Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μεγάλη Τεσσαρακοστή»

μ
===Αυτοπειθαρχία===
[[Αρχείο:Annunciation (Gelati fresco, 17th century).jpg|thumb|250px|left|Ο [[Ευαγγελισμός της Θεοτόκου]]. Τοιχογραφία από τη Μονή ''Gelati'', πλησίον του [[Κουτάισι]], [[Γεωργία]]ς (φωτοτυπία από βιβλίο του 1971<!-- Αυτό γράφει το πρωτότυπο στα Γεωργιανά (ίσως γι' αυτό είναι και ασπρόμαυρη η φωτογραφία) -->).]]
Η τήρηση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής χαρακτηρίζεται από τη [[νηστεία]] και την αποχή από ορισμένες τροφές, την εντατικοποίηση της ιδιωτικής και δημόσιας προσευχής, την αυτοεξέταση, εξομολόγηση, προσωπική βελτίωση, μετάνοια, ελεημοσύνη και αποκατάσταση για τις αμαρτίες που διαπράχθηκαν.
 
Τα τρόφιμα που παραδοσιακά απέχουμε είναι το [[κρέας]], τα [[ψάρι]]α, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το [[κρασί]] και το [[λάδι]]. Σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις, απέχουν μόνο από το [[ελαιόλαδο]]· ενώ σε άλλες, από όλα τα φυτικά έλαια. Αφότου η αυστηρή νηστεία, σύμφωνα με τους κανόνες, απαγορεύεται το [[Σάββατο]] (με εξαίρεση το Μεγάλο Σάββατο) και την [[Κυριακή]], το κρασί και το λάδι επιτρέπονται τα Σάββατα και τις Κυριακές. Εάν η Μεγάλη Εορτή του [[Ευαγγελισμός της Θεοτόκου|Ευαγγελισμού της Θεοτόκου]] πέφτει κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τότε το ψάρι, το κρασί και το λάδι, επιτρέπονται εκείνη την ημέρα. Ωστόσο, το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα αποφεύγονται εντελώς, έως ότου σπάσει η νηστεία, την Κυριακή του Πάσχα (Πάσχα).<ref name="The Fasting Rule of the Church">{{cite web | url=http://www.abbamoses.com/fasting.html | title=The Fasting Rule of the Church | publisher=abbamoses.com | accessdate=19 February 2015}}</ref>
 
Εκτός από τις πρόσθετες ιερές ακολουθίες που περιγράφονται παρακάτω, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί αναμένονται να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή και να αυξήσουν την ιδιωτική τους προσευχή. Σύμφωνα με την [[θεολογία]] των Ορθοδόξων Πατέρων, όταν αυξάνει ο ασκητισμός, θα πρέπει επίσης να αυξάνεται και η προσευχή. Οι [[Εκκλησιαστικοί Πατέρες]] έχουν αναφερθεί στη νηστεία χωρίς προσευχή ως «τη νηστεία των δαιμόνων» δεδομένου ότι οι δαίμονες δεν τρώνε σύμφωνα με την άυλη φύση τους, αλλά ούτε και κάνουν προσευχή.
 
===Ιερατικές εορτές===
[[Αρχείο:St Photina.jpg|thumb|250px|left|Αγιογραφία της πέμπτης Κυριακής του Πάσχα, εορτάζοντας τη συνάντηση της Σαμαρείτιδας (Φωτεινής), με τον Ιησού δίπλα από το πηγάδι. Να σημειωθεί ότι το πηγάδι είναι σχήματος-σταυρού· οι περισσότερες από τις Κυριακές του Πεντηκοσταρίου, ασχολούνται με το θέμα του νερού, μια αναφορά στη [[Θεοφάνια|Βάπτιση]].]]
[[Αρχείο:Pope Gregory I.jpg|thumb|250px|right|Ο [[Άγιος]] [[Πάπας Γρηγόριος Α΄|Γρηγόριος ο Διάλογος]], οστον οποίοςοποίο πιστώνεταιαποδίδεται με τηη σύνταξη της [[Λειτουργία Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων|Λειτουργίας των Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων]].]]
[[Αρχείο:Orthodox liturgical implement.jpg|thumb|250px|right|Η τράπεζα της πρόθεσης και επάνω της τα Ιερά σκεύη, τα οποία χρησιμοποιούνται στην Ορθόδοξη Θεία Λειτουργία (φωτογραφία από τον ''Sergey Prokudin-Gorsky'' (1911)).]]
[[Αρχείο:Poxvala s akafistom.jpg|thumb|right|250px|«Ο [[Ακάθιστος Ύμνος]]», Ρωσική [[Αγιογραφία]] του 14ου αιώνα. Στο κέντρο εικονίζεται η [[Παναγία]], ενώ καθεμιά από τις μικρές περιφερειακές εικόνες αφορά τη διήγηση ενός από τους 24 «οίκους» του Ακάθιστου Ύμνου.]]
ΗΈνα Μεγάλημοναδικό Τεσσαρακοστήχαρακτηριστικό είναιτης μοναδικήΜεγάλης σεΤεσσαρακοστής αυτόείναι ότι, ιερατικάιερατικώς (λειτουργικώς), οι εβδομάδες δεν διατρέχουν από την Κυριακή έως το [[Σάββατο]], αλλά μάλλον αρχίζουν τη Δευτέρα και λήγουν την Κυριακή. καιΕπίσης οι περισσότερες εβδομάδες ονομάζονται γιααπό το δίδαγμα από τοτου ΕυαγγέλιοΕυαγγελίου που θα διαβαστεί στη Θεία Λειτουργία την περάτωση της Κυριακής τους. Αυτό είναι για να δείξει ότι ολόκληρη η εποχή είναι "αναμενόμενη," πουκαι οδηγείκαταλήγει μέχρι τηστη μεγαλύτερη Κυριακή όλων: το Πάσχα.
 
Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης ΝηστείαςΣαρακοστής, ένα ειδικό βιβλίο ακολουθίας ''(service book)'' χρησιμοποιείται, γνωστό ως το Τριῴδιον κατανυκτικόντο Κατανυκτικόν (ή κοινώς Τριώδιο), το οποίο περιέχει τα Νηστίσιμανηστήσιμα κείμενα για την Ιερουργία ([[Ωρολόγιον]]) και Θείες Λειτουργίες [''«Daily Office (Canonical Hours) and Liturgies»'']. Το Τριώδιο ξεκινά κατά τη διάρκεια της προ-Νηστίσιμηςνηστήσιμης περιόδου για να συμπληρώσει ή να αντικαταστήσει τμήματα των τακτικών λειτουργιών ''(regular services)''. Αυτή η αντικατάσταση ξεκινά σταδιακά, αρχικά επηρεάζοντας μόνο την ανάγνωση των Επιστολών και του Ευαγγελίου και αυξάνει βαθμιαία έως την Μεγάλη Εβδομάδα, όταν αντικαθιστά εξ ολοκλήρου, όλα τα άλλα λειτουργικά υλικάμέρη (κατά τη διάρκεια του ''Triduum''{{refn|group="Σημ."| Το ''triduum'' (πληθυντικός: ''tridua'') είναι μια θρησκευτική τήρηση η οποία διαρκεί τρεις ημέρες. Το πιο γνωστό παράδειγμα σήμερα αποτελεί το λειτουργικό Πασχαλινό ''Triduum'' (οι τρεις ημέρες από το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης έως την Κυριακή του Πάσχα).{{refn|group="Παρ. Σημ."| [http://www.newadvent.org/cathen/15041c.htm John Wynne, "Triduum" in ''The Catholic Encyclopedia'' (New York 1912)]}}}} εξαλείφεται ακόμη και το Ψαλτήρι και όλα τα κείμενα λαμβάνονται αποκλειστικά από το Τριώδιον). Το Τριώδιον χρησιμοποιείται έως ότου σβήσουν τα φώτα πριν το μεσονύκτιο κατά την Πασχαλινή Αγρυπνία, οπότε αντικαθίσταται από το [[Πεντηκοστάριο]],{{refn|group="Σημ."| Το [[Πεντηκοστάριο]] ([[Ελληνική γλώσσα|Ελληνικά]]: Πεντηκοστάριον, [[Σλάβικα]]: Цвѣтнаѧ Трїωдь, ''Tsvyetnaya Triod'', κυριολεκτικά «Ανθισμένο Τριώδιον» [[Ρουμανικά]]: ''Penticostar'') είναι το λειτουργικό βιβλίο που χρησιμοποιείται από τις Ανατολικές Ορθόδοξες και τις Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες, οι οποίες ακολουθούν τη Βυζαντινή Ιεροτελεστία κατά τη διάρκεια της Πασχαλινής Εποχής η οποία εκτείνεται από το Πάσχα (Πάσχα) μέχρι την Κυριακή μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων (δηλαδή, τη δεύτερη Κυριακή μετά την Πεντηκοστή). Η ονομασία σημαίνει το βιβλίο των «Πενήντα Ημερών», αναφερόμενο στο χρονικό διάστημα από το Πάσχα έως την Πεντηκοστή. Στα Ελληνικά, μερικές φορές αποκαλείται επίσης και Πεντηκοστάριον χαρμόσυνον. Στην Αγγλική γλώσσα, μερικές φορές ονομάζεται το Πασχαλινό Τριώδιον. Το όνομα «Πεντηκοσταρίον» εφαρμόζεται επίσης στη λειτουργική περίοδο που καλύπτεται από το βιβλίο.}} ητο οποίαοποίο αρχίζει με την εξ ολοκλήρου αντικατάσταση των κανονικών λειτουργιώνακολουθιών ''(normal services)'' (κατά τη διάρκεια της [[Διακαινήσιμος εβδομάδα|Διακαινησίμου εβδομάδας]]) και σταδιακά μειώνεται έως ότου οι κανονικές λειτουργίες ''(normal services)'' επανακτήσουν τη θέση τους ακολουθώντας το Μεθεόρτιο της [[Πεντηκοστή]]ς.
 
Κατά τις καθημερινές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, δεν τελείται η πλήρης [[Θεία Λειτουργία]], επειδή η χαρά της [[Θεία Ευχαριστία|Θείας Ευχαριστίας]] (κυριολεκτικά «Έκφραση ευχαριστιών») είναι αντίθετη προς τη στάση της μετάνοιας, η οποία υπερτερεί κατά τις ημέρες αυτές. Δεδομένου ότι θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό αυτή την εποχή, να λαμβάνονται τα [[Ορθόδοξη Εκκλησία|Ιερά Μυστήρια]] (Θεία Κοινωνία) από τους πιστούς, η [[Λειτουργία Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων|Λειτουργία των Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων]] —επίσης καλούμενη και Λειτουργία του [[Πάπας Γρηγόριος Α΄|Αγίου Γρηγορίου του Διάλογου]]— μπορεί να εορτάζεται στις καθημερινές. Αυτή η ακολουθία ''(service)'' αρχίζει με την [[Ακολουθία του Εσπερινού]]{{refn|group="Σημ."| Ονομάζεται Εσπερινός (ή Λυχνικόν), γιατί τελείται το εσπέρας (εσπέρας ονομάζεται το χρονικό διάστημα, που μεσολαβεί ανάμεσα στη δύση του ήλιου και τον ερχομό της νύκτας).}}{{refn|group="Σημ."| Υπάρχει δε και έτερος Εσπερινός, συνδεόμενος μετά της Λειτουργίας των προηγιασμένων Δώρων ως και της [[Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου|Λειτουργίας του Μεγάλου Βασιλείου]], όταν αυτή τελείται την παραμονή των Χριστουγέννων και των Φώτων, καθώς και την Μεγάλη Πέμπτη και το Μεγάλο Σάββατο.}} κατά την οποία ένα μέρος (πρόσφορο) από το [[Σώμα]] και το [[Αίμα]] του Χριστού, το οποίο διατηρήθηκε την προηγούμενη Κυριακή, φέρεται στην τράπεζα της πρόθεσης.
 
