Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μεγάλη Τεσσαρακοστή»

μ
μ (→‎Καθαρή Εβδομάδα: σύνδεσμος)
Μια διαφορά μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Δυτικής Εκκλησίας, είναι ο υπολογισμός της ημερομηνίας του Πάσχα (βλέπε [[Ορθόδοξο Πασχάλιο]]). Τις περισσότερες χρονιές, το Πάσχα των Ορθοδόξων πέφτει μετά το Πάσχα των Δυτικών και μπορεί να φτάσει έως και πέντε εβδομάδες αργότερα· σποραδικά, οι δύο ημερομηνίες συμπίπτουν. Όπως και με τη Σαρακοστή των Δυτικών, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή διαρκεί σαράντα ημέρες, αλλά σε αντίθεση από τους Δυτικούς, προσμετρώνται και οι Κυριακές.
 
Επισήμως, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή αρχίζει την [[Καθαρά Δευτέρα]], επτά εβδομάδες πριν το Πάσχα (η Τετάρτη τέφρας ''(Ash Wednesday)''{{refn|group="Σημ."| Η Τετάρτη τέφρας ''(Ash Wednesday)'' ή Καθαρά Τετάρτη, είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής στη Δυτική Χριστιανική Εκκλησία που χαρακτηρίζεται από τις προσευχές της μετανοίας. Αυτό συμβαίνει 46 ημέρες (40 ημέρες νηστείας, εάν οι έξι Κυριακές οι οποίες δεν είναι ημέρες νηστείας, αποκλεισθούν) πριν από το Πάσχα και μπορεί να συμβεί όχι νωρίτερα από τις 4 Φεβρουαρίου ή το αργότερο στις 10 Μαρτίου. Η Τετάρτη τέφρας ακολουθείται από πολλούς Δυτικούς Χριστιανούς συμπεριλαμβανομένων των Αγγλικανικών, Λουθηρανών, Μεθοδιστών, Πρεσβυτεριανών και Ρωμαιοκαθολικών. Δεν τηρούν όλοι οι Καθολικοί την Τετάρτη τέφρας. Οι Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες, οι οποίες δεν λογαριάζουν τη Μεγάλη Εβδομάδα, στο πλαίσιο της Σαρακοστής, αρχίζουν τη μετανοητική περίοδο την [[Καθαρά Δευτέρα]], τη Δευτέρα πριν από την Καθαρά Τετάρτη και Καθολικών, οι οποίοι ακολουθούν την Αμβροσιανή Ιεροτελεστία, ξεκινούν την πρώτη Κυριακή στη Σαρακοστή. Οι στάχτες ευλογούνται και τελετουργικά διανέμονται κατά την έναρξη της Σαρακοστής σε όλη την Λατινική Εκκλησία και στην Μαρωνιτική Καθολική Εκκλησία και την Συρο-Μαλαμπάρ Καθολική Εκκλησία. Στην Αμβροσιανή Ιεροτελεστία, αυτό γίνεται στο τέλος της Κυριακής των Ευχαριστιών (Sunday Mass) ή την επόμενη ημέρα.{{refn|group="Παρ. Σημ."| {{cite web|url=http://www.christianpost.com/news/ash-wednesday-today-christians-observe-first-day-of-lent-115628/|title=Ash Wednesday Today, Christians Observe First Day of Lent|date=5 March 2014|last=Koonse|first=Emma|work=[[The Christian Post]]|accessdate=19 April 2014|quote=Although some denominations do not practice the application of ashes to the forehead as a mark of public commitment on Ash Wednesday, those that do include Catholics, Anglicans, Lutherans, Methodists, Presbyterians, and some Baptist followers.}}}}}} δεν παρατηρείται στην [[Ανατολική Εκκλησία]]) και διαρκεί για 40 συνεχόμενες ημέρες, ολοκληρώνοντας με την Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία της Παρασκευής την Έκτη Εβδομάδα. Η επόμενη ημέρα, ονομάζεται το [[Σάββατο του Λαζάρου]], την ημέρα πριν την [[Κυριακή των Βαΐων]]. (Συνεπώςσυνεπώς, στην περίπτωση που οι ημερομηνίες του Πάσχα συμπίπτουν, η Καθαρά Δευτέρα είναι δύο ημέρες πριν από την Τετάρτη τέφρας).{{refn|group="Σημ."| Η Μεγάλη Σαρακοστή αποτελεί την προετοιμασία των πιστών για τη γιορτή της [[Ανάσταση του Χριστού|Ανάστασης του Χριστού]] από την οποία και προσδιορίζεται κατ' έτος ως κινητή περίοδος. Διαρκεί από την [[Καθαρά Δευτέρα]] μέχρι και την [[Παρασκευή]] πριν το [[Σάββατο του Λαζάρου]], οπότε ακολουθεί η [[Κυριακή των Βαΐων]] και η [[Μεγάλη Εβδομάδα]]. Η δε Κυριακή των Βαΐων, είναι η τελευταία ημέρα της περιόδου αυτής.
 
