Άνοιγμα κυρίου μενού

Αλλαγές

Καμία αλλαγή στο μέγεθος, πριν από 1 έτος
μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
| όνομα = Λέρος
| τοπωνύμιο =
| εικόνα = ΤοFront Κάστρο,Arkoi οιLeipsoi ΑνεμόμυλοιLeros καιBack τοAgathonisi ΠαντέλιFarmakonisi ΛέρουTurkey coastline.jpg
|λεζάντα = ΤοΔεξιά Κάστρο,διακρίνεται τοη Παντέλι και ο ΠλάτανοςΛέρος
| χάρτης = GR Leros.PNG
| συντεταγμένες =
| ιστότοπος = [http://www.leros.gr www.leros.gr]
}}
Η '''Λέρος''' είναι νησί στο νοτιοανατολικό άκρο του [[Αιγαίο]]υ στα [[Δωδεκάνησα]] . Έχει [[πληθυσμός|πληθυσμό]] 7.917 κατοίκους ([[απογραφή]] [[2011]]) και έκταση 54 [[Τετραγωνικό χιλιόμετρο|τ.χλμ.]], με μήκος ακτών που φτάνει τα 71 χλμ., χάρη στον έντονο [[οριζόντιος διαμελισμός|οριζόντιο διαμελισμό]] της. Το μεγαλύτερο χωριό ([[Αγία Μαρίνα Λέρου]]) έχει πληθυσμό 2.672 και ακολουθεί το [[Λακκί Λέρου|Λακκί]] με 1.990 κατοίκους.
 
[[Αρχείο:Agios_Isidoros.JPG|thumb|δεξιά|Άγιος Ισίδωρος]]
[[Αρχείο:panagia_kavouradena.jpg|thumb|δεξιά|Παναγία Καβουράδαινα]]
Το δημαρχείο και άλλες υπηρεσίες είναι στον Πλάτανο. Η Λέρος είναι ένα από τα ελληνικά νησιά που δεν έχουν επιβαρυνθεί ακόμα από το μαζικό τουρισμό. Η κύρια τουριστική περιοχή της είναι τα Άλιντα, άλλα ενδιαφέροντα χωριά είναι το ψαροχώρι [[Παντέλι]], ο Βρομόλιθος με την παραλία του, η Γούρνα, ο Ξηρόκαμπος, το Παρθένι και ο Μπλεφουτης. Το Κάστρο της Παναγίας, κτισμένο τον ενδέκατο αιώνα, δεσπόζει στο βουνό Απιτίκι πάνω από τον Πλάτανο και ακριβώς απέναντι βρίσκεται το κλειδί το υψηλότερο σημείο του νησιού με καταπληκτική θέα. Το πολεμικό μουσείο τής Λέρου βρίσκεται στη Μερικιά χτισμένο μέσα σε τούνελ του [[Β' Παγκόσμιος Πόλεμος|Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου]].
 
