Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Επαρχία Δωρίδας»

επιμέλεια - εισαγωγικά
(επιμέλεια - εισαγωγικά)
[[Αρχείο:Dorida province.png|right|300px|thumb|Η επαρχία Δωρίδας]]
Η '''Επαρχίαεπαρχία Δωρίδας''' ήταν επαρχία της [[Στερεά Ελλάδα|Στερεάς Ελλάδας]], στον [[Νομός Φωκίδας|νομό Φωκίδας]].
 
Αποτελούσε, μέχρι την εφαρμογή του νόμουσχεδίου "''Ιωάννης Καποδίστριας"'', την δυτική από τις δύο επαρχίες του νομού Φωκίδας (η άλλη ήταν η [[Παρνασσίδα]]), με πρωτεύουσα το [[Λιδωρίκι Φωκίδος|Λιδωρίκι]]. Παρ'όλο που δεν αποτελεί πλέον διοικητική μονάδα, η Δωρίδα συνεχίζει να οριοθετείται σαν μια ιστορική περιοχή του νομού η οποία περιλαμβάνει τους δήμους [[Δήμος Βαρδουσίων|Βαρδουσίων]], [[Ευπάλιο Φωκίδος|Ευπαλίου]], [[Λιδωρίκι Φωκίδος|Λιδωρικίου]] και [[Τολοφώνα Φωκίδος|Τολοφώνος]]. Έχει πληθυσμό 16.021 κατοίκους και έκταση 999 [[τετραγωνικό χιλιόμετρο|χμ²]].
 
==Γεωγραφία==
Είναι ορεινή περιοχή με την [[Γκιώνα]] να απλώνεται στην ανατολική πλευρά της, τα [[Βαρδούσια]] κεντρικά και βόρεια και το Τρίκορφο στη δυτική Δωρίδα. Στο κέντρο της Δωρίδας υπάρχει η τεχνητή [[λίμνη του Μόρνου]] από την οποία υδροδοτείται και η [[Αθήνα]] και η οποία συγκεντρώνει τα νερά του [[Μόρνος|Μόρνου]] ποταμού ο οποίος στην αρχαιότητα ονομαζόταν Δάφνος.
 
Οι κάτοικοι ασχολούνταιπαραδοσιακά ασχολούνταν κυρίως με την [[κτηνοτροφία]], οι οποίοικαι παλαιότερα (έως και τον [[19ος αιώνας|19ο αιώνα]]) μετακινούνταν εποχιακά στην Αθήνα[[Αττική]] και συγκεκριμένα στα χωράφια του [[Γαλάτσι|Γαλατσίου]] για να ξεχειμωνιάζουν τα κοπάδια τους. Η έντονη εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση όμως έχει πλήξει την περιοχή.
 
==Τα χωριά της Δωρίδας κατά ορεινά συγκροτήματα<ref>''Λαογραφικά Δωρίδας'', Γ. Ηλιόπουλος, Δωρική αδελφότης, Αθήνα, 1987, σελ.12-13</ref>==
|Αμυγδαλιά
|692
|Πλέσσα ή Πλέσκα
|-
|[[Ερατεινή Φωκίδας|Ερατεινή]]
|Πάνορμος
|189
|Λεμονιά ή Κίσσελη
|-
|Πεντάπολη
|[[Ευπάλιο Φωκίδας|Ευπάλιο]]
|882
|Σουλές ή Σλες
|-
|Καλλιθέα
|Ομέρ Εφέντη
|-
|ΚλημαΚλήμα Ευπαλίου
|333
|
 
==Ιστορία της Επαρχίας==
Η Επαρχίαεπαρχία Δωρίδας δεν πρέπει να συγχέεται με την αρχαία [[Δωρίδα]]. Η πρώτη, κατά την αρχαιότητα, αποτελούσε τμήμα της Οζολίας Λοκρίδας (το νότιο τμήμα της) και της [[Αιτωλία|Αιτωλίας]] (το βόρειο). Είναι άγνωστο ακόμα πως της δόθηκε το όνομα αυτό, το οποίο έπαψε να χρησιμοποιείται για την περιοχή της αρχαίας Δωρίδας. Τον καιρό της [[τουρκοκρατία|τουρκοκρατίαςΤουρκοκρατίας]] και αργότερα της Γερμανικήςγερμανικής κατοχής η Δωρίδα, λόγω του δυσπρόσιτου εδάφους της, υπήρξε ασφαλές καταφύγιο και ορμητήριο για κάθε απελευθερωτική κίνηση.
 