Αυτή ακολουθείται από μια πανηγυρική μεγάληΜεγάλη είσοδοΕίσοδο όπου τα Ιερά Μυστήρια φέρονται(Τίμια Δώρα) μεταφέρονται στην [[Αγία Τράπεζα]] και εν συνεχεία, παρακάμπτοντας την αναφοράΑναφορά (ευχαριστιακή προσευχή), ακολουθείται η σκιαγραφία του υπολοίπου της Θείας Λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης της [[Θεία Κοινωνία|Θείας Κοινωνίας]]. Οι περισσότερες ενορίες και [[Μοναστήρι (θρησκεία)|Μονές]] εορτάζουν αυτή τη λειτουργία μόνο τις Τετάρτες, Παρασκευές και στις εορτές, αλλά μπορεί να εορτασθεί οποιαδήποτε καθημερινή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Επειδή η [[Θεία Λειτουργία]] δεν εορτάζεται τις καθημερινές, τα Τυπικά{{refn|group="Σημ."| Το Τυπικόν ''(Typicon)'' (Ελληνικά: Τυπικόν, [πληθυντικός:Τυπικά]· Σλαβικά: Тѵпико́нъ, ''(Typikon)'' ή уста́въ, ''(ustav)''), περιέχει όλους τους κανόνες για την εκτέλεση των Θείων Λειτουργιών, δίνοντας κατευθύνσεις για κάθε δυνατό συνδυασμό των υλικών από τα βιβλία που αναφέρονται στο [[Ωρολόγιον]].}} καταλαμβάνουν τον χώρο από τις Θείες Λειτουργίες ''(canonical hours)'', κατά πόσο ή όχι μια λειτουργία εορτάζεται τον εσπερινό. Το Σάββατο και την Κυριακή η Θεία Λειτουργία ''(Divine Liturgy)'' μπορεί να εορταστείεορτάζεται ως συνήθως. Τα Σάββατα, εορτάζεται η συνηθισμένη [[Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου|Θεία Λειτουργία του Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου]]· τις Κυριακές χρησιμοποιείταιεορτάζεται η μακρύτερης διάρκειας Θεία Λειτουργία του [[Βασίλειος Καισαρείας|Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου]].
 
Οι ακολουθίες ''(services)'' των Θείων Λειτουργιών ''(Canonical Hours)'' κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, είναι πολύ μακρύτερης διάρκειας και η δομή των ακολουθιών ''(services)'' διαφέρει τις καθημερινές. Το σύνηθες εσπερινό μικρό Απόδειπνο ''(small compline)'' αντικαθίσταται από την πολύ μεγαλύτερης διάρκειας ακολουθία ''(service)'' του Μεγάλου Απόδειπνου ''(Great Compline)''. Ενώ στην Ρωσική παράδοση το Μέγα Απόδειπνο χρησιμοποιείται την [[Παρασκευή]] το βράδυ (αν και κάποια σημεία διαβάζονται αντί να ψάλλονται και ορισμένο υλικό της Σαρακοστής, αντικαθίσταται από μη- Σαρακοστιανούς ύμνους), στην Ελληνική πρακτική, το συνηθισμένο Απόδειπνο χρησιμοποιείται μαζί με, κατά τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες, το εν τέταρτο από τον [[Ακάθιστος ύμνος|Ακάθιστο ύμνο προς την Υπεραγία Θεοτόκο]]. Το πέμπτο [[Σάββατο]], γνωστό ως το Σάββατο του ΑκάθιστουΑκαθίστου Ύμνου,{{refn|group="Σημ."| Το Σάββατο του Ακάθιστου Ύμνου εορτάζεται από το Δυτικό Χριστιανισμό ''(Western Christianity)'', στην [[Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία]] εορτάζεται η Παρασκευή του Ακάθιστου Ύμνου.}} παντού, ψάλλεται ολόκληρος ο Ακάθιστος Ύμνος στουςστον [[Όρθρος|ΌρθρουςΌρθρο]].
 
====Θέμα της ΝηστίσιμηςΝηστήσιμης χαράς====
[[Αρχείο:Priest reciting Prayer of Saint Ephraim the Syrian.jpg|thumb|250px|right|Ιερέας απαγγέλλει την προσευχή του Αγίου [[Εφραίμ ο Σύρος|Εφραίμ του Σύρου]] (Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος, Τζόρντανβιλ, [[Νέα Υόρκη]], [[ΗΠΑ]]).]]
Μια διαφορά μεταξύ των Ανατολικών και της Δυτικών τηρήσεων είναι ότι, ενώ στη Δύση η ψαλμωδία του Αλληλούια παύει κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, στην Ανατολή η χρήση του αυξάνεται. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι για τους Ορθοδόξους, η νηστεία θα πρέπει να είναι χαρμόσυνη<ref>{{bibleverse||Matthew|6:16|KJV}}</ref> και η αίσθηση της αναξιότητας πρέπει πάντα να μετριάζεται με την ελπίδα στη συγχώρεση του Θεού.<ref>{{Citation | last =Sokolof | first =Archpriest D. | author-link = | last2= | first2= | author2-link= | contribution =Moveable Feasts and Fasts | year =1917 | publication-date=2001 | title =A Manual of the Orthodox Church's Divine Services | editor-last = | editor-first = | editor-link= | edition= | volume = | series = | page =98 | place =Jordanville, NY | publisher =Printshop of St. Job of Pochaev | id = | isbn = | url = | accessdate = }}</ref>
 
Στην ουσία, είναι ημέρες οι οποίες ακολουθούν το Νηστίσιμονηστήσιμο μοτίβο των ακολουθιών ''(services)'' που αναφέρονται ως «ημέρες με Αλληλούια». Αυτό το θέμα της «Νηστίσιμηςνηστήσιμης χαράς» απαντάται επίσης σε πολλούς από τους ύμνους του Τριωδίου, όπως οτο [[στιχηρός|στιχηρό]] οτο οποίοςοποίο αρχίζει με τις λέξεις: «Η Νηστίσιμηνηστήσιμη Άνοιξη έχει ξημερώσει!...» ([[Ακολουθία του Εσπερινού]], Απόστιχα, την Τετάρτη της Εβδομάδας του Τυροφάγου ή της Τυρινής) και «Τώρα είναι η εποχή της μετάνοιας· ας αρχίσουμε με χαρά, Ω αδελφοί...» ([[Όρθρος]], Δεύτερος Κανών, Ωδή 8, την Δευτέρα της Εβδομάδας του Τυροφάγου ή της Τυρινής).
 
Οι πράξεις των μετανοιών κατά τη διάρκεια των ακολουθιών ''(services)'' επίσης πληθαίνουν. Μια [[Προσευχή|προσευχή]] που απεικονίζειχαρακτηρίζει τις Νηστίσιμεςνηστήσιμες ακολουθίες ''(services)'', είναι η Ευχή του [[Εφραίμ ο Σύρος|Αγίου Εφραίμ]] του [[Συρία|Σύρου]], η οποία λέγεται ότι σε κάθε ακολουθία ''(service)'' τις καθημερινές, συνοδευόμενη από πλήρεις μετάνοιες. ΣεΗ μετάφρασηΕυχή διαβάζεταιτου Αγ. Εφραίμ έχει ως εξής:<poem><span style="font-family:Palatino Linotype;">{{πολυτονικό|
 
<blockquote><poem><span style="font-family:Palatino Linotype;">{{πολυτονικό|
«Κύριε καὶ Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεῦμα ἀργίας, περιεργίας, φιλαρχίας καὶ ἀργολογίας μή μοι δῷς.
 
