Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Αρχαία Αλεξάνδρεια»

Διορθώσεις
(Διορθώσεις)
(Διορθώσεις)
</ref> Ο Μπότι και η ομάδα του συνέχισαν τις ανασκαφές το 1895 και το 1896 στην περιοχή της στήλης του Πομπήιου και αποκάλυψαν τις υποδομές μεγάλου κτιρίου με τεράστιους υπόγειους χώρους. Βάσει του μεγέθους και της έκτασης των εν λόγω θεμελίων καθώς και των στοιχείων που προέκυψαν από την αξιολόγηση των υπόλοιπων ευρημάτων ο Μπότι υποστήριξε ότι πρόκειται για το Σαράπειο. Η άποψή του ενισχύεται από την ανακάλυψη πολλών αιγυπτιακών αγαλμάτων στην ευρύτερη περιοχή.<ref name=":5">McKenzie Judith, ''The Architecture of Alexandria and Egypt'', New Haven 2007, σσ. 53–55.</ref> Σε αυτό τον ναό πιστεύεται ότι ανήκε ταύρος από βασάλτη που συντηρείται σήμερα στο μουσείο. Εξάλλου, μια ομάδα αρχαιολόγων και ιστορικών του Πολωνικού Κέντρου Μεσογειακής Αρχαιολογίας που διενεργεί έρευνες από το 1960 στον λόφο Κομ ελ Ντίκα έφερε στο φως κατάλοιπα από την ρωμαϊκή περιόδο. Σύμφωνα με τα πορίσματα των εν λόγω ερευνών, κατά τον πρώτο αιώνα υπήρχαν εκεί κατοικίες με περίτεχνα μωσαϊκά και περιστύλια. Στην ύστερη αρχαιότητα ο χαρακτήρας της συνοικίας άλλαξε. Κτίστηκαν θερμά λουτρά και μικρό θέατρο. Η εξέλιξη της δόμησης υποδεικνύει μικροαστικά πληθυσμιακά στρώματα με εργαστήρια εντός του καθιστικού. Υπήρχαν επίσης εγκαταστάσεις για την επεξεργασία υάλου.
 
Η Ρωμαϊκή πόλη ήταν κατά τι μεγαλύτερη από την πτολεμαϊκή και ήταν επικεντρωμένη κατά κύριο λόγο στην περιοχή της ανατολικής νεκρόπολης. Οι δρόμοι της ήταν εν μέρει κοσμημένοι με κιονοστοιχίες και τετράστηλα πράγμα που επιβεβαιώνεται από αρχαιολογικά και φιλολογικά τεκμήρια. ΣεΌπως πολλέςτεκμηριώνεται διασταυρώσειςεξάλλου οδώναπό νομισματικές μαρτυρίες είχαν ανεγερθεί τετράστηλααρκετές καιθριαμβικές όπωςαψίδες τεκμηριώνεταισε απόκαίρια νομισματικές μαρτυρίας υπήρχαν θριαμβικές αψίδεςσημεία.<ref>McKenzie Judith, ''The Architecture of Alexandria and Egypt,'' New Haven 2007, σ. 188–191.</ref> Αξίζει να αναφερθεί σχετικά ότι κατά την εποχή του Αυγούστου χτίστηκε το προάστιο της Νικόπολης (απέχει περί τα 5 χμχλμ. από τα ανατολικά όρια της πόλης), που αποτέλεσε έδρα των ρωμαϊκών λεγεώνων. 
 
Στη βόρεια περιοχή των βασιλείων όπου εικάζεται ότι βρισκόταν το διαμέρισμα των ανακτόρων, ήρθαν στο φως τα τελευταία εκατό χρόνια πολλά μωσαϊκά. Μερικά από αυτά είναι πραγματικά αριστουργήματα που αποδεικνύουν το υψηλό επίπεδο αυτήςτων τηςαλεξανδρινών τέχνης στην πόλητεχνιτών.<ref>McKenzie Judith, ''The Architecture of Alexandria and Egypt''. New Haven 2007, σσ. 68–71.</ref> Σε πρόσφατες ανασκαφές βρέθηκαν εκτεταμένες κτιριακές κατασκευές πλησίον του λιμένα. Πιθανολογείται ότι πρόκειται για τα θεμέλια του Ποσειδώνιου που αναφέρεται από τον Στράβωνα.<ref>McKenzie Judith, The Architecture of Alexandria and Egypt, New Haven 2007, σ. 388, σημ. 235</ref>
 