== Ιστορία ==
[[ΑρχείοΕικόνα:Agios_Isidoros.JPG|thumb|δεξιά|Άγιος Ισίδωρος]]
[[Αρχείο:Παντέλι Λέρου.jpeg|μικρογραφία|δεξιά|Παντέλι]]
[[Εικόνα:Το Κάστρο, οι Ανεμόμυλοι και το Παντέλι Λέρου.jpg|thumb|Το Κάστρο, το Παντέλι και ο Πλάτανος]]
[[ΑρχείοΕικόνα:panagia_kavouradena.jpg|thumb|δεξιά|Παναγία Καβουράδαινα]]
[[ΑρχείοΕικόνα:Παντέλι Λέρου.jpeg|μικρογραφία|δεξιά|Παντέλι]]
=== Αρχαιότητα ===
Ο [[Θουκυδίδης]] επισήμανε την ιδιαίτερη σημασία των κόλπων και των λιμανιών της Λέρου κατά τον [[Πελοποννησιακός Πόλεμος|Πελοποννησιακό Πόλεμο]] (431 – 404 π.Χ.), στον οποίο η Λέρος υποστήριζε τους Αθηναίους. Η λήξη του πολέμου σήμανε και την έναρξη της κυριαρχίας της Λέρου από τους Σπαρτιάτες. Στο νησί επίσης, βρίσκεται το γνωστό ιερό της Θεάς [[Άρτεμις|Αρτέμιδος]].
=== Το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο ===
[[Αρχείο:Το hotspot της Λέρου.jpeg|thumb|Ο προσφυγικός καταυλισμός στήνεται μπροστά από το εγκαταλελειμμένο κτίριο του 11ου περιπτέρου του Ψυχιατρείου που έγινε γνωστό ως "Το ένοχο μυστικό της Ευρώπης".]]
Το [[1957]] διαµορφώθηκε η ιδέα να µετατραπούν τα άδεια κτίρια του ιταλικού ναυαρχείου στη Λέρο σε µια αποικία ψυχασθενών µε στόχο την απασχόλησή τους σε γεωργικές ασχολίες. Το Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Λέρου ιδρύθηκε µε τα Βασιλικά ∆ιατάγµατα στις 28-5-57 και δέχτηκε τους πρώτους 300 ασθενείς στις 2-1-1958 από το Λοιµοκαθαρτήριο Αθηνών, που είχαν µεταφερθεί εκεί από το ∆αφνί το 1953. Η επιλογή των ασθενών έγινε µε κριτήριο την έλλειψη επισκέψεων από συγγενικά πρόσωπα στα ιδρύµατα όπου νοσηλεύονταν για διάστηµα µεγαλύτερο των 12 µηνών. Σιγά σιγά ο αριθµός των ασθενών πολλαπλασιάστηκε, διότι µεταφέρθηκαν εκεί ασθενείς από τα ψυχιατρεία της Θεσσαλονίκης, των Χανίων και της Κέρκυρας. Η πρώτη ονοµασία του Ψυχιατρείου ήταν «Αποικία Ψυχοπαθών Λέρου» µε έδρα το Λακκί και δύναµη 650 κλινών. Το 1980 οι νοσηλευόµενοι έφθασαν τους 2000, το 1988 στους 1150 ενώ το 1991 ήταν 991. Στις αρχές τους 1980 το προσωπικό του ψυχιατρείου της Λέρου ανερχόταν σε χίλια περίπου άτοµα, αν και ο αριθµός των ψυχιάτρων ήταν µόνο δύο. Η πλειοψηφία του προσωπικού, που είχε φυλακτικό ρόλο, προήλθε απ' το ντόπιο πληθυσμό, ενώ για πολλά χρόνια ήταν ανύπαρκτη η επιστημονική στήριξη. [http://www.magnumphotos.com/C.aspx?VP3=SearchResult&ALID=2S5RYDM5K3V Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυση του ιδρυματισμού και των άθλιων συνθηκών διαβίωσης των εγκλείστων, αφού δεν υπήρχε θεραπευτικό πλάνο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ξέσπασαν οι πρώτες καταγγελίες για τις κακές συνθήκες διαβίωσης των εγκλείστων στο ΚΘΛ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σταματήσουν οι μεταφορές ασθενών στη Λέρο με απόφαση του Υπουργείου Υγείας το 1982. Οι συνθήκες έχουν βελιτωθεί και σήμερα το ψυχιατρείο λειτουργεί ως Κ.Θ.-Κ.Υ.Λέρου (Κρατικό Θεραπευτήριο-Κέντρο Υγείας Λέρου).] Τον Δεκέμβρη του 2015 μέσα στο χώρο του ψυχιατρείου, όπου ακόμη διαμένουν 200 νοσηλευόμενοι , με απόφαση της Κυβέρνησης ([http://www.nomotelia.gr/photos/File/2602b-15.pdf ΦΕΚ υπ'αρ. 2602 2/12/2015]) και του Δήμου Λέρου , για την "διαχείριση των προσφυγικών πληθυσμών", ιδρύθηκε hotspot (κέντρο καταγραφής και ταυτοποίησης προσφύγων) με προσφυγικό καταυλισμό δυναμικότητας 1000 θέσεων. Κάτοικοι αλλά και [http://psyspirosi.blogspot.gr/2015/10/e.html επαγγελματίες ψυχικής υγείας] εξέφρασαν την βαθιά ανησυχία τους για την επαναλειτουργία, ως χώρου στρατοπεδισμού και μαζικής διαχείρισης ανθρώπων, αυτού του ιστορικά φορτισμένου τόπου που έγινε γνωστός ως "Το ένοχο μυστικό της Ευρώπης" από το ομώνυμο άρθρο του Observer [http://www.sarajevomag.gr/entipa/teuhos_88/i88_p11_psyche2.html ("Europe's guilty secret", 1989, J.Merrit)]
 
