Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Ηθική παρενόχληση»

αφαίρεση δομικών στοιχείων, προερχόμενων από μία πηγή, προς αντικατάσταση με άλλες πηγές
μ
(αφαίρεση δομικών στοιχείων, προερχόμενων από μία πηγή, προς αντικατάσταση με άλλες πηγές)
Ο όρος δεν έχει καθιερωθεί διεθνώς, παρά κυρίως σε γαλλόφωνες χώρες, ενώ έχει υιοθετηθεί θεσμικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.psychologynow.gr/psychology-news/tribute/violence-contagious-disease-of-our-time/24-ithiki-parenochlisi-mia-nea-morfi-bias-tis-irenas-anastasiu.html|title=Ηθική παρενόχληση: μία νέα μορφή βίας|last=Αναστασίου|first=Ειρένα|date=|work=|publisher=psychologynow.gr|access-date=2017-01-13|via=}}</ref> Η ηθική παρενόχληση εμφανίζεται και στο οικογενειακό περιβάλλον.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
 
== Προέλευση και εξέλιξη ==
Η ηθική παρενόχληση ξεκινά με απλή έλλειψη σεβασμού, ένα ψέμα ή μια εκμετάλλευση, που στην αρχή δεν δίνεται σημασία και δεν είναι ανυπόφορη. Όσο η κοινωνική ομάδα στην οποία λαμβάνει χώρα η συμπεριφορά δεν αντιδρά. η συμπεριφορά αυτή κλιμακώνεται και γίνεται διαστροφική, επιφέροντας σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία του θύματος, το οποίο υπομένει και σιωπά. Ο θύτης κάνει χειρισμούς που αποδίδουν ερμηνεία σύγκρουσης ή πάθους στη σχέση θύτη και θύματος. Εμφανίζεται από τον θύτη μια αλυσίδα από αντιδεοντολογικές συμπεριφορές, που ενώ φαίνεται να μη συνδέονται η μία με την άλλη, είναι μέρη στρατηγικού σχεδιασμού με σκοπό τον εκφοβισμό, την ταπείνωση και την αποδυνάμωση του θύματος.<ref name=":1" />
 
Η ηθική παρενόχληση σε χώρους εργασίας παρουσιάζεται αιφνίδια και αναπάντεχα, προκαλώντας σοκ στο θύμα. Η εμπειρία του θύματος γίνεται τραυματική λόγω της έκθεσης στο περιβάλλον που συζητά γι' αυτό, ενδέχεται να οδηγεί στον κοινωνικό στιγματισμό, και το θύμα να ταυτιστεί κοινωνικά ως τέτοιο και να χαρακτηρίζεται ως αδύναμη προσωπικότητα.<ref name=":1" />
 
==Προσωπικότητα θύτη ==
== Χαρακτηριστικά ==
 
Το θύμα διαβάλλεται και προκαλείται σε κάθε ευκαιρία με:<ref name=":0" />
* συκοφαντίες
* διασπορά φημών
* διαρκή επίκριση
* υποτίμηση
* απειλές
τα οποία ενδέχεται να εφαρμόζονται έμμεσα με:<ref name=":0" />
* κουτσομπολιά
* χρήση ειρωνείας
* υπονοούμενα
* προσπάθεια αποκλεισμού από την ομάδα
* στέρηση παροχών
* δημιουργία αρνητικού κλίματος
Ενδέχεται επίσης να γίνεται προσπάθεια γελοιοποίησης του θύματος σε ότι αφορά προσωπικές επιλογές του ή χαρακτηριστικά του (π.χ. σεξουαλικότητα, παρουσιαστικό, προσόντα).<ref name=":0" />
 
