Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Πομάκοι»

14.502 bytes αφαιρέθηκαν ,  πριν από 3 έτη
Για πρώτη φορά στην περιοχή της Razlog (Βουλγαρία), οι Βουλγαροι Χριστιανοί αποκαλούν τους Βούλγαρους που αρνήθηκαν το Χριστιανισμό με τη λέξη
(Η γλώσσα των)
(Για πρώτη φορά στην περιοχή της Razlog (Βουλγαρία), οι Βουλγαροι Χριστιανοί αποκαλούν τους Βούλγαρους που αρνήθηκαν το Χριστιανισμό με τη λέξη)
[[Εικόνα:Pomak Photos 0011.jpg|thumb|right|300px|Πομάκες στο χωριό Μούγλα της Βουλγαρίας (1934).]]
Οι '''Πομάκοι''' ([[Βουλγαρική γλώσσα|βουλγαρικά]]: ''помаци''πομάτσι /- ''Πομάτσι''πληθυντικό, και πομάκ – ενικό, [[Τουρκικά]]: ''Pomaklar'' / ''Πομακλάρ'') είναι μία μουσουλμανική πληθυσμιακή ομάδα που μιλάει μία διάλεκτο της [[Βουλγαρική γλώσσα|βουλγαρικής]] <ref name="ethnologue_Bulgarian">{{cite web | url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bul | title=Ethnologue: Languages of the World'': Bulgarian. | accessdate=2012-10-12 | publisher=Ethnologue}}</ref> και συγκεκριμένα την [[Πομακική γλώσσα]] <ref name="karaxotza_biblio_pomakoi_glwssa">{{cite book | title=Η καθημερινή γλώσσα των Πομάκων | author=Σεμπαεδήν Καραχότζα | year=2006 | publisher=Εκδόσεις Σπανίδη | location=Ξάνθη | isbn=960-6653-08-0}}</ref>.
 
Η γλώσσα των Πομάκων αναφέρεται ως παλαιοσλαβική (αλλιώς, αρχαία βουλγαρική ή εκκλησιαστική σλαβική), με πολλές τουρκικές λέξεις, λόγω της τουρκικής παρουσίας στα Βαλκάνια. Η γλώσσα αυτή αντιπροσωπεύει την πρώτη γραπτή φιλολογική μορφή σλαβικής γλώσσας και με τα αρχαϊκά χαρακτηριστικά της βρίσκεται πολύ κοντά στην κοινή σλαβική ή πρωτοσλαβική (στη γλώσσα δηλαδή εκείνη που αποκαθίσταται υποθετικά βάσει της σύγκρισης των παραδεδομένων σλαβικών γλωσσών.)
 
==Όνομα==
Η ετυμολογία της λέξης ''πομάκος'' δεν είναι ξεκάθαρη.
Η ετυμολογία της λέξης ''πομάκος'' δεν είναι ξεκάθαρη. Εικάζεται ότι προέρχεται από το σλαβικό ρήμα βοηθώ<ref name="brill_encyclopedia_islam_pomaks_p320">{{cite encyclopedia | title=Pomaks | accessdate=2012-12-02 | encyclopedia=The Encyclopedia of Islam | year=1995 | volume=8 | publisher=E. J. Brill | location=Leiden | pages=320}}</ref> (''πομότσι/pomoći'' - [[IPA]]: ''/pǒmotɕi/'' <ref>{{cite web | url=http://en.wiktionary.org/wiki/pomo%C4%87i | title=Λήμμα pomoći | accessdate=2012-12-04 | publisher=en.wikidictionary.org}}</ref>), συνεπώς Πομάκος σημαίνει «αυτός που βοηθάει». Εξίσου αμφιλεγόμενη είναι η άποψη πως προέρχεται από την Βουλγάρικη λέξη ''μακ'' που σημαίνει ''βασανισμένος''. Έχει επίσης προταθεί πως ο όρος σχετίζεται με τη βουλγαρική λέξη ''poturnjak'' («εκείνος που έγινε Τούρκος»), ενώ άγνωστο παραμένει αν το ίδιο ισχύει και με την τουρκική λέξη ''çomak'' («ρόπαλο»).<ref name="brill_encyclopedia_islam_pomaks_p320"/> Στην ελληνική βιβλιογραφία, έχει υποστηριχτεί πως ο όρος προέρχεται από την ελληνική γλώσσα. Παραδίδονται οι εκδοχές πως συνδέεται με την ονομασία αρχαίας θρακικής πόλης ή με τη λέξη ''πομάξ'' που δηλώνει τον πότη<ref>Βλ. Μαγκριώτης Γ., ''Πομάκοι ή Ροδοπαίοι;'', Αθήνα 1990, όπως παρατίθεται στο Turan, Omer. "Pomaks, their past and present", ''Journal of Muslim Minority Affairs'' 19. 1 (Apr 1999): 69-83</ref>. Κατά μία άλλη ελληνική εκδοχή, προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ιππομάχος. Οι ιππομάχοι ήταν αυτοί που απάρτιζαν το φοβερό ιππικό του Μ. Αλεξάνδρου.
 
Για πρώτη φορά στην περιοχή της Razlog (Βουλγαρία), οι Βουλγαροι Χριστιανοί αποκαλούν τους Βούλγαρους που αρνήθηκαν το Χριστιανισμό με τη λέξη «Πομάκοι (πομάτσι)- πληθυντικό, και πομάκ – ενικό, δηλαδή με τη λέξη  «σέρνεται - pomaknaτ». Επειδή οι Πομάκοι ήταν εκείνοι που «pomaknale» κάποτε από της χριστιανικής πίστης, άνανδρα προσηλυτίστηκαν στο Ισλάμ, είτε επειδή δεν άντεξαν τις σφαγές και τη βία από τους Τούρκους δυνάστες, ή για να κρατήσουν την ιδιοκτησία τους, τις συζύγους και τα παιδιά από το να γίνουν Γενίτσαροι, ή αναζητούσαν «προστασία» από τους τουρκους Γιουρούκους κ.λπ.
Επίσης μια ακόμη εκδοχή είναι, το όνομα Πομάκος να προέρχεται από την ελληνική λέξη απόμαχος (πόμαχος --> πομάκος). Ο Βυζαντινός στρατός ο οποίος άρχισε να υφίσταται, σαν οργανωμένο σύνολο, κυρίως από την εποχή τού Αναστασίου Α’ (491 - 518), περιελάμβανε και τους Απόμαχους. Οι Απόμαχοι ήταν οι στρατιώτες πού απομακρύνονταν μετά το όριο ηλικίας των 40 ετών. Πρέπει δε να ήταν και όσοι έγιναν ανίκανοι για τον στρατό, από προηγουμένη πολεμική υπηρεσία. Αυτές οι ομάδες των Απομάχων, εγκαταστάθηκαν κατά μήκος του ορεινού όγκου της Ροδόπης, με τα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού τους να βρίσκεται στην σημερινή Βουλγαρία, και οι οποίοι αργότερα κατά την Οθωμανική κυριαρχία, εξισλαμίστηκαν.
 