== Γεωγραφία ==
== Ο δήμος Λέρου ==
*Το Γεωγραφικό ανάγλυφο του νησιού χαρακτηρίζεται από μικρούς λόφους και αναρίθμητους κολπίσκους με μεγαλύτερο τον κόλπο του Λακιού που είναι το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι στην ανατολική μεσόγειο, για αυτό τον λόγο άλλωστε οι Ιταλοί το 1932 δημιούργησαν εκεί τον κύριο ναύσταθμό τους στα Δωδεκάνησα. Άλλοι μεγάλοι όρμοι είναι των Αλίντων, της Γούρνας, του Βρωμόλιθου, ο κόλπος στο Παρθένι και το Μπλεφούτι και το Παντέλι. Το μεγαλύτερο υψόμετρο βρίσκεται στο Κλειδί (γύρω στα 300 μ περίπου), άλλα βουνά στη Λέρο είναι η Σκουμπάρδα και το Διαπόρι στα νότια και το Απιτίκι στα ανατολικά.
 
* Το νησί της Λέρου είναι καταπράσινο και στο εσωτερικό υπάρχει αγροτική παραγωγή, υπάρχουν αμέτρητα αμπέλια, συκιές, φραγκοσυκιές, Γκαβάφες (που βρίσκονται μόνο στη Λέρο), καλλιέργειες με οπορωλαχανικά και πολλοί δρόμοι σκεπάζονται από ευκαλύπτους και πεύκα.  Στις παραλίες άφθονα είναι τα αρμυρίκια που προσφέρουν σκιά στους παραθεριστές. Υπάρχει μάλιστα ένα μικρό ποτάμι που ξεκινά από το ύψωμα Ημεροβίγλι και βγαίνει στον κόλπο της Γούρνας.
 
== Ο δήμοςΔήμος Λέρου ==
{{Δήμος (Ελλάδα)
|Δήμος=Δήμος Λέρου
}}
Ο '''δήμος Λέρου''' περιλαμβάνει το νησί της Λέρου, τις γύρω νησίδες, καθώς και τα απομακρυσμένα νησάκια [[Κίναρος Δωδεκανήσου|Κίναρος]], [[Λέβιθα]] και [[Φαρμακονήσι]].
Έδρα του Δήμου είναι η [[Αγία Μαρίνα Λέρου|Αγία Μαρίνα]]. Ο Δήμος Λέρου έχει μόνιμο πληθυσμό 79177.917 κατοίκους. ΑναλυτικάΜε οιτην οικισμοίεφαρμογή καιτης οινέας νησίδεςδιοικητικής πουδιαίρεσης αποτελούντης τονχώρας κατά το [[Πρόγραμμα Καλλικράτης]] το 2011 ουδεμία μεταβολή επήλθε στο Δήμο, Λέρου:σύμφωνα με το άρθρο 1,§ 2.10.Γ. αυτού.
 
