Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

καμία σύνοψη επεξεργασίας
|κοινό_όνομα_γενική =
|ήπειρος = Ευρώπη, Άσία
|περιοχή = Βαλτική, Καύκασος, Ανατολική Ευρώπη, ΑσίαΕύξυνος Πόντος, Σιβηρία, Άπω Ανατολή
|χώρα = Ρωσία, Λευκορωσία, Ουκρανία, Γεωργία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Λετονία, Μολδαβία
|κατάσταση =
|Όνομα εν συντομογραφία=CCCP (Ρώσικα) / ΕΣΣΔ (Ελληνικά)}}
 
Η '''Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών''' ([[Ρωσική γλώσσα|ρωσικά]]: Союз Советских Социалистических Республик, Σογιούζ Σοβιέτσκιχ Σοτσιαλιστιτσέσκιχ Ρεσπούμπλικ), συντομογραφικά αποκαλούμενη '''Ε.Σ.Σ.Δ.''' ([[Ρωσική γλώσσα|ρωσικά]]: СССР, προφέρεται σύμφωνα με το [[ΔΦΑ]]: [ˈɛs ɛs ɛs ˈɛr]), και συνηθέστερα '''Σοβιετική Ένωση''' (''Советский Союз, Σοβέτσκιι Σογιούζ''), ήταν [[κράτος]] που βρισκόταν στην ανατολική [[Ευρώπη]] και τη βόρεια [[Ασία]], το μεγαλύτερο σε έκταση στον κόσμο. Η πρωτεύουσά του ήταν η [[Μόσχα]]. Υπήρξε το πρώτο σοσιαλιστικό κράτος στην παγκόσμια ιστορία. Ιδρύθηκε το [[1922]]. Διαλύθηκε το [[1991]]. Καθοδηγητής και πυρήνας της Σοβιετικής Κοινωνίας ήταν, σύμφωνα με το άρθρο 6 του [[Σύνταγμα|Συντάγματος]] της ΕΣΣΔ του 1977, το [[Κομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης]]. Έπειτα από τη διάλυσή της, το [[1991]], την ΕΣΣΔ αντικατέστησε η [[Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών]].
 
