Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Βουδαπέστη»

34.642 bytes αφαιρέθηκαν ,  πριν από 2 έτη
Αντικατάσταση της σελίδας με '3 Κατηγορία:Πόλεις της Ουγγαρίας Κατηγορία:Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομι...'
μ (Αναστροφή της επεξεργασίας από τον 194.63.177.42 (συνεισφ.), επιστροφή στην τελευταία εκδοχή υπό Glorious 93)
Ετικέτα: Επαναφορά
(Αντικατάσταση της σελίδας με '3 Κατηγορία:Πόλεις της Ουγγαρίας Κατηγορία:Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομι...')
Ετικέτες: Οπτική επεξεργασία Αντικατάσταση blanking IP σχολείου
3
{{coord|47.471944|19.050278|type:city(1697343)|format=dms|display=title}}
{{πόλη
| Έμβλημα =Coa Hungary Town Budapest big.svg
}}
 
Η '''Βουδαπέστη''' είναι η [[πρωτεύουσα]] της [[Ουγγαρία]]ς και έδρα της κομητείας της Πέστης. Έχει περίπου 1,7 εκατομμύρια κατοίκους <ref>http://portal.ksh.hu/pls/portal/docs/PAGE/KSHPORTAL/ADATOK/HELYSEGNEVTAR/HNK2009.PDF</ref>. Η Βουδαπέστη έγινε μια ενιαία πόλη που καταλαμβάνει και τις δύο όχθες του ποταμού [[Δούναβης|Δούναβη]], με τη συγχώνευση στις [[17 Νοεμβρίου]] [[1873]] της Buda (Βούδα), Óbuda (Όμπουντα, παλαιά Βούδα) και Pest (Πέστη). Είναι η έβδομη μεγαλύτερη πόλη στην [[Ευρωπαϊκή Ένωση]] (χωρίς να υπολογίζονται τα προάστια και γενικά η μητροπολιτική περιοχή των πόλεων)<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Largest_cities_of_the_European_Union_by_population_within_city_limits Αγγλική Βικιπαίδεια, στοιχεία 2008]</ref>.
 
== Ιστορία ==
[[Αρχείο:Polgárváros1.jpg|thumb|200px|left|Τα ερείπια της ρωμαϊκής πόλης Ακουίνκουμ όπως σώζονται σήμερα]]
 
Ο πρώτος οικισμός στην περιοχή της Βουδαπέστης κατασκευάστηκε από τους [[Κέλτες]] πριν το 1 ΠΚΕ. Στη συνέχεια κατελήφθη από τους Ρωμαίους. Ο ρωμαϊκός οικισμός - [[Ακουίνκουμ]] - ήταν από το [[106]] μέχρι το τέλος του [[4ος αιώνας|4ου αιώνα]] η πρωτεύουσα της επαρχίας της Κάτω [[Παννονία]]ς. Το Ακουίνκουμ ήταν αρχικά το στρατόπεδο - βάση της Λεγεώνας ΙΙ Adiutrix, αλλά στη συνέχεια η πόλη εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο. Σήμερα αυτή η περιοχή αντιστοιχεί στην Όμπουντα.<ref>{{cite web |url=http://lovelybudapest.com/en/about-budapest/budapest-attractions.html |title=Association of professional tour guides |publisher=Lovely Budapest |accessdate=21 May 2013}}</ref> Οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν δρόμους, αμφιθέατρα, λουτρά και σπίτια με θερμαινόμενο δάπεδο.<ref name=Frank>{{cite book |last=Sugar |first=Peter F. |title=A History of Hungary |url=http://books.google.com/?id=SKwmGQCT0MAC&pg=PR9&dq=The+Romans+roads,+amphitheaters+Aquincum+%C3%93buda |accessdate=3 June 2008 |year=1990 |publisher=Indiana University Press |isbn= 978-0-253-20867-5 |page=5 |chapter=Hungary before the Hungarian Conquest}}</ref> Το Ακουίνκουμ είναι ο καλύτερα διατηρημένος αρχαίος ρωμαϊκός αρχαιολογικός χώρος στην Ουγγαρία και έχει μετατραπεί σε ανοιχτό μουσείο.
 
