Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Πολιτεία του Πλάτωνα»

καμία σύνοψη επεξεργασίας
== Τίτλος ==
Η αρχική [[αρχαία ελληνικά|αρχαιοελληνική]] ονομασία ''Πολιτεία'' σημαίνει το δόγμα και τον χαρακτήρα μιας πολιτικής κοινωνίας, δηλαδή το [[Πολίτευμα|πολίτευμά]] της. Το όνομα συναντάται πρώτη φορά στα ''[[Πολιτικά (Αριστοτέλης)|Πολιτικά]]'' του [[Αριστοτέλης|Αριστοτέλους]],<ref>Πολιτικά 1264b 24</ref> ενώ το έτερο όνομα «''Περὶ δικαίου''» πιθανώς προσετέθη κατά τον πρώτο αιώνα από τον [[Θράσυλλος|Θράσυλο]] (ο οποίος και χώρισε την πολιτεία σε δέκα βιβλία, όχι κατά νόημα αλλά κυρίως κατά μέγεθος ώστε να χωρούν στους παπύρους της τότε εποχής). Σχετικά με τον δεύτερο τίτλο, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν αναφέρεται στα καλύτερα των χειρογράφων. Στα [[λατινικά]] ονομάστηκε ''[[Res publica|Res Publica]]'' που σημαίνει "''καθεστώς διαχείρισης των δημοσίων πραγμάτων"''. Η λατινική ορολογία ταυτιζόταν με τη [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία]], αν και δεν πρόκειται για ένα έργο το οποία αναφέρεται στην έννοια της [[Δημοκρατία|δημοκρατίας]], όπως γίνεται αντιληπτή στο σύγχρονο πλαίσιο του όρου.
 
 
== Σκηνικό και συμμετέχοντες ==
Η ιστορία αυτή επικεντρώνεται στην ιδέα ότι οι ηθικοί άνθρωποι επιβραβεύονται και οι ανήθικοι τιμωρούνται μετά το θάνατό τους. Ο [[Πλάτων]] έχει επηρεαστεί από παλαιότερες προφορικές παραδόσεις, από τους [[Ορφισμός (θρησκεία)|Ορφικούς]]<ref>{{cite book|title=The Orphic Moment: Shaman to Poet-thinker in Plato, Nietzsche, and Mallarmé|author=Robert McGahey|publisher=SUNY Press|year=1994|isbn=079141941X|chapter=Plato's Orphic Universe, Orphic Music: Er and the Music of the Spheres}}</ref> και τους [[Πυθαγόριοι|Πυθαγόρειους]], ενώ σύγχρονοι μελετητές επισημαίνουν επιδράσεις από τη θεωρία του [[ινδουϊσμός|Ινδουϊσμού]] και του [[Ζωροαστρισμός|Ζωροαστρισμού]].<ref>A. D. Nock (1929), "Studien zum antiken Synkretismus aus Iran und Griechenland by R. Reitzenstein, H. H. Schaeder, Fr. Saxl", The Journal of Hellenic Studies 49 (1), p. 111-116</ref>
 
== Υποδοχή του έργου, επίδραση και ερμηνείες ==
[[Αρχείο:Plato Republic manuscript.jpg|thumb|right|250px|Χειρόγραφο της Πολιτείας του Πλάτωνα στα [[λατινικά]]]]
 
=== Αρχαία Ελλάδα ===
Τη συγγραφή έργων για συστήματα διακυβέρνησης ακολούθησε και ο πιο επιφανής μαθητής του Πλάτωνα, [[Αριστοτέλης]], γράφοντας στα ''[[Πολιτικά (Αριστοτέλης)|Πολιτικά]]'' του, τα οποία δεν ακολουθούν διαλογική μορφή, για πολλές από τις ιδέες και τα θέματα που έθιξε ο Πλάτων στην ''Πολιτεία'', οδηγώντας όμως σε διαφορετικό συμπέρασμα για το τι είναι προτιμητέο τελικά.
 
Ο [[Ισοκράτης]] παρωδεί την ''Πολιτεία'' στο έργο του ''Βούσιρις'',<ref>{{ws|[[s:Βούσιρις|Ισοκράτης, ''Βούσιρις'']]}}</ref> δείχνοντας την ομοιότητα της Καλλίπολης με την αιγυπτιακή πολιτεία που ιδρύει ο βασιλιάς που φέρει το όνομα του τίτλου του έργου.<ref>{{cite book|title=A Commentary on Isocrates' Busiris|author=Niall Livingstone|publisher=BRILL|year=2001|isbn=9004121439|chapter=Chapter 4, Busiris and Plato}}</ref> Ο Ισοκράτης υπήρξε εκπρόσωπος της ρητορικής παιδείας και αντίπαλος του Πλάτωνα στη διαπαιδαγώγηση των νέων.
=== Αρχαία Ρώμη ===
 
