Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Μάορι γλώσσα»

Δίορθωση λάθος τονισμού και σχετική παραπομπή
(Δίορθωση λάθος τονισμού και σχετική παραπομπή)
|επίσημη γλώσσα = [[Νέα Ζηλανδία]]
|-
|ρυθμιστής = [[ΜαορίΜάορι Γλωσσική Επιτροπή]]
|-
|iso-1 = mi
|}}
 
Τα '''ΜαορίΜάορι''' ('''Te Reo Māori''')<ref>{{Cite web|url=http://www.oed.com/;jsessionid=408D9E8AA956AE85DD516B10E418D6E8?authRejection=true&url=%2Fview%2FEntry%2F113847|title=Home : Oxford English Dictionary|language=en|accessdate=2018-03-06}}</ref> είναι η [[Πολυνησιακές γλώσσες|Πολυνησιακή]] γλώσσα που ομιλείται στη [[Νέα Ζηλανδία]], όπου έχει επίσημο καθεστώς. Είναι στενά συγγενικά με τα Ραροτόνγκα (γνωστά και ως ΜαορίΜάορι των [[Νήσοι Κουκ|Νήσων Κουκ]]), τα [[Ταϊτιανή γλώσσα|Ταϊτιανά]] (ή Μα' οχί), λιγότερο στενά με τα [[Χαβαϊανή γλώσσα|Χαβαϊανά]] και Μαρκεσάν, και περισσότερο απομακρυσμένα με τα [[Σαμοανή γλώσσα|Σαμοανά]], [[Νιουεανή γλώσσα|Νιουεανά]] και [[Τονγκανή γλώσσα|Τονγκανά]].
 
== Ιστορία ==
Τα ΜαορίΜάορι έφτασαν στη Νέα Ζηλανδία από [[Πολυνησία|Πολυνήσιους]], πιθανότερα, από την περιοχή των [[Νήσοι Κουκ|Νήσων Κουκ]] ή την [[Ταϊτή]], που μάλλον έφτασαν με θαλάσσια κανό.
 
Τα τελευταία 200 χρόνια η ΜαορίΜάορι γλώσσα είχε μια πολυτάραχη ιστορία - φτάνοντας από τη θέση της κυρίαρχης γλώσσας της Νέας Ζηλανδίας μέχρι τη δεκαετία του 1860 όταν έγινε μειονοτική γλώσσα στη σκιά των [[Αγγλική γλώσσα|Αγγλικών]] που έφεραν οι Βρετανοί άποικοι, ιεραπόστολοι, χρυσοθήρες και έμποροι. Στα τέλη του [[19ος αιώνας|19ου αιώνα]] το Αγγλικό σχολικό σύστημα είχε εισαχθεί για όλους τους Νεοζηλανδούς, και από τη δεκαετία του 1880 η χρήση των ΜαορίΜάορι στα σχολεία απαγορεύτηκε. Ένας αυξανόμενος αριθμός [[Μαορί|Μάορι]] πληθυσμού έμαθε αγγλικά γιατί ήταν υποχρεωτικά στο σχολείο και λόγω του κύρους και των ευκαιριών που συνδέονταν με τη γλώσσα. Μέχρι τον [[Β' Παγκόσμιος Πόλεμος|Β' Παγκόσμιο Πόλεμο]], ωστόσο, οι περισσότεροι ΜαορίΜάορι ακόμα μιλούσαν τα ΜαορίΜάορι ως ιθαγενή γλώσσα. Η λατρεία γινόταν στα ΜαορίΜάορι, ήταν η γλώσσα του σπιτιού, οι πολιτικές συζητήσεις διεξάγονταν στα ΜαορίΜάορι, και κάποια λογοτεχνία και πολλές εφημερίδες εκδίδονταν στα ΜαορίΜάορι.
 
Μέχρι τη δεκαετία του 1930 μερικοί ΜαορίΜάορι βουλευτές μειονεκτούσαν γιατί οι διαδικασίες του [[Κοινοβούλιο της Νέας Ζηλανδίας|Κοινοβουλίου]] γίνονταν, μέχρι τότε, στα Αγγλικά. Από την περίοδο αυτή ο αριθμός των ομιλητών των ΜαορίΜάορι άρχισε να παρακμάζει ταχύτατα μέχρι, ως τη δεκαετία του 1980, λιγότερο από 20% των ΜαορίΜάορι μιλούσαν τη γλώσσα αρκετά καλά ώστε να θεωρηθούν ιθαγενείς ομιλητές. Ακόμη για πολλούς από αυτούς τους ανθρώπους, τα ΜαορίΜάορι δεν ήταν πια η γλώσσα του σπιτιού.
 