Με τη συνθήκη ειρήνης του 829, η Παννονία έγινε τμήμα της Βουλγαρίας, μετά τη νίκη του βουλγαρικού στρατού του [[Ομουρτάγ]] έναντι του Αγίου Ρωμαίου Αυτοκράτορα [[Λουδοβίκος ο Ευσεβής|Λουδοβίκου του Ευσεβούς]]. Η Βουδαπέστη έλκει την καταγωγή της από δύο βουλγαρικά οχυρά, τα οχυρά Μπούντα (Βούδα) και Πεστ (Πέστη), τα οποία βρίσκονται στις δύο όχθες του Δούναβη.<ref>B. Dimitrov, Bulgarians- Civilizers of the slavs, p.48</ref> Οι [[Μαγυάροι]], με αρχηγό τον Αρπάντ, εγκαταστάθηκαν στην περιοχή στο τέλος του 9ου αιώνα,<ref>Molnar, A Concise History of Hungary, Chronology pp. 12</ref> και ένα αιώνα αργότερα ίδρυσαν επισήμως το [[Βασίλειο της Ουγγαρίας]]. Έρευνες τοποθετούν την πιθανή έδρα του οίκου των Αρπάντ, ως τόπος κεντρικής εξουσίας, στην Βουδαπέστη.<ref>Molnar, A Concise History of Hungary, p. 14</ref> Η εισβολή των [[Τάταροι|Τατάρων]] τον 13ο αιώνα σύντομα απέδειξε ότι η άμυνα σε μια πεδιάδα είναι δύσκολη, και έτσι ο βασιλιάς [[Μπέλα Δ΄ της Ουγγαρίας]] διέταξε την κατασκευή ενισχυμένων πέτρινων τειχών γύρω από τις πόλεις, και έχτισε το βασιλικό του ανάκτορο στην κορυφή των προστατευμένων λόφων της Βούδας. Το 1361, έγινε πρωτεύουσα της Ουγγαρίας.
[[Αρχείο:Buda 1493.jpg|thumb|230px|Η Βούδα το 1493]]
Ο πολιτιστικός ρόλος της Βούδας ήταν ιδιαίτερα σημαντικός κατά τη βασιλεία του βασιλιά [[Ματθίας Κορβίνος|Ματθία Κορβίνου]]. Η ιταλική Αναγέννηση είχε σπουδαία επιρροή στην πόλη. Η βιβλιοθήκη του, [[Κορβινιανή Βιβλιοθήκη|Bibliotheca Corviniana]], ήταν η σημαντικότερη συλλογή ιστορικών χρονικών και φιλοσοφικών και επιστημονικών έργων του 15ου αιώνα στην Ευρώπη, και δεύτερη σε μέγεθος πίσω μόνο από την [[Βιβλιοθήκη του Βατικανού]]. Μετά την ίδρυση του πρώτου ουγγρικού πανεπιστημίου στο [[Πετς]] το 1367 (Πανεπιστήμιο του Πετς), το δεύτερο ιδρύθηκε στην Όμπουντα το 1395<ref name=Sugar>{{cite book |last=Sugar |first=Peter F. |title=A History of Hungary |url=http://books.google.com/?id=SKwmGQCT0MAC&pg=PR9&dq=Hungarian+university+1395+Buda |accessdate=3 June 2008 |year=1990 |publisher= Indiana University Press |isbn= 978-0-253-20867-5|page=48 |chapter=The Angevine State }}</ref>. Το πρώτο ουγγρικό βιβλίο τυπώθηκε στη Βούδα το 1473<ref>{{cite journal |last=Mona |first=Ilona |year=1974 |title=Hungarian Music Publication 1774–1867 |journal=Studia Musicologica Academiae Scientiarum Hungaricae |publisher=Akadémiai Kiadó|volume=16|issue= 1/4|pages=261–275 |doi=10.2307/901850|jstor=901850 }}</ref>. Η Βούδα είχε περίπου 5.000 κατοίκους περί το 1500<ref name="Peter F. Sugar page 88">Southeastern Europe under Ottoman rule, 1354–1804, Peter F. Sugar, page 88</ref>.
 