Η [[αγγλικά|αγγλική]] μετάφραση του τίτλου του πλατωνικού διαλόγου (''Republic'') προέρχεται από το έργο του [[Κικέρων]]α ''De re publica'', τρεις αιώνες αργότερα. Ο Κικέρων μιμείται το ύφος των πλατωνικών διαλόγων και ασχολείται με πολλά από τα θέματα που θίγονται στην ''Πολιτεία''. Ο [[Σκιπίων ο Αφρικανός]], κεντρικός ήρωας του έργου, εκφράζει την εκτίμησή του για τον [[Πλάτων]]α και τον [[Σωκράτης|Σωκράτη]] όταν μιλούν για την ''Πολιτεία'', όπουη οποία στα [[λατινικά]] μεταφέρεταιμεταφράζεται ως ''[[Res publica]]''. Ενώ ο Σωκράτης και οι σύντροφοί του συζητούσαν για τη φύση της πόλης και για κάθε μορφή διακυβέρνησης, στο έργο του [[Κικέρων]]α συζητείται η οργάνωση του κράτους εκείνητην τηπερίοδο δεδομένη χρονική στιγμή, δηλαδή ητης [[Ρωμαϊκή Δημοκρατία|Ρωμαϊκής Δημοκρατίας]].
 
Από την άλλη πλευρά, ο [[Γάιος Κορνήλιος Τάκιτος|Τάκιτος]], χωρίς να αναφέρεται ονομαστικά στον Πλάτωνα και την ''Πολιτεία'', ασκώντας ίσως κριτική στο έργο του Κικέρωνα[[Κικέρων]]α και του [[Αριστοτέλης|Αριστοτέλη]], αναφέρει ότι:<blockquote>Πράγματι, ένα έθνος ή μια πόλη κυβερνείται είτε από το λαό είτε από μια ανώτερη τάξη είτε από ένα μονάρχη. Ένα εφευρεθέν σύστημα διακυβέρνησης από μια επιλογή των παραπάνω συστατικών είναι περισσότερο ιδεατό παρά πραγματικότητα. Κι ακόμα κι αν γίνει πραγματικότητα, δε θα έχει μέλλον.<ref>Nam cunctas nationes et urbes populus aut primores aut singuli regunt: delecta ex iis (his) et consociata (constituta) rei publicae forma laudari facilius quam evenire, vel si evenit, haud diuturna esse potest. [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus:text:1999.02.0077:book=4:chapter=33 Τάκιτος, ''Χρονικά'', Βιβλίο Δ', 33]</ref></blockquote>Ουσιαστικά, αυτόΑυτό που εκφράζει στο συγκεκριμένο σημείο του έργου του, είναι πως η ενδελεχής ανάλυση και περιγραφή της λειτουργίας ενός πραγματικού κράτους, έχει μεγαλύτερη πρακτικότητα απ' όσο φιλοσοφικές αναλύσεις για την ιδεώδη μορφή ενός πολιτεύματος.
 
Στην καθοριστική εποχή της μετάβασης της [[Ρώμη]]ς από την αρχαία [[πολυθεϊσμός|πολυθεϊστική]] θρησκεία στο [[Χριστιανισμός|Χριστιανισμό]], ο [[Αυγουστίνος Ιππώνος]] έγραψε το έργο "''Η Πολιτεία του Θεού''" ([[λατινικά]]: ''Civitate Dei''), περιγράφοντας μια ιδεατή πόλη, την ''αιώνιαΑιώνια [[Ιερουσαλήμ]]'', αντλώντας αναφορές από τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και τον Κικέρωνα.
 
=== 20ός αιώνας ===
Οι περισσότεροι σχολιαστές της πλατωνικής Πολιτείας αποτρέπουν την ανάγνωση του έργου ως ''"εγχειρίδιο καλής διακυβέρνησης''", καθώς τα πιο πολλά είδη πολιτεύματος που περιγράφονται στο έργο φέρουν ελάχιστες ομοιότητες με ανάλογα πολιτεύματα στα σύγχρονα [[δημοκρατία|δημοκρατικά κράτη]] κράτη ή κράτη με [[συνταγματική μοναρχία|κράτη με συνταγματική μοναρχία]]. Οι ιδέες της δημοκρατίας και της ουτοπίας[[ουτοπία]]ς, όπως περιγράφονται στο έργο, είναι άρρηκτα δεμένες με τις [[πόλη κράτος|πόλεις-κράτη]] της [[Αρχαία Ελλάδα|Αρχαίας Ελλάδας]].
 