== Προφίλ θύματος και θύτη ==
 
=== Θύμα ===
Το θύμα έχει συνήθως ειδικές ικανότητες και εντιμότητα, ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους και δεν χειραγωγείται εύκολα, και αυτά του τα χαρακτηριστικά επάγουν φθόνο και θυμό στον θύτη. Μην έχοντας αναπτύξει δίκτυα ή λόγω εσωστρέφειας, το θύμα δε μπορεί να υπεραμυνθεί με επιτυχία. Συνήθως έχει μόλις αντιμετωπίσει προσωπικές αντιξοότητες και είναι ευπρόσβλητο, κάτι που ο θύτης εκμεταλλεύεται.<ref name=":0" />
 
=== Θύτης ===
Ο θύτης λειτουργεί με φθόνο, έχει αρνητική προδιάθεση ενάντια στο θύμα, θέλει να ελέγχει και να κυριαρχεί και έχει ανάγκη να ασκεί εξουσία και να επιβεβαιώνεται για να καλύπτει μια βαθύτερη ανασφάλεια και ανεπάρκεια. Η συμπεριφορά του είναι δεσποτική, υπέρμετρη, ξεπερνά τη μέση λογική και τη δεοντολογία, όμως ταυτόχρονα καλύπτεται ώστε να μην τιμωρείται, συνεχώς χειροτερεύει, και αποδίδει πλήρως τη δική του ευθύνη στο θύμα, διαστρεβλώνοντας εντελώς την πραγματικότητα.<ref name=":0" />
 
==== Τύποι διαταραγμένης προσωπικότητας ====
Ο θύτης εμφανίζει ύπουλη συστηματική στοχευμένη επιθετικότητα προς το θύμα, ενώ στους υπόλοιπους συναδέλφους του συμπεριφέρεται διαφορετικά και στους ιεραρχικά ανώτερους υποτάσσεται πλήρως. Η συμπεριφορά αυτή σχετίζεται με τέσσερις κυρίως τύπους διαταραχής προσωπικότητας<ref name=":2">Ευάγγελος Γ. Παπαγεωργίου [http://www.teiath.gr/userfiles/roussou/mobbing.doc Σύνδρομο mobbing - Ψυχολογική παρενόχληση στο χώρο εργασίας] Τ.Ε.Ι. Αθήνας</ref>
# '''Αντικοινωνική προσωπικότητα:''' ψυχρότητα συναισθημάτων, απάθεια στις ανάγκες των άλλων, έλλειψη αυτοκριτικής, ελαττωμένη αυτολογοκρισία
# '''Ψυχαναγκαστική προσωπικότητα:''' τυπολατρεία, λεπτομερειακή ανάλυση των καταστάσεων, ακαμψία στη συλλογιστική του, κ.λ.π.
 
==== Στοιχεία συμπεριφοράς ====
* Ο θύτης προσπαθεί να απομονώσει το θύμα από την ομάδα,
* υποτιμά συστηματικά την απόδοσή του,
* δε μετανιώνει ποτέ ούτε ζητά συγνώμη, γνώρισμα για τα έντονα ψυχοπαθητικά στοιχεία της προσωπικότητάς του.<ref name=":2" />
 
== Επιπτώσεις ==
 
=== Άτομο ===
Το θύμα καταπονείται συναισθηματικά, σοκάρεται, λειτουργεί με αβεβαιότητα, ντρέπεται, στρεσάρεται, θυμώνει, φέρει ενοχές, λειτουργεί κάτω από φόβο, αγχώνεται, αποδίδει λιγότερο, ελαττώνονται τα κίνητρά του, ενδεχομένως εμφανίζει ψυχικά και σωματικά ζητήματα στην υγεία του ή και κάνει κακό στον εαυτό του. Η ομάδα ενδέχεται να το απομονώσει, να το στιγματίσει ή να το απορρίψει, σε βαθμό που το θύμα να φτάσει να παραιτηθεί ή να απολυθεί από την εργασία του.<ref name=":0" />
 