Έτσι, ή άλλοι χριστιανοί της Βουλγαρίας τους ονόμασαν με τη λέξη «Πομάκ», επειδή ήταν «pomaknati» από  την χριστιανηκή πίστη και προσηλυτίστηκαν στο Ισλάμ.
Η χρήση του όρου ''Πομάκος'' έχει χρησιμοποιηθεί περιστασιακά από [[Βούλγαροι|Βούλγαρους]] στο παρελθόν για να χαρακτηρίσουν τους μουσουλμάνους οι οποίο μιλούσαν [[Σερβική γλώσσα|Σέρβικα]] στην δυτική [[ΠΓΔΜ]] οι οποίοι εκεί συνήθως καλούνται με τον όρο "Τόρμπες" (στα σλαβικά ''τομπέσι''/''torbeši'', στον ενικό λέγονται και ''τόρμπες''/''torbeš'') - η λέξη προέρχεται από την λέξη [[τορβάς]] και η ονομασία οφείλεται στο ότι οι ''τορμπέσι'' έφεραν σάκους και ζητιάνευαν <ref name="conflicting_loyalties_pomaks_torbesi">{{cite book | title=Conflicting Loyalties in the Balkans: The Great Powers, the Ottoman Empire and Nation-Building | author=Hannes Grandits, Nathalie Clayer, Robert Pichler | year=May 15, 2011 | publisher=Tauris Academic Studies | pages=311 | isbn=978-1848854772 | url=http://books.google.gr/books?id=xHEnVxnHIHgC&pg=PA311#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Ανάλογα με την επίδραση της βουλγαρικής εκπαίδευσης και λογοτεχνίας, ο όρος Πομάκος εξακολούθησε να χρησιμοποιείται περιστασιακά, μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, για να περιγράψει αυτούς τους σερβόφωνους μουσουλμάνους, ωστόσο θα ήταν ακριβής μόνο για να περιγράψει μουσουλμάνους που μετανάστευσαν εκεί από τη Βουλγαρία. Τέτοια μετανάστευση έγινε για παράδειγμα τη περίοδο 1877-8.<ref name="brill_encyclopedia_islam_pomaks_p320"/><ref name="Macedonia_Bradt_torbesi">{{cite book | title=Macedonia | author=Thammy Evans | year=2012 | publisher=Bradt | pages=44 | isbn=978-1841623955 | url=http://books.google.gr/books?id=10Tjsyz69UwC&pg=PA44#v=onepage&q&f=false}}</ref> Έχει υποστηριχθεί πως οι Γκοράνοι και οι Τορμπές συνδέονται στενά με τους Πομάκους της Βουλγαρίας και της Ελλάδας, θεωρώντας τους Τορμπές υποομάδα των Πομάκων της Βουλγαρίας ή απόγονους αυτών <ref name="islamic_culture_aspects_p96"/>, με αποτέλεσμα οι Πομάκοι να ονομάζονται και Τορμπές στην πΓΔΜ ή Γκοράνοι στην Αλβανία και το Κόσοβο. Ωστόσο, τόσο οι Πομάκοι όσο και οι Τορμπές ή οι Γκοράνοι δεν αποδέχονται την ταύτισή τους και οι διαφορές τους γίνονται αντιληπτές ακόμα και σε κοινότητες όπου συνυπάρχουν Τορμπές και Γκοράνοι<ref>Ali Dikici, "The Torbeshes of Macedonia: Religious and National Identity Questions of Macedonian-Speaking Muslims", ''Journal of Muslim Minority Affairs'', Vol. 28, No. 1, April 2008</ref>.
 
«Apovtsi »- ήταν το όνομα των Χριστιανών που προσηλυτίστηκαν στο Ισλάμ στα Σκόπια. Η ετυμολογία του ονόματος προέρχεται από την αλβανική λέξη για τον αδελφό. Θεωρείται δεδομένο ότι το όνομά τους δίνεται από τον γειτονικό αλβανικό πληθυσμό.
 
«Goriani» - ήταν το όνομα των Χριστιανών που προσηλυτίστηκαν στο Ισλάμ στο Μαυροβούνιο και στο Κοσσυφοπέδιο.
 
«Τορμπές και Dilsazi» - ήταν το όνομα των Χριστιανών που προσηλυτίστηκαν στο Ισλάμ στα Σκόπια.
 
«ΝΤΟΝΜΈ» (τουρκική dönme) - ήταν το όνομα των Χριστιανών που προσηλυτίστηκαν στο Ισλάμ στην Τουρκία.
 
Η ετυμολογία της λέξης ''πομάκος'' δεν είναι ξεκάθαρη. Εικάζεται ότι προέρχεται από το σλαβικό ρήμα βοηθώ<ref name="brill_encyclopedia_islam_pomaks_p320">{{cite encyclopedia | title=Pomaks | accessdate=2012-12-02 | encyclopedia=The Encyclopedia of Islam | year=1995 | volume=8 | publisher=E. J. Brill | location=Leiden | pages=320}}</ref> (''πομότσι/pomoći'' - [[IPA]]: ''/pǒmotɕi/'' <ref>{{cite web | url=http://en.wiktionary.org/wiki/pomo%C4%87i | title=Λήμμα pomoći | accessdate=2012-12-04 | publisher=en.wikidictionary.org}}</ref>), συνεπώς Πομάκος σημαίνει «αυτός που βοηθάει». Εξίσου αμφιλεγόμενη είναι η άποψη πως προέρχεται από την Βουλγάρικη λέξη ''μακ'' που σημαίνει ''βασανισμένος''. Έχει επίσης προταθεί πως ο όρος σχετίζεται με τη βουλγαρική λέξη ''poturnjak'' («εκείνος που έγινε Τούρκος»), ενώ άγνωστο παραμένει αν το ίδιο ισχύει και με την τουρκική λέξη ''çomak'' («ρόπαλο»).<ref name="brill_encyclopedia_islam_pomaks_p320"/> Στην ελληνική βιβλιογραφία, έχει υποστηριχτεί πως ο όρος προέρχεται από την ελληνική γλώσσα. Παραδίδονται οι εκδοχές πως συνδέεται με την ονομασία αρχαίας θρακικής πόλης ή με τη λέξη ''πομάξ'' που δηλώνει τον πότη<ref>Βλ. Μαγκριώτης Γ., ''Πομάκοι ή Ροδοπαίοι;'', Αθήνα 1990, όπως παρατίθεται στο Turan, Omer. "Pomaks, their past and present", ''Journal of Muslim Minority Affairs'' 19. 1 (Apr 1999): 69-83</ref>. Κατά μία άλλη ελληνική εκδοχή, προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ιππομάχος. Οι ιππομάχοι ήταν αυτοί που απάρτιζαν το φοβερό ιππικό του Μ. Αλεξάνδρου.
 
Επίσης μια ακόμη εκδοχή είναι, το όνομα Πομάκος να προέρχεται από την ελληνική λέξη απόμαχος (πόμαχος --> πομάκος). Ο Βυζαντινός στρατός ο οποίος άρχισε να υφίσταται, σαν οργανωμένο σύνολο, κυρίως από την εποχή τού Αναστασίου Α’ (491 - 518), περιελάμβανε και τους Απόμαχους. Οι Απόμαχοι ήταν οι στρατιώτες πού απομακρύνονταν μετά το όριο ηλικίας των 40 ετών. Πρέπει δε να ήταν και όσοι έγιναν ανίκανοι για τον στρατό, από προηγουμένη πολεμική υπηρεσία. Αυτές οι ομάδες των Απομάχων, εγκαταστάθηκαν κατά μήκος του ορεινού όγκου της Ροδόπης, με τα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού τους να βρίσκεται στην σημερινή Βουλγαρία, και οι οποίοι αργότερα κατά την Οθωμανική κυριαρχία, εξισλαμίστηκαν.
 
