Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

[[Αρχείο:Pelopennesian War, Walls Protecting the City, 431 B.C..JPG|thumb|left|400px|Τα Μακρά Τείχη που συνέδεαν την Αθήνα με το λιμάνι του Πειραιά και ήταν ο βασικός κορμός της στρατηγικής του Περικλή στην αρχή του πολέμου]]
 
Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Περικλής βασίστηκε σε μία μεγαλειώδη αμυντική στρατηγική, που στόχο της είχε την εξασθένηση του αντιπάλου και τη διατήρηση του ''[[status quo]]''.<ref name="Platias86,98">A.G. Platias-C. Koliopoulos, ''Thucydides on Strategy'', 98–99.</ref> Σύμφωνα με τον Πλατιά και τον Κολιόπουλο, η Αθήνα, ως η ισχυρότερη πόλη, δεν επέλεξε να νικήσει τη Σπάρτη με στρατιωτικά μέσα αλλά να καταστρέψει το στρατηγικό σχέδιο της Σπάρτης και των συμμάχων της. Τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της στρατηγικής του Περικλή ήταν η αποφυγή αναβολής των οικονομικών κυρώσεων στα Μέγαρα και στην αποφυγή επέκτασης των συγκρούσεων, που δεν θα ήταν σε όφελος της Αθήνας{{Cref|ια}}. Σύμφωνα με τον Κάγκαν, η επιμονή του Περικλή στην απόρριψη μεγάλων εκστρατειών μάλλον οφείλεται στην πικρή ανάμνηση της αποτυχημένης εκστρατείας στην Αίγυπτο, την οποία είχε υποστηρίξει στην αρχή της πολιτικής του σταδιοδρομίας.<ref name="Out83">D. Kagan, ''The Outbreak of the Peloponnesian War'', 83</ref> Για αυτό το λόγο, ο Χανς Ντέλμπρουκ τον αποκάλεσε ως έναν από τους μεγαλύτερους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες της ιστορίας.<ref name="Delbruck">H. Delbrück, ''History of the Art of War'', I, 137</ref> Παρόλο που οι συμπολίτες του ενεπλάκησαν σε πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις αμέσως μετά τον θάνατό του, δεν άλλαξαν τη στρατηγική του μέχρι και την τραγική[[Εκστρατεία στη Σικελία|καταστροφική εκστρατεία στη [[Σικελία]].<ref name="Ehr278">V.L. Ehrenberg, ''From Solon to Socrates, 278</ref>
Κατά τον Μπεν ντε Βετ, εάν ο Περικλής ζούσε περισσότερο, η στρατηγική του θα είχε επιτυχία.<ref name="Wet103">B. X. de Wet, ''This So-Called Defensive Policy of Pericles'', 103–19.</ref>
 
Οι διαφωνούντες με τη στρατηγικής του Περικλή δεν είναι λιγότεροι από τους υποστηρικτές της. Μια ευρέως διαδεδομένη άποψη θέλει τον ΠερικλήςΠερικλή καλύτερο ρήτορα από στρατηγό.<ref name="Pap">Κ. Παπαρρηγόπουλος, Αα, 241–42.</ref> Ο Ντόναλντ Κάγκαν υποστηρίζει ότι η στρατηγική του Περικλή εμπεριείχε ευσεβείς πόθους που πρακτικά ήταν δύσκολο να πραγματοποιηθούν και απέτυχε. Ο Μπάρι Στράους και ο Τζοσία Όμπερ, έχουν υποστηρίξει ότι ο Περικλής, ως στρατηγός, ήταν αποτυχημένος, συμβάλλοντας στην ήττα της Αθήνας στον πόλεμο. Ο Βίκτορ Ντέιβις Χάνσον προσθέτει ότι ο Περικλής δεν επεξεργάστηκε επαρκώς την επιθετική στρατηγική της πόλης του, ώστε να αντιμετωπίσει με επιτυχία μία πιθανή εισβολή.<ref>V.D. Hanson, ''Peloponnesian War'', 58</ref><ref name="Athenian54">D. Kagan, ''Athenian Strategy in the Peloponnesian War'', 54</ref><ref name="Strauss-Ober47">S. Strauss-J. Ober, ''The Anatomy of Error'', 47</ref> Ο Κάγκαν ασκεί κριτική στη στρατηγική του Περικλή σε τέσσερα σημεία. Κατηγορεί τον Περικλή, καταρχήν, για την άρνησή του να προβεί σε μικρές παραχωρήσεις, οδηγώντας με αυτό τον τρόπο στον πόλεμο. Το δεύτερο σημείο της κριτικής του εστιάζει στην έλλειψη μυστικότητας γύρω από τη στρατηγική του, δίνοντας πλεονέκτημα στον αντίπαλο. Επιπλέον, κατά τον Κάγκαν, το σχέδιο ήταν αδύνατο να εκμεταλλευτεί πιθανές ευκαιρίες, ενώ παράλληλα βασιζόταν πολύ στον ίδιο τον Περικλή, με αποτέλεσμα να εγκαταλειφθεί μετά το θάνατό του.<ref name="Archidamian">D. Kagan, ''The Archidamian War'', 28, 41.</ref> Ο Κάγκαν υπολογίζει ότι ο Περικλής δαπανούσε περίπου 2.000 τάλαντα κάθε χρόνο για τις ανάγκες του Πελοποννησιακού πολέμου, και υποστηρίζει ότι ήταν σε θέση να ξοδέψει ένα τέτοιο ποσό μόνο για τρία χρόνια. Θεωρεί κατ' επέκταση πως για αυτό το λόγο, που λογικά ο Περικλής γνώριζε, ήταν προετοιμασμένος για έναν συντομότερο σε διάρκεια πόλεμο.<ref name="H74-75">V.D. Hanson, ''Peloponnesian War'', 74-75</ref><ref name="KPel61-62">D. Kagan, ''The Peloponnesian War'', 61–62.</ref> Άλλοι, όπως ο Ντόναλντ Νάιτ, υποστηρίζουν ότι η στρατηγική του ήταν υπερβολικά αμυντική χωρίς καμία πιθανότητα επιτυχίας.
 
Από την άλλη πλευρά, ο Πλατιάς και ο Κολιόπουλος, θεωρούν ότι οι Αθηναίοι έχασαν τον πόλεμο μόνον όταν εγκατέλειψαν τη μεγαλοφυή στρατηγική του Περικλή.<ref name="Platias138">A.G. Platias-C. Koliopoulos, ''Thucydides on Strategy'', 138</ref> Κατά τον Χάνσον, η στρατηγική του Περικλή δεν ήταν καινοτόμος, ωστόσο μπορούσε να αποδώσει καρπούς. Κάτι που είναι πολύ συνηθισμένο, είναι η πίστη ότι οι πολιτικοί διάδοχοι του Περικλή δεν είχαν ούτε τις ικανότητες, ούτε τον χαρακτήρα του.<ref name="H74-75" /> Κοινή πίστη είναι πως οι πολιτικοί διάδοχοι του Περικλή δε διέθεταν ούτε τις ικανότητες, ούτε το χαρακτήρα του.<ref name="Samons131-132">L.J. Samons, ''What's Wrong with Democracy?'', 131–32.</ref>
Ανώνυμος χρήστης