Η Σοβιετική Ένωση έχει τις ρίζες της στην [[Ρωσική Επανάσταση|Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917]], όταν οι [[Μπολσεβίκοι]], με αρχηγό τον [[Βλαντίμιρ Λένιν|Βλαντιμίρ Λένιν]], ανέτρεψαν την Ρωσική Προσωρινή Κυβέρνηση που είχε αντικαταστήσει τον [[Τσάρος|Τσάρο]] [[Νικόλαος Β΄ της Ρωσίας|Νικόλαο Β΄]]. Το 1922, η Σοβιετική Ένωση σχηματίστηκε μετά την ένωση της Ουκρανικής ΣΣΔ, της Ρωσικής ΣΣΔ, της Λευκορωσικής ΣΣΔ και της Υπερκαυκασιανικής ΣΟΣΔ. Μετά τον θάνατο του Λένιν, και ένα σύντομο κενό εξουσίας, ο Ιωσήφ Στάλιν ανήλθε στην εξουσία στα μέσα της δεκαετίας του 1920. Η ιδεολογία που ακολούθησε ο Στάλιν ήταν ο Μαρξισμός-Λενινισμός (τον οποίο δημιούργησε) και εγκαινίασε μια οικονομία σχεδιασμένη από το κράτος. Ως αποτέλεσμα, η χώρα μπήκε σε μια περίοδο γρήγορης εκβιομηχάνισης και κολλεκτιβισμού.
== Εθνική σύσταση ==
Το Σύνταγμα του [[1977]] διακήρυξε το σχηματισμό μιας νέας εθνικό-ιστορικής οντότητας, αυτής του Σοβιετικού λαού.
Οι [[Ρωσία|ΡώσσοιΡώσοι]] ήταν ο κυριότερος συστατικός λαός με πληθυσμό που υπερέβαινε τα 140 εκατ. Οι [[Ουκρανία|Ουκρανοί]] με 40 εκατ. και οι [[Λευκορωσία|Λευκορώσοι]] αποτελούσαν τους κυριότερους [[Σλάβοι|σλαβικούς]] λαούς της ΕΣΣΔ μαζί με τους Ρώσους φυσικά. Στη Μέσηκεντρική Ασία ζούσαν οι τουρανικοί[[Τουρκεστάνοι]] λαοί των [[Ουζμπεκιστάν|Ουζμπέκων]], [[Καζαχστάν|Καζάχων]], [[Κιργισία|Κιργίζιων]], και των [[Τουρκμενιστάν|Τουρκμένων]]. Στη ίδια περιοχή κατοικούσαν και οι [[Τατζικιστάν|Τατζίκοι]] που είναι περσικό φύλο και παρουσιάζουν γλωσσικές ομοιότητες με τους λαούς του [[Αφγανιστάν]] και του [[Ιράν]] καθώς και με τους [[Κούρδοι|Κούρδους]]. Στην [[Καυκασία]] υπήρχε ένα μωσαϊκό λαών και εθνοτήτων (μόνο στο [[Νταγκεστάν]] της Ρωσίας ζουν περισσότερες από 100 εθνότητες). Οι κυριότεροι από αυτούς τους λαούς ήταν οι [[Γεωργία|Γεωργιανοί]], οι [[Αρμενία|Αρμένιοι]] και οι[[Αζερμπαϊτζάν| Αζέροι]]. Οι [[Λιθουανία|Λιθουανοί]], οι [[Εσθονία|Εσθονοί]], οι [[Λετονία|Λετονοί]] και οι[[Καρελία| Καρελίοι]] (λαός κοντά στους [[Φινλανδία|Φινλανδούς]] που κατοικεί στη Βορειοδυτική Ρωσία) αποτελούσαν τους [[Βαλτική|βαλτικούς]] λαούς της Σοβιετικής Ένωσης. Η ΣΣΔ της [[Μολδαβία]]ς αποσπάστηκε από τη [[Ρουμανία]] το [[1940]], με βάση το σύμφωνο [[Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επίθεσης|Ρίμπεντροπ-Μολοτώφ]] και η εθνική σύσταση των κατοίκων της είναι αντικείμενο αντιπαραθέσεων ακόμα και σήμερα. Επίσης σημαντικός ήταν ο αριθμός των [[Εβραίοι|Εβραίων]], των [[Πολωνία|Πολωνών]] των Τατάρων και των [[Γερμανία|Γερμανών]]. Οι [[Έλληνες]] στην ΕΣΣΔ κατοικούσαν σε τρεις περιοχές κυρίως: Στην [[Ουκρανία]], στις περιοχές της Μαριούπολης και της [[Οδησσός|Οδησσού]], στην Καυκασία στην περιοχή της [[Γεωργία]]ς και στην [[Τασκένδη]] την Πρωτεύουσα του [[Ουζμπεκιστάν]]. Σύμφωνα με το βιβλίο «Ο Πληθυσμός της ΕΣΣΔ» (Население СССР; Национальный Состав Населения СССР. М 1991г.), το [[1959]] στην [[ΕΣΣΔ]] κατοικούσαν 309 χιλ. Έλληνες ενώ το [[1989]] ο αριθμός αυτός ήταν 359 χιλ. Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονταν οι Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες που έφτασαν στην ΕΣΣΔ μετά τον [[Ελληνικός Εμφύλιος 1946 - 1949|Εμφύλιο Πόλεμο]].
 
