Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

καμία σύνοψη επεξεργασίας
 
{{Προστασία|dispute}}
{{χωρίς παραπομπές|06|07|2011}}
{{Μάχη
|μάχη=Μάχη της Κρήτης
|colour_scheme=background:#cccccc
|πόλεμος=Μέρος της [[Βαλκανική Εκστρατεία|Βαλκανικής Εκστρατείας]] του [[Β' Π.Π.]]
|χρονολογία=[[20 Μαΐου]] [[1941]] - [[1 Ιουνίου]] [[1941]]
|τόπος=[[Κρήτη]]
|έκβαση=[[Πύρρειος νίκη]] των Γερμανών
|μαχόμενος1={{flagicon|Australia}} [[Αυστραλία]]<br />[[Αρχείο:Kingdom of Greece Flag.svg|23px]] [[Ελλάδα]]<br />{{flagicon|United Kingdom}} [[Ηνωμένο Βασίλειο]]<br />{{flagicon|New Zealand}} [[Νέα Ζηλανδία]]
|μαχόμενος2=[[Αρχείο:Flag of the NSDAP (1920–1945).svg|23px]] [[Ναζιστική Γερμανία|Γερμανία]]<br />[[Αρχείο:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg|23px]] [[Φασιστική Ιταλία|Ιταλία]]
|αρχηγός1=[[Μπέρναρντ ΦράιμπεργκΦρέυμπεργκ]]
|αρχηγός2=[[Κουρτ Στούντεντ]]
|σθένος1= Ηνωμένο Βασίλειο 15.000
 
== Πρόλογος ==
Με την έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου την ευθύνη ασφαλείας της Κρήτης, ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Ελληνικής Κυβερνήσεως, ανέλαβε η Μ.Βρετανία, αφού η 5η Μεραρχία, η Μεραρχία Κρήτης, μεταφέρθηκε στην Ηπειρο. Στις 29 Μαρτίου 1941 πήγε στην Κρήτη ο Υποστράτηγος Ουέστον, Διοικητής του Οργανισμού Κινητής Αμυνας Ναυτικών Βάσεων (MOBIL NAVAL BASE DEFENSE ORGANISATION – MNBDO), με εντολή να μελετήσει την άμυνα του νησιού. Στις 15 Απριλίου υπέβαλε έκθεση στην οποία χαρακτήριζε τη Σούδα και το Ηράκλειο ως περιοχές ζωτικής σημασίας και πρότεινε τη σοβαρή ενίσχυση τους με δυνάμεις και μέσα. Παρόλο που το Γενικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής συμφώνησε εντούτοις η όλη κατάσταση που επικρατούσε δεν επέτρεψε την υλοποίηση αυτών των προτάσεων<ref>http://www.geetha.mil.gr/el/briefing-el/websites/4073-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%AD%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7-%CE%BC%CE%AC%CF%87%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82.html</ref>.
Η Κρήτη βρισκόταν στα σχέδια των Βρετανών από τα πρώτα στάδια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τον Απρίλιο του 1940 οι Αρχηγοί των Γενικών Επιτελείων εξέτασαν το ενδεχόμενο κατάληψης της νήσου σε περίπτωση εισόδου στον πόλεμο της Ιταλίας, η οποία έως τότε κρατούσε ουδέτερη στάση. Τον Ιούνιο του ίδιου έτους με την διαφαινόμενη [[Μάχη της Γαλλίας (1940)|κατάρρευση της Γαλλίας]], συμμάχου του Ηνωμένου Βασιλείου, και την είσοδο τελικά της Ιταλίας στον πόλεμο, οι Βρετανοί έθεσαν ως στρατηγικούς στόχους στην ανατολική Μεσόγειο να μην πέσει η Κρήτη στα χέρια των Ιταλών και να εξουδετερωθούν οι ιταλικές δυνάμεις στα [[Ιταλικαί Νήσοι Αιγαίου Πελάγους|Δωδεκάνησα]]. Παράλληλα εξασφάλισαν τη συγκατάθεση της ελληνικής κυβέρνησης να καταλάβουν την Κρήτη και τη Μήλο σε περίπτωση που η Ελλάδα δεχόταν επίθεση από την Ιταλία.{{sfn|Richter|σ=118}} Οι Γερμανοί είχαν επίσης επισημάνει από αρκετά νωρίς τη σπουδαιότητα της γεωγραφικής θέσης της Κρήτης. Στις 25 Οκτωβρίου 1940 ο αντιστράτηγος [[Φραντς Χάλντερ]], αρχηγός του γενικού επιτελείου του στρατού ξηράς, ανέφερε ότι η κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο εξαρτιόταν από την κατάληψη της Κρήτης και ότι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό θα ήταν η εισβολή από αέρος, ενώ ο [[Άλφρεντ Γιοντλ]], αρχηγός του επιτελείου επιχειρήσεων της ανώτατης διοίκησης ενόπλων δυνάμεων, είχε προτείνει την κατάληψη της από τους Ιταλούς ώστε να μην πέσει στα χέρια των Βρετανών. Στις 28 Οκτωβρίου 1940, κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους στη Φλωρεντία, ο [[Αδόλφος Χίτλερ|Χίτλερ]] πρόσφερε στο [[Μπενίτο Μουσολίνι|Μουσολίνι]] μια αερομεταφερόμενη μεραρχία και μια μεραρχία αλεξιπτωτιστών για αυτό ο σκοπό.{{sfn|Beevor|σ=117}}
 