Η κατάκτηση του μεγαλύτερου μέρους της Ουγγαρίας τον [[16ος αιώνας|16ο αιώνα]] από την [[Οθωμανική Αυτοκρατορία]] διέκοψε την ανάπτυξη της πόλης: Η Βούδα και η Πέστη πέρασαν στα χέρια των εισβολέων το [[1541]]. Ενώ η Βούδα παρέμεινε η έδρα ενός [[Οθωμανοί|Τούρκου]] πασά και διοικητικό κέντρο, η Πέστη ήταν κατά ένα μεγάλο μέρος εγκαταλελειμμένη μέχρι την κατάκτησή της από τους [[Αψβούργοι|Αψβούργους]] το [[1686]], οι οποίοι από το [[1526]] παρέμεναν βασιλείς της Ουγγαρίας παρά την απώλεια του μεγαλύτερου μέρους της χώρας. Οι Τούρκοι κατασκεύασαν λουτρά στην πόλη, από τα οποία κάποια, όπως τα λουτρά Ρούντας και Κιράλι λειτουργούν μέχρι σήμερα.
[[Αρχείο:Siege of Buda 1686 Frans Geffels.jpg|thumb|left|220px|Η πολιορκία της Βούδας το 1686]]
Το 1686, μετά από δύο χρόνια της ανεπιτυχούς πολιορκίας της Βούδας, μια νέα εκστρατεία άρχισε για την κατάληψη της Ουγγρικής πρωτεύουσας. Ο [[Ιερός συνασπισμός (1684)|Ιερός συνασπισμός]] είχε συγκεντρώσει στράτευμα 76.000 ανδρών και μέσα σε λίγα χρόνια είχε καταλάβει όλες τις πρώην ουγγρικές εκτάσεις, με την εξαίρεση της [[Τιμισοάρα]], από τους Τούρκους. Η πόλη καταστράφηκε κατά την πολιορκία. Το 1699, η [[συνθήκη του Κάρλοβιτς]], αυτές οι εδαφικές αλλαγές επισημοποιήθηκαν. Στη συνέχεια, η Ουγγαρία ενσωματώθηκε στην αυτοκρατορία των Αψβούργων.
 
=== Μετά τη συγχώνευση ===
Ο 19ος αιώνας χαρακτηρίστηκε από τον ουγγρικό αγώνα για ανεξαρτησία και εκσυγχρονισμό. Η εθνική εξέγερση ενάντια στους Αψβούργους άρχισε στη Βουδαπέστη το 1848 και καταπνίγηκε σε ένα χρόνο. Το 1867, με τη σύσταση της [[Αυστροουγγαρία]]ς, η Βουδαπέστη έγινε η συμπρωτεύουσα της μοναρχίας. Έτσι ξεκίνησε η δεύτερη περίοδος ανάπτυξης της πόλης, η οποία διήρκησε μέχρι τον [[ΑΠΠ|Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο]]. Το 1849 η [[γέφυρα των Αλυσίδων]] συνέδεσε τη Βούδα και την Πέστη και έγινε το πρώτο πέρασμα για πεζούς επί του Δούναβη<ref>{{cite book| last=Hughes| first=Holly| title=Frommer's 500 Places to Take Your Kids Before They Grow Up| publisher=Wiley Indianapolis Composition Services| chapter=7 Famous Briges| isbn= 0-470-57760-6| url=http://books.google.com/?id=Wd0znOQhqOwC&pg=PA91&dq=chain+bridge+budapest#v=onepage&q=chain%20bridge%20budapest&f=false| date=13 August 2009}}</ref>. Το 1873 η Βούδα, η Πέστη και η Όμπουντα (Παλιά Βούδα) ενώθηκαν και δημιούργησαν τη Βουδαπέστη. Η Πέστη αναπτύχθηκε και μετατράπηκε σε διοικητικό, πολιτικό, οικονομικό, εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο. Οι εθνικά Ούγγροι ξεπέρασαν σε πληθυσμό τους Γερμανούς στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, καθώς μετανάστευαν από πυκνοκατοικημένες αγροτικές περιοχές στην Τρασδουναβία και την μεγάλη ουγγρική πεδιάδα. Ανάμεσα στο 1851 και το 1910, το ποσοστό Ούγγρων αυξήθηκε από 35,6% σε 85,9%, και τα ουγγρικά έγιναν κύρια γλώσσα. Το ποσοστό των Εβραίων έφτασε στο μέγιστό του το 1900, όταν οι Εβραίοι αποτελούσαν το 23,6% των κατοίκων.<ref>Budapest statisztikai évkönyve 1943 (Statistical Yearbook of Budapest, 1943), p. 33, Hungarian Central Statistical Office</ref><ref>''Budapest székes főváros Statisztikai és Közigazgatási Évkönyve 1921–1924'' (Statistical Yearbook of Budapest, 1921–1924), p. 38, Hungarian Central Statistical Office</ref><ref name="Budapest 1946 p. 12">Budapest statisztikai évkönyve 1944–1946 (Statistical Yearbook of Budapest, 1944–1946), p. 12, Hungarian Central Statistical Office</ref> Το 1918, μετά την ήττα και την κατάρρευση της Αυστροουγγαρίας, η Ουγγαρία ανακηρύχθηκε αυτόνομο κράτος (Δημοκρατία της Ουγγαρίας), αλλά με τη [[συνθήκη του Τριανόν]], η χώρα έχασε τα δύο τρίτα των εδαφών της.<ref name="Macartney37">{{cite book| last=Macartney| first =C.A.| title=Hungary and her successors - The Treaty of Trianon and Its Consequences 1919–1937| publisher=Oxford University Press| year=1937}}</ref><ref>{{cite news |title=East on the Danube: Hungary's Tragic Century |work=[[The New York Times]]| url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B07E3D91531F93AA3575BC0A9659C8B63&sec=&spon=&pagewanted=2|date=9 August 2003 |accessdate=15 March 2008 |first=Richard |last=Bernstein}}</ref>
[[Αρχείο:Shoes Danube Promenade IMGP1297.jpg|thumb|200px|Τα παπούτσια στις όχθες του Δούναβη, μνημείο για το [[Ολοκαύτωμα]] των Εβραίων]]
Κατά τον [[Β΄ΠΠ|Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο]], η Βουδαπέστη καταστράφηκε εν μέρει από τους αεροβομβαρδισμούς των Βρετανών και των Αμερικάνων (πρώτη επίθεση 4 Απριλίου 1944<ref>{{cite news| work=Sydney Morning Herald| url=http://trove.nla.gov.au/ndp/del/article/17889740| title=RAF raids Budapest - second heavy attack| date=5 April 1944}}</ref><ref>{{cite news| url=http://trove.nla.gov.au/ndp/del/article/47691625| title=RAF Follows US Raid on Budapest| date=5 April 1944| work=Sydney Morning Herald}}</ref><ref>{{cite news| url=http://trove.nla.gov.au/ndp/del/article/11807143| title=Budapest bombed by RAF| date=5 April 1944| work=Sydney Morning Herald}}</ref>). από τις 24 Δεκεμβρίου 1944 μέχρι τις 13 Φεβρουαρίου 1945, η πόλη βρισκόταν υπό πολιορκία. Η Βουδαπέστη υπέστη πολλές ζημιές από τα επιτιθέμενα Σοβιετικά και Ρουμανικά στρατεύματα και τα αμυνόμενα Γερμανικά και Ουγγρικά. Περίπου 38.000 πολίτες έχασαν τη ζωή τους. Οι Γερμανοί κατέστρεψαν όλες τις γέφυρες της πόλης. Περίπου το 20% με 40% των Εβραίων της πόλης πέθαναν κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας από τους Ναζί, από το 1944 μέχρι το 1945.<ref>{{cite web| title=Budapest| publisher=United States Holocaust Memorial Museum| url=http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005264| accessdate=18 July 2007}}</ref> Ο Σουηδός διπλωμάτης Ραούλ Βάλενμπεργκ κατάφερε να σώσει αρκετές χιλιάδες Εβραίους δίνοντάς τους σουηδικά διαβατήρια<ref>{{cite web| url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/wallenberg.html| title=Raoul Wallenberg| publisher=[[Jewish Virtual Library]]| accessdate=2014-12-04}}</ref>.
 
