Δίφθογγος: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

1.240 bytes αφαιρέθηκαν ,  πριν από 5 έτη
Διόρθωσα τις απαράδεκτες θεωρίες περί χιλίων τριάντα διφθόγγων στα νέα ελληνικά και έσβησα ό,τι δεν μπορούσε να σωθεί βιβλιογραφικώς
μ (Αναστροφή της επεξεργασίας από τον 77.69.1.218 (συνεισφ.), επιστροφή στην τελευταία εκδοχή υπό [[Χρήστη...)
(Διόρθωσα τις απαράδεκτες θεωρίες περί χιλίων τριάντα διφθόγγων στα νέα ελληνικά και έσβησα ό,τι δεν μπορούσε να σωθεί βιβλιογραφικώς)
'''Δίφθογγος''' ονομάζεται η ακολουθία δύο [[Φωνήεν|φωνηέντων]] που συμπροφέρονται σε μία [[συλλαβή]] με αποτέλεσμα το ένα από αυτούς να λαμβάνει τον χαρακτήρα [[Ημίφωνο|ημίφωνου]]. Διακρίνονται σε ανοικτές και κλειστές: στις πρώτες το ημίφωνο εντοπίζεται στην έμβαση της συλλαβής (π.χ. ισπανικά, viaje ['bja.xe]) ενώ στις δεύτερες στην έξοδο (π.χ. ελληνικά: γάιδαρος ['ɣaj.ða.ɾos].<ref name=":0">Μποτίνης, Α. (2011): ''Φωνητική της ελληνικής''. ISEL. σελ. 31.</ref> Διαφέρουν από τις μονοφθόγγους, τις τριφθόγγους (την ταυτόχρονη ένταξη στην ίδια συλλαβή τριών φωνηέντων: [[Ισπανική γλώσσα|ισπανικά]], ''Paraguay'' [pa.ɾa.'gwaj]) και τη χασμωδία (την προφορά δύο συνεγγών φωνηέντων σε διαφορετικές συλλαβές: ''φάει'' /'fa.i/). Στο [[Διεθνές Φωνητικό Αλφάβητο|ΔΦΑ]] οι δίφθογγοι ορίζονται είτε με την παρουσία του ημιφώνου είτε με το διακριτικό ⟨◌̯⟩ που ορίζει τη μη συλλαβικότητα.<ref>IPA (1999): ''Handbook of the IPA''. Cambridge University Press.</ref>
{{πηγές|29|01|2016}}
{{ελληνοκεντρικό}}
'''Δίφθογγος''' λέγονται δύο [[φωνήεν]]τα στη σειρά σε μια [[λέξη]]. Ενδιαφέρουν αυτοί που προφέρονται στο χρόνο που χρειάζεται να προφερθεί ένα φωνήεν, ή που τα δύο φωνήεντα προφέρονται διαφορετικά απ’ ότι όταν προφέρονται ξεχωριστά.
 
== Ελληνική ==
=== Αρχαία Ελληνική ===
Στην [[αρχαία ελληνική γλώσσα]] απαντώνται οι ακόλουθοι πέντεακόλουθες δίφθογγοι : αι/yi̯/ <υι>, /ei̯/, <ει>, /eu̯/ <ευ>, /oi̯/ <οι>, υι/ou̯/ <ου>, /ai̯/ <αι>, /au̯/ <ᾰυ>, /ɛːi̯/ <ῃ>, /ɛːu̯/ <ηυ>, /ɔːi̯/ <ῳ>, /ɔːu̯/ <ωυ>, /aːi̯/ <ᾳ> και ου/aːu̯/ <ᾱυ>. Επειδή η αρχαία γλώσσα είχε και μακρά φωνήεντα, ο χρόνος προφοράς τους θα μπορούσε να διαφέρει από τη νέα ελληνική. ΚαιΑπό οιαυτές, πέντεορισμένες έχουν μετατραπεί σε μονόφθογγους με την απλοποίησηεξέλιξη της προφοράςφωνητικής της γλώσσας,αττικής αλλάελληνικής συνεχίζουνπαρότι ναορθογραφικά γράφονταιαποδίδονται απόμε συνήθειαδίγραφα, ονομαζόμενοιενώ τώραέτερες δίψηφαέχουν φωνήεντα. Αυτόμεταβάλει το φαινόμενο,ημιφωνήεν δηλαδήσε ησύμφωνο [[ορθογραφία]](/eu̯/>/ef/).<ref>Comrie, ναB. μην(2009): έχειThe αλλάξειWorld's ανάλογαMajor μεLanguages. τηRoutledge. γλωσσική αλλαγή, παρατηρείται και σε άλλεςσελ. γλώσσες354.</ref>
 