Από τη δεκαετία του 1980 ΜαορίΜάορι ηγέτες άρχισαν να αναγνωρίζουν τους κινδύνους για απώλεια της γλώσσας τους και ξεκίνησαν προγράμματα ανάκαμψης της ΜαορίΜάορι γλώσσας όπως το κίνημα Κοχάνγκα Ρέο, που εμβύθιζε τα παιδιά στα ΜαορίΜάορι από την νηπιακή ως την σχολική ηλικία. Αυτό ακολουθήθηκε από την ίδρυση του Κούρα Καουράπα, ενός δημοτικού σχολείου στα ΜαορίΜάορι.
 
== Γεωγραφική κατανομή ==
Τα ΜαορίΜάορι ομιλούνται σχεδόν αποκλειστικά στη [[Νέα Ζηλανδία]], από περισσότερους από 100.000 ανθρώπους, σχεδόν οι περισσότεροι εκ των οποίων ΜαορίΜάορι καταγωγής. Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των ομιλητών ποικίλουν: η απογραφή του [[1996]] ανέφερε 160.000, ενώ άλλες εκτιμήσεις έχουν αναφέρει μόνο 50.000. Το επίπεδο επάρκειας στη γλώσσα από αυτούς που ισχυρίζονται πως είναι ομιλητές ΜαορίΜάορι είναι άγνωστο. Ο αριθμός αυτών που μιλούν μόνο ΜαορίΜάορι είναι πιθανό να είναι πολύ μικρός, μετρημένος σε δεκάδες, αλλά ο αριθμός αυτών που μίλησαν ΜαορίΜάορι προτού μάθουν Αγγλικά θα είναι υψηλότερος, γιατί τα ΜαορίΜάορι παραμένουν ως κοινοτική γλώσσα σε απομονωμένους καταυλισμούς στις περιοχές Νόρθλαντ, Ουρεγουέρα και Ανατολικό Ακρωτήρι. Η ΜαορίΜάορι γλώσσα έπαυσε να είναι μια ζωντανή κοινοτική γλώσσα στα μεταπολεμικά χρόνια όταν σημειώθηκε περίοδος ταχείας αστικοποίησης του πληθυσμού ΜαορίΜάορι.
 
== Παραπομπές ==
== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{InterWiki|code=mi}}
* [http://www.korero.maori.nz/ korero.maori.nz] Εκπαιδευτικές πηγές γλώσσας ΜαορίΜάορι
* [http://www.nzreo.org.nz/ NZ Reo, NZ Pride]
* [http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=MBF Ethnologue report for Maori]
* [http://www.tetaurawhiri.govt.nz/ Γλωσσική επιτροπή ΜαορίΜάορι] (for definitive standards).
* [http://kel.otago.ac.nz/translator/index.html Μεταφραστής Αγγλικών και ΜαορίΜάορι Λέξεων] από το Knowledge Engineering Laboratory του Πανεπιστημίου του Οτάγκο.
* Διαδικτυακή έκδοση του [http://www.learningmedia.co.nz/nz/online/ngata/ Ngata Māori–English English–Māori Dictionary] from Learning Media; gives several options and shows use in phrases.
* [http://www.websters-online-dictionary.com/definition/Maori-english/ Webster's Māori–English Dictionary]
* [http://www.maorispellchecker.net.nz/ Free Māori spellchecker]
* [http://www.nzdl.org/niupepa Συλλογή ιστορικών ΜαορίΜάορι εφημερίδων]
* [http://www.maorilanguage.info/mao_phon_desc1.html ΜαορίΜάορι Φωνολογία]
* [http://www.maorilanguage.net/ maorilanguage.net] Εκμάθηση των βασικών της ΜαορίΜάορι Γλώσσας με βίντεο-μαθήματα
* [http://www.microsoft.com/downloads/info.aspx?na=22&p=1&SrcDisplayLang=en&SrcCategoryId=&SrcFamilyId=&u=%2fdownloads%2fdetails.aspx%3fFamilyID%3d27ab0ec0-c2b3-409e-bdf1-d56cd5e90d9c%26DisplayLang%3den Microsoft New Zealand Māori Keyboard]
 
66

επεξεργασίες