To 1949, η Ουγγαρία ανακηρύχθηκε κομμουνιστική λαϊκή δημοκρατία. Η νέα κομμουνιστική κυβέρνηση θεωρούσε κτίρια όπως το κάστρο της Βούδας σύμβολα του προηγούμενου καθεστώτος και κατέστρεψε το εσωτερικό τους. Τις 23 Οκτωβρίου 1956, οι πολίτες διαμαρτυρήθηκαν ειρηνικά στη Βουδαπέστη, ζητώντας δημοκρατικές αλλαγές. Κινήθηκαν προς τον ραδιοφωνικό σταθμό ζητώντας να δημοσιεύσουν τα αιτήματά τους. Το καθεστώς διέταξε τον στρατό να πυροβολήσει τον κόσμο, αλλά οι στρατιώτες έδωσαν όπλα στους συγκεντρωμένους, οι οποίοι κατάφεραν να καταλάβουν το κτίριο. Αυτή ήταν η αρχή της [[ουγγρική Επανάσταση 1956|ουγγρικής επανάστασης]]. Το αίτημα ήταν να διοριστεί ο [[Ίμρε Νάγκυ]] πρωθυπουργός της χώρας, κάτι το οποίο και συνέβη την ίδια μέρα, προς έκπληξη όλων. Αφότου ο Νάγκυ ανακοίνωσε ότι η Ουγγαρία θα εγκατέλειπε το [[σύμφωνο της Βαρσοβίας]], τα σοβιετικά στρατεύματα εισέβαλαν στην χώρα για να καταπνίξουν την επανάσταση. Οι μάχες συνεχίστηκαν μέχρι τις 11 Νοεμβρίου, αφήνοντας πίσω περισσότερους από 3.000 νεκρούς. Ένα μνημείο ανεγέρθει με αφορμή τα 50 χρόνια από την επανάσταση στο Πάρκο της Πόλης.
 