 
Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα, καὶ μὴ κατακρίνειν τὸν ἀδελφόν μου, ὅτι εὐλογητὸς εἶ, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν».}}</span><ref>{{cite web |author = Χριστιανική Φοιτητική Ένωση |title = Ευχή Αγίου Εφραίμ του Σύρου |url = http://www.saint.gr/36/texts.aspx |publisher = ορθόδοξος συναξαριστής |date = |accessdate = 24 Απριλίου 2016}}</ref>
</poem></blockquote>
 
Η δημόσια ανάγνωση των [[Ιερό σύγγραμμα|Ιερών κειμένων]] αυξάνεται κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Το Ψαλτήριον (η [[Βίβλος Ψαλμών]]), το οποίο κανονικά διαβάζεται εξ ολοκλήρου μια φορά την εβδομάδα, διαβάζετεδιαβάζεται εξ ολοκλήρου δύο φορές κάθε εβδομάδα για έξι εβδομάδες πριν από την Μεγάλη Εβδομάδα. Αναγνώσεις από την [[Παλαιά Διαθήκη]] αυξάνονται επίσης, με τα βιβλία της [[Γένεσις (βιβλίο)|Γενέσεως]], Παροιμίαι και [[Ησαΐας]] να διαβάζονται σχεδόν στην ολότητά τους κατά τητην Έκτη Ώρα{{refn|group="Σημ."| Τη μεσημβρίαν, όπου είναι και η ώρα της σταύρωσης του Κυρίου.}} και στην [[Ακολουθία του Εσπερινού]] (κατά την Εβδομάδα του Τυροφάγου ή της Τυρινής, τα αναγνώσματα σε αυτές τις ακολουθίες ''(services)'', λαμβάνονται από τους Ιωήλ και Ζαχαρία, ενώ κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας είναι από την [[Έξοδος (βιβλίο)|Έξοδο]], τον [[Ιεζεκιήλ]] και τον [[Ιώβ]]). ΜοναδικάΕξαιρετικά, κατά τις εργάσιμες ημέρες της Μεγάλης Σαρακοστής δεν υπάρχει δημόσια ανάγνωση των Επιστολών ή του [[Ευαγγέλιο|Ευαγγελίου]]. Αυτό συμβαίνει διότι αυτά τα αναγνώσματα είναι κυρίωςμέρος ητης ΘείαΘείας ΛειτουργίαΛειτουργίας, η οποία δεν εορτάζεται κατά τις εργάσιμες ημέρες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Υπάρχουν, ωστόσο, Επιστολές και Ευαγγέλια που καθορίζονται για κάθε Σάββατο και [[Κυριακή]].
 
====Μνημόσυνo====
[[Αρχείο:MHS Sad Ostateczny XVII w Lipie p.jpg|thumb|250px|Η [[Ημέρα της κρίσης]] είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (Φορητή [[Αγιογραφία|εικόνα]] του 17ου αιώνα από την ''Lipie'', [[Πολωνία]]).]]
Κατά την διάρκεια της Μεγάλης ΝηστείαςΣαρακοστής, η [[εκκλησία]] θυμάται συχνότερα στη προσευχή της τους νεκρούς της (κεκοιμημένους), όχι μόνο υπενθυμίζοντας τον πιστό τη δική του θνητότητα, συμβάλλοντας έτσι στο αίτημα για μεταμέλεια, αλλά και την Χριστιανικήχριστιανική του υποχρέωση για ελεημοσύνη στην προσευχή υπέρ των κεκοιμημένων. Το πρώτο Σάββατο που είναι αφιερωμένο στη μνήμη των νεκρών, είναι αυτό πριν την Κυριακή της Απόκρεω, την τρίτη δηλαδή Κυριακή του Τριωδίου, μιας περιόδου που προηγείται της Μεγάλης Σαρακοστής. Το δεύτερο Σάββατο είναι αυτό πριν την Α΄ Κυριακή της Μ. Σαρακοστής. Τα Σάββατα αυτά λόγω της ιδιαίτερης σημασίας τους, ονομάζονται για το λόγο αυτό και «Ψυχοσάββατα».
 
* Το Σάββατο την Εβδομάδα των [[Απόκρεω]]
* Το τρίτο Σάββατο της Μεγάλης Σαρακοστής
* Το τέταρτο Σάββατο της Μεγάλης Σαρακοστής
Επιπλέον, η Λιτή ''(LityLitya)'',{{refn|group="Σημ."| Η Λιτή ''(Lity)'', μια πολύ συντετμημένη μορφή του [[μνημόσυνο]]υ, που ονομάζεται Τότητα (ή Λητή ''(Liti)'' ή ''Litia''), από την Ελληνική λιτὴ τελετή, δηλαδή μια απλή τελετή ή λιτὸν μνημόσυνον, δηλαδή ένα απλό μνημόσυνον· αποτελείται μόνο από το συμπερασματικό τμήμα της τακτικής ακολουθίας του μνημόσυνου.}} μια σύντομη προσευχή υπέρ των κεκοιμημένων, που πραγματοποιείται τις καθημερινές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, εφόσον δεν υπάρχει άλλη μεγάλη εορτή εκείνη την ημέρα.
 
====Εορτές====
Επειδή η περίοδος της Μεγάλης Σαρακοστής δεν είναι σταθερή, καθώς η αρχή της ποικίλει από έτος σε έτος, πρέπει να γίνουν κάποιες ρυθμίσεις για διάφορες ημέρες σημαντικών εορτών σύμφωνα με το [[Ορθόδοξο εορτολόγιο]] ([[Μηναίον]]) οι οποίες εορτάζονται κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής. [[Ορθόδοξο εορτολόγιο|Όταν αυτές οι εορτές συμπέσουν σε καθημερινή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής]], η κανονική ροή των ακολουθιών της Μ. Τεσσαρακοστής διακόπτεται προσωρινά για να εορταστούν με επισημότητα.
 
