπροί φιλοξενούμενοι, όπως οι Αθηναίοι στρατηγοί Δημοσθένης και [[Ευρυμέδων ο στρατηγός|Ευρυμέδοντας]] το 413 π.Χ., στην αυλή του Μεσσαπίου δυνάστη Άρτα.
 
Στην Νότια Απουλία, στο σημερινό Σαλέντο, έχουμε δύο Ελληνικές εμπορικές βάσεις, τον Υδρούντα και την Καλλίπολη. Κατά τον [[6ος αιώνας π.Χ.|6ο αιώνα π.Χ.]] τα Eλληνικά ευρήματα σ’ αυτήν την περιοχή είναι πολύ σημαντικά. Βρίσκουμε και αγγεία με επιγραφές Eλληνικών ονομάτων.
 
Η επιρροή των Ελλήνων είναι ισχυρή σε διαφόρους τομείς όπως η υιοθέτηση του νομίσματος, η απεικόνιση των θεοτήτων με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά και το σπουδαιότερο από όλα, η υιοθέτηση της γραφής. Η γραφή της γλώσσας των [[Μεσσάπιοι|Μεσσαπίων]], των κατοίκων της περιοχής, είναι Ελληνική [[Γραμμική Β]] αλλά η γλώσσα είναι διαφορετική. Η ελληνική επίδραση συνεχίζεται και κατά την [[Ελληνιστική περίοδος|Ελληνιστική περίοδο]], με την καλλιτεχνική κοινή γλώσσα που συνδέει την Απουλία με την [[Ήπειρος|Ήπειρο]] και την [[Μακεδονία]], όπως έχει εξακριβωθεί ιδιαιτέρως σε ταφικούς χώρους, στους τομείς της αρχιτεκτονικής, της ζωγραφικής και της γλυπτικής. Οι Μεσσαπικοί υπόγειοι τάφοι της Εγνατίας, του Λέτσε (ο τάφος Παλμιέρι), του Ρούντιε και του Βάστε (ο τάφος των Καρυάτιδων), παρουσιάζουν πολλά κοινά με τους Μακεδονικούς Βασιλικούς Τάφους.
 
Καθ’όληνΚαθ’ όλην την περίοδο της Ρωμαϊκής κατακτήσεως της Γης του Υδρούντα οι επαφές με την Ελλάδα αλλά και την τότε Ρωμαϊκή αλλά ελληνόφωνη Ρωμαϊκή Μικρά Ασία ήταν πολύ στενές. Στον τομέα των επιγραφών υπάρχει μία σημαντική ένδειξη της παρουσίας Ελληνικών ονομάτων σε φούρνους κεραμικών στο Ugento, όπου βρίσκουμε τα ονόματα Έρως και Αριστείδης. Στο φούρνο του Felline βρίσκουμε το όνoμα Ζώσιμος. Πάντα στην ίδια περιοχή έχουμε το όνομα του ιδιοκτήτη ενός φούρνου, Άλλιος Διονύσιος και ενός δούλου, του Νικηφόρου. Ένας άλλος φούρνος βρισκόταν στο San Cataldo, λίγα χιλιόμετρα έξω από το Λέτσε. Αγνοούμε το όνομα του ιδιοκτήτη αλλά έχουμε τα ονόματα των εργατών: Δημήτριος, Λυκαών και Διοκλής. Αυτά τα ονόματα τα βρίσκουμε και σε σφραγίδες αμφορέων της ίδιας περιόδου στο Brindisi. Έχουν βρεθεί γενικά 68 Ελληνικά ονόματα αυτής της περιόδου στην περιοχή. Στον Υδρούντα έχει βρεθεί και μία επιτύμβια επιγραφή η οποία αναφέρεται στην νεαρή Γλύκα. Έχουμε και άλλες επιγραφές από την Λεύκα και το Torre dell’Orsodell’ Orso.
 
=== Βυζαντινή περίοδος ===
Μερικές δεκαετίες μετά την πτώση της [[Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία|Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας]] ο Αυτοκράτωρ [[Ιουστινιανός Α´|Ιουστινιανός]] στέλνει τον στρατηγό [[Βελισάριος|Βελισάριο]] στην Ιταλία για να επανακατακτήσει τα εδάφη της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας της οποίας αισθάνεται ο νόμιμος κληρονόμος. Ο Ελληνογοτθικός πόλεμος λήγει το [[553 π.Χ.|553 μ.Χ.]] με την νίκη των [[Βυζαντινοί Έλληνες|Βυζαντινών]] και η Ιταλία γίνεται μια Επαρχία της [[Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία|Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας]]. Η παραμονή των Βυζαντινών στην Ιταλία περνά διάφορες φάσεις με σκληρές μάχες εναντίον των βαρβάρων, αλλά στη Γη του Υδρούντα, στο σημερινό Σαλέντο, παραμένουν συνεχώς επί πέντε αιώνας, έως την άφιξη των [[Νορμανδοί|Νορμανδών]] το 1057. Από τον 6ο αιώνα, φθάνει στην Νότιο Ιταλία, ένας μεγάλος αριθμός αποίκων και μοναχών από διάφορες περιοχές της αυτοκρατορίας.
 