Το 1987, το κάστρο της Βούδας και οι όχθες του Δούναβη ανακηρύχθηκαν μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την UNESCO. Η λεωφόρος Αντράσι προστέθηκε στον κατάλογο το 2002.
 
== Δημογραφική ιστορία ==
[[Αρχείο:Budapest Population graph.PNG|thumb|300px|left|Population Graph]]
Πληθυσμός:
* [[1800]]: 54.200
* [[1830]]: 102.700
* [[1850]]: 178.000
* [[1880]]: 370.800
* [[1900]]: 733.400
* [[1910]]: 882.000
* [[1925]]: 957.800
* [[1990]]: 2.016.100
* [[2003]]: 1.719.342<ref name="HSCO">{{cite web |url=http://www.ksh.hu/docs/hun/xstadat/xstadat_eves/i_wdsd003a.html?800 |title=Population of Budapest and Hungary from 2001, Hungarian Statistical Office |publisher=HSCO |year=2014 |accessdate=8 May 2014}}</ref>
 
==Γεωγραφία ==
[[Αρχείο:Budapest by air.jpg|thumb|230px|Αεροφωτογραφία της Βουδαπέστης, στα αριστερά η Πέστη και δεξιά η Βούδα]]
Η Βουδαπέστη βρίσκεται στο κέντρο της [[Πεδιάδα της Παννονίας|παννονικής πεδιάδας]]. Οδικώς, βρίσκεται 216 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από τη [[Βιέννη]], 545 χιλιόμετρα νότια από τη [[Βαρσοβία]], 443 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από την [[Πράγα]], 1.122 χιλιόμετρα βόρεια της [[Αθήνα]]ς και 1.565 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της [[Μόσχα]]ς. Η Βουδαπέστη έχει έκταση 525 τετραγωνικά χιλιόμετρα και βρίσκεται στην κεντρική Ουγγαρία. Περιβάλλεται από την κομητεία Πεστ. Εκτείνεται σε μήκος 25 χιλιομέτρων στην κατεύθυνση βορράς-νότος και 29 χιλιόμετρα στην κατεύθυνση ανατολή-δύση. Ο [[Δούναβης]] εισέρχεται στην πόλη από τα βόρεια και σχηματίζει δύο νησιά, το νησί Όμπουντα και το [[Νησί της Μαργαρίτας]]. Ένα τρίτο νησί, το [[νησί Τσέπελ]], είναι το μεγαλύτερο από τα νησιά της Βουδαπέστης, αλλά μόνο το βόρειο άκρο του νησιού βρίσκεται εντός των ορίων της πόλης. Ο Δούναβης έχει ελάχιστο πλάτος στη Βουδαπέστη 230 μέτρα.
 
Η πόλη χαρακτηρίζεται από τοπογραφικές αντιθέσεις: η Βούδα είναι κτισμένη στους λόφους στη δυτική όχθη, ενώ η σημαντικά μεγαλύτερη Πέστη εκτείνεται σε μια επίπεδη αμμώδη έκταση στην απέναντι όχθη. Συνολικά στη Βούδα βρίσκονται 20 λόφοι, οι οποίοι είναι τμήμα του ορεινού όγκου της Τρανσδουναβίας. Το ψηλότερο σημείο της πόλης είναι ο λόφος Γιάνος, με ύψος 527 μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Το χαμηλότερο σημείο είναι οι όχθες του Δούναβη, με υψόμετρο 96 μέτρα. Η Βουδαπέστη διαθέτει επίσης θερμές πηγές. Περίπου 125 πηγές παράγουν 70 εκατομμύρια λίτρα ζεστού νερού την ημέρα, με θερμοκρασία που φτάνει μέχρι τους 58°C. Κάποιες από αυτές έχουν χαρακτηριστεί ως ιαματικές.<ref name="budapest.com">{{cite web| title=Geography| url=http://www.budapest.com/city_guide/general_information/geography_of_budapest.en.html| publisher=Budapest.com| accessdate=2014-12-04}}</ref> Οι θερμές πηγές οφείλουν την παρουσία τους σε ένα ρήγμα το οποίο εκτείνεται παράλληλα στον Δούναβη και χωρίζει τη Βούδα από την Πέστη,<ref>{{cite journal | url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1350448701001913 | title=226Ra in geothermal and bottled mineral waters of Hungary | author=E Baradácsa, I Hunyadia, Z Dezsőb, I Csigea, P Szerbinc | journal=Radiation Measurements | year=2001 | month=Ιούνιος | volume=34 | issue=1-6 | pages=385–390}}</ref> και έχουν σχηματίσει υπόγεια σπήλαια.
 