Η πιο σημαντική από αυτές τις σταθερές εορτές είναι η Μεγάλη Εορτή του [[Ευαγγελισμός της Θεοτόκου|Ευαγγελισμού της Θεοτόκου]] (25 Μαρτίου), η οποία θεωρείται ότι είναι τόσο σημαντική ώστε ουδέποτε μετακινείται, ακόμα και αν συμπέσει με την Κυριακή του Πάσχα (ένα σπάνιο και ιδιαίτερο περιστατικό, το οποίο είναι γνωστό ως Κύριο-Πάσχα). Η νηστεία επίσης μετριάζεται και οι πιστοί επιτρέπεται να καταναλώσουν ψάρι (εκτός και αν είναι [[Μεγάλη Παρασκευή]] ή Μεγάλο Σάββατο). Ενώ, σε άλλες καθημερινές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, δεν επιτρέπεται κανένας εορτασμός με τέλεση της κανονικής Θείας Λειτουργίας, κατά την εορτή του Ευαγγελισμού τελείται η [[Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου|Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου]], (ακόμα και αν η ημέρα συμπίπτει με την [[Μεγάλη Παρασκευή]].
[[Αρχείο:The Ladder of Divine Ascent Monastery of St Catherine Sinai 12th century.jpg|thumb|250px|[[Αγιογραφία]] όπου απεικονίζεται η «[[Κλίμαξ Θείας ανόδου|Κλίμαξ της Θείας Ανόδου]]»{{refn|group="Σημ."| Ο Άγιος [[Ιωάννης της Κλίμακος]] περιέγραψε την Χριστιανική ζωή, ως μια σκάλα με τριάντα σκαλοπάτια. Οι μοναχοί δελεάζονται από τους δαίμονες και ενθαρρύνονται από τους αγγέλους, ενώ ο [[Χριστός]] τους καλωσορίζει στην κορυφή.}} ή αλλιώς «Η Ουρανοδρόμος Κλίμαξ» (Φορητή [[Αγιογραφία|εικόνα]] του 12ου αιώνα, [[Ιερά Μονή Όρους Σινά|Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης]] Σινά).]]
Όταν η εορτή του [[Προστάτης και πολιούχος άγιος|πολιούχου αγίου]]  της ενορίας ή της [[Μοναστήρι (θρησκεία)|Μονής]] συμπέσει με καθημερινή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, δεν τελείται άλλη λειτουργία (εκτός από αυτήν των Προηγιασμένων), αλλά το ψάρι επιτρέπεται στο γεύμα. Σε ορισμένες εκκλησίες, η εορτή του πολιούχου μεταφέρεται στο πλησιέστερο Σάββατο (αποκλειομένου του Σαββάτου του [[Ακάθιστος ύμνος|Ακάθιστου]]) ενώ σε άλλες εκκλησίες, εορτάζεται την ίδια ημέρα της εορτής.
 
Όταν κάποια άλλη σημαντική εορτή, συμπίπτει με μια ημέρα καθημερινή, όπως η Πρώτη και η Δεύτερη Εύρεση της Τίμιας Κεφαλής του [[Ιωάννης ο Βαπτιστής|Ιωάννη του Προδρόμου]] (24 Φεβρουαρίου), των [[Άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες|Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων]] (9 Μαρτίου) κλπ., συνήθως συνδυάζεται με την καθιερωμένη λειτουργία των Προηγιασμένων ενώ επιτρέπονται στο γεύμα, τόσο το [[κρασί]] όσο και το [[λάδι]].
Ασχέτως από την κατάταξη της εορτής που εορτάζεται, οι ύμνοι της Μ. Τεσσαρακοστής, που περιέχονται στο Τριώδιο ουδέποτε παραλείπονται, αλλά πάντοτε ψάλλονται στο σύνολό τους, ακόμη και κατά την εορτή του [[Ευαγγελισμός της Θεοτόκου|Ευαγγελισμού της Θεοτόκου]].
 
Τα Σάββατα, τις Κυριακές και μια σειρά από καθημερινές κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, τα λειτουργικά κείμενα ''(service materials)'' του Τριωδίου, δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για τον εορτασμό του εορταζόμενου Αγίου από το [[Μηναίον]]. Για να μην ξεχαστούν εντελώς οι ακολουθίες τους, ένα τμήμα από αυτές (οι κανόνες τους στον Όρθρο και στα στιχηρά τους τροπάρια από το «Κύριε εκέκραξα ...»{{refn|group="Σημ."| Το τροπάριο έχει ως εξής: ''«Κύριε, εκέκραξα προς Σε, εισάκουσόν μου,''<br />
''εισάκουσόν μου Κύριε.''<br />
''Κύριε, εκέκραξα προς Σε, εισάκουσόν μου.''<br />
Εκτός από τις προστιθέμενες αναγνώσεις από τις Γραφές, συνιστώνται κατά τη διάρκεια της Νηστείας, Βιβλία Πνευματικής Αναζήτησης από τους [[Εκκλησιαστικοί Πατέρες|Εκκλησιαστικούς Πατέρες]].
 
Ένα βιβλίο που συνήθως διαβάζεται κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ιδίως από τους μοναχούς, είναι η [[Κλίμαξ Θείας ανόδου|Κλίμαξ της Θείας ανόδου]], το οποίο γράφτηκε περίπου τον 7ο αιώνα από τον Άγιο [[Ιωάννης της Κλίμακος|Ιωάννη της Κλίμακος]] όταν ήταν Ηγούμενος στην [[Ιερά Μονή Όρους Σινά|Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης]] στο [[Όρος Σινάι|Όρος Σινά]]. ''«Η Κλίμαξ»'', συνήθως διαβάζεται στην τράπεζα (της τραπεζαρίαςτραπεζαρία) κατά τη διάρκεια των γευμάτων, αλλά μπορεί εναλλακτικά να αναγνωσθεί κατά τη διάρκεια των Μικρών Ωρών ''(Little Hours)''{{refn|group="Σημ."| Αυτές οι ώρες ονομάζονται «μικρές» λόγω της βραχύτερης και απλούστερης δομής τους συγκριτικά με τις Νυχτερινές Ώρες. Παραδοσιακά αυτές οι στιγμές της προσευχής περιλαμβάνουν την Πρώτη Ώρα ''(Prime)'' στις 6 π.μ., την Τρίτη Ώρα ''(Terce)'' στις 9 π.μ., και την Έκτη Ώρα ''(Sext)'' το μεσημέρι και την Ένατη Ώρα ''(None)'' στις 3 μ.μ.{{refn|group="Παρ. Σημ."| ''The Hours derive their names from the hours of daylight: First Hour being read at the rising of the sun, etc.''}}}} τις καθημερινές, ώστε να δύναται να τις ακούσει ο καθένας. Κατά την Μεγάλη Τεσσαρακοστή επίσης, πολλοί από τους [[Λαϊκοί|λαϊκούς]], διαβάζουν κατ' ιδίαν την ''«Την Κλίμακα»''.
 