== Καταγωγή ==
Οι χώρες όπου ζουν οι Πομάκοι διεκδικούν την εθνική τους καταγωγή. Τόσο η [[Βουλγαρία]] όσο και η [[Ελλάδα]], η [[Τουρκία]] αλλά και οι υπόλοιπες χώρες έχουν διεκδικήσει τους Πομάκους, παρουσιάζοντας διαφορετικά ιστορικά στοιχεία προκειμένου να ενισχύσουν τους εθνικούς μύθους προσεταιρισμού τους <ref name="eminov_101">{{cite book | title=Turkish & Other Muslim Minorities | author=Ali Eminov | year=1997 | publisher=C. Hurst & Co. (Publishers) | pages=101 | isbn=1-85065-319-4 | url=http://books.google.gr/books?id=q9ZS0B0dYHMC&pg=PA101#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Δύο αδιαμφισβήτητα δεδομένα είναι ότι οι Πομάκοι είναι Βουλγαρόφωνοι και είναι μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα <ref name="Ghodsee_pomaks_p38"/>. Για την προέλευση των Πομάκων έχουν διατυπωθεί διάφορες αντικρουόμενες θεωρίες:
* Στην Ελλάδα ιστορικοί υποστηρίζουν ότι οι Πομάκοι είναι απόγονοι του [[Παίονες|Παιονικού φύλου]] των [[Αγριάνες|Αγριάνων]] <ref name="abc_clio_ethnic_encyclopedia_pomaks">{{cite book | title=Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia / Pomaks | author=Jeffrey Cole | year=May 2011 | publisher=ABC-CLIO | isbn=978-1-59884-302-6 | url=http://books.google.gr/books?id=Wlth0GRi0N0C&pg=PA288#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Σύμφωνα με τους Έλληνες ο αρχαίος αυτός θρακικός λαός αναμίχτηκε με ελληνικά φύλα και στη συνέχεια εκσλαβίστηκε γλωσσικά και ασπάστηκε την ισλαμική θρησκεία κατά την οθωμανική περίοδο. Σήμερα η γλώσσα που μιλάνε οι Πομάκοι στην Ελλάδα είναι ουσιαστικά η ίδια σλαβική γλώσσα με την Βουλγάρικη διάλεκτο <ref name="minorityrights_turks_pomaks">{{cite web | url=http://www.minorityrights.org/1533/greece/turks-and-pomaks.html | title=Turks and Pomaks | accessdate=2012-12-13 | publisher=Minority rights groups international}}</ref> η οποία ομιλείται στην περιοχή Μαντάν και Ρούντοζεμ (βορείως της Ξάνθης στην Βουλγαρία) <ref name="Ghodsee_pomaks_p38"/>. Οι Βούλγαροι υποστηρίζουν ότι οι Πομάκοι είχαν Βουλγαρική συνείδηση αλλά λόγω πολιτικής της Ελλάδας τα τελευταία 50 χρόνια, έχουν αποκτήσει την Τουρκική συνείδηση.<ref name="tvxs_pomakoi_boulgarikh_tourkikh_syneidhsh">{{cite news | url=http://tvxs.gr/news/%CE%AD%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%88%CE%B1%CE%BD-%CE%B5%CE%AF%CF%80%CE%B1%CE%BD/%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CE%B9-%CE%B8%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%C2%AB%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%BA%CE%BF%CE%B9-5-%CE%B1%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CE%B5%CF%82-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%BC%CF%80%CF%8C%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CE%BD%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CF%82-%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CF%84%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%82-%CE%BF%CE%B9-%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B5 | title=Μεταφρασμένο ολοσέλιδο ρεπορτάζ από την εφημερίδα «Σεγκα», της Τάνια Μανγκαλάκοβα: Πομάκοι Θράκης: «Οι Τούρκοι 5 αιώνες δεν μπόρεσαν να μας κάνουν Τούρκους, οι Έλληνες μας έκαναν σε 50 χρόνια». | accessdate=2012-12-13 | date=2010-10-06}}</ref>
* Οι Βούλγαροι ιστορικοί θεωρούν τους Πομάκους εξισλαμισμένους [[Βούλγαροι|Βούλγαρους]]. Κατά την Σοσιαλιστική Βουλγαρία χρηματοδοτήθηκαν έρευνες με σκοπό να παρουσιαστεί ότι οι Πομάκοι είναι εθνικά Βούλγαροι Σλάβοι χριστιανοί οι οποίοι υιοθέτησαν το ισλάμ στο παρελθόν. Σε αυτή τη θεωρία το αναπάντητο ερώτημα είναι αν οι Πομάκοι έγιναν μουσουλμάνοι ατομικά ή μαζικά αλλά και αν έγινε χρήση βίας για να αλλαξοπιστήσουν. Τη θεωρία μαζικής μετατροπής των Πομάκων σε μουσουλμάνους υιοθέτησε η κομμουνιστική προπαγάνδα πριν το 1989. Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία Βουλγάρων ιστορικών οι Πομάκοι που συγκεντρώνονταν στην οροσειρά της Ροδόπης αλλαξοπίστησαν στο ισλάμ κατά την οθωμανική αυτοκρατορία, με δική τους πρωτοβουλία, κυρίως για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους. Συγκεκριμένα στην θεωρία αναφέρεται ότι οι Πομάκοι ζούσαν σε άγονη περιοχή με περιορισμένη γεωργική παραγωγή. Οι Πομάκοι ως μέλη του χριστιανικού Μιλλέτ είχαν μεγαλύτερη φορολόγηση από την οθωμανική διοίκηση σε σχέση με το Μουσουλμανικό Μιλλέτ.<ref name="Ghodsee_pomaks_p39-40">{{cite book | title=Muslim Lives in Eastern Europe: Gender, Ethnicity, and the Transformation of Islam in Postsocialist Bulgaria | author=Kristen Ghodsee | year=2009 | publisher=Princeton University Press | pages=39-40 | isbn=978-0691139555 }}</ref> Εδώ αξίζει να σημειωθεί συν τις άλλοις ότι, από τους Κώδικες της Μητροπόλεως Φιλιππουπόλεως, προκύπτει ότι τα μέσα του 17ου αιώνα (το 1628 κατά τους Βούλγαρους, κατ' άλλους το 1636 – 1672) οι πρόκριτοι των Πομάκων, για λόγους επιβίωσης αποφάσισαν ομαδικό εξισλαμισμό. Το γεγονός αυτό αποδέχονται και οι ιστορικοί, ο Τσέχος Κ. Jerecek και ο Βούλγαρος πρώην πρεσβευτής στην Ελλάδα (ελληνικής καταγωγής από την μητέρα του), πρόεδρος της βουλγαρικής βουλής Ν. Todorov. Ειδικότερα, κατά τον προαναφερθέντα Τσέχο ιστορικό, ο εξισλαμισμός που άρχισε σταδιακά τον 16ο αιώνα επί Σελίμ Α (1512 -1520), ολοκληρώθηκε επί Μεχμέτ Δ (1641 – 1661). Τότε οι πρόκριτοι των Πομάκων παρουσιάσθηκαν στις αρχές της Φιλιππουπόλεως και γνωστοποίησαν την απόφασή τους να προσχωρήσουν στο ισλάμ. Ο Τούρκος διοικητής φοβήθηκε το σκάνδαλο και τους παρέπεμψε στο Μητροπολίτη Φιλιππουπόλεως Γαβριήλ (1636 – 1672). Ο τελευταίος προσπάθησε να τους αποτρέψει, αλλά προσέκρουσε στην απόφασή τους να απαλλαγούν από την τουρκική καταπίεση και να εκδικηθούν για την παλαιά βουλγαρική καταδυνάστευσή τους. Κατά την παράδοση των Ελλήνων της Φιλιππουπόλεως, η περιτομή έγινε πανηγυρικά στο παλαιό τζαμί κοντά στο Διοικητήριο. Με την επιστροφή τους στη Ροδόπη εξισλαμίστηκαν και οι ομόφυλοί τους. Οι Πομάκοι στην Βουλγαρία δεν αναγνωρίζονται ως ξεχωριστή μειονότητα και αναγνωρίζονται μόνο ως Βούλγαροι <ref name="USA_Library_of_Congress_Country_Studies_Pomaks">{{cite web | url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+bg0085%29 | title= A Country Study: Bulgaria, "Pomaks" | accessdate=2012-12-14 | publisher=Library of Congress Country Studies | date=1992-06|archiveurl=https://archive.is/e9de|archivedate=2012-12-12}}</ref>.
* Κατά τους Τούρκους ιστορικούς είναι [[Τουρκικά φύλα|Τούρκοι]] "Κουμάνοι" οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Ροδόπης πριν την Οθωμανική κατάκτηση της περιοχής. Τα φύλα αυτά που λόγω της γειτνίασης με Σλάβους έμαθαν τη [[Βουλγαρική γλώσσα|Βουλγαρική]] γλώσσα με την συνεχή επαφή με τους Βούλγαρους χριστιανούς <ref name="Ghodsee_pomaks_p38"/>. '''Η υπόθεση αυτή απορρίπτεται από σύγχρονες (αρχές 21ου αι.) γενετικές μελέτες.<ref>[http://inkomotini.gr/vieos-%CF%84%CE%BF-dna-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%80%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%BA%CF%89%CE%BD-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%BA%CE%BD%CF%8D%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%B7-%CE%B8%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%B9/ ][[Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης|Τριανταφυλλίδης Κωνσταντίνος]], συνέντευξη στα πλαίσια του Συμποσίου «Οι Πομάκοι της Θράκης: Πολυεπιστημονικές και διεπιστημονικές προσεγγίσεις», Δημοκρήτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Μάρτιος 2017, βίντεο στον ιστοχώρο IN KOMOTINI, 18-3-2017.]</ref>'''
* Οι [[Σλαβομακεδόνες]] ιστορικοί υποστηρίζουν ότι οι Πομάκοι είναι Σλαβομακεδόνες οι οποίοι ασπάστηκαν βίαια το Ισλάμ από τους Οθωμανούς <ref name="Ghodsee_pomaks_p38"/>.
* Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία οι Πομάκοι είναι ξεχωριστή εθνότητα η οποία δεν έχει σχέση με τους λαούς της περιοχής. Η Βουλγάρικη γλώσσα οφείλεται με την συχνή επαφή με τους χριστιανούς Βούλγαρους.<ref name="Ghodsee_pomaks_p38"/>
* Σύμφωνα με μια αμφιλεγόμενη θεωρία οι Πομάκοι είναι απόγονοι του [[Μωάμεθ]] οι οποίοι ήρθα ως ιεραπόστολοι να διαδώσουν το ισλάμ στα Βαλκάνια. Η σλαβοποίηση αυτών έγινε μετά από γάμους με ντόπιες Σλάβες γυναίκες. Κατά μια άλλη θεωρία οι Πομάκοι είναι απόγονοι Αράβων εμπόρων. Για την θεωρία "αραβικής" προέλευσης των Πομάκων έχουν δημοσιευτεί δύο βιβλία στην περιοχή Μαντάμ και Ρούντοζεμ (πόλεις βόρεια του Νομού Ξάνθης στην Βουλγαρία) το 1999 και 2006 <ref name="Ghodsee_pomaks_p38"/>.
 