==Κλίμα==
 
Το κέντρο της πόλης έχει [[ωκεάνιο κλίμα]] (Cfb), σύμφωνα με την ταξινόμηση Κέπεν.<ref name="Peel, M. C.; Finlayson, B. L.; McMahon, T. A">{{cite web |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/Koppen_World_Map_%28retouched_version%29.png |title=World Map of Köppen-Geiger climate classification |last1=Peel| first1=M. C.| last2=Finlayson| first2=B. L.| last3=McMahon| first3=T. A. |publisher=The University of Melbourne |accessdate=26 April 2013}}</ref>
 
{{Weather box
|location = Βουδαπέστης
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan record high C = 18.1
|Feb record high C = 19.7
|Mar record high C = 25.4
|Apr record high C = 30.2
|May record high C = 34.0
|Jun record high C = 39.5
|Jul record high C = 40.7
|Aug record high C = 39.4
|Sep record high C = 35.2
|Oct record high C = 30.8
|Nov record high C = 22.6
|Dec record high C = 19.3
|year record high C = 40.7
|Jan high C = 1.2
|Feb high C = 4.5
|Mar high C = 10.2
|Apr high C = 16.3
|May high C = 21.4
|Jun high C = 24.4
|Jul high C = 26.5
|Aug high C = 26.0
|Sep high C = 22.1
|Oct high C = 16.1
|Nov high C = 8.1
|Dec high C = 3.1
|year high C = 15.0
|Jan mean C = -1.6
|Feb mean C = 1.1
|Mar mean C = 5.6
|Apr mean C = 11.1
|May mean C = 15.9
|Jun mean C = 19.0
|Jul mean C = 20.8
|Aug mean C = 20.2
|Sep mean C = 16.4
|Oct mean C = 11.0
|Nov mean C = 4.8
|Dec mean C = 0.4
|year mean C = 10.4
|Jan low C = -4.0
|Feb low C = -1.7
|Mar low C = 1.7
|Apr low C = 6.3
|May low C = 10.8
|Jun low C = 13.9
|Jul low C = 15.4
|Aug low C = 14.9
|Sep low C = 11.5
|Oct low C = 6.7
|Nov low C = 2.1
|Dec low C = -1.8
|year low C = 6.3
|Jan record low C = -25.6
|Feb record low C = -23.4
|Mar record low C = -15.1
|Apr record low C = -4.6
|May record low C = -1.6
|Jun record low C = 3.0
|Jul record low C = 5.9
|Aug record low C = 5.0
|Sep record low C = -3.1
|Oct record low C = -9.5
|Nov record low C = -16.4
|Dec record low C = -20.8
|year record low C = -25.6
|Jan precipitation mm = 38.5
|Feb precipitation mm = 36.7
|Mar precipitation mm = 37.4
|Apr precipitation mm = 47.2
|May precipitation mm = 64.5
|Jun precipitation mm = 69.8
|Jul precipitation mm = 50.4
|Aug precipitation mm = 49.5
|Sep precipitation mm = 42.7
|Oct precipitation mm = 46.9
|Nov precipitation mm = 59.9
|Dec precipitation mm = 49.3
|Jan sun = 55
|Feb sun = 84
|Mar sun = 137
|Apr sun = 182
|May sun = 230
|Jun sun = 248
|Jul sun = 274
|Aug sun = 255
|Sep sun = 197
|Oct sun = 156
|Nov sun = 67
|Dec sun = 48
|year sun = 1933
|source 1 = www.met.hu<ref name="weather">{{cite web|title=Monthly Averages for Budapest, Hungary (based on data from 1901-2000) |publisher=''[[Hungarian Meteorological Service]]''
|url=http://www.met.hu/pages/climate/bp/index.htm|accessdate=2008-09-26}}</ref>
|date=August 2010
}}
 