=== Οικισμοί ===
Αναλυτικά οι οικισμοί και οι νησίδες που αποτελούν τον Δήμο Λέρου:
 
*η [[Αγία Μαρίνα Λέρου|Αγία Μαρίνα]] [ 2372 ]
*η [[Τρυπητή Λέρου|Τρυπητή]] (νησίδα) [ 0 ]
*το [[Φαρμακονήσι Λέρου|Φαρμακονήσι]] (νησίδα) [ 10 ]
*
*Το Γεωγραφικό ανάγλυφο του νησιού χαρακτηρίζεται από μικρούς λόφους και αναρίθμητους κολπίσκους με μεγαλύτερο τον κόλπο του Λακιού που είναι το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι στην ανατολική μεσόγειο, για αυτό τον λόγο άλλωστε οι Ιταλοί το 1932 δημιούργησαν εκεί τον κύριο ναύσταθμό τους στα Δωδεκάνησα. Άλλοι μεγάλοι όρμοι είναι των Αλίντων, της Γούρνας, του Βρωμόλιθου, ο κόλπος στο Παρθένι και το Μπλεφούτι και το Παντέλι.
 
* Το μεγαλύτερο υψόμετρο βρίσκεται στο Κλειδί (γύρω στα 300 μ περίπου), άλλα βουνά στη Λέρο είναι η Σκουμπάρδα και το Διαπόρι στα νότια και το Απιτίκι στα ανατολικά.
 
* Το νησί της Λέρου είναι καταπράσινο και στο εσωτερικό υπάρχει αγροτική παραγωγή, υπάρχουν αμέτρητα αμπέλια, συκιές, φραγκοσυκιές, Γκαβάφες (που βρίσκονται μόνο στη Λέρο), καλλιέργειες με οπορωλαχανικά και πολλοί δρόμοι σκεπάζονται από ευκαλύπτους και πεύκα. 
* Στις παραλίες άφθονα είναι τα αρμυρίκια που προσφέρουν σκιά στους παραθεριστές. Υπάρχει μάλιστα ένα μικρό ποτάμι που ξεκινά από το ύψωμα Ημεροβίγλι και βγαίνει στον κόλπο της Γούρνας. 
Με την εφαρμογή της νέας διοικητικής διαίρεσης της χώρας κατά το [[Πρόγραμμα Καλλικράτης]] το 2011 ουδεμία μεταβολή επήλθε στο Δήμο, σύμφωνα με το άρθρο 1,§ 2.10.Γ. αυτού.
 
== Χωριά-οικισμοί ==
Το '''Παντέλι''' είναι ένα χωριό ψαράδων με μικρές ψαροταβέρνες και καφενεία, που έχει κρατήσει τον παραδοσιακό χαρακτήρα του, μακριά από το μαζικό τουρισμό. Είναι ένα από τα γραφικότατα σημεία του νησιού.
 
'''Βρομόλιθος''' ονομάζεται ένας ανοιχτός όρμος δίπλα στο Παντέλι της Λέρου. Έχει μεγάλη αμμουδερή και σε μερικά σημεία βοτσαλωτή παραλία. Κοντά βρίσκονται μικρά ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και ψαροταβέρνες δίπλα στη θάλασσα. Απέναντι βρίσκεται το νησάκι της Αγίας Κυριακής με ένα εκκλησάκι στην πλαγιά του μικρού λόφου του.
Το '''Παντέλι''' είναι ένα χωριό ψαράδων με μικρές ψαροταβέρνες και καφενεία, που έχει κρατήσει τον παραδοσιακό χαρακτήρα του, μακριά από το μαζικό τουρισμό. Είναι ένα από τα γραφικότατα σημεία του νησιού.
 