=== Ομάδα ===
Το κλίμα από τη συστηματική ηθική παρενόχληση γίνεται δυσάρεστο και επηρεάζει την ομάδα ή την εταιρεία. Χάνεται η ηρεμία και η καλοπιστία, εμφανίζονται διαρκώς αντιπαραθέσεις, επικρίνεται η διοίκηση, μειώνονται οι δείκτες απόδοσης και η εκτίμηση από τρίτους, ελαττώνεται το σθένος, συμβαίνουν ατυχήματα, μειώνονται οι παρουσίες, γίνονται παραιτήσεις κ.α.<ref name=":0" />
 
== Οικογένεια ==
Στις προσωπικές σχέσεις (οικογένεια, ζευγάρια κλπ) η διαστροφική βία εμφανίζεται υπό συνθήκες που ενδεχομένως περιλαμβάνουν συναισθηματική έλλειψη ή υπερβολική οικειότητα. Η εγγύτητα στην τελευταία περίπτωση επάγει φόβο στο θύμα, ο δε θύτης λειτουργεί αποπνικτικά προσπαθώντας να συντηρήσει τη σχέση εξάρτησης και ιδιοκτησίας ώστε να συνεχίζει να είναι κυρίαρχος και παντοδύναμος. Το θύμα δεν αντιδρά και πλημμυρίζει από ενοχές και αμφιβολίες. Η εκδήλωση της διαστροφικής βίας είναι πιθανό να γίνει σε περιόδους κρίσης όπου η αδυναμία και άρνηση ανάληψης ευθύνης από τον θύτη για μια δύσκολη περίπτωση μετατρέπεται σε συμπεριφορά που μοιάζει με καταδιωκτικό παραλήρημα κατά του θύματος, το οποίο ανήμπορο να αντιδράσει υπομένει τον εξευτελισμό, νιώθει ντροπή και έντονο θυμό και βρίσκεται σε κατάσταση έντονου στρες.<ref name=":1" />
 
Στην περίπτωση επικείμενου χωρισμού ή διαζυγίου μια τέτοια κατάσταση θεωρείται πως εξηγεί εκδικητικές συμπεριφορές μετά τον χωρισμό, όταν στην αδυναμία του να μισήσει κανείς τον εαυτό του στρέφει το μίσος του προς το άτομο που κάποτε ήταν μέρος του εαυτού του. Ο χωρισμός είναι συνήθως απόφαση του θύματος, κάτι που κάνει την παρενόχληση ακόμα πιο έντονη, βίαιη και πιεστική, καθώς ο χωρισμός δεν γίνεται αποδεκτός και ο θύτης προσπαθεί να κυριαρχήσει και πάλι στο θύμα, να το αποσταθεροποιήσει, να το αποδιοργανώσει και να του δημιουργήσει αμφιβολίες για το ίδιο και τους άλλους.<ref name=":1" />
 
== Αντιμετώπιση ==
Ένας οργανισμός πρέπει να προσβλέπει στην εκπαίδευση των μελών του, να καλλιεργεί κουλτούρα συνεργασίας, να έχει βοήθεια νομικής φύσης και συμβουλή από ψυχολόγους. Η διοίκηση πρέπει να μπορεί να λαμβάνει την πληροφόρηση που χρειάζεται, να συλλέγει δεδομένα και να καταγράφει παράπονα. Δεν πρέπει να ανέχεται στο ελάχιστο τέτοιες συμπεριφορές και πρέπει να επιδιώκει έμπρακτα και να ενθαρρύνει την πολιτισμένη συμπεριφορά στα μέλη του.<ref name=":0" />
 
Σε περιπτώσεις εκδικητικής συμπεριφοράς εντός προσωπικών σχέσεων προτείνεται να μένει το θύμα ψύχραιμο, να διατηρεί την αυτοεκτίμησή του και να μη δίνει σημασία στις επιθέσεις.<ref name=":1" />
 
== Δείτε επίσης ==
* [[Τοξικός ηγέτης]]
* [[Εκφοβισμός στον χώρο εργασίας]]