== Αξιοθέατα ==
{{Πληροφορίες ΠΠΚ
| ΜΠΚ = Βουδαπέστη, μαζί με τις όχθες του Δούναβη, την περιοχή του κάστρου της Βούδας και τη λεωφόρο Αντράσι
| Εικόνα = [[Αρχείο:Volt Királyi palota (138. számú műemlék) 3.jpg|250px]]
| Χώρα μέλος = {{HUN}}
| Τύπος = Πολιτιστικό
| Κριτήρια = ii, iv
| ID = 400
| Περιοχή = Ευρώπη και Βόρεια Αμερική
| Συντεταγμένες =
| Έτος = 1987
| Συνεδρίαση = 11η
| Επεκτάσεις = 2002
| Σε κίνδυνο =
| Σύνδεσμος = http://whc.unesco.org/en/list/400
}}
[[Αρχείο:Budapest Parliament 4604.JPG|thumb|250px|left|Το κτίριο του κοινοβουλίου]]
[[Αρχείο:Mátyás templom (139. számú műemlék) 17.jpg|thumb|250px|left|Ο ναός του Ματίας και ο προμαχώνας του Ψαρά]]
Το νεογοτθικό [[κτίριο Ουγγρικού Κοινοβουλίου|Ουγγρικό Κοινοβούλιο]], το μεγαλύτερο κτίριο στην Ουγγαρία με μήκος 268 μέτρα, βρίσκεται επί των όχθεων του Δούναβη στην Πέστη και μεταξύ άλλων στεγάζει τα κοσμήματα του ουγγρικού στέμματος. Η [[βασιλική του Αγίου Στεφάνου]], όπου βρίσκεται το δεξί χέρι του [[Στέφανος Α΄ της Ουγγαρίας|Στεφάνου Α΄]], ιδρυτή της Ουγγαρίας, έχει ύψος 96 μέτρα, όπως και το κοινοβούλιο και είναι τα ψηλότερα κτίρια της πόλης. Επίσης, στη Βουδαπέστη λειτουργούν πολλά καφέ, όπως το [[καφέ Ζερμπώ]]. Πάνω στο λόφο του κάστρου είναι το [[κάστρο της Βούδας]], το οποίο είναι το πρώην βασιλικό ανάκτορο της Ουγγαρίας. Σήμερα στεγάζει δύο μουσεία και μία βιβλιοθήκη. Κοντά βρίσκεται το [[παλάτι Σάντορ]], το οποίο είναι η προεδρική κατοικία της Ουγγαρίας, η [[εκκλησία του Ματίας]] και ο [[προμαχώνας του Ψαρά]], ο οποίος κατασκευάστηκε το 1905. Ο λόφος Γκέρλετ προσφέρει πανοραμική θέα της πόλης.
 
Στην Πέστη, το πιο σημαντικό αξιοθέατο είναι η [[λεωφόρος Αντράσι]]. Η λεωφόρος έχει μήκος 2,5 χιλιόμετρα με τρεις λωρίδες και ενώνει το Ντεάκ Φέρεντς τερ με την πλατεία των Ηρώων. Από το 2002 η λεωφόρος είναι [[μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς]] της [[UNESCO]]. Κάτω από την λεωφόρο βρίσκεται γραμμή του [[μετρό της Βουδαπέστης|μετρό]], το οποίο άρχισε να λειτουργεί το 1896 και αποτελεί τη δεύτερη παλαιότερη γραμμή υπόγειου σιδηρόδρομου στον κόσμο, μετά το [[μετρό του Λονδίνου]]. Επί της λεωφόρου Αντράσι βρίσκεται η κρατική όπερα της Βουδαπέστης.
 
Η συναγωγή της οδού Ντοχάνι είναι η μεγαλύτερη στην Ευρώπη και δεύτερη μεγαλύτερη ενεργή συναγωγή στον κόσμο.<ref>{{cite news |title=Out of Darkness, New Life |newspaper=The New York Times |url=http://travel.nytimes.com/2007/12/30/travel/30dayout.html?scp=1&sq=largest+synagogue+in+Europe&st=nyt |date=30 December 2007 |accessdate=2008-03-12 |first=Nicholas |last=Kulish}}</ref> Κτίστηκε το 1859 σε ρυθμό μαυριτανικής αναγέννησης και έχει χωρητικότητα 3.000 ατόμων.
 
Άλλα αξιοθέατα της πόλης είναι γέφυρες. Εφτά γέφυρες διασχίζουν τον Δούναβη και από βορρά προς νότο είναι: η γέφυρα Άρμπαντ (κατασκευάστηκε το 1950 βόρεια του νησιού της Μαργαρίτας), η γέφυρα της Μαργαρίτας (κατασκευάστηκε το 1901, καταστράφηκε κατά τον Β΄ΠΠ και ξαναχτίστηκε το 1948), η [[γέφυρα των Αλυσίδων]] (κατασκευάστηκε το 1849, καταστράφηκε τον Β΄ΠΠ και ξαναχτίστηκε το 1949), η γέφυρα της Ελισάβετ (ολοκληρώθηκε το 1903 και ήταν αφιερωμένη στη δολοφονημένη [[Ελισάβετ της Βαυαρίας|αυτοκράτειρα Ελισάβετ]], καταστράφηκε κατά τον Β΄ΠΠ και ξαναχτίστηκε το 1964), η γέφυρα της Ελευθερίας (άνοιξε το 1896 και ξανακατασκευάστηκε το 1989 σε ρυθμό [[Αρ Νουβώ]]), η γέφυρα Πετέφι (ολοκληρώθηκε το 1937, καταστράφηκε τον Β΄ΠΠ και ξανακατασκευάστηκε το 1952) και η γέφυρα Ρακότσι (ολοκληρώθηκε το 1995)
 