=== Πληθυσμός ===
 
== Οι Σοβιετικές Δημοκρατίες ==
 
 
 
Το τελευταίο σύνταγμα της Σοβιετικής Ένωσης όριζε ότι η χώρα απαρτιζόταν από 15 Ενωσιακές Σοβιετικές Δημοκρατίες:
* [[Ρωσική Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία]] (η σημερινή Ρωσική Ομοσπονδία ή Ρωσία)
* [[Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Ουκρανίας]]
* [[Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Λευκορωσίας]]
 
=== Θρησκείες ===
Το πολιτικό-κοινωνικό σύστημα της ΕΣΣΔ βασιζόμενο στο [[Μαρξισμός-Λενινισμός|Μαρξισμό - Λενινισμό]] θεωρούσε τη θρησκεία αναχρονιστικό-αντιδραστικό θεσμό. Το σοβιετικό κράτος διαμέσου των μηχανισμών του υποστήριζε ενεργά την [[αθεϊσμός|αθεΐα]], προτρέποντας τους πολίτες να μην ασπάζονται καμιά θρησκεία. Παρ' όλα αυτά, στην ΕΣΣΔ υπήρχαν και είχαν πιστούς σχεδόν όλες οι γνωστές θρησκείες. Κυριότερη θρησκευτική ομάδα ήταν οι [[Ορθόδοξη εκκλησία|Ορθόδοξοι]]. Ο αριθμός των [[Ισλάμ|Μουσουλμάνων]] ήταν επίσης σημαντικός.
 
== Ιστορία ==
=== Ο Σχηματισμός της Ε.Σ.Σ.Δ. ===
Η [[Ρωσική Επανάσταση|Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση]] του [[1917]] καθοδηγούμενη από το [[Εργατικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Μπολσεβίκων]] εδραίωσε στην επικράτεια της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το πρώτο Σοσιαλιστικό σύστημα.
Η Ρωσία μετά το τέλος του Εμφυλίου πολέμου προσπάθησε να συνενώσει τα κράτη που κάποτε αποτελούσαν τη Ρωσική Αυτοκρατορία, βέβαια στα πλαίσια του σοσιαλιστικού συστήματος με λαϊκή εξουσία. Έτσι ο [[ΒλαδίμηροςΒλαντιμίρ Λένιν]] πρότεινε τη δημιουργία της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών στη οποία θα εντάσσονταν: η Ρωσική Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία, η Ουκρανική ΣΣΔ, η Λευκορωσική ΣΣΔ και η Σοβιετική Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Υπερκαυκασίας (αποτελούμενη από την Γεωργία, την Αρμενία, και το Αζερμπαϊτζάν). Στις παραπάνω Δημοκρατίες οι εργάτες και το κόμμα τους το [[Μπολσεβίκοι|Μπολσεβίκικο]] (κομμουνιστικό) είχαν ήδη καταλάβει την εξουσία. Τον Δεκέμβριο του 1922 η Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών αποτελούσε πλέον ιστορικό γεγονός.
 
Η ΕΣΣΔ ήταν ένα κράτος βασισμένο σε μια κυβέρνηση όπου το Πανενωσιακό Κομμουνιστικό Κόμμα (Μπολσεβίκων), όπως τότε μετονομάστηκε το Εργατικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Μπολσεβίκων, καθιερώθηκε ως η πολιτική δύναμη που συνένωνε πλατιές λαϊκές μάζες και κυβερνούσε.
Το [[1936]] η νέα ηγετική ομάδα υπό τον Στάλιν ξεκίνησε μαζικές εκκαθαρίσεις, κυρίως εσωκομματικών της αντιπάλων: παλιοί σύντροφοι του Λένιν, ιστορικά στελέχη από την εποχή της παρανομίας, στρατηγοί του [[Κόκκινος Στρατός|Κόκκινου Στρατού]] και μέλη ξένων κομμουνιστικών κομμάτων, πολλές χιλιάδες μέλη του κόμματος χαρακτηρίστηκαν «εχθροί του λαού» και εκδιώχθηκαν, εξορίστηκαν στα [[Γκούλαγκ]] ή εκτελέσθηκαν. Αποκορύφωμα των εκκαθαρίσεων ήταν οι ''[[Δίκες της Μόσχας]]'' (1936-1938), με τις οποίες οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα ως ''ελιτιστές'' και ''[[Τροτσκισμός|τροτσκιστές]]'' παλιοί επαναστάτες όπως οι Ζινόβιεφ, Κάμενεφ, [[Νικολάι Μπουχάριν|Μπουχάριν]], Ρίκοφ και ο [[Ουγγαρία|ούγγρος]] [[Μπέλα Κουν]]. Το [[1937]] εκτελέσθηκε και ο θρυλικός στρατηγός Τουχατσέφσκι. Από τα έξι (πλην Στάλιν) μέλη του Π.Γ. των [[μπολσεβίκοι|Μπολσεβίκων]] που έκανε την επανάσταση το 1917, οι τέσσερις εκτελέσθηκαν, ο πέμπτος ήταν σε εξορία ([[Λέων Τρότσκι|Τρότσκι]]) και ο έκτος (Λένιν) είχε πεθάνει νωρίτερα. Επίσης από τους 1.966 συνέδρους του 17ου συνεδρίου του ΚΚΣΕ (1934, το τελευταίο πριν τις εκκαθαρίσεις), οι 1.108 συνελήφθησαν - οι περισσότεροι εκτελέσθηκαν ή πέθαναν σε γκούλαγκ.
 
