Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

μ
ενημ. πληθ.
|ποσοστό_νερού = 83,1%
|ακτογραμμή = 44.087
|θέση_πληθυσμού = 211212
|εκτίμηση_πληθυσμού= 55.847<ref name="stat">[http://www.stat.gl/dialog/main.asp?lang=en&version=201601&sc=BE&subthemecode=O1&colcode=O Στατιστική Υπηρεσία Γροιλανδίας]</ref>
|θέση_πληθυσμού = 211
|χρονιά_εκτίμησης_πληθυσμού= 2016
|πυκνότητα_πληθυσμού = 0,03
|θέση_πυκνότητας_πληθυσμού = 241
|εκτίμηση_πληθυσμού= 55.847877<ref name="stat">[http://www.stat.gl/dialog/main.asp?lang=en&version=201601&sc=BE&subthemecode=O1&colcode=O Στατιστική Υπηρεσία Γροιλανδίας]</ref>
|χρονιά_εκτίμησης_πληθυσμού= 20162018
|τύπος_κυριαρχίας = Αυτονομία<br />• Τοπική κυβέρνηση<br />• Αυξημένες αρμοδιότητες
|γεγονός_κυριαρχίας =
|σημειώσεις =
}}
Η '''Γροιλανδία''' ([[Γροιλανδική γλώσσα|γροιλανδικά]]: ''Kalaallit Nunaat'', "«Η Γη των Γροιλανδών» (Καλααλλίτ)", [[Δανική γλώσσα|δανικά]]: ''Grønland'') είναι [[Δανία|Δανική]] περιοχή με αυτοδιάθεση. Το νησιωτικό αρκτικό αυτό κράτος τοποθετείται γεωγραφικά, πολιτιστικά και δημογραφικά στη [[Βόρειος Αμερική|Βόρειο Αμερική]], ενώ πολιτικά η Γροιλανδία αποτελεί μέρος της [[Ευρώπη]]ς. Νοτιοανατολικά της Γροιλανδίας βρίσκονται ο [[Ατλαντικός ωκεανός]] και η [[Ισλανδία]], ανατολικά η [[Γροιλανδική Θάλασσα|Γροιλανδική θάλασσα]], βόρεια ο [[Αρκτικός Ωκεανός|Αρκτικός ωκεανός]] και δυτικά ο [[Κόλπος του Μπάφιν|κόλπος Μπάφιν]] και ο [[Καναδάς]]. Η Γροιλανδία είναι το μεγαλύτερο νησί και η μεγαλύτερη εξαρτώμενη περιοχή του κόσμου με βάση την έκταση. Περίπου το 81% της έκτασής της καλύπτεται με πάγο.
 
Από τις 21 Ιουνίου 2009 η κυβέρνηση της Γροιλανδίας έχει μεγαλύτερη αυτονομία από τη Δανία με περισσότερες αρμοδιότητες και δικαίωμα εκμετάλλευσης των πλούσιων φυσικών πόρων του εδάφους της.<ref>[http://www.cphpost.dk/news/national/88-national/46021-on-the-path-to-autonomy.html On the path to autonomy] The Copenhagen Post</ref>
 
Γύρω στο [[800 π.Χ.]], ο πολιτισμός των Σακάκ εξαφανίστηκε, δίνοντας σταδιακά τη θέση του στον πρώιμο πολιτισμό των Ντόρσετ στη δυτική Γροιλανδία και στις ομάδες γνωστές ως Δεύτερη Ανεξαρτησία στις βόρειες περιοχές. Ο πολιτισμός Ντόρσετ ήταν και ο πρώτος που αναπτύχθηκε στις παράκτιες περιοχές, τόσο στις ανατολικές όσο και στις δυτικές ακτές, ενώ επιβίωσε μέχρι τον πολιτισμό της Θούλης γύρω στα 1550 μ.Χ. Ο τελευταίος είναι και ο βασικός πρόγονος των σημερινών κατοίκων. Η προέλευσή τους εντοπίζεται στην [[Αλάσκα]] γύρω στα 1000 μ.Χ. και μετανάστευσαν στη σημερινή Γροιλανδία κατά το 1300 μ.Χ.. Οι ομάδες της Θούλης εισήγαγαν νέες καινοτομίες, όπως η χρήση [[Έλκηθρο|ελκήθρων]] με σκυλιά και τα καμάκια για την αλιεία.
[[Αρχείο:Norway1300.png|μικρογραφία|αριστερά|Το βασίλειο της [[Νορβηγία]]ς γύρω στα [[1300]].]]
 