Η αποχώρηση του στρατού από την ηπειρωτική Ελλάδα άρχισε από τις 25 Απριλίου και μέχρι τις 30 Απριλίου είχαν μεταφερθεί 45.000 άνδρες περίπου στην Κρήτη και στην Αίγυπτο. Απ’ αυτούς 25.000 άνδρες παρέμειναν τελικά στην Κρήτη, άοπλοι οι περισσότεροι, χωρίς ατομικά είδη, βαρύ οπλισμό και οχήματα.
Όταν άρχιζε η ένταση με την Ιταλία, αρκετούς μήνες πριν την ιταλική εισβολή, η ελληνική κυβέρνηση εκπόνησε αμυντικά σχέδια και έλαβε μέτρα για την απόκρουση ενδεχόμενης ιταλικής εισβολής στο νησί. Η άμυνα της Κρήτης ήταν έργο της 5ης Μεραρχίας Πεζικού,{{sfn|Λιναρδάτος|σ=170}} της Μεραρχίας Κρητών, δύναμης 22.000 ανδρών. Αποτελούνταν από 3 συντάγματα Πεζικού, το 14ο, το 43ο και το 44ο που βρίσκονταν στα Χανιά, το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο, καθώς και το 5ο Σύνταγμα Πυροβολικού που ήταν εγκατεστημένο στον όρμο της Σούδας. Με την έναρξη του [[Ελληνοϊταλικός Πόλεμος|ελληνοϊταλικού πολέμου]] η ελληνική κυβέρνηση κάλεσε του Βρετανούς να αναλάβουν την άμυνα της Κρήτης και μετέφερε την 5η Μεραρχία στο μέτωπο της Ηπείρου με εξαίρεση κάποιες μονάδες του εφοδιασμού και τη Χωροφυλακή.{{sfnm|1a1=Richter|1σ=397|2a1=Beevor|2σ=32}} Η άμυνα της Κρήτης πέρασε στην ευθύνη του βρετανικού Αρχηγείου της Μέσης Ανατολής με επικεφαλής το στρατηγό Άρτσιμπαλντ Ουέηβελ. Οι πρώτες δυνάμεις που στάλθηκαν στο νησί ήταν στις 31 Οκτωβρίου ένα τάγμα Πεζικού στον κόλπο της Σούδας και ακόμη 2.500 άνδρες που αφίχθησαν στις 6 Νοεμβρίου, εξοπλισμένοι με αντιαεροπορικά πυροβόλα. Πρώτος διοικητής των βρετανικών δυνάμεων στην Κρήτη ήταν ο ταξίαρχος Ορντ Τίντμπουρι.{{sfn|Richter|σ=118–119}}
 
Στις 28 Απριλίου διατάχθηκε ο Διοικητής του Εκστρατευτικού Σώματος στην Ελλάδα Στρατηγός Ουΐλσον να μελετήσει και να αναφέρει τις απαιτούμενες δυνάμεις απ’ αυτές που βρίσκονταν στο νησί για την άμυνά του. Οι υπόλοιπες έπρεπε να μεταφερθούν στην Αίγυπτο, όπου υπήρχαν μεγάλες ανάγκες. Ως ελάχιστες δυνάμεις πρότεινε τρεις ταξιαρχίες των τεσσάρων ταγμάτων, ένα μηχανοκίνητο τάγμα και επιπλέον τις δυνάμεις της ΜNBDΟ για τον κόλπο της Σούδας. Επίσης, ο Στρατηγός ανέφερε ότι θεωρούσε δυνατή απόβαση των Γερμανών από αέρα και θάλασσα, υπό την κάλυψη της αεροπορίας τους χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη δυνατότητα από το Βρετανικό στόλο και την αεροπορία να αντιδράσουν αποτελεσματικά.
Ο Ιταλικός στρατός [[Ελληνοϊταλικός πόλεμος|αρχικά απωθήθηκε]] από τους Έλληνες, στην συνέχεια όμως Γερμανικές ενισχύσεις ανέτρεψαν τα δεδομένα. Με την επιτυχή [[Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα]], 57.000 σύμμαχοι στρατιώτες διώχθηκαν από την ηπειρωτική Ελλάδα από το [[Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό]], εκ των οποίων αρκετοί κατέληξαν στην Κρήτη, οπού ενίσχυσαν την υπάρχουσα στρατιωτική δύναμη των 14.000 ανδρών.
 