Η '''Αγ.Μαρίνα''', ένας γραφικός, παραδοσιακός, νησιώτικος οικισμός με θέα στην είσοδο ενός μεγάλου κόλπου και φυσικού λιμένα, είναι χτισμένος αμφιθεατρικά και ανεβαίνει προς το Πάτελο ή προς την Αγία Παρασκευή περνώντας δίπλα απ' το Μπρούτζι κι από εκεί στους γύρω λόφους.
'''Βρομόλιθος''' ονομάζεται ένας ανοιχτός όρμος δίπλα στο Παντέλι της Λέρου. Έχει μεγάλη αμμουδερή και σε μερικά σημεία βοτσαλωτή παραλία. Κοντά βρίσκονται μικρά ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και ψαροταβέρνες δίπλα στη θάλασσα. Απέναντι βρίσκεται το νησάκι της Αγίας Κυριακής με ένα εκκλησάκι στην πλαγιά του μικρού λόφου του.
 
 Ο κόλπος του Λακκιού είναι ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά λιμάνια της Μεσογείου. Το '''Λακκί''' (Porto Lago) χτίστηκε κατά την διάρκεια της Ιταλικής κατοχής ως πόλη που θα στέγαζε αξιωματικούς και πολιτικό προσωπικό της παρακείμενης στρατιωτικής βάσης. Σήμερα, πέρα από το ότι είναι το κύριο λιμάνι του νησιού, αποτελεί και το εμπορικό του κέντρο.
Η '''Αγ.Μαρίνα''', ένας γραφικός, παραδοσιακός, νησιώτικος οικισμός με θέα στην είσοδο ενός μεγάλου κόλπου και φυσικού λιμένα, είναι χτισμένος αμφιθεατρικά και ανεβαίνει προς το Πάτελο ή προς την Αγία Παρασκευή περνώντας δίπλα απ' το Μπρούτζι κι από εκεί στους γύρω λόφους.
 
 Ο κόλπος του Λακκιού είναι ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά λιμάνια της Μεσογείου. Το '''Λακκί''' (Porto Lago) χτίστηκε κατά την διάρκεια της Ιταλικής κατοχής ως πόλη που θα στέγαζε αξιωματικούς και πολιτικό προσωπικό της παρακείμενης στρατιωτικής βάσης. Σήμερα, πέρα από το ότι είναι το κύριο λιμάνι του νησιού, αποτελεί και το εμπορικό του κέντρο.
[[Αρχείο:Alinda view sunrise.png|μικρογραφία|Η θέα από τα Άλιντα κατά την ανατολή με φόντο την Αγ. Μαρίνα και το Κάστρο.]]
Τα '''Άλιντα''' βρίσκονται περίπου 2χλμ μακριά από την Αγ. Μαρίνα. Είναι κοντά στην παραλία τα Δύο Λισκάρια. Έχει υπέροχες παραλίες και καταπληκτική θέα, μιας και βλέπεις απέναντι τις δύο βουνοκορφές, όπου κουρνιάζει η Αγ. Μαρίνα. Στη μία βουνοκορυφή βρίσκεται το κάστρο, όπου δημιουργεί ένα υπέροχο σκηνικό κάθε πρωί στην ανατολή του ηλίου.
 
== Πρόσωπα ==
== Δημοτικός αερολιμένας ==
{{κύριο|Δημοτικός Αερολιμένας Λέρου}}
Ο αερολιμένας κατασκευάστηκε το 1984 στην περιοχή Παρθένι, στο βόρειο τμήμα της νήσου. Διαθέτει 1 διάδρομο 14/32 μήκους 1015 μ. και αρχικά δεχόταν αεροσκάφη τύπου Dornier 228-201, 19 θέσεων. Από το καλοκαίρι του 2001 το αεροδρόμιο της Λέρου δεχόταν αεροσκάφη τύπου ATR 42, χωρητικότητας 50 θέσεων. Από το 2004-5, μετά την απόσυρση των Dornier, η Λέρος δέχεται και αεροσκάφη τύπου Dash 8-100 χωρητικότητας 37 θέσεων .Το 2005 χτίστηκε καινούριο κτίριο για τις αναχωρήσεις και σταδιακά για τις αφίξεις.
 