== Μεταφορές ==
Η Βουδαπέστη εξυπηρετείται από διεθνές αεροδρόμιο Φέρνετς Λιστ (το οποίο πήρε το όνομά του από τον Ούγγρο συνθέτη [[Φραντς Λιστ]]), το οποίο είναι ένα από τα πιο πολυάσχολα αεροδρόμιο της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Διαχειρίζεται σχεδόν όλη την κίνηση επιβατών της χώρας. Βρίσκεται 16 χιλιόμετρα ανατολικά-νοτιοανατολικά του κέντρου της Βουδαπέστης, στην περιοχή 18. Από το αεροδρόμιο υπάρχουν πτήσεις για άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς και για πόλης της βόρειας Αμερικής, Αφρικής και Μέσης Ανατολής. Το αεροδρόμιο είναι βάση εταιριών όπως οι Ryanair, Wizz Air, Budapest Aircraft Service, CityLine Hungary, Farnair Hungary και Travel Service Hungary.<ref>{{cite web |url=http://canadianaviationnews.wordpress.com/2014/10/15/air-transat-unveils-its-new-europe-program-for-2015/ |title=Air Transat unveils its new Europe program for 2015 |date=15 October 2014 |accessdate=15 October 2014}}</ref> Η Βουδαπέστη εξυπηρετείται από τρεις σιδηροδρομικούς σταθμούς, τον ανατολικό (Κελέτι), τον δυτικό (Νιουγκάτι) και τον νότιο (Ντέλι).
 
Υπεύθυνη για τις δημόσιες μεταφορές στην πόλη είναι το Κέντρο Μεταφορών Βουδαπέστης (BKK)<ref>{{cite web |url=http://www.bkk.hu/en/main-page/bkk-in-brief/ |title=Centre for Budapest Transport in brief |publisher=Centre for Budapest Transport |accessdate=20 May 2014}}</ref> και καλύπτει τη Βουδαπέστη μαζί με 80 προάστια. Το σύστημα δημόσιων μεταφορών της πόλης αποτελείται από τέσσερις γραμμές μέτρο, με την γραμμή 1 (κίτρινη) να είναι η δεύτερη παλαιότερη στον κόσμο -κατασκευάστηκε το 1896-, πέντε γραμμές προαστιακού σιδηροδρόμου, 264 γραμμές λεωφορείων, με 40 νυχτερινές διαδρομές, 4 διαδρομές με πλοίο και ένα δίκτυο διαθέσιμων ποδηλάτων που παρακολουθείται με GPS. Κάθε καθημερινή μέρα, οι γραμμές της ΒΚΚ χρησιμοποιούνται από 3,9 εκατομμύρια χρήστες.<ref>{{cite web| url=http://www.bkv.hu/ftp/annual_report/annualreport2011en.pdf| title=Annual Report 2011| date=February 2012| publisher=BKV Zrt.| accessdate=20 May 2014}}</ref> Το 2014, το 65% των μετακινήσεων γινόταν με δημόσια μέσα και ο στόχος είναι μέχρι το 2030 να φτάσει το 80%<ref>{{cite web| url=http://www.bkk.hu/bmt/tervanyag.php| title=Balázs Mór strategy| date= 23 September 2014| publisher=BKK Zrt.| accessdate=24 October 2014}}</ref>.
 
== Παραπομπές ==
<references />
 
== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{Βικιλεξικό|Βουδαπέστη|Βουδαπέστη}}
{{Commonscat}}
* [http://budapest.hu/sites/english/Lapok/default.aspx Επίσημη σελίδα Βουδαπέστης] {{en}}
 
 
{{πρωτεύουσες ευρωπαϊκών κρατών}}
{{Δούναβης}}
{{Authority control}}
{{ενσωμάτωση κειμένου|en|Budapest}}
 
[[Κατηγορία:Πόλεις της Ουγγαρίας]]
[[Κατηγορία:Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς]]
Ανώνυμος χρήστης