Κατά την [[τουρκοκρατία]] οι [[Οθωμανοί|Τούρκοι]] κατέλαβαν το [[Μαλανδρίνο Φωκίδας|Μαλανδρίνο]] και το [[Λιδωρίκι Φωκίδος|Λιδωρίκι]]. Τα υπόλοιπα χωριά της Δωρίδας ήταν ελεύθερα, χωρίς Οθωμανική διοικητική ή στρατιωτική παρουσία και οι κάτοικοί τους, αποκαλούσαν χλευαστικά "«τουρκομάμουρα"» και "«βαλαχάδες"» τους κατοίκους το δύο κατακτημένων χωριών.
 
Οι [[Έλληνες]] και οι [[Οθωμανοί|Τούρκοι]] που συνυπήρχαν στα δύο χωριά, είχαν πολλές ομοιότητες στην κουλτούρα αφού οι Έλληνες μάθαιναν να μιλάνε τούρκικα ενώ οι Τούρκοι μιλούσαν την τοπική διάλεκτο των σύγχρονων Δωριέων, συμμετείχαν από κοινού σε διάφορες εκδηλώσεις και πανηγύρια ενώ η μόνη φανερή διαφορά ήταν οι θρησκευτικές τους εκδηλώσεις.
 
Κατά την [[Ελληνική Επανάσταση του 1821|επανάσταση του 1821]] ο Δήμος Σκαλτσάς, με τον Θεόδωρο Χαλβατζή και τους υπόλοιπους άνδρες του, κατάφερε να αναγκάσει τους Τούρκους να του παραδώσουν το Λιδωρίκι και το Μαλανδρίνο. Στην περιοχή έγινε και η μάχη των Πέντε Ορίων, με αρνητική έκβαση για τους Έλληνες αγωνιστές.
 
Μετά την Έξοδο του [[Μεσολόγγι|Μεσολογγίου]] το [[1826]], ολόκληρη η [[Ρούμελη]] πέφτει στα χέρια των Τούρκων, οι οποίοι χτυπούν τη Δωρίδα και κάνουν επιδρομές σε πολλά χωριά. Οι Έλληνες των χωριών, λιγότεροι και με λιγότερο εξοπλισμό αμύνονταν ακόμα και πετώντας πέτρες. Το [[1829]] η οι Τούρκοι εγκατέληψανεγκατέλειψαν οριστικά την Δωρίδα.
 
Πολλοί από τους γνωστούς ήρωες της [[Ελληνική Επανάσταση του 1821|Ελληνικής Επανάστασης του 1821]], μεταξύ των οποίων ο [[Μακρυγιάννης]], ο [[Πανουργιάς]], ο [[Δήμος Σκαλτσάς]] ή Σκαλτσοδήμος, ο Τριαντάφυλλος Αποκουρίτης, ο Κωνσταντής Καλύβας καθώς και η λαϊκή ηρωίδα [[Μαρία Πενταγιώτισσα]], κατάγονταν από την Δωρίδα.
 
Κατά την [[Β' Παγκόσμιος Πόλεμος|Γερμανικήγερμανική Κατοχήκατοχή]] η Δωρίδα γνώρισε την βαρβαρότητα των [[Γερμανοί|Γερμανών]] με το κάψιμο πολλών χωριών της μεταξύ των οποίων και της πρωτεύουσάς της, του Λιδωρικίου.
 
==Παραπομπές==
2.282

επεξεργασίες