Τόσο στην Ελλάδα <ref>{{cite journal | url=http://books.google.gr/books?id=-7nX6hv6k8AC&pg=PA52#v=onepage&q&f=false | title=Pomak Identity: National Prescriptions and Native Assumptions | author=Asen Balikci | journal=Ethnologia Balkanica | year=1999 | volume=3}}</ref> όσο και στη Βουλγαρία έχει γίνει προσπάθεια διεκδίκησης της καταγωγής των Πομάκων με εξετάσεις αίματος. Σύμφωνα με τοπικούς δημοσιογράφους, κατά την διάρκεια της [[Χούντα των Συνταγματαρχών|Χούντας]] την περίοδο 1969-71 ο τότε βοηθός ιατρικής - και μετέπειτα καθηγητής - του [[ΑΠΘ]] Νικόλαος Ξηροτύρης κατά την στρατιωτική θητεία του στην παραμεθόριο έκανε αιματολογικές έρευνες σε πομακοχώρια της Ξάνθης με σκοπό να αποδείξει την Ελληνικότητα αυτών.<ref>[http://www.gurforum.org/2009/10/31/%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%B5%CE%BD%CE%B4%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%BA%CF%8E%CE%B4/comment-page-2/ Demetriou O. (2004) ‘Prioritizing ‘ethnicities’: The uncertainty of Pomak-ness in the urban Greek Rhodoppe’ ''Ethnic and Racial Studies'' 27 (1), pp.95-119.</ref><ref name="makedoniko_kwstopoulos_xirotiris">{{cite book | title=Το "Μακεδονικό" της Θράκης: Κρατικοί Σχεδιασμοί για τους Πομάκους | author=Τάσος Κωστόπουλος | year=2009 | publisher=Βιβλιόραμα | pages=96 | isbn=978-960-8087-80-4}}</ref> Τα αποτελέσματα της έρευνας του Ξηροτύρη δημοσιεύτηκαν το 1971.<ref>XIROTIRIS, N. I. 1971 Findings on the Classification of the Frequency of Blood Groups Among Pomaks: Aristotle University of Salonica. Αναφέρεται στον ιστοχώρο συζήτησης (forum) "Greek University Reform Forum", 4 Δεκ. 2009.[http://www.gurforum.org/2009/10/31/%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%B5%CE%BD%CE%B4%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%BA%CF%8E%CE%B4/comment-page-2/]</ref> Ο ίδιος δήλωσε ότι τα στοιχεία αυτά είχε συλλέξει από το 1965-66 και έκτοτε δεν έκανε έρευνα στους Πομάκους. Κατά τον ίδιο οι πληροφορία για τη συλλογή των δειγμάτων προήλθε προφορικά από δύο μουσουλμάνους "δημοσιογράφους" (εισαγωγικά δικά του).<ref>Ξηροτύρης Νικόλαος, αναρτήσεις στον ιστοχώρο συζήτησης (forum) "Greek University Reform Forum", 9-4-2009,
[http://www.gurforum.org/2009/10/31/%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%B5%CE%BD%CE%B4%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%BA%CF%8E%CE%B4/comment-page-2/]</ref> Τα αποτελέσματα της αιματολογικής έρευνας του Ξηροτύρη δημοσιεύτηκαν σε διδακτορική διατριβή στο [[ΑΠΘ]] όπου μαζί με "αρχαιολογικά, ιστορικά, πολιτιστικά και γλωσσολογικά" δεδομένα δείχνεται ότι οι Πομάκοι είναι [[αυτόχθονες πληθυσμοί|αυτόχθονες]] [[Θράκες]] (συγκεκριμένα οι Αγριάνες - δηλαδή πολεμιστές του στρατού του Μεγάλου Αλεξάνδρου <ref name="olga_demetriou_pomakness_p100_101"/>). Σύμφωνα με τοπικούς δημοσιογράφους οι αιμοληψίες του Ξυροτύρη έγιναν με δικαιολογία του εμβολιασμού. Αυτό δημιούργησε ταραχή στην μειονότητα της Θράκης και από τότε άρχισαν να βλέπουν αρνητικά άλλους Έλληνες γιατρούς οι οποίοι επισκέπτονταν τα χωριά για ιατρικές εξετάσεις.<ref name="olga_demetriou_pomakness_p106">Demetriou (2004), σελ. 106.</ref> Τα συμπεράσματα του Ξηροτύρη <ref name="olga_demetriou_pomakness_p100_101"/>, όπως και άλλες ανάλογες υποθέσεις που έχουν διατυπωθεί και αναφέρονται σε Τουρκο-Κουμανική καταγωγή των Πομάκων, αμφισβητούνται έντονα και θεωρούνται αναξιόπιστα <ref name="fikret_suraiya_xiritiris_pomaks_xirotiris">{{cite book | title=The Ottomans and the Balkans - A discussion of Historiography | author=Fikret Adanir, Suraiya Faroqhi | year=2002 | publisher=Brill | location=Leiden | pages=253 | isbn=90-04-11902-7 | url=http://books.google.gr/books?3
id=4gNQtt2s1wMC&pg=PA253#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Στην Βουλγαρία το 1994 και συγκεκριμένα στο νοσοκομείο της πόλης Στάρα Ζαγόρα μια ομάδα γιατρών έκανε αιμοληψία αίματος από Πομάκους και στην συνέχεια έστειλε το αίμα για εξέταση σε εργαστήριο στα [[Σκόπια]] με σκοπό να αποδειχτεί ότι η Πομάκοι είναι καθαρά Βουλγαρική φυλή. Το γεγονός αυτό προκάλεσε σκάνδαλο στη Βουλγαρία.<ref name="eminov_102">{{cite book | title=Turkish & Other Muslim Minorities | author=Ali Eminov | year=1997 | publisher=C. Hurst & Co. (Publishers) | pages=102 | isbn=1-85065-319-4 | url=http://books.google.gr/books?id=q9ZS0B0dYHMC&pg=PA102#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref name="encyclopedia_stateless_nations_pomaks_p1516">Minahan, επιμ. (2002), σελ. 1516.</ref>12+
 