Το θέμα της ''«Της Κλίμακας»'' δεν είναι η ίδια η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, αλλά μάλλον πραγματεύεται με την άνοδο της ψυχής από τη γη στον ουρανό. Δηλαδή, από την υποδούλωση στα πάθη προς την οικοδόμηση των [[Αρετή|αρετών]] και την τελική θέωσή του (ένωση με το Θεό), που είναι ο στόχος της Μεγάλης Σαρακοστής.
 
Πέραν της ''«Της Κλίμακας»'', σε ορισμένα μοναστήρια διαβάζονται κατά τη διάρκεια των Όρθρων, ο ''«Παράδεισος των Αγίων Πατέρων»'' του Παλλάδιου και τα μετανοητικά κηρύγματα περί μετανοίας του Αγίου Εφραίμ του Σύρου, διαβάζονται κατά τη διάρκεια των Όρθρων.
 
==Περίγραμμα==
Λειτουργικά, η περίοδος του Τριωδίου μπορεί να διαιρεθεί σε τρία τμήματα: (1) την Προ-Σαρακοστιανή περίοδο, (2) τις Μεγάλες Τεσσαράκοντα Ημέρες και (3) την Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα.
 
===Η Προ-προ της Σαρακοστής περίοδος===
Πριν από την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής, υπάρχει ένα Προ-νηστείας χρονικό διάστημα, διάρκειας τριών εβδομάδων, που προετοιμάζει τους πιστούς για την πνευματική περίοδο, η οποία ανοίγεται μπροστά τους, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Νηστείας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εισάγονται πολλά από τα θέματα που θα αναπτυχθούν στα λειτουργικά κείμενα της επόμενης. Κάθε εβδομάδα διαρκεί από την Κυριακή έως και το Σάββατο και χαρακτηρίζεται από τη θεματική ενότητα του Ευαγγελίου της Κυριακής που διαβάζεται κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας (π.χ. Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου, Κυριακή του Ασώτου).
 
Κατά την Σλαβική παράδοση, με την προσθήκη της Κυριακής του Ζακχαίου,{{refn|group="Σημ."| Ο Ζακχαίος (Ελληνικά: Ζακχαῖος, Εβραϊκά: זכי, "αμάλαγος", "αθώος"), ήταν ο αρχή-φοροεισπράκτορας στην [[Ιεριχώ]], αναφέρεται μόνο στο [[Ευαγγέλιο του Λουκά]], Απόγονος του [[Αβραάμ]], ο ίδιος. ήταν ένα παράδειγμα της προσωπικής, επίγειας αποστολής του [[Ιησούς Χριστός|Ιησού]] να φέρει τη σωτηρία προς τους απολεσθέντες. Οι φοροεισπράκτορες περιφρονούντο ως προδότες (που εργάζονταν για την [[Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία]], όχι για την Εβραϊκή τους κοινότητα) και ως διεφθαρμένοι. {{refn|group="Παρ. Σημ."| {{cite web|last=Milligan|first=Jim|title=Lexicon : Strong's G2195 - Zakchaios| url=http://www.blueletterbible.org/lang/lexicon/lexicon.cfm?strongs=G2195|work=Blue Letter Bible| publisher=Sowing Circle}}}} {{refn|group="Παρ. Σημ."| {{bibleverse||Luke|19:1-10|KJV}}}} {{refn|group="Παρ. Σημ."| {{cite web|last=Warfield|first=Benjamin Breckinridge|title=Jesus' Mission, According to His Own Testimony|url=http://www.monergism.com/thethreshold/sdg/warfield/warfield_jesusmission.html|work=Monergism|publisher=CPR Foundation}}}}}} κάποιοι θεωρούν την προ-Σαρακοστής περίοδο πως διαρκεί τέσσερις εβδομάδες, αλλά δεν υπάρχουν λειτουργικές ενδείξεις, ότι η εβδομάδα μετά την πέμπτη Κυριακή πριν τη Σαρακοστή (είτε προηγείται η Κυριακή του Ζακχαίου είτε άλλη) είναι ούτως ή άλλως Σαρακοστή, γιατί η Κυριακή του Ζακχαίου βρίσκεται εκτός του [[Περίοδος του Τριωδίου|Τριωδίου]], δηλ. του λειτουργικού βιβλίου ''(liturgical book)'' που διέπει την προ-Σαρακοστής περίοδο και την ίδια τη Σαρακοστή.
 
====Τελώνης και Φαρισαίος====
Το ανάγνωσμα της Κυριακής με το οποίο αρχίζει αυτή η εβδομάδα είναι η [[Παραβολή (θεολογία)|παραβολή]] του Τελώνη και του Φαρισαίου.<ref>{{bibleverse||Luke|18:10-14|KJV}}</ref> Η Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου είναι η πρώτη ημέρα που η Σαρακοστή του Τριωδίου χρησιμοποιείται (στους [[Ακολουθία του Εσπερινού|Εσπερινούς]] ή Ολονύκτιο Εσπερινό, το Σάββατο το βράδυ), αν και χρησιμοποιείται για τις λειτουργίες της Κυριακής ''(Sunday services)'', με τίποτα που να αναφέρεται στις καθημερινές ή το Σάββατο. Το θέμα των ύμνων και των αναγνώσεων για αυτή την Κυριακή είναι αφιερωμένο στα διδάγματα που πρέπει να αντληθούν από την παραβολή: ότι οι ορθές πράξεις από μόνες τους δεν οδηγούν στη σωτηρία, ότι η υπερηφάνεια καθιστά τις καλές πράξεις άκαρπες, ότι ο Θεός μπορεί να προσεγγιστεί μόνο μέσα από ένα πνεύμα ταπεινότητας και μετανοίας και ότι ο Θεός δικαιώνει τους ταπεινούς και όχι τους φαρισαϊκούς. Η εβδομάδα που ακολουθεί την Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου, είναι η τελευταία μη-νηστίσιμηνηστήσιμη εβδομάδα, για να υπενθυμίσει στους πιστούς να μην είναι περήφανοι στη νηστεία τους, όπως ήταν ο Φαρισαίος (Κατά Λουκάν 18:12).<ref>{{Πρότυπο:Bibleverse||Luke|18:12|KJV}}</ref>
Η Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου αποτελεί επίσης την πρώτη ημέρα ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές (σε αντίθεση με την απλή υποκατάσταση των ύμνων της Σαρακοστής με τους κανονικούς ύμνους από [[Παρακλητική|οκτώηχους]] ή [[Μηναίον|μηναίους]]) γίνονται με τις Κυριακάτικες λειτουργίες ''(Sunday services)''. Για παράδειγμα, αρχίζει να γίνεται μια σημαντική «διάσπαση» μετά το Μεγάλο Προκείμενο, στον [[Ακολουθία του Εσπερινού|Εσπερινό]] εκείνο το βράδυ.
 