Στις 23 Αυγούστου του [[1939]] η ΕΣΣΔ και η Ναζιστική Γερμανία υπέγραψαν στη Μόσχα το [[Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επίθεσης|Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότωφ]]. Το Σύμφωνο αυτό προέβλεπε τη μη επίθεση μεταξύ των δυο κρατών. Πρόθεση του Στάλιν δεν ήταν τόσο μία οριστική συμφωνία με τη [[Ναζιστική Γερμανία]], αλλά να κερδίσει χρόνο προετοιμασίας για τον πόλεμο που έβλεπε να πλησιάζει, ιδιαίτερα αφού οι περισσότεροι έμπειροι αξιωματικοί είχαν εκτελεσθεί κατά τις εκκαθαρίσεις. Εκτός από αυτό το συγκεκριμένο σύμφωνο περιελάμβανε και ένα Συμπληρωματικό Μυστικό Πρωτόκολλο, το οποίο προέβλεπε ότι σε περίπτωση αλλαγής των συνόρων στην περιοχή τότε τα Βαλτικά κράτη, ένα κομμάτι της Ρουμανίας και ένα μέρος την Πολωνίας θα ενταχθούν στην ΕΣΣΔ. Μια βδομάδα αργότερα η Γερμανία επιτέθηκε στην [[Πολωνία]]. Τα σύνορα άλλαξαν. Η Ανατολική Πολωνία μαζί με την πόλη [[Λβιβ|Λβοβ]], μετά την πτώση της Βαρσοβίας σε γερμανικά χέρια, εντάχθηκε στην Ουκρανική ΣΣΔ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σωθούν από τη ναζιστική επίθεση και έτσι να ανακοπεί έστω και προσωρινά η επέλαση του Χίτλερ. Η [[Βεσσαραβία]] έγινε η Σοβιετική Δημοκρατία της Μολδαβίας, με προσάρτηση από τη Ρουμανία (η τελευταία ήταν σύμμαχος της Γερμανίας και εθελοντικά παρέδωσε τα εδάφη αυτά). Επίσης οι [[Εσθονία]], [[Λεττονία]] και [[Λιθουανία]] έγιναν και αυτές Σοβιετικές Δημοκρατίες. Το ίδιο έτος η ΕΣΣΔ πολεμούσε με τη [[Φινλανδία]] προσπαθώντας να προστατέψει γεωστρατηγικά το [[Λένινγκραντ]] (Αγία Πετρούπολη).
 
Η Σοβιετική Ένωση, εξασφαλίζοντας την εγγύηση του [[Ρίμπεντροπ]] για μη επίθεση, παρακολούθησε την προσπάθεια εξάπλωσης του Ναζισμού ([[Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος|Β Παγκοσμίου Πολέμου]]) στην υπόλοιπη Ευρώπη προετοιμαζόμενη για τη μεγάλη επίθεση των Ναζί που οι Σοβιετικοί περίμεναν ότι θα γίνει.
Ανώνυμος χρήστης