Σύμφωνα με γενετικές έρευνες, οι Πομάκοι είναι αυτόχθονες πληθυσμοί της Ροδόπης με χαρακτηριστικά απομόνωσης. Σε σύγκριση με άλλους μεσογειακούς πληθυσμούς της περιοχής, βρέθηκε ότι σχετίζονται γενετικά περισσότερο με τους Έλληνες και τους Βουλγάρους παρά με τους Τούρκους.<ref>[http://www.he.duth.gr/conference/attachments/article/83/ABSTRACTS.pdf Sawsan Khdair,
== Γεωγραφική εξάπλωση ==
[[Εικόνα:Ethnographic map of European Turkey from 1877 by Carl Sax.jpg|thumb|right|600px|Εθνολογικός χάρτης του 1877 από τον Αυστριακό διπλωμάτη Carl Sax <ref name="carl_sax_ethno_map">{{cite book | title=Philosophy and Geography II | author=Andrew Light, Jonathan M. Smith | year=1998 | publisher=Rowman & Littlefield Publishers | pages=242 | isbn=0-8476-8810-0 | url=http://books.google.gr/books?id=s2_Do4Hd8skC&pg=PA242#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Στο χάρτη με καφέ χρώμα είναι σημειωμένες οι γεωγραφικές περιοχές όπου συγκεντρώνονται οι Πομάκοι.]]
Οι Πομάκοι κατοικούν στον ορεινό όγκο της [[Ροδόπη]]ς στη [[Θράκη]], καθώς και στην [[Ανατολική Ρωμυλία]] στη Βουλγαρία. Η πλειοψηφία των Πομάκων βρίσκεται στη [[Βουλγαρία]] <ref name="Ghodsee_pomaks_p38"/> και εντοπίζονται περισσότερο στο γεωγραφικό χώρο νότια της [[Φιλιππούπολη]]ς μέχρι βόρεια της [[Ξάνθη]]ς και της [[Κομοτηνή]]ς. Εκτιμάται πως ο πληθυσμός τους ανέρχεται σε 385.000 στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης (μέσα σε αυτόν τον αριθμό συμπεριλαμβάνονται και μικρές κοινότητες πομάκων στην ΠΓΔΜ, Αλβανία, Τουρκία κλπ).<ref name="encyclopedia_stateless_nations_pomaks_p1516">Minahan, επιμ. (2002), σελ. 1516.</ref>
 
===Βουλγαρία===
Υπάρχουν αρκετές πηγές που δείχνουν ότι ένα μεγάλο μέρος του Μουσουλμανικού πληθυσμού σε ορισμένες περιοχές της Μακεδονίας και των βουνών της Ροδόπης (Πομάκοι) εξισλαμίστηκαν με βίαιο τρόπο από το στρατό. Υπήρξαν δύο περίοδοι εξισλαμισμού: α) η μια περίοδος έγινε το πρώτο μισό του 16ου αιώνα κάτω από τον Σουλτάνο [[Σελίμ Α΄]] (1512-1520) και β) η δεύτερη περίοδος εξισλαμισμού έλαβε χώρα το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα κάτω από τον Σουλτάνο [[Μωάμεθ Δ΄]] (1648-1687).<ref name="anton_minkov_eksislamismos_p77_78">{{cite book | title=Conversion to Islam in the Balkans: Kisve Bahasi Petitions and Ottoman Social Life, 1670-1730 | author=Anton Minkov - edited by Suraiya Faroqhi and Halil Inalcik | year=2004 | publisher=Brill | location=Leiden | pages=77-78 | isbn=90-04-13576-6}}</ref> Ο μοναχός [[Παχώμιος Ρουσάνος]] (1508-1553), που επισκέφτηκε την ορεινή Ξάνθη, έγραψε το 1550 ότι μόνο 6 ή 9 χωριά είχαν στραφεί στο ισλάμ<ref>[http://trans.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_taxgreece_1_01/10/2009_300162 Εφημερίδα "Καθημερινή", Στήλη Ταξίδια "Πομακοχώρια Θράκης, Πολυπολιτισμική Ελλάδα", Νικόλαος Θ. Κόκκας, Αθήνα 1 Οκτωβρίου 2009]{{dead link|date=June 2015}}</ref>.
 
Κατα την παράδοση των Βουλγάρων, ο [[Μέγας Βεζίρης]] [[Κιοπρουλού Μεχμέτ πασάς]] (1656-1661) απείλησε τους ΠομάκουςΒούλγαρους της κοιλάδας του Τσεπίνου (στη βορειοδυτική [[Ροδόπη]]) ότι αν δε προσέρχονταν στο Ισλάμ, θα εξοντώνονταν. Πράγματι, το 1656 Οθωμανικές δυνάμεις εισέβαλαν στην κοιλάδα του Τσεπίνου, συνέλαβαν τους προύχοντες των ΠομάκωνΒούλγαρων και τους μετέφεραν στον τοπικό πασά, όπου αναγκάστηκαν να υποκύψουν. Ο Μέγας Βεζίρης Μεχμέτ Κιοπρουλού, μετά τον ομαδικό εξισλαμισμό, κατέστρεψε 218 εκκλησίες και 336 παρεκκλήσια στις περιοχές των ΠομάκωνΒούλγαρων.<ref name="phd_liazos_p18"/> Τα ερείπια της καταστροφής παραμένουν έως και σήμερα σε πολλά μέρη. Το γεγονός αυτό έχει μείνει ως ανάμνηση στις Πομακικές κοινότητες. Ο εξισλαμισμός δεν έγινε πάντοτε οικειοθελώς. Πολλοί ΠομάκοιΒουλγαροι Χριστιανοί προτίμησαν να πεθάνουν παρά να εξισλαμιστούν, πηδώντας σε κάποιο βάραθρο. Σημεία θυσίας των ΠομάκωνΒούλγαρων Χριστιανών αναφέρονται σε πολλές κωμοπόλεις και χωριά των Πομάκων, όπως το ''Γκούλεμ Κάμεν'' στη [[Γλαύκη Ξάνθης]], το ''Μόμτσι Κάμεν'' στο [[Ωραίο Ξάνθης]], το ''Τσερβέν Κάμεν'' στη [[Μάνταινα Ξάνθης]], η ''κορυφή Μαρίνα'' στην [[Αιώρα Ξάνθης]], ο ''βράχος Νεβιάστα'' στο [[Σμόλυαν]] [[Βουλγαρία]]ς, το ''Μόμιν Κάμεν'' στο [[Ζλάτογκραντ]] [[Βουλγαρία]]ς, στην [[Πάχνη Ξάνθης]], στην [[Κοττάνη Ξάνθης]] και στη [[Σιρόκα Λάκα]] [[Βουλγαρία]]ς.<ref>Μ. Γ. Βαρβούνης "Λαογραφικά των Πομάκων της Θράκης", Αθήνα 1996</ref>
 
Με την απελευθέρωση της Δυτικής [[Θράκη]]ς το 1920, διαπιστώθηκε η ύπαρξη πολλών Πομάκων κρυπτοχριστιανών, οι οποίοι και εκδηλώθηκαν. Στη βιβλιογραφία έχει δημοσιευτεί η περίπτωση κάποιου Γιουσούφ από τον [[Κέχρος Ροδόπης|Κέχρο Ροδόπης]], που διατηρούσε τα άμφια του παππού του που ήταν χριστιανός ιερέας <ref name="phd_liazos_p18">{{cite book | title=Τα τουρκικά σχολικά εγχειρίδια της μειονοτικής εκπαίδευσης στην ανάπτυξη διαπολιτισμικών σχέσεων μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων στυ Δυτική Θράκη | author=Λιάζος, Νικόλαος | year=2006 | publisher=Διδακτορική Διατριβή - Σχολή Θεολογική. Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας | location=Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) | pages=18 | url=http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/14508#page/22/mode/2up}}</ref>.
 
Κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1877-1878), οι Πομάκοι επαναστάτησαν κατά των βλέψεων της Βουλγαρίας και ίδρυσαν την αυτόνομη πολιτεία με την ονομασία "Δημοκρατία του Ταμράς", σε εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα οποία θα περιλαμβάνονταν στην υπό αυτονόμηση [[Ανατολική Ρωμυλία]]. Το 1886 η Οθωμανική κυβέρνηση αποδέχτηκε την προσάρτηση της [[Ανατολική Ρωμυλία|Ανατολικής Ρωμυλίας]] στη Βουλγαρία, και έτσι ήρθε το τέλος για την αυτόνομη πολιτεία των Πομάκων. Κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, πολλοί Πομάκοι συμμετείχαν στην πλευρά των Ελλήνων, έναντι των Βουλγάρων και των Τούρκων. Αξιοσημείωτη είναι η μορφή του '''Αλή Ζεΐρ Χαβούζ''', από τη [[Δράμα (πόλη)|Δράμα]], ο οποίος πήρε μέρος σε πολλές μάχες<ref name=auto3>["Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι" Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (ΕΜΣ), University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008]</ref>. Μετά το Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο, οι Πομάκοι ξεσηκώθηκαν κατά της Βουλγαρικής κατοχής (στην οποία είχε περιέλθει όλη η Δυτική Θράκη).
 