Η [[Άγια Πάθη|Μεγάλη Εβδομάδα]] δεν περιλαμβάνεται στη Σαρακοστή αν και συνεχίζεται η νηστεία που είναι ιδιαίτερα αυστηρότερη. Στη πραγματικότητα μαζί με την εβδομάδα των [[Άγια Πάθη|Αγίων Παθών]] είναι πεντηκονταθήμερη περίοδος.}}
Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Νηστείας, ένα ειδικό βιβλίο ακολουθίας ''(service book)'' χρησιμοποιείται, γνωστό ως το Τριῴδιον κατανυκτικόν (ή κοινώς Τριώδιο), το οποίο περιέχει τα Νηστίσιμα κείμενα για την Ιερουργία ([[Ωρολόγιον]]) και Θείες Λειτουργίες [''«Daily Office (Canonical Hours) and Liturgies»'']. Το Τριώδιο ξεκινά κατά τη διάρκεια της προ-Νηστίσιμης περιόδου για να συμπληρώσει ή να αντικαταστήσει τμήματα των τακτικών λειτουργιών ''(regular services)''. Αυτή η αντικατάσταση ξεκινά σταδιακά, αρχικά επηρεάζοντας μόνο την ανάγνωση των Επιστολών και του Ευαγγελίου και αυξάνει βαθμιαία έως την Μεγάλη Εβδομάδα, όταν αντικαθιστά εξ ολοκλήρου, όλα τα άλλα λειτουργικά υλικά (κατά τη διάρκεια του ''Triduum''{{refn|group="Σημ."| Το ''triduum'' (πληθυντικός: ''tridua'') είναι μια θρησκευτική τήρηση η οποία διαρκεί τρεις ημέρες. Το πιο γνωστό παράδειγμα σήμερα αποτελεί το λειτουργικό Πασχαλινό ''Triduum'' (οι τρεις ημέρες από το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης έως την Κυριακή του Πάσχα).{{refn|group="Παρ. Σημ."| [http://www.newadvent.org/cathen/15041c.htm John Wynne, "Triduum" in ''The Catholic Encyclopedia'' (New York 1912)]}}}} εξαλείφεται ακόμη και το Ψαλτήρι και όλα τα κείμενα λαμβάνονται αποκλειστικά από το Τριώδιον). Το Τριώδιον χρησιμοποιείται έως ότου σβήσουν τα φώτα πριν το μεσονύκτιο κατά την Πασχαλινή Αγρυπνία, οπότε αντικαθίσταται από το [[Πεντηκοστάριο]],{{refn|group="Σημ."| Το [[Πεντηκοστάριο]] ([[Ελληνική γλώσσα|Ελληνικά]]: Πεντηκοστάριον, [[Σλάβικα]]: Цвѣтнаѧ Трїωдь, ''Tsvyetnaya Triod'', κυριολεκτικά «Ανθισμένο Τριώδιον» [[Ρουμανικά]]: ''Penticostar'') είναι το λειτουργικό βιβλίο που χρησιμοποιείται από τις Ανατολικές Ορθόδοξες και τις Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες, οι οποίες ακολουθούν τη Βυζαντινή Ιεροτελεστία κατά τη διάρκεια της Πασχαλινής Εποχής η οποία εκτείνεται από το Πάσχα (Πάσχα) μέχρι την Κυριακή μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων (δηλαδή, τη δεύτερη Κυριακή μετά την Πεντηκοστή). Η ονομασία σημαίνει το βιβλίο των «Πενήντα Ημερών», αναφερόμενο στο χρονικό διάστημα από το Πάσχα έως την Πεντηκοστή. Στα Ελληνικά, μερικές φορές αποκαλείται επίσης και Πεντηκοστάριον χαρμόσυνον. Στην Αγγλική γλώσσα, μερικές φορές ονομάζεται το Πασχαλινό Τριώδιον. Το όνομα «Πεντηκοσταρίον» εφαρμόζεται επίσης στη λειτουργική περίοδο που καλύπτεται από το βιβλίο.}} η οποία αρχίζει με την εξ ολοκλήρου αντικατάσταση των κανονικών λειτουργιών ''(normal services)'' (κατά τη διάρκεια της [[Διακαινήσιμος εβδομάδα|Διακαινησίμου εβδομάδας]]) και σταδιακά μειώνεται έως ότου οι κανονικές λειτουργίες ''(normal services)'' επανακτήσουν ακολουθώντας το Μεθεόρτιο της [[Πεντηκοστή]]ς.
 