Η 5η Μεραρχία, η Μεραρχία Κρήτης, είχε μεταφερθεί από το Νοέμβριο του 1940 στο Αλβανικό Θέατρο Επιχειρήσεων, όπου και παρέμενε. Σε αντικατάσταση της Μεραρχίας συγκροτήθηκε η Ανώτερη Στρατιωτική Διοίκηση Κρήτης στα Χανιά, στην οποία υπαγόταν τα Έμπεδα Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου. Από τα Έμπεδα οργανώθηκαν συνολικά τρία τάγματα πεζικού, δύο λόχων το καθένα και διμοιρία πολυβόλων Σαιντ Ετιέν. Όμως τον Ιανουάριο του 1941 τα τρία αυτά τάγματα μεταφέρθηκαν στην ηπειρωτική Ελλάδα και στην Κρήτη έμειναν μόνο πυρήνες των Εμπέδων.
Στην πραγματικότητα, στην αρχή της μάχης οι σύμμαχοι είχαν το πλεονέκτημα της αριθμητικής ανωτερότητας και της ναυτικής υπεροχής. Οι Γερμανοί είχαν αεροπορική υπεροχή και μεγαλύτερη κινητικότητα, κάτι που τους επέτρεπε να συγκεντρώνουν τις δυνάμεις τους πιο αποτελεσματικά.
 
Για την άμυνα του νησιού αποφασίσθηκε η οργάνωση Πολιτοφυλακής για την αφάλεια των τεχνικών και ευπαθών έργων του νησιού και την αντιμετώπιση της ρίψης αλεξιπτωτιστών. Τελικά, οργανώθηκαν τέσσερα τάγματα, ένα για κάθε Νομό. Παρόλο που οι Βρετανοί είχαν υποσχεθεί την παροχή του εξοπλισμού τους, δυστυχώς, μέχρι τη γερμανική αεραποβατική, ενέργεια δεν είχε πραγματοποιηθεί<ref>http://www.mixanitouxronou.gr/machi-tis-kritis-monadiki-aeroporiki-epidromi-ston-v%CE%84-pagkosmio-polemo-pou-egine-nekrotafio-ton-germanon-alexiptotiston-pallaiki-amina-anagkase-ton-chitler-na-diataxi-ton-termatismo-k/</ref>.
 
Στις 23 Απριλίου 1941, ο τότε βασιλιάς της Ελλάδας Γεώργιος Β’, ο Πρωθυπουργός Εμμαν. Τσουδερός και μέλη της Κυβερνήσεως έφθασαν με βρετανικό υδροπλάνο στη Σούδα<ref>http://www.efsyn.gr/arthro/varia-kai-idiaiteri-epikairi-klironomia</ref>. Η ενέργεια αυτή διαδήλωνε την απόφαση της Ελλάδας να συνεχίσει τον αγώνα μέχρι της τελικής νίκης.
 
Στις 29 Απριλίου 1941 έφθασε στο Κολυμπάρι Χανίων η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, ύστερα από αυθόρμητη ενέργεια και πρωτοβουλία ορισμένων αξιωματικών και μαθητών της Σχολής, μετά από μια περιπετειώδη κίνηση με αυτοκίνητα και βενζινόπλοια.
 
Στις 30 Απριλίου 1941 τη Διοίκηση των Βρετανοελληνικών Δυνάμεων της Κρήτης, ανέλαβε ο Διοικητής της 2ης Νεοζηλανδικής Μεραρχίας Υποστράτηγος Φρέυμπεργκ<ref>http://www.zarpanews.gr/%CF%84%CE%BF-%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%AC%CF%87%CE%B7%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CE%BF/</ref>.
 
Οι Γερμανοί, αφού πραγματοποίησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα, 6-30 Απριλίου 1941 το κύριο μέρος της αποστολής τους, δηλαδή την κατάκτηση της ηπειρωτικής Ελλάδας, άρχισαν αμέσως και προπαρασκευάζονται για την κατάκτηση της Κρήτης. Η εισβολή των Γερμανών έπρεπε να πραγματοποιηθεί σύντομα και κατά τρόπο κεραυνοβόλο, για να συνεχίσουν τα κατακτητικά τους σχέδια προς Ρωσία, Μάλτα και Κύπρο<ref>https://stratistoria.wordpress.com/9-ww2/germaniki-epithesi/19410520-mahi-kritis/</ref>.
 