 
====Εβδομάδα της Τυροφάγου (ή της Τυρινής)====
Κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας της Τυρινής, επιτρέπεται κάθε ημέρα η κατανάλωση των γαλακτοκομικών προϊόντων (ακόμα και την Τετάρτη και την Παρασκευή, οι οποίες συνήθως παρατηρούνται ως ημέρες νηστείας καθ' όλη την διάρκεια του χρόνου), αν και το κρέας δεν μπορεί πλέον να φαγωθεί οποιαδήποτε ημέρα της εβδομάδας. Στις καθημερινές αυτής της εβδομάδας, εισάγονται τα πρώτα Νηστίσιμανηστήσιμα δομικά στοιχεία, στον κύκλο των λειτουργιών ''(cycle of services)'' κατά τις εργάσιμες ημέρες (την ψαλμωδία του «Αλληλούια», την προσευχή του Αγίου Εφραίμ, κάνοντας μετάνοιες κλπ.).
 
Η Τετάρτη και η Παρασκευή είναι οι πλέον νηστίσιμεςνηστήσιμες, αλλά κάποια νηστίσιμανηστήσιμα στοιχεία επίσης παρατηρούνται, την Δευτέρα, Τρίτη και Πέμπτη. Το ''office'' του Σαββάτου της Τυρινής, εορτάζει τους «Ιερούς Ασκητικούς Πατέρες».
 
Η Εβδομάδα της Τυρινής τελειώνει την Κυριακή της Τυρινής. Η σωστή ονομασία γι' αυτή την Κυριακή είναι η Κυριακή της Συγχώρεσης, τόσο λόγω του θέματος στο Ευαγγέλιο, για την ημέρα (Κατά Ματθαίον 6:14-24)<ref>{{bibleverse||Matthew|6:14-21|KJV}}</ref> αλλά και διότι ο καθένας ζητά συγγνώμη από τον γείτονά του. Η κοινή ονομασία της «Κυριακής της Τυρινής», προέρχεται από το γεγονός ότι είναι η τελευταία ημέρα που τρώγονται γαλακτοκομικά προϊόντα πριν από το Πάσχα. Αυτή την Κυριακή, οι Χριστιανοί της Ανατολής ταυτίζονται με τον [[Αδάμ]] και την [[Εύα]] και συγχωρούν ο ένας τον άλλο, προκειμένου να λάβουν συγχώρεση από τον Θεό, συνήθως, εκείνο το βράδυ της Κυριακής, σε μια λειτουργία Εσπερινού Συγχώρεσης.
Η πρώτη εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής αρχίζει την [[Καθαρά Δευτέρα]], πρώτη μέρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Η ονομασία «Καθαρή Εβδομάδα», αναφέρεται στον πνευματικό καθαρισμό που κάθε πιστός καλείται να υποβληθεί μέσω της νηστείας, της προσευχής, της μετανοίας, της υποδοχής των Ιερών Μυστηρίων και επαιτώντας τη συγχώρεση του γείτονά του. Επίσης, παραδοσιακά είναι η ώρα για τον εαρινό καθαρισμό, έτσι ώστε το εξωτερικό περιβάλλον του ενός, να ταιριάζει με την εσωτερική του διάθεση.
 
Όλη αυτή την εβδομάδα, η νηστεία είναι πιο αυστηρή. Αυτοί που έχουν τη δύναμη, ενθαρρύνονται να νηστεύουν εντελώς, τρώγοντας μόνο την Τετάρτη και την Παρασκευή το βράδυ, μετά την Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία. Εκείνοι που δεν είναι σε θέση να κρατήσουν μια τόσο αυστηρή νηστεία, ενθαρρύνονται να φάνε μόνο λίγο και στη συνέχεια μόνο [[ξηροφαγία]] (βλ. [[Μεγάλη Τεσσαρακοστή|Άσωτος Υιός]]) μία φορά την ημέρα. Την Δευτέρα, δεν καταναλώνονται καθόλου τρόφιμα και την Τρίτη και την Πέμπτη, μόνο άψητα τρόφιμα. Τα γεύματα σερβίρονται το Σάββατο και την Κυριακή, αλλά αυτά είναι νηστίσιμανηστήσιμα γεύματα, κατά τα οποία απαγορεύονται το [[κρέας]] και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
 
Στο [[Μέγα Απόδειπνον|Μεγάλο Απόδειπνο]], κατά τις πρώτες τέσσερις ημέρες της Νηστείας (Δευτέρα έως Πέμπτη), ο Μεγάλος Κανόνας του Αγίου [[Ανδρέας Κρήτης|Ανδρέα Κρήτης]] διαιρείται σε τέσσερα μέρη και το ένα μέρος ψάλλεται κάθε βράδυ (για περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τον Μεγάλο Κανόνα, ανατρέξτε στην [[Μεγάλη Τεσσαρακοστή|Πέμπτη Εβδομάδα]], παρακάτω).
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη Μεγάλη Είσοδο κατά την [[Θεία Λειτουργία]] το πρωί της Κυριακής των Βαΐων, καθότι λειτουργικά εκείνη η είσοδος αναδημιουργεί την είσοδο του Ιησού στην Ιερουσαλήμ. Τα θέματα του Σαββάτου του Λαζάρου και της Κυριακής των Βαΐων είναι αλληλένδετα και κάποιοι από τους ιδίους ύμνους (των οποίων το ένα από τα [[Απολυτίκιο|Απολυτίκια]]) ψάλλονται και τις δυο ημέρες. Οι λειτουργίες της Αγίας Εβδομάδας αρχίζουν το βράδυ της Κυριακής των Βαΐων και τα λειτουργικά χρώματα αλλάζουν από τις εορταστικές αποχρώσεις του Σαββάτου του Λαζάρου και της Κυριακής των Βαΐων επιστρέφουν στα μελαγχολικά χρώματα της Σαρακοστής.
 