Κατά τις καθημερινές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, δεν τελείται η πλήρης [[Θεία Λειτουργία]], επειδή η χαρά της [[Θεία Ευχαριστία|Θείας Ευχαριστίας]] (κυριολεκτικά «Έκφραση ευχαριστιών») είναι αντίθετη προς τη στάση της μετάνοιας, η οποία υπερτερεί κατά τις ημέρες αυτές. Δεδομένου ότι θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό αυτή την εποχή, να λαμβάνονται τα [[Ορθόδοξη Εκκλησία|Ιερά Μυστήρια]] (Θεία Κοινωνία), η [[Λειτουργία Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων|Λειτουργία των Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων]]—επίσης καλούμενη και Λειτουργία του [[Πάπας Γρηγόριος Α΄|Αγίου Γρηγορίου του Διάλογου]]— μπορεί να εορτάζεται στις καθημερινές. Αυτή η ακολουθία ''(service)'' αρχίζει με την [[Ακολουθία του Εσπερινού]]{{refn|group="Σημ."| Ονομάζεται Εσπερινός (ή Λυχνικόν), γιατί τελείται το εσπέρας (εσπέρας ονομάζεται το χρονικό διάστημα, που μεσολαβεί ανάμεσα στη δύση του ήλιου και τον ερχομό της νύκτας).}}{{refn|group="Σημ."| Υπάρχει δε και έτερος Εσπερινός, συνδεόμενος μετά της Λειτουργίας των προηγιασμένων Δώρων ως και της [[Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου|Λειτουργίας του Μεγάλου Βασιλείου]], όταν αυτή τελείται την παραμονή των Χριστουγέννων και των Φώτων, καθώς και την Μεγάλη Πέμπτη και το Μεγάλο Σάββατο.}} κατά την οποία ένα μέρος (πρόσφορο) από το [[Σώμα]] και το [[Αίμα]] του Χριστού, το οποίο διατηρήθηκε την προηγούμενη Κυριακή, φέρεται στην τράπεζα της πρόθεσης.
 
Αυτή ακολουθείται από μια πανηγυρική μεγάλη είσοδο όπου τα Ιερά Μυστήρια φέρονται στην [[Αγία Τράπεζα]] και εν συνεχεία, παρακάμπτοντας την αναφορά (ευχαριστιακή προσευχή), ακολουθείται η σκιαγραφία του υπολοίπου της Θείας Λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης της [[Θεία Κοινωνία|Θείας Κοινωνίας]]. Οι περισσότερες ενορίες και [[Μοναστήρι (θρησκεία)|Μονές]] εορτάζουν αυτή τη λειτουργία μόνο τις Τετάρτες, Παρασκευές και στις εορτές, αλλά μπορεί να εορτασθεί οποιαδήποτε καθημερινή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Επειδή η [[Θεία Λειτουργία]] δεν εορτάζεται τις καθημερινές, τα Τυπικά{{refn|group="Σημ."| Το Τυπικόν ''(Typicon)'' (Ελληνικά: Τυπικόν, [πληθυντικός:Τυπικά]· Σλαβικά: Тѵпико́нъ, ''(Typikon)'' ή уста́въ, ''(ustav)''), περιέχει όλους τους κανόνες για την εκτέλεση των Θείων Λειτουργιών, δίνοντας κατευθύνσεις για κάθε δυνατό συνδυασμό των υλικών από τα βιβλία που αναφέρονται στο [[Ωρολόγιον]].}} καταλαμβάνουν τον χώρο από τις Θείες Λειτουργίες ''(canonical hours)'', κατά πόσο ή όχι μια λειτουργία εορτάζεται τον εσπερινό. Το Σάββατο και την Κυριακή η Θεία Λειτουργία ''(Divine Liturgy)'' μπορεί να εορταστεί ως συνήθως. Τα Σάββατα, εορτάζεται η συνηθισμένη [[Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου]]· τις Κυριακές χρησιμοποιείται η μακρύτερης διάρκειας Θεία Λειτουργία του [[Βασίλειος Καισαρείας|Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου]].
 