== Ακτοπλοϊκή σύνδεση ==
Η Λέρος έχει ακτοπλοϊκή σύνδεση με τα νησιά της Κω, της Ρόδου, της Πάτμου, της Σύρου με το δρομολόγιο που καταλήγει στον Πειραιά(ξεκινώντας από Ρόδο)από το λιμάνι του Λακκιού, ενώ ημερόπλοια συνδέουν καθημερινά το νησί με την Κάλυμνο τους Λειψούς τους Αρκιούς, το Αγαθονήσι, και την Σάμο.
 
== Αθλητισμός ==
 
Στη Λέρο λειτουργούν οι ακόλουθοι αθλητικοί σύλλογοι:
* Α.Σ.Ε. Λέρου (ΑΣΕΛ): [[στίβος]].
 
===Πανιώνιος Λέρου===
 
[[Αρχείο:PANIONIOS LEROS.jpg||right|100px|]]
Ο '''Α.Ο. Καλαθοσφαίρισης Πανιώνιος Λέρου''' ιδρύθηκε το [[1993]] από μια παρέα φιλάθλων του νησιού με [[Μικρασία|μικρασιατική]] καταγωγή, φίλων του [[μπάσκετ]] και φίλων του ιστορικού [[Πανιώνιος|Πανιωνίου]] της [[Σμύρνη]]ς, με πρωτοστάτη το Φίλιππο Δημητρακόπουλο. Την προσπάθειά τους στήριξε η ομάδα μπάσκετ του [[Πανιώνιος (μπάσκετ)|Πανιωνίου]] της [[Νέα Σμύρνη|Ν. Σμύρνης]] στέλνοντας κατά καιρούς στις εκδηλώσεις και στους αγώνες στο τοπικό πρωτάθλημα διάφορα μέλη της ομάδας: παράγοντες, προπονητές ή παίκτες, όπως τους [[Βλάντο Τζούροβιτς]], [[Φάνης Χριστοδούλου|Φάνη Χριστοδούλου]], [[Γιώργος Καράγκουτης|Γιώργο Καράγκουτη]], Π.Τζ. Μπράουν, Ισίδωρο Κούβελο, Γιώργο Κατσιφαράκη κ.ά. Η ομάδα δημιούργησε το πρώτο αξιοπρεπές γήπεδο μπάσκετ στο νησί, αλλά λίγα χρόνια αργότερα αδρανοποιήθηκε λόγω έλλειψης στοιχειωδών αθλητικών χώρων και κυρίως κλειστού γηπέδου. Από το 2006, που κατασκευάστηκε σοβαρό γήπεδο και επίκειται η κατασκευή κλειστού,το οποίο έχει πλέον κατασκευαστεί, ο σύλλογος δραστηριοποιήθηκε ξανά, δημιούργησε τμήματα υποδομής αγοριών-κοριτισών και μετέχει στο πρωτάθλημα της ΤΕ ΕΟΚ Δωδεκανήσου με προπονητή τον Μάριο Γραμμενά.Μετά τον κύριο Γρεμμενά και την επιτυχημένη συμβολή του στον¨"Πανιώνιο Λέρου" τον σύλλογο ανέλαβε ο κύριος Χατζηδάκης Γεώργιος ο οποίος έχει οδηγήσει τον σύλλογο σε σίγουρα μονοπάτια με την πλούσια αθλητική και προπονητική εμπειρία που διαθέτει.Το κύριο χαρακτηριστικό του συλλόγου είναι ότι λειτουργεί σαν οικογένεια<ref>"Πανιώνιος Λέρου", εφ. ''Πανιώνιος Κόσμος'', φ. 8 (14/2//2009), σ. 12.</ref>
7.549

επεξεργασίες