Στις νεκροπόλεις της Αλεξάνδρειας σώζονται αρκετά ταφικά υπόγεια με πλούσια διακόσμηση (βλ.όπως για παράδειγμα τιςστις κατακόμβες Ελ- Ουάρντιαν).<ref>McKenzie Judith, ''The Architecture of Alexandria and Egypt'', New Haven 2007, σσ. 71–74.</ref> Από το 1997-2000, λίγο πριν από την κατασκευή του καινούργιου υπερυψωμένου δρόμου που συνδέει τον δυτικό λιμένα με τον αυτοκινητόδρομο του Καΐρου, μια γαλλική αποστολή διάσωσης υπό τον Ζαν Ιβ Αμπερέρ ανέσκαψε τμήμα της νεκρόπολης του Γκαμπάρι.<ref>Empereur Jean-Yves avec Marie-Dominique Nenna'', Nécropolis 1'', Institut français d'archéologie orientale, Le Caire, 2001 </ref><ref>Empereur Jean-Yves avec Marie-Dominique Nenna, ''Nécropolis 2'', Institut français d'archéologie orientale, Le Caire, 2003</ref> Μέχρι σήμερα έχουν βρεθεί εκεί περί τις 16 αίθουσες με θυρίδες για τις σορούς, επιγραφές με ονόματα εργολάβων και νεκρών, διάφορα κτερίσματα, εγχάρακτοι σταυροί, η λέξη «Χαίρε», κλπ. Ο Αμπερέρ<ref>Empereur Jean-Yves, ''Alexandrie redécouverte'', Stock, Paris 1998. <nowiki>ISBN 2-70-281161-2</nowiki></ref> είναι επίσης γνωστός για την ενασχόληση του με τις ενάλιες έρευνες. Στη θαλάσσια περιοχή γύρω από το φρούριο Κάιτ Μπέη ανακάλυψε χιλιάδες δομικούς ογκόλιθους, κίονες μεγάλων διαστάσεων, βάσεις κορινθιακών κιονοκράνων, σφίγγες, οβελίσκους κλπ.<ref>Empereur Jean-Yves, ''Le Phare d'Alexandrie, la Merveille retrouvée'', Gallimard, Paris, 2<sup>e</sup> édition, 2004, <nowiki>ISBN 2-07-030379-9</nowiki></ref><ref>Empereur Jean-Yves, Grimal Nicolas. ''Les fouilles sous-marines du phare d'Alexandrie''. στο: «Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres», 141ᵉ année, N. 3, 1997. σσ. 693-713
</ref> Στον ίδιο τομέα δραστηριοποιείται από το 1990 και ο "ανταγωνιστής" του Αμπερέρ, Φρανκ Γκοντιό''','''<ref>Goddio Franck ''et al.'', ''Alexandrie, les quartiers royaux submergés'', Periplus Publishing Ltd., London 1998. <nowiki>ISBN 1-902699-01-7</nowiki></ref><ref>Goddio Franck ''et al.'', ''Trésors engloutis d'Égypte'', 5 Continents/Le Seuil, Paris 2006. <nowiki>ISBN 2-02-091265-1</nowiki> </ref> που εργάζεται στην άλλη πλευρά του λιμανιού, απέναντι από το φρούριο. Ο Γκοντιό και η ομάδα του εντόπισαν κίονες, αγάλματα, σφίγγες και κεραμική που συνδέονται με τα βασιλικά ενδιαιτήματα των Πτολεμαίων και σχεδίασανχαρτογράφησαν την ακτογραμμή του αρχαίου λιμένα. Από ελληνικής πλευράς η σκαπάνη της αρχαιολόγου Καλλιόπης Λημναίου-Παπακώστα, διευθύντριας του Ελληνικού Ινστιτούτου Έρευνας Αλεξανδρινού Πολιτισμού (Ε.Ι.Ε.Α.Π.), έχει αποκαλύψει στο πάρκο Σαλαλάτ το μοναδικό -μέχρι–μέχρι σήμερα-σήμερα– δημόσιο κτίριο της ελληνιστικής-πτολεμαϊκής περιόδου και ένα ωραιότατο άγαλμα του Αλέξανδρου.<ref>{{Cite web|url=http://www.hriac.com/projects/shallalat-2010/|title=Shallalat 2010 Excavation Report|last=|first=Kalliopi Limneos-Papakosta|date=|website=Ελληνικό Ινστιτούτο Έρευνας Αλεξανδρινού Πολιτισμού (Ε.Ι.Ε.Α.Π.)|publisher=|accessdate=05/02/2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hriac.com/projects/shallalat-project-2016/excavation-report-2016/|title=Shallalat 2016 Excavation Report|last=Limneos-Papakosta|first=Calliope|date=|website=Hellenic Research Institute of Alexandrian Civilization|publisher=|accessdate=05/02/2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hriac.com/projects/shallalat-project-2016/excavation-report-2016-2nd-phase/|title=Excavation Report 2016 2nd Phase|last=Limneos-Papakosta|first=Calliope|date=|website=Hellenic Research Institute of Alexandrian Civilization|publisher=|accessdate=05/02/2017}}</ref>
 
== Ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου ==
Ένας από τους επιγόνους του, ο Πτολεμαίος X (ο επονομαζόμενος Παρείσακτος ή Κόκκης), αντικατέστησε τη χρυσή σαρκοφάγο του στρατηλάτη με γυάλινη (περ. 89-90 π.Χ.) και αφού την έλειωσε έκοψε νομίσματα για να αποπληρώσει το μισθοφορικό του στράτευμα.<ref>Στράβων ''Γεωγραφικα'', 17.1.8.</ref> Το παράδειγμά του ενέπνευσε την Κλεοπάτρα VII η οποία αφαίρεσε χρυσά αντικείμενα από τον τάφο για να χρηματοδοτήσει τον συνεχιζόμενο πόλεμο με τον Οκταβιανό.<ref>Φλάβιος Ιώσηπος, ''Κατά Απίωνος'', II, 35, 57.</ref> Μετά την επικράτηση του το 30 π.Χ. ο τελευταίος απόθεσε άνθη και χρυσό στεφάνι στη σωρό, αλλά από απροσεξία τού κατέστρεψε τη μύτη.<ref>Διων Κασσιος, ''Ρωμαϊκὴ Ιστορία,'' 51.16.5.</ref> Ο Σουητώνιος αναφέρει ότι ο Καλιγούλας [περί το 40 μ.Χ.] είχε αποσπάσει τον θώρακα του Αλέξανδρου και τον φορούσε τακτικά.<ref>Σουητώνιος, ''Vita Caligulae,'' 52.</ref> Με τη σειρά του ο Ιούλιος Καίσαρας απέτισε φόρο τιμής στον γιο του Φίλιππου. Στη σχετική περιγραφή του ο Λουκανός (γύρω στο 60 μ.Χ.), αναφερόμενος απαξιωτικά στον Αλέξανδρο και τους Πτολεμαίους<ref>Ο Λουκανός, αντιπαθούσε τα καθεστώτα που βασίζονταν στην αρχή του ενός (όπως ήταν π.χ. τα αυτοκρατορικά) και αναπολούσε την εποχή κατά την οποία το κέντρο των αποφάσεων ήταν η Σύγκλητος.</ref> περιγράφει το Σώμα ως υπόγειο τεχνητό σπήλαιο και τους τάφους των Πτολεμαίων ως «καλυμμένους με αγανακτισμένες πυραμίδες και μαυσωλεία».<ref>Λουκανός x. 19, viii. 692-9.</ref>
 