[[Εικόνα:Baptizing the village of Banite.jpg|thumb|right|300px|1912: Βάφτιση Πομάκων στο χωριό Μπανίτε, στην περιοχή του Σμόλυαν της Βουλγαρίας (βορείως της Ξάνθης).]]
Στις [[16 Αυγούστου]] του [[1913]], ξέσπασε το επαναστατικό κίνημα στις περιοχές Κοσούκαβακ (σημερινό Κρούμοφγκραντ Βουλγαρίας), Μαστανλί (σημερινό Μόμτσιλγκραντ Βουλγαρίας) και [[Κάρντζαλι]]. Οι επαναστάτες κατέλαβαν επίσης την Κομοτηνή, την Ξάνθη και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης (Δεδέαγατς). Την 1η Σεπτεμβρίου 1913 ιδρύθηκε στην Κομοτηνή η [[Δημοκρατία Δυτικής Θράκης|"Προσωρινή Διοίκηση Δυτικής Θράκης"]] (''Garbi Trakya Hukumet i Muvakkatesi''). Η Οθωμανική διοίκηση δεν υποστήριξε τους επαναστάτες και έτσι, με την ανοχή Ελληνικής και Οθωμανικής κυβέρνησης, η περιοχή παραδόθηκε στο Βουλγαρικό στρατό στις [[30 Οκτωβρίου]] [[1913]]. Οι επαναστάτες (αν και μουσουλμάνοι) αναζήτησαν στήριξη, κυρίως από την Ελλάδα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο Δεδέαγατς (Αλεξανδρούπολη) διορίστηκε Έλληνας δήμαρχος<ref>στην τουρκική: Biyiklioglou Tevfik, "Trakya' da millî mücadele" Άγκυρα 1956</ref><ref>στη γερμανική: Peter Soustal, "Thrakien (Thrake, Rodope und Haimimontos)" Βιέννη 1991</ref><ref>Γενική Γραμματεία Περιφέρειας Aνατολικής Mακεδονίας - Θράκης, "Θράκη" Κομοτηνή 1994</ref><ref>στην τουρκική: Aydinli Ahmet, "Bati Trakya faciasinin icyuzu" Κωνσταντινούπολη 1972</ref>. Μετά το τέλος του [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου]], 8 Πομάκοι βουλευτές της Βουλγαρικής βουλής, απευθυνόμενοι στις κυβερνήσεις της [[Ελλάς|Ελλάδος]] και [[Γαλλία]]ς, ζήτησαν να προστατευτεί η εθνική και θρησκευτική τους ιδιαιτερότητα από τη Βουλγαρική διοίκηση<ref>[http://www.pomak.eu/en/content/pomaks-history-slavic-people-muslim-faith-%E2%80%93-history-and-modernity European Union Pomak Forum]</ref>. Η πολιτική της Βουλγαρίας το [[1912]] ήταν οι Πομάκοι να "εκχριστιανιστούν" και να αλλάξουν όνομα και ταυτότητα <ref>{{cite book | title=Balkan Border Crossings: First Annual of the Konitsa Summer School | author=Vassilis Nitsiakos, Ioannis Manos, Georgios Agelopoulos, Aliki Angelidou, Vassilis Dalkavoukis | year=2008 | publisher=LIT Verlag Münster | pages=179-180 | isbn=978-3-8258-0918-8 | url=http://books.google.gr/books?id=M0NjLLVK18cC&pg=PA179#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Κατά την [[Δημοκρατία Δυτικής Θράκης|"Προσωρινή Διοίκηση Δυτικής Θράκης"]] οι Βούλγαροι επέβαλαν με βία "βουλγαροποίηση" των μουσουλμάνων Πομάκων μέσω χριστιανικών βαπτίσεων. Αναφέρεται σε πηγές ότι ένας εξαρχικός Βούλγαρος κληρικός βάπτιζε τους Πομάκους χριστιανούς παράλληλα τους απέδιδε ένα Βουλγάρικο όνομα σχετικό με την Βουλγάρικη ιστορία και εκκλησία. Καθώς με το ένα χέρι έριχνε αγιασμένο νερό τηρώντας την θρησκευτική παράδοση, με το άλλο χέρι έδινε ένα χοιρινό [[λουκάνικο]] να φάνε (το χοιρινό απαγορεύεται αυστηρά από την ισλαμική πίστη). Στις γυναίκες επιβαλλόταν να κυκλοφορούν χωρίς μαντίλα.<ref name="last_ottomas_baptism_pomaks_komotini_1923_p27">{{cite book | title=The Last Ottomans: The Muslim Minority of Greece, 1940-49 | author=Kevin Featherstone, Dimitris Papadimitriou, Argyris Mamarelis, Georgios Niarchos | year=2011 | publisher=Palgrave Macmillan | pages=27 | isbn=978-0-230-23251-8}}</ref> Η "Χριστιανοποίηση" των Πομάκων παραβίαζε της συνθήκη της Κωνσταντινούπολης (1912) και του Βουκουρεστίου (1913) όπου η Βουλγαρία έπρεπε να σεβαστεί την θρησκευτική ελευθερία - επιλογή των πολιτών.<ref name="balkan_Genocides_pomaks_baptism_p31">{{cite book | title=Balkan Genocides: Holocaust and Ethnic Cleansing in the Twentieth Century | author=Paul Mojzes | year=2011 | publisher=Rowman & Littlefield | pages=31 | isbn=978-1-4422-0663-2 | url=http://books.google.gr/books?id=m5bDUFZXQ5sC&pg=PA31#v=onepage&q&f=false}}</ref>
 
Για ιδεολογικούς και πολιτικούς λόγους, οι Πομάκοι υπέστησαν κατά περιόδους πιέσεις ώστε να αλλάξουν τα τουρκικά/μουσουλμανικά ονόματά τους σε βουλγαρικά (1912, 1942, 1962 και 1971-4), όπως επίσης τους δόθηκε αργότερα το δικαίωμα να ανακτήσουν τα ονόματά τους (1913, 1945, 1964 και 1990). Η μετονομασία των Πομάκων συνοδεύτηκε από πιέσεις εκχριστιανισμού τους και απαγορεύσεων ισλαμικών πρακτικών<ref>Eminov, 101, 107</ref>. Η Βουλγάρικη πολιτική είχε σχέδιο αφομοίωσης των Πομάκων την περίοδο 1948 μετακίνησε Πομάκους σε περιοχές όπου υπήρχαν εθνικά Βουλγαρικοί πληθυσμοί. Το 1970-73 έγιναν έντονες προσπάθειες οι Πομάκοι να αλλάξουν τα ισλαμικής/αραβικής προέλευσης ονόματά τους σε Βουλγάρικα. Την δεκαετία 1980 οι Πομάκοι αντέδρασαν με μαζικές διαμαρτυρίες κατά της αλλαγής των ονομάτων τους.<ref name="unhcr_bulgaria_pomaks">{{cite web | url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,MRGI,,BGR,,49749d4737,0.html | title=World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - Bulgaria : Bulgarian-speaking Muslims (Pomaks) | accessdate=2012-12-14 | date=2008 | publisher=UNHCR: Minority Rights Group International}}</ref>
 
Κατά τη διάρκεια της [[Βουλγαρία|βουλγαρικής]] Κατοχής της [[Ανατολική Μακεδονία και Θράκη|Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης]], ένας μικρός αριθμός Πομάκων της ορεινής Ξάνθης υποστήριξε τους αντάρτες του [[Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός|ΕΛΑΣ]] ενώ αρκετοί Πομάκοι τόσο της [[Ελλάδα|ελληνικής]] όσο και της [[Βουλγαρία|βουλγαρικής]] επικράτειας ενίσχυσαν τις [[Εθνικισμός|εθνικιστικές]] αντάρτικες ομάδες του [[Αντών Τσαούς]] τόσο ως τροφοδότες και σύνδεσμοι όσο και ως αντάρτες κατά το τέλος της Κατοχής<ref>Χατζηαναστασίου Τάσος (2003) Αντάρτες και καπετάνιοι - Η εθνική αντίσταση κατά της βουλγαρικής κατοχής της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, 1942-1944, εκδ. αδελφών Κυριακίδη, σελ 169 - 170 και 231 - 232.</ref> και την περίοδο των [[Δεκεμβριανά|Δεκεμβριανών]]. Οι Πομάκοι σύμμαχοι των εθνικιστών ανταρτών ( στην πλειοψηφία τους αυτόμολοι από τη [[Βουλγαρία]] ) υπολογίζονταν μεταξύ 300<ref>Παρμενίων Παπαθανασίου, Για τον ελληνικό Βορρά, εκδόσεις Παπαζήσης, τόμος Β', σελ 740.</ref> και 600<ref>Φοίβος Νεοκόσμου Γρηγοριάδης, Ιστορία του Ελληνικού Εμφυλίου 1945 - 49 : Το δεύτερο αντάρτικο, τόμος 2, σελ 324.</ref> ανδρών ενώ έγγραφο του [[Αντών Τσαούς|Φωστερίδη]] προς το [[ΓΕΣ]] περιλάμβανε τα ονόματα 89 Πομάκων<ref>K. Featherstone, Δ. Παπαδημητρίου, Α. Μαμαρέλης, Γ. Νιάρχος, Οι τελευταίοι Οθωμανοί - Η μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης, 1940-1949, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2013, σελ 259 - 262.</ref>.
 