=== Νέα Ελληνική ===
Η νέα ελληνική διαθέτει μόνο κλειστές διφθόγγους, όπως το [aj] και το [oj].<ref name=":0" /> Έτερες είναι αρκετά σπάνιες με την πρώτη να εμφανίζεται σε λέξεις όπως '''''γάι'''δαρος'' και '''''αη'''δόνι'' και τη δεύτερη στο '''''ρόι'''δι''. Ορθογραφικώς δεν υφίσταται κάποια ιδιαίτερο γράφημα που να συμβολίζει τα ημίφωνα ενώ δεν υφίσταται ένας σταθερός κανόνας που να προβλέπει την εμφάνισή του. Επομένως για παράδειγμα οι λέξεις ''πάει'' ή ''λέει'' αποτελούνται από δύο συλλαβές /pa.i, le.i/.
Τα [[νέα ελληνικά]] έχουν τους ακόλουθους πέντε δίφθογγους που προφέρονται στο χρόνο που χρειάζεται για να προφερθεί ένα φωνήεν: ια, ιε, ιη, ιο, ιου. Όταν αυτοί οι δίφθογγοι τονίζονται, πάντα τονίζεται το δεύτερο φωνήεν. (Στη θέση κάθε φωνήεντος μπορεί να μπει ένα άλλο ομόηχο του.) Εξαιτίας της ταχύτητας που προφέρονται, ακούγονται ως για, γιε, γιη, γιο, γιου, ή όταν αυτά ακολουθούν θήτα ή φι τότε προφέρονται χια, χιε, χιη, χιο, χιου. Εξάλλου, όταν αυτά ακολουθούν λάμδα, μι, και νι, επηρεάζουν την προφορά του συμφώνου. Παραδείγματα: παιδιά, βαριές, χίλιοι, ποιος, βραδιού. Όταν βρίσκονται στην αρχή λέξης, το γάμμα γράφεται: γιατρός. Στην κυπριακή διάλεκτο κάποτε προφέρονται ως κια, κιε, κιη, κιο, κιου. Για παράδειγμα: να πιω = να πγιω / να πκιω.
 
Συχνά σε γραμματιικές εμφανίζεται ο ανακριβής όρος «καταχρηστικές δίφθογγοι» που περιγράφει τα ζεύγη /σύμφωνο + i + ταυτοσυλλαβικό φωνήεν/ (π.χ. /ðia.'va.zo/, /'ftia.xno/) που πραγματώνονται με συμφωνιοποίηση του ουρανικού φωνήεντος σε ουρανικό τριβόμενο ηχηρό ή άηχο ανάλογα με την ηχηρότητα του αρχικού συμφώνου ([ðʝa.'va.zo], ['ftça.xno]). Οι παραπάνω περιπτώσεις δεν αποτελούν διφθόγγους δεδομένου της απουσίας δύο φωνηέντων στη φωνητική πραγμάτωσή τους.<ref name=":0" />
Αυτοί οι συνδυασμοί δεν προφέρονται πάντοτε στο χρόνο ενός φωνήεντος, αλλά το ελληνικό αλφάβητο και η υιοθετημένη ορθογραφία δεν υποδεικνύουν την ακριβή προφορά που σε κάποιες περιπτώσεις αλλάζει το νόημα. Για παράδειγμα, η ακρίβεια που προφέρεται ακρί-βει-α (τέσσερεις συλλαβές) αναφέρεται στην ικανότητα ενός οργάνου να μετρά σωστά, ενώ εκείνη που προφέρεται ακρί-βγεια (τρεις συλλαβές) αναφέρεται σε ψηλές τιμές. Ομοίως, η άδεια που προφέρεται ά-δει-α (τρεις συλλαβές) αναφέρεται σε εξουσιοδότηση, ενώ τα άδ-γεια (δύο συλλαβές) στα κενά.
 
Εξάλλου, η προφορά διαφέρει από διάλεκτο σε διάλεκτο περιπλέκοντας την κατάσταση. Για παράδειγμα, σε κάποιες ελλαδικές διαλέκτους, η Κυριακή προφέρεται Κυρ-για-κή (τρεις συλλαβές), ενώ στην Κύπρο Κυρι-ακή (τέσσερις) συλλαβές παρά το ότι παλαιότερα λεγόταν Τζυρκατζή (τρεις συλλαβές). Επίσης, σε διαλέκτους παρατηρείται απλοποίηση: τα παπούτσια λέγονται παπούτσα σε μια, και το οκτακόσια οκτακόσα στην ίδια, αλλά και σε άλλες.
 
Σε κάποιες διαλέκτους παρατηρούνται και οι ακόλουθοι δύο δίφθογγοι: άι και όι. Παραδείγματα: γάιδαρος, ρόιδι. Πάντα τονίζεται το πρώτο φωνήεν και αφού τα δύο προφέρονται στο χρόνο του ενός, ικανοποιείται στο πρώτο παράδειγμα ο κανόνας της ελληνικής γλώσσας που επιτρέπει τόνο μόνο σε μία από τις τελευταίες τρεις συλλαβές.
 
== Αγγλική ==
Η πρότυπη βρετανική έχει δέκα διφθόγγους: [əʊ̯] l'''ow''', [əʊ̯] l'''ou'''d, [aɪ̯] l'''ie'''d, [eɪ̯] l'''ay''', [ɔɪ̯] l'''oi'''n, [ʊu̯] l'''oo'''n, [ɪi̯] l'''ea'''n, [ɪə̯] l'''ee'''r, [ɛə̯] l'''ai'''r, [ʊə̯] l'''u'''re.<ref>Roach, Peter (2004), "British English: Received Pronunciation", ''Journal of the International Phonetic Association'', 34 (2): 239–245.</ref>
Η αγγλική γλώσσα έχει πέντε διφθόγγους. Εξαιτίας τις μεταβλητής της ορθογραφίας, παρουσιάζονται σαν παραδείγματα σε λέξεις: take, right, phone, loud, και boy. Η ακόλουθη φράση χρησιμοποιεί και τους πέντε: No highway cowboys. Οι χρόνοι προφοράς διαφέρουν από τη νέα ελληνική αφού η αγγλική διαθέτει και μακρά φωνήεντα.
 
== Κορεατική ==
Έχει τους ακόλουθους δίφθογγους που προφέρονται σαν ένα φωνήεν που διαφέρει από τα πέντε βασικά:
 
* ㅚ / oe / ø
* ㅐ / ae / ɛ
* ㅓ / eo / ʌ
* ㅡ / eu / ɯ
* ㅢ / ui / ɰi
 
== Παραπομπές ==
2.427

επεξεργασίες