=== Συμμαχικές Δυνάμεις ===
 
Τα αντίποινα στην Κρήτη ήταν σφοδρά, όπως η πλήρης καταστροφή και ισοπέδωση του χωριού της [[Κάντανος Χανίων | Κανδάνου]]. Ένας Γερμανός αλεξιπτωτιστής θυμάται την κατάσταση του πολέμου στην Κρήτη. ''Οι Κρητικοί πολίτες για να μας ξεγελούν κουβάλαγαν σημαίες με την Σβάστικα. Δεν τους κάλυπτε ούτε ο Κανονισμός Πολέμου Εδάφους της Χάγης, ούτε η σύμβαση της Γενεύης. Τους αποκαλούσαμε ελεύθερους σκοπευτές και ήμασταν πολύ θυμωμένοι.''<ref>Αρχείο Μ. Φαφαλιού, Μαρτυρία Άντολφ Στράους, Ε.Λ.Ι.Α</ref><ref>Η συνομωσία της Αγγλίας κατά της Ελλάδος (1935-1944), Ιακωβος Χονδροματίδης, εκδόσεις Θούλη </ref>
 
== Σημειώσεις ==
{{notelist}}
 
== Παραπομπές ==
== Βιβλιογραφία ==
=== Στα Ελληνικά ===
* {{cite book|συγγραφέας=Beevor, Antony |τίτλος=Κρήτη: Η μάχη και η αντίσταση |εκδότης=Εκδόσεις Γκοβόστη |ISBN=960-270-927-8 |τόπος-έκδοσης=Αθήνα |έτος=2004 |ref={{SfnRef|Beevor}} }}
* {{cite book|συγγραφέας=Λιναρδάτος, Σπύρος |τίτλος=Ο πόλεμος του 1940-41 και η μάχη της Κρήτης |εκδότης=Προσκήνιο |ISBN=960-7057-06-6 |τόπος-έκδοσης=Αθήνα |έτος=1995 |ref={{SfnRef|Λιναρδάτος}} }}
* {{cite book|συγγραφέας=Richter, Heinz A. |τίτλος=Η μάχη της Κρήτης |εκδότης=Εκδόσεις Γκοβόστη |ISBN=960-446-147-8 |τόπος-έκδοσης=Αθήνα |έτος=2011 |ref={{SfnRef|Richter}} }}
* Γενικό Επιτελείο Στρατού / Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού (1985). ''Επίτομη Ιστορία του Ελληνοϊταλικού και Ελληνογερμανικού πολέμου 1940-1941 (Επιχειρήσεις Στρατού Ξηράς)'', έκδ. ΓΕΣ/ΔΙΣ, Αθήνα.
*Κούκουνας, Δημοσθένης. ''Η είσοδος των Γερμανών στην Αθήνα και η Μάχη της Κρήτης'', Εκδόσεις Μέτρον, Αθήνα 1983.
*Κούκουνας, Δημοσθένης. ''Οι Γερμανοί στην Κρήτη'', Εκδόσεις Μέτρον, Αθήνα 2005.
*Κούκουνας, Δημοσθένης. ''Η Μάχη της Κρήτης'', Εκδόσεις Μέτρον, Αθήνα 2007.
*Κούκουνας, Δημοσθένης. ''Η Κρήτη υπό Κατοχή'', Εκδόσεις Μέτρον, Αθήνα 2009.
*Μπήβορ, Άντονυ. ''Κρήτη: Η Μάχη και η Αντίσταση'', Εκδόσεις Γκοβόστη ISBN 960-270-927-8, Αθήνα 2004.
*Παναγιωτάκης, Γεώργιος. ''Η Μάχη της Κρήτης.''
*Παναγιωτάκης, Γεώργιος. ''Ντοκουμέντα από τη Μάχη και την Αντίσταση της Κρήτης'' ISBN 960-86570-3-2. (Τρίγλωσσο:Ελληνικά - Γερμανικά - Αγγλικά).
* {{cite book|συγγραφέας=BeevorRichter, AntonyHeinz A. |τίτλος=Κρήτη: Η μάχη καιτης η αντίστασηΚρήτης |εκδότης=Εκδόσεις Γκοβόστη |ISBN=978-960-270446-927147-89 |τόπος-έκδοσης=Αθήνα |έτος=20042011 |ref={{SfnRef|BeevorRichter}} }}
* Φιλιππίδης, Ηλίας. ''Κρήτη 1941 - Η «παράδοσή» της από τον Τσόρτσιλ στο Χίτλερ'', εκ. Ιωλκός, Αθήνα 2007.
 
92

επεξεργασίες