Το 1920, κατά τη διάρκεια της οριοθέτησης των νέων συνόρων της Βουλγαρίας και της Ελλάδας με την ανταλλαγή πληθυσμών, οι Πομάκοι θα έπρεπε να εγκατασταθούν στη Βουλγαρία όπως οι υπόλοιποι Βούλγαροι της Θράκης.
Μετά τον [[Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο]], με αντιπροσώπους τους στη Διάσκεψη Ειρήνης στο Παρίσι το [[1946]], οι Πομάκοι της [[Βουλγαρία]]ς επανέφεραν το αίτημα για ένωση με την [[Ελλάδα]]. Ο διευθυντής του ραδιοφωνικού σταθμού της [[Ουάσινγκτον]] Άλμπερτ Βέρνερ, παρουσίασε το θέμα ως εξής: "Ένα ακόμη πρόβλημα μειονότητας παρουσιάστηκε σήμερα στην Ουάσινγκτον στο πρόσωπο των Πομάκων, οι οποίοι είναι αρχαία ελληνική φυλή, ιστορούμενη από την προ του Μεγάλου Αλεξάνδρου εποχή [...] Οι Πομάκοι ποιούνται νυν έκκληση προς το [[Συμβούλιο Ασφαλείας]] του [[ΟΗΕ]] και προς το Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών και ζητούν την διενέργεια δημοψηφίσματος, για να ελευθερωθούν από τη Βουλγαρία και να απολαύσουν την ελευθερία την οποία απολαμβάνουν οι Πομάκοι της Ελλάδας [...]". Ο τύπος επίσης έγραφε: "Το παρελθόν Σάββατον εις το ξενοδοχείο Πενσυλβάνια έλαβε χώρα συνέντευξις προς τους αντιπροσώπους του Αμερικανικού και Ελληνικού τύπου εκ μέρους των κ.κ. Χαμδή Χουσεΐν, πρώην βουλευτού Ροδόπης και Χακή Σουλεϊμάν, αποτελούντων από την αντιπροσωπεία των Πομάκων Θράκης. Οι Πομάκοι εξέθεσαν προς τον τύπο τας απόψεις των και τα δίκαιά των, ζητούντες την ένωσιν των με την Ελλάδα". Η προσπάθεια των Πομάκων δεν τελεσφόρησε διότι είχε προηγηθεί η διανομή της Ευρώπης μεταξύ των τριών μεγάλων δυνάμεων στη [[Γιάλτα]], τον Φεβρουάριο του 1944<ref>[http://www.pare-dose.net/?p=90 Άρθρο ιστοχώρου ποικίλης ύλης "Πάρε Δώσε", Σάββατο, 15 Μαρτίου 2008]</ref>.
 
Οι Πομάκοι που παραμένουν στην Ελλάδα δεν ήταν επιθυμητοι από τις βουλγαρικές αρχές λόγω τις θηριωδίες που διαπράχθηκαν από αυτούς στο Θρακικό πληθυσμό της Βουλγαρίας κατά τη διάρκεια των σφαγών το 1913.
 
Ίδιοι οι Πομάκοι επίσης, φοβούνται να μην κριθούν από το Δικαστήριο της Βουλγαρίας, και επιθυμούν να παραμείνουν στην Ελλάδα, ως Έλληνες πολίτες.
 
Η [[wikipedia:Treaty_of_Sèvres|Συνθήκη των Σεβρών (1920) - The Treaty of Sèvres (French: Traité de Sèvres)]], δέχθηκε το αίτημά τους και διέταξε τις ελληνικές αρχές να αφήσούν στην Ελλάδα τους Πομάκους που για δικούς τους λόγους δεν μπορούσαν να πάνε στη Βουλγαρία.
 
Στη Βουλγαρία εγκαταστάθηκαν μόνο οι Πομάκοι από τα χωριά που δεν έχουν συνεργαστεί με τους Τούρκους κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας των βουλγαρών της Θράκης το 1913.
 