===Η ΜεγάληΑγία και Αγία)Μεγάλη Εβδομάδα===
Αν και τεχνικά, η Μεγάλη Εβδομάδα είναι ξεχωριστή από την Μεγάλη Τεσσαρακοστή, οι λειτουργίες ''(services)'' της αντικατοπτρίζουν αυτές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και περιέχονται στο ίδιο βιβλίο, το «Σαρακοστιανό Τριώδιον» ''("Lenten Triodion")''. Ενώ, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, κάθε εβδομάδα έχει το δικό της θέμα, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, κάθε ημέρα έχει το δικό της θέμα και πάλι με βάση τις αναγνώσεις του Ευαγγελίου για την εκάστοτε ημέρα:
 
* Την Αγία και [[Μεγάλη Δευτέρα]]—[[Ιωσήφ του Ιακώβ]] ως ένας τύπος του Χριστού και τον απολογισμό της άκαρπης συκιάς(Κατά [[Ευαγγελιστής Ματθαίος|Ματθαίον]] 21:18-22)<ref>{{bibleverse||Matthew|21:18-22|KJV}}</ref>
Σε ορισμένες εκκλησίες, τον Άγιο Μυστήριο (Θείο Μυστήριο) του Ευχελαίου εορτάζεται την Αγία και Μεγάλη Τετάρτη, σε ανάμνηση του χρίσματος στα πόδια του Ιησού, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την ταφή του (Κατά Ματθαίον 26:6-13).<ref>{{bibleverse||Matthew|26:6-13|KJV}}</ref>
 
Οι υπόλοιπες τρεις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, διατηρούν ένα μικρότερο βαθμό Νηστίσιμουνηστήσιμου χαρακτήρα, αλλά η κάθε μια έχει στοιχεία, τα οποία είναι μοναδικά.
 
====Αγία και Μεγάλη Πέμπτη====
[[Αρχείο:Last Supper by Theophanes the Cretan.jpg|thumb|250px|right|Ο [[Μυστικός δείπνος|Μυστικός Δείπνος]] από τον Θεοφάνη τον Κρήτα, τον 16ο αιώνα, Ιερά [[Μονή Σταυρονικήτα]], [[Άγιον Όρος]]).]]
Την '''Αγία και Μεγάλη Πέμπτη''' είναι μια πιο εορταστική ημέρα από τις άλλες της Μεγάλης Εβδομάδας που εορτάζει το όργανο της Θείας Ευχαριστίας. Τα παραπετάσματα ''(hangings)'' στην εκκλησία και τα [[άμφια]] των κληρικών, αλλάζουν από τις σκοτεινές Νηστίσιμεςνηστήσιμες αποχρώσεις με πιο εορταστικά χρώματα (κόκκινα, στη Ρωσική παράδοση).
 
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η [[Θεία Λειτουργία]] είναι απαγορευμένη σε άλλες Νηστίσιμεςνηστήσιμες καθημερινές, η Θεία Λειτουργία του Αγίου Βασιλείου (σε συνδυασμό με τον Εσπερινό) εορτάζεται αυτή τη μέρα. Πολλοί από τους πρότυπους ύμνους της Θείας Λειτουργίας αντικαταθίστανται με το [[Τροπάριο]] της Μεγάλης Πέμπτης. Σε ορισμένες εκκλησίες, η [[Αγία Τράπεζα]] (βωμός) καλύπτεται με ένα απλό λευκό λινό ύφασμα, σε ανάμνηση του [[Μυστικός δείπνος|Μυστικού Δείπνου]] (Τελευταίο Δείπνο).
 
Κατά τη διάρκεια αυτής της Θείας Λειτουργίας, τα δεσμευμένα Μυστήρια ανανεώνονται (ένα νέο Αρνί καθαγιάζεται και το παλαιό Σώμα και Αίμα του Χριστού, που καταναλώνεται από τον διάκονο μετά την Λειτουργία). Επίσης, όταν η παροχή του [[Άγιο Μύρο|Μύρου]] εξαντλείται, είναι σε αυτή τη Λειτουργία, που οι κεφαλές των [[Αυτοκεφαλία|αυτοκέφαλων]] εκκλησιών θα Αγιάσουν νέο Μύρο,<ref>[http://www.goarch.org/en/ourfaith/articles/article8420.asp Sanctify new Chrism]</ref> την προετοιμασία που θα αρχίσει κατά την Ολονύχτια Αγρυπνία της Κυριακής των Βαΐων.
Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, ο ιερέας ευλογεί τον οίνον και τον άρτον, τα οποία διανέμονται στους πιστούς. Αυτό είναι διαφορετικό από τα Ιερά Μυστήρια (Θεία Κοινωνία) που λαμβάνονταν νωρίτερα στην λειτουργία. Τούτος ο άρτος και οίνος είναι απλά ευλογημένα, δεν είναι αφιερωμένα. Είναι ένα κατάλοιπο από την αρχαία παράδοση της εκκλησίας (το οποίο ακόμα παρατηρείται σε ορισμένες περιοχές), όπου οι πιστοί δεν απομακρύνονται από την εκκλησία μετά τη λειτουργία, αλλά δίνεται στον καθένα από ένα ποτήρι κρασί και λίγο ψωμί και αποξηραμένα φρούτα, προκειμένου να πάρουν δύναμη για την αγρυπνία μπροστά. Θα ακούσουν την ανάγνωση από τις [[Πράξεις των Αποστόλων]], οι οποίες διαβάζονται απ'άκρου εις άκρον και αναμένουν την έναρξη της Πασχαλινής Αγρυπνίας. Ωστόσο, συνήθως αυτό δεν είναι γίνεται στις ημέρες μας.
 
Η τελευταία λειτουργική ακολουθία στο Νηστίσιμονηστήσιμο Τριώδιον, είναι το Μεσονύκτικον ''(Midnight office)'', το οποίο αποτελεί το πρώτο μέρος της Πασχαλινής Αγρυπνίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της λειτουργίας, επαναλαμβάνεται ο Κανών του Μεγάλου Σαββάτου, στο τέλος της οποίας ο ιερέας και ο διάκονος, παίρνουν τον επιτάφιο στο ιερό μέσω της Ωραίας Πύλης και τον εναποθέτουν στην [[Αγία Τράπεζα]] ([[βωμός|βωμό]]), όπου και θα παραμείνει μέχρι την [[Ανάληψις|Ανάληψη]]. Μετά την ολοκλήρωση των προσευχών και την [[Απόλυση (λειτουργική)|απόλυση]], σβήνουν όλα τα φώτα και τα κεριά στην εκκλησία και όλοι αναμένουν εν σιωπή και εν το σκότος για τα μεσάνυχτα, όταν θα ανακηρυχθεί η ανάσταση του Χριστού. Στη συνέχεια, θα ξεκινήσει το [[Πεντηκοστάριο]].
 
==Δείτε επίσης==
2

επεξεργασίες