=== Ο εποικισμός των Νορβηγών ===
=== Η συντριβή στη Θούλη ===
 
[[FileΑρχείο:Thule air base above.jpeg|thumb|right|Η Αεροπορική Βάση της Θούλης στον Κόλπο του Πολικού Αστέρα.]]
Στις [[21 Ιανουαρίου]] του [[1968]], ένα βομβαρδιστικό [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52]] της [[Αμερικανική Πολεμική Αεροπορία|αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας]] συνετρίβη στους πάγους του Κόλπου του Πολικού Αστέρα, στη βόρεια Γροιλανδία, 11 χιλιόμετρα νότια της [[Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής|αμερικανικής]] βάσης της Θούλης. Από τα επτά μέλη του πληρώματος διασώθηκαν τα έξι, αλλά από τις τέσσερις πυρηνικές βόμβες δεν βρέθηκαν παρά μόνο ορισμένα ραδιενεργά θραύσματα. Αραιά τοποθετημένα, για να μην σπάσει ο πάγος πάνω στον οποίο στηρίχθηκαν, τα παραπήγματα της προσωρινής αμερικανικής «βάσης Χάνζικερ» αποτέλεσαν το ορμητήριο των ανδρών που έψαχναν για το θανατηφόρο χαμένο φορτίο του αεροπλάνου. Οι Αμερικανοί έσπευσαν να διαβεβαιώσουν ότι η ραδιενέργεια που εντοπίστηκε δεν είναι επικίνδυνη, χωρίς όμως να πείθουν κανένα. Ιδίως η κυβέρνηση της Δανίας, στην οποία ανήκει η Γροιλανδία, ήταν έξαλλη με τις Η.Π.Α., αφού η συμφωνία απαγόρευσης αποθήκευσης αμερικανικών πυρηνικών όπλων σε δανικό έδαφος συμπεριλάμβανε και τον αέρα και η πτώση του Β-52 απέδειξε ότι η Ουάσινγκτον την παραβίασε<ref>''Πυρηνικές βόμβες πέφτουν στη Γροιλανδία'', Ιστορικό Λεύκωμα 1968, σελ. 130, Καθημερινή (1998)</ref>.
 
== Δημογραφία ==
Η Γροιλανδία αποτελεί αυτόνομο τμήμα της Δανίας, στην οποία ανήκει από το 1721, με πρωτεύουσα το [[Νουούκ]] (πρώην Γκόντχαμπ, 12.181 κατ.), που είναι η μεγαλύτερη και παλαιότερη αποικία των Δανών στο νησί. Άλλες σημαντικές κωμοπόλεις είναι το [[Σισιμιούτ]] και το [[Ιλούλισσατ]].
Οι κάτοικοι, κυρίως [[Ινουίτ]] ([[Εσκιμώοι]]) που ήρθαν σε επιμειξία με τους πρώτους Ευρωπαίους αποίκους (δανικής-νορβηγικής καταγωγής), ανέρχονται σε 55.847877 σύμφωνα με εκτιμήσεις για τον Ιανουάριο του 20162018<ref name="stat"/>, η πλειοψηφία των οποίων διαμένει στη στενή νοτιοδυτική παράκτια περιοχή. Οι γλώσσες που ομιλούνται είναι η δανική και διάφορες διάλεκτοι των Εσκιμώων.
 
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2015 τα 72,1 χρόνια (69,41 χρόνια οι άνδρες και 74,92 οι γυναίκες).<ref name="cia">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gl.html CIA World Factbook]</ref>
25.249

επεξεργασίες