Ο εν λόγω Λατίνος συγγραφέας χρησιμοποιεί τη λέξη «Μαυσωλείο», πράγμα που παραπέμπει στο μεγαλοπρεπές μνήμα του σατράπη της Καρίας Μαύσωλου στην Αλικαρνασσό, μια πόλη που βρισκόταν επί σειρά ετών υπό πτολεμαϊκή ηγεμονία.<ref>Saunders Nicholas J., ''Alexander's Tomb: The Two-Thousand Year Obsession to Find the Lost Conquerer'', Basic Books, New York 2007, σ. 75 σημ. 32.</ref> Η πιθανότητα να είχε κατασκευάσει ο Φιλοπάτωρας ένα κυκλικό ή κυλινδρικό μαυσωλείο για τον Αλέξανδρο υποστηρίζεται και από τη μορφή τριών παρόμοιων μεταγενέστερων τάφων, του μαυσωλείου του Αύγουστου στη Ρώμη και δύο τάφων στην Αλγερία (τον «τάφο της Χριστιανής» και αυτόν του Μέντρασεν). Οι αλγερινοί τάφοι ενσωματώνουν στη δομή τους κάπου 50 κίονες και έχουν πεπλατυσμένο κωνικό δώμα επί του οποίου πιθανώς υπήρχαν αγάλματα ή πυραμοειδής οροφή. Το 199 μ.Χ. ο αυτοκράτορας [[Σεπτίμιος Σεβήρος]] επισκέφτηκε την Αλεξάνδρεια και αφού μετέφερε διάφορα απόκρυφα βιβλία στο μαυσωλείο, το σφράγισε για να αποφευχθούν οι περαιτέρω επισκέψεις.<ref>Δίων Κάσσιος, ''Ρωμαϊκὴ Ιστορία,''75.13.2.</ref> Η τελευταία έγκυρη πηγή που αναφέρεται στο μαυσωλείο είναι ο Ηρωδιανός, ο οποίος λέει ότι ο αυτοκράτορας Καρακάλλας απέθεσε προσωπικά του αντικείμενα στη σωρό (215 μ.Χ.).<ref>Ηρωδιανός ''Ιστορία,'' 4.8.9.</ref> Ο Δίων Κάσσιος συμπληρώνει ότι κατά την παραμονή του στην Αλεξάνδρεια ο τελευταίος έκτισε τείχος γύρω από την ανακτορική περιοχή.<ref>Διων Κασσιος, ''Ρωμαϊκὴ Ιστορία,'' 77.23.3.</ref> Αυτό ίσως σχετίζεται με την ισοπέδωση του Βρουχείου από τον Διοκλητιανό το 298 μ.Χ. κατά την αντιπαράθεσή του με το στρατό της Ζηνοβίας που είχε ''οχυρωθεί'' στην πόλη. Εξάλλου, το 365 η Αλεξάνδρεια επλήγη από δυνατό σεισμό και αμέσως μετά από τσουνάμι. Από τότε τα ίχνη του μαυσωλείου χάνονται.
 
ΩστόσοΜολαταύτα, κατά διαστήματα εμφανίζονται διάφοροι ερευνητές, ερασιτέχνες και μη, που υποστηρίζουνδιατείνονται ότι ανακάλυψαν τον τάφο ή παρέχουνδημοσιεύουν σχετικές πληροφορίες. Για παράδειγμα, το 1850 ο Αμβρόσιος Σκυλίτσης, δραγουμάνος της Ρωσικήςρωσικής πρεσβείας, ισχυρίστηκευποστήριξε πως είδε τη σωρό του Αλέξανδρου μέσα σε γυάλινο φέρετροκουβούκλιο στο τζαμί του Προφήτη Δανιήλ (Νάμπι Ντάνιελ), ενώ τo 1863 o Μαχμούντ ελ Φαλάκι δήλωσεανέφερε στον Γιάκουμπ Άρτεν πασά ότι ο Αλέξανδρος βρισκόταν στα υπόγεια του ως άνω τζαμιού.<ref>Zogheb, Alexandre Max de, 'Études sur l'ancienne Alexandrie'','' κεφ. «Le Tombeau d’Alexandre le Grand», E. Leroux, ''Paris'' 1910.</ref> Σημειώνεται ότι τούτη η άποψη υποστηριζόταν την ίδια εποχή και από τον Έλληνα γιατρό Νερούτσο Μπέη. Παρ’ όλα αυτά στις πολωνικές ανασκαφές του 1956 δεν ανακαλύφθηκε πτολεμαϊκό αρχαιολογικό στρώμα σε αυτή την περιοχή.
 
==Παραπομπές==
341

επεξεργασίες