Η βυζαντινή επίδραση όμως στον καλλιτεχνικό, πολιτιστικό και θρησκευτικό χώρο δεν είναι δυνατόν να γίνει κατανοητή και να ερμηνευτεί βάσει των στρατιωτικών και πολιτικών δεδομένων. Πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη και άλλους φορείς, που συντέλεσαν στη διάδοση του Βυζαντινού πολιτισμού και της Ελληνικής γλώσσας, πέρα από τα σύνορα της Αυτοκρατορίας και στην εμμονή τους και εκεί όπου η Βυζαντινή κυριαρχία είχε λήξει. Ο [[Χριστιανικός μοναχισμός|μοναχισμός]] και η Ελληνική γλώσσα υπερβαίνουν τα Βυζαντινά σύνορα και Θέματα και παραμένουν αρκετούς αιώνας μετά την αναχώρηση των Βυζαντινών στρατευμάτων. Ένα μεγάλο ρόλο για τη διατήρηση της γλώσσας, είχαν οι μοναχοί και ιερείς, οι οποίοι διαδίδουν την ορθοδοξία και τον Ελληνικό πολιτισμό. Οι [[λαύρες]] και τα [[Μοναστήρι (θρησκεία)|μοναστήρια]] ήταν κέντρα προσευχής, μελέτης, εργασίας και φιλανθρωπίας. Έως σήμερα, μόνον στην Νότια Απουλία, σώζονται 130 περίπου κρύπτες με ωραιότατες τοιχογραφίες και Ελληνικές επιγραφές.
Εκτός από την Ελληνική γλώσσα, στο Σαλέντο ήταν πολύ διαδεδομένη και η Ελληνική γραφή. Από το τέλος του 11ου αιώνα, έως το τέλος του 16ου, έχουμε 400 Ελληνικούς [[Κώδικας (παλαιογραφία)|κώδικες]] και μόνον 30 Λατινικούς της ίδιας περιόδου. Είναι αξιοσημείωτο, ότι το πρώτο έγγραφο στην Ιταλική καθομιλουμένη “volgare romanzo” της περιοχής είναι γραμμένο με ελληνικούς χαρακτήρες. Το κείμενο είναι “La predica salentina” του 14ου αιώνα. Η Ελληνική γλώσσα συνεχίζει να είναι η γλώσσα των επισήμων εγγράφων και μετά την άφιξη των νέων κατακτητών.
 
Το σπουδαιότερο πνευματικό κέντρο στο Σαλέντο, ήταν το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου των Κασούλων, κοντά στο [[Οτράντο | Ότραντο]], ο αρχαίος Υδρος, το οποίο κατεστράφη από τους Τούρκους το 1480, όπου άνθησε κατά την διάρκεια του [[13ος αιώνας|13ου αιώνα,]] άνθησε μία Ελληνοβυζαντινή ποιητική σχολή. Σώζονται ποιήματα, στην ελληνική γλώσσα της εποχής, των ποιητών [[Νικόλαος εξ Υδρούντος|Νικολάου του Υδρούντα]], [[Νικόλαος ο Υδρουντινός|Νεκταρίου των Κασσούλων]], ηγουμένου της μονής, Ιωάννη Γράσσου, νοταρίου του αυτοκράτορα Φρειδερίκου του Χόχενστάουφεν και Γεωργίου Χαρτοφυλάκτου Καλλιπόλεως. Από το ίδιο μοναστήρι, προερχόταν τα περισσότερα από τα θρησκευτικά βιβλία, που χρησιμοποιούσαν οι ορθόδοξοι ιερείς των Μητροπόλεων του Υδρούντα, Καλλιπόλεως, Παλαιοκάστρου και Ναρντό.
 
=== Νεότερη εποχή ===
Η Ελληνική γλώσσα, διδασκόταν και κατά τον [[15ος αιώνας|15ο αιώνα]], σε πολύ υψηλό επίπεδο, στο Τσολλίνο από τον Σέρτζιο Στίζο. Οι μαθητές του, ήταν διανοούμενοι και ευγενείς της [[Αραγονία|Αραγωνικής Αυλής]], που ήθελαν να μάθουν Ελληνικά. Ο μεγάλος ανθρωπιστής και φιλόσοφος Antonio de Ferraris “Galateo” (1444-1517), γιός και εγγονός Ελλήνων ιερέων, μας πληροφορεί για την ύπαρξη ενός Ελληνικού Λυκείου στο Ναρντό, όπου διδασκόταν τα καλύτερα Ελληνικά του [[Βασίλειο της Νάπολης|Βασιλείου της Νεαπόλεως]] και στο οποίο ερχόταν μαθητές από όλο το βασίλειο. Μετά την [[Σύνοδος του Τρέντο|Σύνοδο του Τρέντο]], η οποία τελείωσε το 1564, αρχίζει να δύει η Ορθοδοξία στην Νότια Ιταλία και συγχρόνως εξαφανίζεται και η Ελληνική γλώσσα από ένα μεγάλο αριθμό χωριών και πόλεων της περιοχής. Σε μία έκθεση του τέλους του 16ου αιώνα, με τίτλο “Relazione dei Greci di Otranto”, η οποία βρίσκεται σε μια συλλογή χειρογράφων, που φυλάγεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Νεαπόλεως, ονομάζεται “Miscellanea Brancacciana IB6” και αφορά τα Ορθόδοξα χωριά του Σαλέντο, γράφεται ότι σε είκοσι χωριά της περιοχής, υπάρχουν Έλληνες (αναφέρεται βέβαια όχι μόνον στην γλώσσα, αλλά και στην θρησκεία). Αυτό μας δείχνει ότι το Ελληνικό στοιχείο συνεχίζει να υπάρχει σε μια ευρύτατη περιοχή του Σαλέντο στο τέλος του 16ου αιώνα, κάτι που φαίνεται και από τα επίθετα και τα τοπωνύμια που υπάρχουν ακόμη και σήμερα σε όλη την περιοχή σε χώρους που απέχουν δεκάδες χιλιόμετρα από την σημερινή Σαλεντινή Ελλάδα (Grecia Salentina).
 
==Γλώσσα==
11.521

επεξεργασίες