Την άνοιξη του 1954 η Ελλάδα θέσπισε τον επίσημο χαρακτηρισμό ολόκληρης της μειονότητας ως Τουρκικής και σε αυτό το χαρακτηρισμό συμπεριλάμβανε και τους Πομάκους.<ref>{{cite book|title=Muslim Identity and the Balkan State|year=1997|publisher=C. Hurst & Co|location=United Kingdom|isbn=1-85065-276-7|pages=85|url=http://books.google.gr/books?id=lQqHjwW6XzcC&pg=PA85&lpg=PA85#v=onepage&q&f=false|author=Hugh Poulton, Suha Taji-Farouki}}</ref><ref>{{cite journal|last=Stefanos|first=Stavros|title=Cultural Rights for National Minorities: Covering the Defict in the Protection Provided by the European Convention on Human Rights|journal=IALS Bulletin|year=1997|volume=25|pages=9}}</ref> Ο νόμος 3065/1954 (ΦΕΚ Α’ 239, 9.10.1954) ήταν ο πρώτος νόμος που ρύθμιζε τα θέματα της μειονοτικής εκπαίδευσης ο οποίος ισχύει μέχρι σήμερα.<ref>{{cite web|last=Huseyinoglu|first=Ali|title=The Development of Minority Education at the South - easternmost Corner of the EU: The Case of Muslim Turks in Western Thrace, Greece|url=http://sro.sussex.ac.uk/39339/1/Huseyinoglu,_Ali_%28secured%29.pdf|publisher=University of Sussex|page=163|year=2012}}</ref> Στο Νόμο αυτό η Ελλάδα αναγνωρίζει τα σχολεία της μειονότητας ως Τουρκικά.<ref>{{cite journal|title=Νομοθετικό Διάταγμα 3065 "Περί τρόπου ιδρύσεως και λειτουργίας Τουρκικών Σχολείων Στοιχειώδους Εκπαιδεύσεως Δυτικής Θράκης και ρυθμίσεως ζητημάτων τινών αφορώντων εις την εποπτείαν αυτών και τους Επιθεωρητάς Τουρκικών σχολείων Δυτικής Θράκης."|journal=Εφημερίδα της Κυβέρνησης|year=1954|month=9 Οκτωβρίου|volume=Α|issue=239|url=http://www.et.gr/idocs-nph/search/pdfViewerForm.html?args=5C7QrtC22wE718tTQ1NEEHdtvSoClrL8CDdq5QSx9YJ5MXD0LzQTLWPU9yLzB8V68knBzLCmTXKaO6fpVZ6Lx3UnKl3nP8NxdnJ5r9cmWyJWelDvWS_18kAEhATUkJb0x1LIdQ163nV9K--td6SIuetA609OEJbJ0G8ZtfwZWBm5Mae_-NJTm1pPlXqhbIHF}}</ref> Ο χαρακτηρισμός των Πομάκων ως Τούρκων ήταν στα πλαίσια πολιτικής κατά της κομμουνιστικής [[Βουλγαρία]]ς και της πιθανής επεκτατικής πολιτικής στην [[Θράκη]] και την [[Μακεδονία]]. Οι Πομάκοι μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1940 θεωρούνταν από την Ελληνική πολιτική ως πιθανοί συνεργάτες της [[Σόφια]]ς και των Σοβιετικών μιας και αυτοί βρίσκονται στα σύνορα Ελλάδας-Βουλγαρίας και μιλάνε σλαβική γλώσσα, κοντινή με τα Βουλγάρικα. Κατά τον εμφύλιο πόλεμο οι γειτονικές κομμουνιστικές χώρες θεωρούνταν απειλή και εφαρμόστηκε πολιτική Τουρκοποίησης των Πομάκων οι οποίοι μιλούν Σλαβικήπαλαιοσλαβική διάλεκτο συγγενική με την Βουλγάρικη (η Πομάκικη θεωρείται διάλεκτος της Βουλγάρικης γλώσσας; αλλιώς, αρχαία βουλγαρική ή εκκλησιαστική σλαβική <ref name="ethnologue_Bulgarian">{{cite web | url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bul | title=Ethnologue: Languages of the World'': Bulgarian. | accessdate=2012-10-12 | publisher=Ethnologue}}</ref>) και ζούσαν στην παραμεθόριο περιοχή κοντά στην τότε κομμουνιστική [[Βουλγαρία]]. Σήμερα πολλοί Πομάκοι, λόγω αυτής της πολιτικής αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι. Σήμερα υπάρχουν Πομάκοι που αντιδρούν στην εκμάθηση της Τουρκικής γλώσσας <ref>[http://www.xronos.gr/detail.php?ID=53798 Άρθρο ''Χρόνου'', "Δεν θέλουμε να μάθουμε τουρκικά κύριε πρωθυπουργέ."]</ref>. Σήμερα υπάρχουν αναφορές Πομάκων σε οργανισμούς ανθρώπινων δικαιωμάτων οι οποίοι δηλώνουν ότι δέχονται πίεση να απαρνηθούν την ύπαρξη της Πομάκικης εθνότητας (ακόμη και με οικονομικά κίνητρα) ως διαφορετικής από την Τουρκική.<ref>{{cite web|title=Greece 2012 Human Rights Report|url=http://www.state.gov/documents/organization/204503.pdf|publisher=United States Department of State • Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|accessdate=29 Απριλίου 2014|pages=27-28|year=2012}}</ref> Από την δεκαετία του 1990 η Ελληνική κυβέρνηση αλλά και αργότερα εθνικιστικοί κύκλοι (όπως του ΛΑΟΣ) υποστηρίζουν σωματεία και ομάδες Πομάκων οι οποίοι αναδεικνύουν την ανάδειξη της εθνικής ταυτότητας των Πομάκων ως διαφορετική από την ταυτότητα των Τούρκων. Το 1997 υποστηρίχθηκε η ίδρυση του "Κέντρου Πομακικών Σπουδών" και τότε ξεκίνησε η έκδοση της Εφημερίδας "Ζαγάλισα". Επίσης μέσω του "Κέντρου Πομάκικων Σπουδών" το 2009 ιδρύθηκε ο "Πανελλήνιος Σύλλογος Πομάκων" με χρηματοδότηση του επιχειρηματία Εφιετζόγλου {{Ref_label|ΣΤ|στ|none}}.<ref name="tsiteslikhs_islam_pomaks_bektashi_p235">{{cite book | title=Old and New Islam in Greece: From Historical Minorities to Immigrant Newcomers | author=Konstantinos Tsitselikis | year=2012 | publisher=Martinus Nijhoff Publishers | pages=235 | isbn=978-90-04-22152-9 | url=http://books.google.gr/books?id=FdqRdctzEXcC&pg=PA235#v=onepage&q&f=false}}</ref> Ο σημερινός εκδότης της Πομάκικης εφημερίδας "Ζαγάλισα" [[Αχμέτ Ιμάμ]] υπήρξε το 2007 υποψήφιος με το [[ΛΑΟΣ]] <ref>{{cite news|title=Οι λίστες του ΛΑΟΣ|url=http://www.skai.gr/news/politics/article/58005/%CE%9F%CE%B9-%CE%BB%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%9B%CE%91%CE%9F%CE%A3/|accessdate=1 Μαΐου 2014|newspaper=skai.gr|date=28 Αυγούστου 2007}}</ref><ref>{{cite web|title=Ομηρία γαλλικού τηλεοπτικού συνεργείου στις Θέρμες.|url=http://www.xanthipress.gr/2010-09-30-07-42-32/|date=30 Σεπτεμβρίου 2010|publisher=xanthipress.gr|accessdate=1 Μαΐου 2014}}</ref> ενώ μέχρι το 1993 ήταν δάσκαλος (δημόσιος υπάλληλος) σε μειονοτικό σχολείο της Θράκης. To 1993 απολύθηκε λόγω "''ανθελληνικής''" δράσης / πειθαρχικής παράβασης άρθρων του υπαλληλικού κώδικα (δημοσίων υπαλλήλων). Το 2000 έκανε προσφυγή στο [[Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων|Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ)]] κατά της Ελλάδας (Νο. 63719/00) υποστηρίζοντας ότι η απόλυσή του έγινε λόγω ότι ήταν μέλος της Τουρκικής Μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης. Η προσφυγή του απορρίφθηκε από το δικαστήριο το 2003.<ref name="edad_imam_axmet">Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων - Πρώτο Τμήμα. ''Απόφαση επί του παραδέκτου της προσφυγής Νο. 63719/00 του Αχμέτ Ιμάμ κατά της Ελλάδας'' (μετάφραση στα ελληνικά). [http://www.nsk.gov.gr/webnsk/pdf.jsp?fileid=30841871 Απόφαση μεταφρασμένη στα Ελληνικά από την ιστοσελίδα του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους]. {{pdf}} Η απόφαση στα αγγλικά [http://hudoc.echr.coe.int/sites/eng/pages/search.aspx?i=001-23067 Application no. 63719/00 by Ahmet IMAM against Greece]. {{pdf}}</ref> Σήμερα ο [[Αχμέτ Ιμάμ]] υπερασπίζεται την Πομάκικη ταυτότητα σε διεθνείς οργανισμούς όπως του ΟΑΣΕ <ref name="xronos_oase_imam_axmet">{{cite news|title=Για πρώτη φορά άκουσαν στον ΟΑΣΕ περί Πομάκων στην Ελλάδα|newspaper=Χρόνος|date=21 Οκτωβρίου 2009}} Το άρθρο υπήρχε στο link [http://www.xronos.gr/detail.php?ID=49772&sphrase_id=18550] αλλά ο σύνδεσμος δεν λειτουργεί και υπάρχει διαθέσιμο online εδώ [http://www.berlin-athen.eu/PressCenter/Articles/index.php?id=126]{{dead link|date=June 2015}}</ref>. Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν τρεις ενεργοί σύλλογοι που αφορούν τους Πομάκους: το [[Κέντρο Πομακικών Ερευνών]] και ο [[Πανελλήνιος Σύλλογος Πομάκων]] και ο [[Πολιτιστικός Σύλλογος Πομάκων νομού Ξάνθης]]<ref>[http://www.snf.org/EL/index.php?ID=grants_EL&Rec_ID=45 Ίδρυμα Στάυρος Νιάρχος, Πολιτιστικός Σύλλογος Πομάκων νομού Ξάνθης: Οικονομική ενίσχυση]{{dead link|date=June 2015}}</ref>, και δυο εφημερίδες, η [[Ζαγάλιστα (εφημερίδα0|Ζαγάλιστα]] (Αλήθεια στα Πομάκικα) (που εκδίδεται από το Κέντρο Πομακικών Ερευνών και γράφεται στα Πομάκικα με ελληνικούς χαρακτήρες) και η [[Γκαζέτε Πομάτσκι]]<ref>[http://books.google.gr/books?id=nZkvAAAAMAAJ&q=%CE%93%CE%BA%CE%B1%CE%B6%CE%AD%CF%84%CE%B5+%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CF%84%CF%83%CE%BA%CE%B9&dq=%CE%93%CE%BA%CE%B1%CE%B6%CE%AD%CF%84%CE%B5+%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CF%84%CF%83%CE%BA%CE%B9&hl=en&sa=X&ei=-9TGUZz7E4bNtAaYkYHAAw&ved=0CC0Q6AEwAA Θράκη: Η μειονότητα σήμερα] Μανώλης Κοττάκης, Νέα Σύνορα, Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, 2000, σελ. 44</ref>.
 
== Γνωστοί Πομάκοι ==
29

επεξεργασίες