Οι κριτικές και οι απόψεις που εκφράστηκαν κατά τον [[20ός αιώνας|20ό αιώνα]] έχουν ως κοινό άξονα την άποψη πως η παιδαγωγική αξία της ''Πολιτείας'' είναι πολύ μεγαλύτερη από την πρακτική της αξία, καθώς πρόκειται περί θεωρητικού έργου. Ωστόσο, υπάρχει η άποψη ότι ο [[Πλάτωνας]] περιέγραψε αυτό το είδος πολιτεύματος, καθώς το θεωρούσε ''"ικανό προς εφαρμογή''".<ref name=russell/>
 
== Επιρροές στις τέχνες και στη σύγχρονη κουλτούρα ==
=== Κωμωδία ===
Την ίδια χρονική περίοδο με τη συγγραφή της ''Πολιτείας'', ο [[Αριστοφάνης]] έγραψε και παρουσίασε την [[κωμωδία]] ''[[Εκκλησιάζουσες (κωμωδία)|Εκκλησιάζουσες]]'', όπου οι γυναίκες στην [[Εκκλησία του δήμου]] παίρνουν την εξουσία της [[Αθήνα]]ς, έτοιμες να επιβάλλουν εκτός από την περιουσιακή και την ερωτική κοινοκτημοσύνη. Το προτεινόμενο πολίτευμα εδώ φέρει αρκετές ομοιότητες με την Ιδεώδη Πολιτεία που περιγράφει ο [[Πλάτων]].<ref>{{cite book|title=Socrates and the Political Community: An Ancient Debate|author=Mary P. Nichols|publisher=SUNY Press|year=1987|isbn=0887063950}}</ref><ref>{{cite book|title=Cities of the Gods: Communist Utopias in Greek Thought|author=Doyne Dawson|publisher=Oxford University Press US|year=1992|isbn=0195069838|chapter=Chapter 1, The birth of Utopia, The Ecclesiazusae of Aristophanes}}</ref>
 
=== Ουτοπία ===
Ο [[Τόμας Μουρ]], στο έργο του ''Ουτοπία'',<ref>{{ws|[[s:en:Utopia|Η ''Ουτοπία'' του Τόμας Μουρ στην αγγλική γλώσσα]]}} {{ws|[[s:la:Utopia|Η ''Ουτοπία'' του Τόμας Μουρ στη λατινική γλώσσα]]}}</ref> χρησιμοποιεί τον [[ουτοπία|όρο αυτό]] και περιγράφει την ιδανική κοινωνία στο ομώνυμο νησί, η οποία είναι παρόμοια με την πλατωνική Καλλίπολη σε κάποια θέματα,στοιχεία όπως η [[κοινοκτημοσύνη]] και η έλλειψη ιδιωτικής ζωής.<ref>Imterpreting Thomas More's Utopia By John Charles Olin Fordham Univ Press, 1989. ISBN 0-8232-1233-5</ref><ref>[http://www.marxists.org/archive/kautsky/1888/more/index.htm Marxists.org: Karl Kautsky, Thomas More and his Utopia (1888)]</ref>
 
=== Δυστοπία ===
To είδος διακυβέρνησης που περιγράφεται στην ''Πολιτεία'' έχει χρησιμοποιηθεί σε διάφορα σύγχρονα [[δυστοπία|δυστοπικά]] μυθιστορήματα και ιστορίες, ενώ ο [[Καταμερισμός της εργασίας|διαχωρισμός των ανθρώπων ανά επάγγελμα ή ιδιότητα]] από το κράτος, η έλλειψη παραδοσιακών οικογενειακών δομών και η ύπαρξη κρατικής ανατροφής και εκπαίδευσης χρησιμοποιήθηκαν για την περιγραφή [[ολοκληρωτισμός|ολοκληρωτικών καθεστώτων]] από συγγραφείς, όπως ο [[Άλντους Χάξλεϊ]] στο ''[[Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος|Θαυμαστό Καινούριο Κόσμο]]'' (''Brave New World'').<ref>Franck, Matthew. "Aldous Huxley’s City in Speech: Brave New World and the Republic of Plato", Apr 15, 2004</ref>
 
Ομοιότητες έχουν παρατηρηθεί και μεταξύ της ''[[Αλληγορία του Σπηλαίου|Αλληγορίας του σπηλαίουΣπηλαίου]]'' και του μυθιστορήματος [[1984 (μυθιστόρημα)|''1984'']] του [[Τζορτζ Όργουελ]],<ref>"From Plato to Orwell: Utopian Rhetoric in a Dystopian World." by Deatherage, Scott. November 5-8, 1987). [http://eric.ed.gov:80/ERICWebPortal/custom/portlets/recordDetails/detailmini.jsp?_nfpb=true&_&ERICExtSearch_SearchValue_0=ED290192&ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&accno=ED290192 ERIC]</ref> όπως και της κινηματογραφικής τριλογίας ''[[ΜάτριξThe Matrix (σειρά)|The Matrix]]'',<ref>{{cite book|title=The Matrix and Philosophy: Welcome to the Desert of the Real|author=William Irwin|publisher=Open Court Publishing|year=2002|isbn=0812695011}}</ref> ενώ από το μύθο του ''[[Δαχτυλίδι του Γύγη|Δαχτυλιδιού του Γύγη]]'' μοιάζει να έχει δανειστεί στοιχεία η τριλογία του ''[[Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών|Άρχοντα των Δαχτυλιδιών]]'' του [[Tζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν]].
 
== Παραπομπές ==
22.647

επεξεργασίες