Οι ακολουθίες ''(services)'' των Θείων Λειτουργιών ''(Canonical Hours)'' κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, είναι πολύ μακρύτερης διάρκειας και η δομή των ακολουθιών ''(services)'' διαφέρει τις καθημερινές. Το σύνηθες εσπερινό μικρό Απόδειπνο ''(small compline)'' αντικαθίσταται από την πολύ μεγαλύτερης διάρκειας ακολουθία ''(service)'' του Μεγάλου Απόδειπνου ''(Great Compline)''. Ενώ στην Ρωσική παράδοση το Μέγα Απόδειπνο χρησιμοποιείται την [[Παρασκευή]] το βράδυ (αν και κάποια σημεία διαβάζονται αντί να ψάλλονται και ορισμένο υλικό της Σαρακοστής, αντικαθίσταται από μη-Σαρακοστιανούς ύμνους), στην Ελληνική πρακτική, το συνηθισμένο Απόδειπνο χρησιμοποιείται μαζί με, κατά τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες, το εν τέταρτο από τον [[Ακάθιστος ύμνος|Ακάθιστο ύμνο προς την Θεοτόκο]]. Το πέμπτο [[Σάββατο]], γνωστό ως το Σάββατο του Ακάθιστου Ύμνου,{{refn|group="Σημ."| Το Σάββατο του Ακάθιστου Ύμνου εορτάζεται από το Δυτικό Χριστιανισμό ''(Western Christianity)'', στην [[Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία]] εορτάζεται η Παρασκευή του Ακάθιστου Ύμνου.}} παντού, ψάλλεται ολόκληρος ο Ακάθιστος Ύμνος στους [[Όρθρος|Όρθρους]].
Στην αρχή του κάθε Ευαγγελίου, η καμπάνα κρούει, ανάλογα με τον αριθμό του Ευαγγελίου (μία φορά για το πρώτο Ευαγγέλιο, δύο για το δεύτερο κλπ.). Καθώς διαβάζεται το κάθε Ευαγγέλιο, οι πιστοί στέκουν κρατώντας αναμμένα κεριά, τα οποία σβήνουν στο τέλος της κάθε ανάγνωσης. Μετά το δωδέκατο Ευαγγέλιο, οι πιστοί δεν σβήνουν τα κεριά τους, αλλά τα αφήνουν αναμμένα και μεταφέρουν τη φλόγα στα σπίτια τους ως ευλογία. Εκεί, συχνά χρησιμοποιούν τη φλόγα για να ανάψουν τη λαμπάδα στο εικονοστάσι.
 
Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, λειτουργούν τις Βασιλικές Ώρες ''(Royal Hours)'' (Βασιλικές Ώρες). Αυτή είναι μια επίσημη λειτουργία των Μικρών Ωρών και των Τυπικών, στις οποίες έχουν προστεθεί τα αντίφωνα και οι αναγνώσεις των γραφών. Μερικοί από τους πάγιους ψαλμούς που είναι πρότυποι για κάθε μια από τις Μικρές Ώρες, αντικαθίστανται με ψαλμούς, οι οποίοι έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα Πάθη.
 
Ο Εσπερινός της Μεγάλης Παρασκευής συνήθως εορτάζεται το απόγευμα, την ώρα του θανάτου του Ιησού στον Σταυρό. Μετά τη Μικρή Είσοδο, η ανάγνωση του Ευαγγελίου είναι μια συνένωση απολογισμών της Σταύρωσης των τεσσάρων Ευαγγελιστών και της [[Αποκαθήλωση]]ς. Στο σημείο κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης όπου αναφέρεται στον [[Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας|Ιωσήφ της Αριμαθαίας]] και στον [[Νικόδημος|Νικόδημο]], δύο κληρικοί προσεγγίζουν το μεγάλο σταυρό στο κέντρο της εκκλησίας, αφαιρούν το ''΄σώμα΄'', το τυλίγουν σε ένα κομμάτι από λευκό [[λινό]] και το μεταφέρουν εντός του ιερού.
22.830

επεξεργασίες